શિવ પુરાણ · અધ્યાય 3.3

નન્દીશ્વર ઉવાચ
શૃણુ તાત મહાપ્રાજ્ઞ વિધિકામપ્રપૂરકમ્ ॥
અર્દ્ધનારીનરાખ્યં હિ શિવરૂપમનુત્તમમ્

યદા સૃષ્ટાઃ પ્રજા સર્વાઃ ન વ્યવર્દ્ધંત વેધસા ॥
તદા ચિંતાકુલોઽભૂત્સ તેન દુઃખેન દુખિતઃ

નભોવાણી તદાભૂદ્વૈ સૃષ્ટિં મિથુનજાં કુરુ ॥
તચ્છ્રુત્વા મૈથુનીં સૃષ્ટિં બ્રહ્મા કર્તુમમન્યત

નારીણાં કુલમીશાનાન્નિર્ગતં ન પુરા યતઃ ॥
તતો મૈથુનજાં સૃષ્ટિં કર્તું શેકે ન પદ્મભૂઃ

પ્રભાવેણ વિના શંભોર્ન જાયેરન્નિમાઃ પ્રજાઃ ॥
એવં સંચિન્તયન્બ્રહ્મા તપઃ કર્ત્તું પ્રચક્રમે

શિવયા પરયા શક્ત્યા સંયુક્તં પરમેશ્વરમ્ ॥
સંચિંત્ય હૃદયે પ્રીત્યા તેપે સ પરમં તપઃ

તીવ્રેણ તપસા તસ્ય સંયુક્તસ્ય સ્વયંભુવઃ ॥
અચિરેણૈવ કાલેન તુતોષ સ શિવો દ્રુતમ્

તતઃ પૂર્ણચિદીશસ્ય મૂર્તિમાવિશ્ય કામદામ્॥
અર્દ્ધનારીનરો ભૂત્વા તતો બ્રહ્માન્તિકં હરઃ

તં દૃષ્ટ્વા શંકરં દેવં શક્ત્યા પ્રરમયાન્વિતમ્ ॥
પ્રણમ્ય દણ્ડવદ્બ્રહ્મા સ તુષ્ટાવ કૃતાઞ્જલિઃ

અથ દેવો મહાદેવો વાચા મેઘગભીરયા॥
સંભવાય સુસંપ્રીતો વિશ્વકર્ત્તા મહેશ્વરઃ

ઈશ્વર ઉવાચ॥
વત્સવત્સ મહાભાગ મમ પુત્ર પિતામહ ॥
જ્ઞાતવાનસ્મિ સર્વ તત્તત્ત્વતસ્તે મનોરથ

પ્રજાનામેવ વૃદ્ધ્યર્થં તપસ્તપ્તં ત્વયાધુના ॥
તપસા તેન તુષ્ટોઽસ્મિ દદામિ ચ તવેપ્સિતમ્

ઇત્યુક્ત્વા પરમોદારં સ્વભાવમધુરં વચઃ॥
પૃથક્ચકાર વપુષો ભાગાદ્દેવીં શિવાં શિવઃ

તાં દૃષ્ટ્વા પરમાં શક્તિં પૃથગ્ભૂતાં શિવાગતામ્॥
પ્રણિપત્ય વિનીતાત્મા પ્રાર્થયામાસ તાં વિધિઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
દેવદેવેન સૃષ્ટોહમાદૌ ત્વત્પતિના શિવે ॥
પ્રજાઃ સર્વા નિયુક્તાશ્ચ શંભુના પરમાત્મના

મનસા નિર્મિતાઃ સર્વે શિવે દેવાદયો મયા ॥
ન વૃદ્ધિમુપગચ્છંતિ સૃજ્યમાનાઃ પુનઃપુનઃ

મિથુનપ્રભવામેવ કૃત્વા સૃષ્ટિમતઃ પરમ્ ॥
સંવર્દ્ધયિતુમિચ્છામિ સર્વા એવ મમ પ્રજાઃ

ન નિર્ગતં પુરા ત્વત્તો નારીણાં કુલમવ્યયમ્ ॥
તેન નારીકુલં શ્રેષ્ઠં મમ શક્તિર્ન વિદ્યતે

સર્વાસામેવ શક્તીનાં ત્વત્તઃ ખલુ સમુદ્ભવઃ ॥
તસ્માત્ત્વં પરમાં શક્તિં પ્રાર્થયામ્યખિલેશ્વરીમ્

શિવે નારીકુલં સ્રષ્ટું શક્તિં દેહિ નમોઽસ્તુ તે ॥
ચરાચરં જગદ્વિદ્ધિ હેતોર્માતઃ શિવં પ્રિયે

અન્યં ત્વત્તઃ પ્રાર્થયામિ વરં ચ વરદેશ્વરિ ॥
દેહિ મે તં કૃપાં કૃત્વા જગન્માતર્નમોઽસ્તુ તે

ચરાચરવિવૃદ્ધ્યર્થમીશેનૈકેન સર્વગે ॥
દક્ષસ્ય મમ પુત્રસ્ય પુત્રી ભવ ભવામ્બિકે

એવં સંયાચિતા દેવી બ્રહ્મણા પરમેશ્વરી ॥
તથાસ્ત્વિતિ વચઃ પ્રોચ્ય તચ્છક્તિં વિધયે દદૌ

તસ્માદ્ધિ સા શિવા દેવી શિવશક્તિર્જગન્મયી ॥
શક્તિમેકાં ભ્રુવોર્મધ્યાત્સસર્જાત્મસમપ્રભામ્

તામાહ પ્રહસન્પ્રેક્ષ્ય શક્તિં દેવવરો હરઃ ॥
કૃપાસિન્ધુર્મહેશાનો લીલાકારી ભવામ્બિકામ્

શિવ ઉવાચ ॥
તપસારાધિતા દેવિ બ્રહ્મણા પરમેષ્ઠિના ॥
પ્રસન્ના ભવ સુપ્રીત્યા કુરુ તસ્યાખિલેપ્સિતમ્

તામાજ્ઞાં પરમેશસ્ય શિરસા પ્રતિગૃહ્ય સા ॥
બ્રહ્મણો વચનાદ્દેવી દક્ષસ્ય દુહિતાભવત્

દત્ત્વૈવમતુલાં શક્તિં બ્રહ્મણો સા શિવા મુને ॥
વિવેશ દેહં શંભોર્હિ શંભુશ્ચાન્તર્દધે પ્રભુઃ

તદાપ્રભૃતિ લોકેઽસ્મિન્સ્ત્રિયા ભાગઃ પ્રકલ્પિતઃ ॥
આનન્દં પ્રાપ સ વિધિઃ સૃષ્ટિર્જાતા ચ મૈથુની

એતત્તે કથિતં તાત શિવરૂપં મહોત્તમમ્ ॥
અર્દ્ધનારીનરાર્દ્ધં હિ મહામંગલદં સતામ્

એતદાખ્યાનમનઘં યઃ પઠ્ચ્છૃણુયાદપિ ॥
સ ભુક્ત્વા સકલાન્ભોગાન્પ્રયાતિ પરમાં ગતિમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે તૃતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં શિવસ્યાર્દ્ધનારીનરાવતારવર્ણનં નામ તૃતીયોઽધ્યાયઃ