શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.37

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
તદા દેવગણાસ્સર્વે દાનવૈશ્ચ પરાજિતાઃ ॥
દુદ્રુવુર્ભયભીતાશ્ચ શસ્ત્રાસ્ત્રક્ષતવિગ્રહાઃ

તે પરાવૃત્ય વિશ્વેશં શંકરં શરણં યયુઃ ॥
ત્રાહિ ત્રાહીતિ સર્વેશેત્યૂ ચુર્વિહ્વલયા ગિરા।૨॥
દૃષ્ટ્વા પરાજયં તેષાં દેવાદીનાં સ શંકરઃ ॥
સભયં વચનં શ્રુત્વા કોપમુચ્ચૈશ્ચકાર હ

નિરીક્ષ્ય સ કૃપાદૃષ્ટ્યા દેવેભ્યશ્ચાભયં દદૌ ॥
બલં ચ સ્વગણાનાં વૈ વર્દ્ધયામાસ તેજસા

શિવાજ્ઞપ્તસ્તદા સ્કન્દો દાનવાનાં ગણૈસ્સહ ॥
યુયુધે નિર્ભયસ્સંખ્યે મહાવીરો હરાત્મજઃ

કૃત્વા ક્રોધં વીરશબ્દં દેવો યસ્તારકાંતકઃ ॥
અક્ષૌહિણીનાં શતકં સમરે સ જઘાન હ

રુધિરં પાતયામાસ કાલી કમલલોચના ॥
તેષાં શિરાંસિ સંછિદ્ય બભક્ષ સહસા ચ સા

પપૌ રક્તાનિ તેષાં ચ દાનવાનાં સમં તતઃ ॥
યુદ્ધં ચકાર વિવિધં સુરદાનવભીષણમ્

શતલક્ષં ગજેન્દ્રાણાં શતલક્ષં નૃણાં તથા ॥
સમાદાયૈકહસ્તેન મુખે ચિક્ષેપ લીલયા

કબંધાનાં સહસ્રં ચ સન્નનર્ત રણે બહુ ॥
મહાન્ કોલાહલો જાતઃ ક્લીબાનાં ચ ભયંકરઃ

પુનઃ સ્કંદઃ પ્રકુપ્યોચ્ચૈઃ શરવર્ષાઞ્ચકાર હ ॥
પાતયામાસ ક્ષયતઃ કોટિશોઽસુરનાયકાન્

દાનવાઃ શરજાલેન સ્કન્દસ્ય ક્ષતવિગ્રહાઃ ॥
ભીતાઃ પ્રદુદ્રુવુસ્સર્વે શેષા મરણતસ્તદા

વૃષપર્વા વિપ્રચિત્તિર્દંડશ્ચાપિ વિકંપનઃ ॥
સ્કંદેન યુયુધુસ્સાર્દ્ધં તેન સર્વે ક્રમેણ ચ

મહામારી ચ યુયુધે ન બભૂવ પરાઙ્મુખી ॥
બભૂવુસ્તે ક્ષતાંગાશ્ચ સ્કંદશક્તિપ્રપીડિતાઃ

મહામારીસ્કંદયોશ્ચ વિજયોભૂત્તદા મુને ॥
નેદુર્દુંદુભયસ્સ્વર્ગે પુષ્પવૃષ્ટિઃ પપાત હ

સ્કંદસ્ય સમરં દૃષ્ટ્વા મહારૌદ્રં તમદ્ભુતમ્ ॥
દાનવાનાં ક્ષયકરં યથાપ્રકૃતિકલ્પકમ્

મહામારીકૃતં તચ્ચોપદ્રવં ક્ષયહેતુકમ્॥
ચુકોપાતીવ સહસા સનદ્ધોભૂત્સ્વયં તદા

વરં વિમાનમારુહ્ય નાનાશસ્ત્રાસ્ત્રસંયુતમ્॥
અભયં સર્વવીરાણાં નાનારત્નપરિચ્છદમ્

મહાવીરૈશ્શંખચૂડો જગામ રથમધ્યતઃ ॥
ધનુર્વિકૃષ્ય કર્ણાન્તં ચકાર શરવર્ષણમ્

તસ્ય સા શરવૃષ્ટિશ્ચ દુર્નિવાર્ય્યા ભયંકરી ॥
મહાઘોરાંધકારશ્ચ વધસ્થાને બભૂવ હ

દેવાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ સર્વે યેઽન્યે નન્દીશ્વરાદયઃ ॥
એક એવ કાર્ત્તિકેયસ્તસ્થૌ સમરમૂર્દ્ધનિ

પર્વતાનાં ચ સર્પાણાં નાગાનાં શાખિનાં તથા ॥
રાજા ચકાર વૃષ્ટિં ચ દુર્નિવાર્યા ભયંકરીમ્

તદ્દૃષ્ટ્યા પ્રહતઃ સ્કન્દો બભૂવ શિવનન્દનઃ ॥
નીહારેણ ચ સાંદ્રેણ સંવૃતૌ ભાસ્કરૌ યથા

નાનાવિધાં સ્વમાયાં ચ ચકાર મયદર્શિતામ્ ॥
તાં નાવિદન્ સુરાઃ કેપિ ગણાશ્ચ મુનિસત્તમ

તદૈવ શઙ્ખચૂડશ્ચ મહામાયી મહાબલઃ ॥
શરેણૈકેન દિવ્યેન ધનુશ્ચિચ્છેદ તસ્ય વૈ

બભંજ તદ્રથં દિવ્યં ચિચ્છેદ રથપીડકાન્ ॥
મયૂરં જર્જરીભૂતં દિવ્યાસ્ત્રેણ ચકાર સઃ

શક્તિં ચિક્ષેપ સૂર્યાભાં તસ્ય વક્ષસિ ઘાતિનીમ્ ॥
મૂર્ચ્છામવાપ સહસા તત્પ્રહારેણ સ ક્ષણમ્

પુનશ્ચ ચેતનાં પ્રાપ્ય કાર્તિકઃ પરવીરહા ॥
રત્નેન્દ્રસારનિર્માણમારુરોહ સ્વવાહનમ્

સ્મૃત્વા પાદૌ મહેશસ્ય સામ્બિકસ્ય ચ ષણ્મુખઃ ॥
શસ્ત્રાસ્ત્રાણિ ગૃહીત્વૈવ ચકાર રણમુલ્બણમ્

સર્પ્પાંશ્ચ પર્વતાંશ્ચૈવ વૃક્ષાંશ્ચ પ્રસ્તરાંસ્તથા ॥
સર્વાંશ્ચિચ્છેદ કોપેન દિવ્યા સ્ત્રેણ શિવાત્મજઃ

વહ્નિં નિવારયામાસ પાર્જન્યેન શરેણ હ ॥
રથં ધનુશ્ચ ચિચ્છેદ શંખચૂડસ્ય લીલયા

સન્નાહં સર્વવાહાંશ્ચ કિરીટં મુકુટોજ્જ્વલમ્ ॥
વીરશબ્દં ચકારાસૌ જગર્જ ચ પુનઃ પુનઃ

ચિક્ષેપ શક્તિં સૂર્યાભાં દાનવેન્દ્રસ્ય વક્ષસિ ॥।
તત્પ્રહારેણ સંપ્રાપ મૂર્ચ્છાં દીર્ઘતમેન ચ

મુહૂર્તમાત્રં તત્ક્લેશં વિનીય સ મહાબલઃ ॥
ચેતનાં પ્રાપ્ય ચોત્તસ્થૌ જગર્જ હરિવર્ચ સઃ

શક્ત્યા જઘાન તં ચાપિ કાર્તિકેયં મહાબલમ્ ॥
સ પપાત મહીપૃષ્ઠેઽમોઘાં કુર્વન્વિધિપ્રદામ્

કાલી ગૃહીત્વા તં ક્રોડે નિનાય શિવસન્નિધૌ ॥
જ્ઞાનેન તં શિવશ્ચાપિ જીવયામાસ લીલયા

દદૌ બલમનંતં ચ સમુત્તસ્થૌ પ્રતાપવાન્ ॥
ગમનાય મતિં ચક્રે પુનસ્તત્ર શિવાત્મજઃ

એતસ્મિન્નંતરે વીરો વીરભદ્રો મહાબલઃ ॥
શંખચૂડેન યુયુધે સમરે બલશાલિના

વવર્ષ સમરેઽસ્ત્રાણિ યાનિયાનિ ચ દાનવઃ ॥
ચિચ્છેદ લીલયા વીરસ્તાનિતાનિ નિજૈશ્શરૈઃ

દિવ્યાન્યસ્ત્રાણિ શતશો મુમુચે દાનવેશ્વરઃ ॥
તાનિ ચિચ્છેદ તં બાણૈર્વીરભદ્રઃ પ્રતાપવાન્

અથાતીવ ચુકોપોચ્ચૈશ્શંખચૂડઃ પ્રતાપવાન્ ॥
શક્ત્યા જઘાનોરસિ તં સ ચકંપે પપાત કૌ

ક્ષણેન ચેતનાં પ્રાપ્ય સમુત્તસ્થૌ ગણેશ્વરઃ ॥
જગ્રાહ ચ ધનુર્ભૂયો વીરભદ્રો ગણાગ્રણીઃ

એતસ્મિન્નંતરે કાલી જગામ સમરં પુનઃ ॥
ભક્ષિતું દાનવાન્ સ્વાંશ્ચ રક્ષિતું કાર્તિકેચ્છયા

વીરાસ્તામનુજગ્મુશ્ચ તે ચ નન્દીશ્વરાદયઃ ॥
સર્વે દેવાશ્ચ ગંધર્વા યક્ષા રક્ષાંસિ પન્નગાઃ

વાદ્યભાંડાશ્ચ બહુશશ્શતશો મધુવાહકાઃ ॥
પુનઃ સમુદ્યતાશ્ચાસન્ વીરા ઉભયતોઽખિલાઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસહિતાયાં પઞ્ચમે યુદ્ધખંડે શંખચૂડવધે સસૈન્યશંખચૂડયુદ્ધવર્ણનં નામ સપ્તત્રિંશોઽધ્યાયઃ