શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.18

સનત્કુમાર ઉવાચ॥
એવં શાસતિ ધર્મેણ મહીં તસ્મિન્મહાસુરે॥
બભૂવુર્દુઃખિનો દેવા ભ્રાતૃભાવાન્મુનીશ્વર

દુઃખિતાસ્તે સુરાસ્સર્વે શિવં શરણમાયયુઃ ॥
મનસા શંકરં દેવદેવં સર્વપ્રભુંપ્રભુમ્

તુષ્ટુવુર્વાગ્ભિરિષ્ટાભિર્ભગવંતં મહેશ્વરમ્ ॥
નિવૃત્તયે સ્વદુઃખસ્ય સર્વદં ભક્તવત્સલમ્

આહૂય સ મહાદેવો ભક્તાનાં સર્વકામદઃ॥॥
નારદં પ્રેરયામાસ દેવકાર્યચિકીર્ષયા

અથ દેવમુનિર્જ્ઞાની શંભુભક્તસ્સતાં ગતિઃ ॥
શિવાજ્ઞયા યયૌ દૈત્યપુરે દેવાન્સ નારદઃ

વ્યાકુલાસ્તે સુરાસ્સર્વે વાસવાદ્યા દ્રુતં મુનિમ્ ॥
આગચ્છંતં સમાલોક્ય સમુત્તસ્થુર્હિ નારદમ્

દદુસ્ત આસનં નત્ત્વા મુનયે પ્રીતિપૂર્વકમ્ ॥
નારદાય સુરાશ્શક્રમુખા ઉત્કંઠિતાનનાઃ

સુખાસીનં મુનિવરમાસને સુપ્રણમ્ય તમ્ ॥
પુનઃ પ્રોચુસ્સુરા દીના વાસવાદ્યા મુનીશ્વરમ્

દેવા ઊચુઃ ॥
ભોભો મુનિવરશ્રેષ્ઠ દુઃખં શૃણુ કૃપાકર ॥
શ્રુત્વા તન્નાશય ક્ષિપ્રં પ્રભુસ્ત્વં શંકરપ્રિયઃ

જલંધરેણ દૈત્યેન સુરા વિદ્રાવિતા ભૃશમ્॥
સ્વસ્થાનાદ્ભર્તૃભાવાચ્ચ દુઃખિતા વયમાકુલાઃ

સ્વસ્થાનાદુષ્ણરશ્મિશ્ચ ચન્દ્રો નિસ્સારિતસ્તથા ॥
વહ્નિશ્ચ ધર્મરાજશ્ચ લોકપાલાસ્તથેતરે

સુબલિષ્ઠેન વૈ તેન સર્વે દેવાઃ પ્રપીડિતાઃ ॥
દુઃખં પ્રાપ્તા વયં ચાતિશરણં ત્વાં સમાગતાઃ

સંગ્રામે સ હૃષીકેશં સ્વવશં કૃતવાન્ બલી ॥
જલંધરો મહાદૈત્યઃ સર્વામરવિમર્દકઃ

તસ્ય વશ્યો વરાધીનોઽવાત્સીત્તત્સદને હરિઃ ॥
સલક્ષ્મ્યા સહિતો વિષ્ણુર્યો નસ્સર્વાર્થસાધકઃ

જલંધરવિનાશાય યત્નં કુરુ મહામતે ॥
ત્વં નો દૈવવશાત્પ્રાપ્તસ્સદા સર્વાર્થસાધકઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તેષામમરાણાં સ નારદઃ ॥
આશ્વાસ્ય મુનિશાર્દૂલસ્તાનુવાચ કૃપાકરઃ

નારદ ઉવાચ ॥
જાનેઽહં વૈ સુરા યૂયં દૈત્યરાજપરાજિતાઃ॥
દુઃખ પ્રાપ્તાઃ પીડિતાશ્ચ સ્થાનાન્નિસ્સારિતાઃ ખલુઃ

સ્વશક્ત્યા ભવતાં સ્વાર્થં કરિષ્યે નાત્ર સંશયઃ॥
અનુકૂલોઽહમિવ વો દુઃખં પ્રાપ્તા યતો ઽમરાઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
એવમુક્ત્વા મુનિશ્રેષ્ઠ દ્રષ્ટું દાનવવલ્લભમ્ ॥
આશ્વાસ્ય સકલાન્દેવાઞ્જલંધરસભાં યયૌ

અથાગતં મુનિશ્રેષ્ઠં દૃષ્ટ્વા દેવો જલંધરઃ ॥
ઉત્થાય પરયા ભક્ત્યા દદૌ શ્રેષ્ઠાસનં વરમ્

સ તં સંપૂજ્ય વિધિવદ્દાનવેન્દ્રોઽતિ વિસ્મિતઃ ॥
સુપ્રહસ્ય તદા વાક્યં જગાદ મુનિસત્તમમ્

જલંધર ઉવાચ ॥
કુત આગમ્યતે બ્રહ્મન્કિં ચ દૃષ્ટં ત્વયા ક્વચિત્॥
યદર્થમિહ આયાતસ્તદાજ્ઞાપય માં મુને

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય દૈત્યેન્દ્રસ્ય મહામુનિઃ ॥
પ્રત્યુવાચ પ્રસન્નાત્મા નારદો હિ જલંધરમ્

નારદ ઉવાચ ॥
સર્વદાનવદૈત્યેન્દ્ર જલંધર મહામતે ॥
ધન્યસ્ત્વં સર્વલોકેશ રત્નભોક્તા ત્વમેવ હિ

મદાગમનહેતું વૈ શૃણુ દૈત્યેન્દ્રસત્તમ ॥
યદર્થમિહ ચાયાતસ્ત્વહં વક્ષ્યેખિલં હિ તત્

ગતઃ કૈલાસશિખરં દૈત્યેન્દ્રાહં યદૃચ્છયા ॥
યોજનાયુતવિસ્તીર્ણં કલ્પદ્રુમમહાવનમ્

કામધેનુશતાકીર્ણં ચિંતામણિસુદીપિતમ્ ॥
સર્વરુક્મમયં દિવ્યં સર્વત્રાદ્ભુતશોભિતમ્

તત્રોમયા સહાસીનં દૃષ્ટવાનસ્મિ શંકરમ્ ॥
સર્વાઙ્ગસુન્દરં ગૌરં ત્રિનેત્રં ચન્દ્રશેખરમ્

તં દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં વિતર્કો મેઽભવત્તદા॥
ક્વાપીદૃશી ભવેદ્વૃદ્ધિસ્ત્રૈલોક્યે વા ન વેતિ ચ

તાવત્તવાપિ દૈત્યેન્દ્ર સમૃદ્ધિસ્સંસ્મૃતા મયા॥
તદ્વિલોકનકામોઽહં ત્વત્સાંનિધ્યમિહા ગતઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇતિ નારદતઃ શ્રુત્વા સ દૈત્યેન્દ્રો જલંધરઃ ॥
સ્વસમૃદ્ધિં સમગ્રાં વૈ દર્શયામાસ સાદરમ્

દૃષ્ટ્વા સ નારદો જ્ઞાની દેવકાર્યસુસાધકઃ ॥
પ્રભુપ્રેરણયા પ્રાહ દૈત્યેન્દ્રં તં જલંધરમ્

નારદ્ ઉવાચ ॥
તવાસ્તિ સુસમૃદ્ધિર્હિ વરવીર ખિલાધુના ॥
ત્રૈલોક્યસ્ય પતિસ્ત્વં હિ ચિત્રં કિં ચાત્ર સંભવમ્

મણયો રત્નપુંજાશ્ચ ગજાદ્યાશ્ચ સમૃદ્ધયઃ ॥
તે ગૃહેઽદ્ય વિભાંતીહ યાનિ રત્નાનિ તાન્યપિ

ગજરત્નં ત્વયાનીતં શક્રસ્યૈરાવતસ્તથા ॥
અશ્વરત્નં મહાવીર સૂર્યસ્યોચ્ચૈઃશ્રવા હયઃ

કલ્પવૃક્ષસ્ત્વયાનીતો નિધયો ધનદસ્ય ચ ॥
હંસયુક્તવિમાનં ચ ત્વયાનીતં હિ વેધસઃ

ઇત્યેવં વરરત્નાનિ દિવિ પૃથ્વ્યાં રસાતલે ॥
યાનિ દૈત્યેન્દ્ર તે ભાંતિ ગૃહે તાનિ સમસ્તતઃ

ત્વત્સમૃદ્ધિમિમાં પશ્યન્સમ્પૂર્ણાં વિવિધામહમ્ ॥
પ્રસન્નોઽસ્મિ મહાવીર ગજાશ્વાદિસુશોભિતામ્

જાયારત્નં મહાશ્રેષ્ઠં જલંધર ન તે ગૃહે ॥
તદાનેતું વિશેષેણ સ્ત્રીરત્નં વૈ ત્વમર્હસિ

યસ્ય ગેહે સુરત્નાનિ સર્વાણિ હિ જલંધર ॥
જાયારત્નં ન ચેત્તાનિ ન શોભંતે વૃથા ધ્રુવમ્

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા નારદસ્ય મહાત્મનઃ ॥
ઉવાચ દૈત્યરાજો હિ મદનાકુલમાનસઃ

જલંધર ઉવાચ ॥
ભો ભો નારદ દેવર્ષે નમસ્તેસ્તુ મહાપ્રભો ॥
જાયારત્નવરં કુત્ર વર્તતે તદ્વદાધુના

બ્રહ્માંડે યત્ર કુત્રાપિ તદ્રત્નં યદિ વર્ત્તતે ॥
તદાનેષ્યે તતો બ્રહ્મન્સત્યં સત્યં ન સંશયઃ

નારદ ઉવાચ॥
કૈલાસે હ્યતિરમ્યે ચ વર્વદ્ધિં સુસમાકુલે ॥
યોગિરૂપધરશ્શંભુરસ્તિ તત્ર દિગમ્બરઃ

તસ્ય ભાર્યા સુરમ્યા હિ સર્વલક્ષણલક્ષિતા॥
સર્વાંગસુન્દરી નામ્ના પાર્વતીતિ મનોહરા

તદીદૃશં રૂપમનન્યસંગતં દૃષ્ટં ન કુત્રાપિ કુતૂહલાઢ્યમ્ ॥
અત્યદ્ભુતં મોહનકૃત્સુયોગિનાં સુદર્શનીયં પરમર્દ્ધિકારિ

સ્વચિત્તે કલ્પયામ્યદ્ય શિવાદન્યસ્સમૃદ્ધિવાન્ ॥
જાયારત્નાન્વિતાદ્વીર ત્રિલોક્યા ન જલંધર

યસ્યા લાવણ્યજલધૌ નિમગ્નશ્ચતુરાનનઃ ॥
સ્વધૈર્ય્યં મુમુચે પૂર્વં તયા કાન્યોપમીયતે

ગતરાગોઽપિ હિ યયા મદનારિસ્સ્વલીલયા ॥
નિજતંત્રોઽપિ યતસ્સ સ્વાત્મ વશગઃ કૃતઃ

યથા સ્ત્રીરત્નસંભોક્તુસ્સમૃદ્ધિસ્તસ્ય સાભવત્ ॥
તથા ન તવ દૈત્યેન્દ્ર સર્વરત્નાધિપસ્ય ચ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ તુ દેવર્ષિર્નારદો લોકવિશ્રુતઃ॥
યયૌ વિહાયસા દેવોપકારકરણોદ્યતઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં પઞ્ચમે યુદ્ધખણ્ડે જલંધરવધોપાખ્યાને દેવર્ષિજલંધરસંવાદો નામાષ્ટદશોઽધ્યાયઃ