શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.7

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
એતચ્છુત્વા તુ સર્વેષાં દેવાદીનાં વચો હરઃ ॥
અંગીચકાર સુપ્રીત્યા શરણ્યો ભક્તવત્સલઃ

એતસ્મિન્નંતરે દેવી પુત્રાભ્યાં સંયુતા શિવા॥
આજગામ મુને તત્ર યત્ર દેવાન્વિતો હરઃ

અથાગતાં શિવાં દૃષ્ટ્વા સર્વે વિષ્ણ્વાદયો દ્રુતમ્॥
પ્રણેમુરતિનમ્રાસ્તે વિસ્મિતા ગતસંભ્રમાઃ

પ્રોચુર્જયેતિ સદ્વાક્યં મુને સર્વે સુલક્ષણમ્ ॥
તૂષ્ણીમાસન્નજાનંતસ્તદાગમનકારણમ્

અથ સર્વૈઃ સ્તુતા દેવૈર્દેવ્યદ્ભુતકુતૂહલા ॥
ઉવાચ સ્વામિનં પ્રીત્યા નાનાલીલાવિશારદમ્

દેવ્યુવાચ ॥
ક્રીડમાનં વિભો પશ્ય ષણ્મુખં રવિસંનિભમ્ ॥
પુત્રં પુત્રવતાં શ્રેષ્ઠ ભૂષિતં ભૂષણૈર્વરૈઃ

ઇત્યેવં લોકમાત્રા ચ વાગ્ભિસ્સંબોધિતશ્શિવઃ ॥
ન યયૌ તૃપ્તિમીશાનઃ પિબન્ સ્કંદાનનામૃતમ્

ન સસ્મારાગતાન્દૈત્યાન્નિજતેજોનિપીડિતાન્ ॥
સ્કંદમાલિંગ્ય ચાઘ્રાય મુગોદાતિ મહેશ્વરઃ

જગદમ્બાથ તત્રૈવ સંમંત્ર્ય પ્રભુણા ચ સા ॥
સ્થિત્વા કિઞ્ચિત્સમુત્તસ્થૌ નાનાલીલાવિશારદા

તતસ્સનંદી સહ ષણ્મુખેન તયા ચ સાર્દ્ધં ગિરિરાજપુત્ર્યા ॥
વિવેશ શમ્ભુર્ભવનં સુલીલઃ સુરૈસ્સમસ્તૈરભિવંદ્યમાનઃ

દ્વારસ્ય પાર્શ્વતઃ તસ્થુર્દેવદેવસ્ય ધીમતઃ ॥
તેઽથ દેવા મહાવ્યગ્રા વિમનસ્કા મુનેઽખિલઃ

કિં કર્તવ્યં ક્વ ગંતવ્યં કઃ સ્યાદસ્મત્સુખપ્રદઃ ॥
કિં તુ કિંત્વિતિ સંજાતં હા હતાઃ સ્મેતિ વાદિનમ્

અન્યોન્યં પ્રેક્ષ્ય શક્રાદ્યા બભૂવુશ્ચાતિવિહ્વલાઃ ॥
પ્રોચુર્વિકલવાક્યં તે ધિક્કુર્વન્તો નિજં વિધિમ્

પાપા વયમિહેત્યન્યે હ્યભાગ્યાશ્ચેતિ ચાપરે ॥
તે ભાગ્યવંતો દૈત્યેન્દ્રા ઇતિ ચાન્યેઽબ્રુવન્ સુરાઃ

તસ્મિન્નેવાંતરે તેષાં શ્રુત્વા શબ્દાનનેકશઃ ॥
કુંભોદરો મહાતેજા દંડેનાતાડયત્સુરાન્

દુદ્રુવુસ્તે ભયાવિષ્ટા દેવા હાહેતિ વાદિનઃ ॥
અપતન્મુનયશ્ચાન્યે વિહ્વલત્વં બભૂવ હ

ઇન્દ્રસ્તુ વિકલોતીવ જાનુભ્યામવનીં ગતઃ ॥
અન્યે દેવર્ષયોતીવ વિકલાઃ પતિતા ભુવિ

સર્વે મિલિત્વા મુનયસ્સુરાશ્ચ સમમાકુલાઃ ॥
સંગતા વિધિહર્યોસ્તુ સમીપં મિત્રચેતસોઃ

અહો વિધિબલં ચૈતન્મુનયઃ કશ્યપાદયઃ ॥
વદંતિ સ્મ તદા સર્વે હરિ લોકભયાપદમ્

અભાગ્યાન્ન સમાપ્તં તુ કાર્યમિત્યપરે દ્વિજાઃ ॥
કસ્માદ્વિઘ્નમિદં જાતમિત્યન્યે હ્યતિ વિસ્મિતાઃ

ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા કશ્યપાદ્યુદિતં મુને ॥
આશ્વાસયન્મુનીન્દેવાન્ હરિર્વાક્યમુપાદદે

વિષ્ણુરુવાચ ॥
હે દેવા મુનયસ્સર્વે મદ્વચઃ શૃણુતાદરાત્ ॥
કિમર્થં દુઃખમાપન્ના દુખં તુ ત્યજતાખિલમ્

મહદારાધનં દેવા ન સુસાધ્યં વિચાર્ય્યતામ્ ॥
મહદારાધને પૂર્વં ભવેદ્દુઃખમિતિ શ્રુતમ્ ॥
વિજ્ઞાય દૃઢતાં દેવાઃ પ્રસન્નો ભવતિ ધ્રુવમ્

શિવસ્સર્વગણાયક્ષસ્સહસા પરમેશ્વરઃ ॥
વિચાર્યતાં હૃદા સર્વૈઃ કથં વશ્યો ભવેદિતિ

પ્રણવં પૂર્વમુચ્ચાર્ય્ય નમઃ પશ્ચાદુદાહરેત્ ॥
શિવાયેતિ તતઃ પશ્ચાચ્છુભદ્વયમતઃ પરમ્

કુરુદ્વયં તતઃ પ્રોક્તં શિવાય ચ તતઃ પુનઃ ॥
નમશ્ચ પ્રણવશ્ચૈવ મંત્રમેવં સદા બુધાઃ

અવર્તધ્વં પુનર્યૂયં યદિ શંભુકૃતે તદા ॥
કોટિમેકં તથા જપ્ત્વા શિવઃ કાર્યં કરિષ્યતિ

ઇત્યુક્તે ચ તદા તેન હરિણા પ્રભવિષ્ણુના ॥
તથા દેવાઃ પુનશ્ચક્રુર્હરસ્યારાધનં મુને

સંજજાપ હરિશ્ચાપિ સવિધિશ્શિવમાનસઃ ॥
દેવાનાં કાર્યસિદ્ધ્યર્થં મુનીનાં ચ વિશેષતઃ

મુહુઃ શિવેતિ ભાષંતો દેવા ધૈર્યસમન્વિતાઃ ॥
કોટિસંખ્યં તદા કૃત્વા સ્થિતાસ્તે મુનિસત્તમ

એતસ્મિન્નંતરે સાક્ષાચ્છિવઃ પ્રાદુરભૂત્સ્વયમ્ ॥
યથોક્તેન સ્વરૂપેણ વચનં ચેદમબ્રવીત્

શ્રીશિવ ઉવાચ ॥
હે હરે હે વિધે દેવા મુનયશ્ચ શુભવ્રતાઃ ॥
પ્રસન્નોઽસ્મિ વરં બ્રૂત જયેનાનેન ચેપ્સિતમ્

॥ દેવા ઊચુઃ ॥
યદિ પ્રસન્નો દેવેશ જગદીશ્વર શંકર ॥
સુરાન્ વિજ્ઞાય વિકલાન્ હન્યંતાં ત્રિપુરાણિ ચ

રક્ષાસ્માન્પરમેશાન દીનબંધો કૃપાકર ॥
ત્વયૈવ રક્ષિતા દેવાસ્સદાપદ્ભ્યો મુહુર્મુહુઃ

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્તં વચનં તેષાં શ્રુત્વા સહરિવેધસામ્ ॥
વિહસ્યાંતસ્તદા બ્રહ્મન્મહેશઃ પુનરબ્રવીત્

॥ મહેશ ઉવાચ ॥
હે હરે હે વિધે દેવા મુનયશ્ચાખિલા વચઃ ॥
મદીયં શૃણુતાદૃત્ય નષ્ટં મત્વા પુરત્રયમ્

રથં ચ સારથિં દિવ્યં કાર્મુકં શરમુત્તમમ્ ॥
પૂર્વમંગીકૃતં સર્વમુપપાદયતાચિરમ્

હે વિષ્ણો હે વિધે ત્વં હિ ત્રિલોકાધિપતિર્ધ્રુવમ્ ॥
સર્વસમ્રાટ્પ્રકારં મે કર્તુમર્હસિ યત્નતઃ

નષ્ટં પુરત્રયં મત્વા દેવસાહાય્યમિત્યુત ॥
કરિષ્યથઃ પ્રયત્નેનાધિકૃતૌ સર્ગપાલને

અયં મંત્રો મહાપુણ્યો મત્પ્રીતિજનકશ્શુભઃ ॥
ભુક્તિમુક્તિપ્રદસ્સર્વકામદશ્શૈવકાવહ

ધન્યો યશસ્ય આયુષ્યઃ સ્વર્ગકામાર્થિનાં નૃણામ્ ॥
અપવર્ગો હ્યકામાનાં મુક્તાનાં ભુક્તિમુક્તિદઃ

ય ઇમં કીર્તયેન્મંત્રં શુચિર્ભૂત્વા સદા નરઃ ॥
શૃણુયાચ્છ્રાવયેદ્વાપિ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
સર્વે દેવા મુદં પ્રાપુર્હરિર્બ્રહ્માધિકં તથા

સર્વદેવમયં દિવ્યં રથં પરમશોભનમ્॥
રચયામાસ વિશ્વાર્થે વિશ્વકર્મા તદાજ્ઞયા

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં પઞ્ચમે યુદ્ધખંડે દેવસ્તુતિવર્ણનં નામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ