શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.5.16

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
પુનર્દૈત્યં સમાયાંતં દૃષ્ટ્વા દેવાસ્સવાસવાઃ ॥
ભયાત્પ્રકંપિતાસ્સર્વે સહૈવાદુદ્રુવુર્દ્રુતમ્

વૈકુંઠં પ્રયયુસ્સર્વે પુરસ્કૃત્ય પ્રજાપતિમ્ ॥
તુષ્ટુવુસ્તે સુરા નત્વા સપ્રજાપતયોઽખિલાઃ

દેવા ઊચુઃ ॥
હૃષીકેશ મહાબાહો ભગવન્ મધુસૂદન ॥
નમસ્તે દેવદેવેશ સર્વદૈત્યવિનાશક

મત્સ્યરૂપાય તે વિષ્ણો વેદાન્નીતવતે નમઃ ॥
સત્યવ્રતેન સદ્રાજ્ઞા પ્રલયાબ્ધિવિહારિણે

કુર્વાણાનાં સુરાણાં ચ મથનાયોદ્યમં ભૃશમ્॥
બિભ્રતે મંદરગિરિં કૂર્મરૂપાય તે નમઃ

નમસ્તે ભગવન્નાથ ક્રતવે સૂકરાત્મને॥
વસુંધરાં જનાધારાં મૂદ્ધતો બિભ્રતે નમઃ

વામનાય નમસ્તુભ્યમુપ્રેન્દ્રાખ્યાય વિષ્ણવે ॥
વિપ્રરૂપેણ દૈત્યેન્દ્રં બલિં છલયતે વિભો

નમઃ પરશુરામાય ક્ષત્રનિઃક્ષત્રકારિણે ॥
માતુર્હિતકૃતે તુભ્યં કુપિતાયાસતાં દ્રુહે

રામાય લોકરામાય મર્યાદાપુરુષાય તે॥
રાવણાંતકરાયાશુ સીતાયાઃ પતયે નમઃ

નમસ્તે જ્ઞાનગૂઢાય કૃષ્ણાય પરમાત્મન ॥
રાધાવિહારશીલાય નાનાલીલાકરાય ચ

નમસ્તે ગૂઢદેહાય વેદનિંદાકરાય ચ ॥
યોગાચાર્યાય જૈનાય વૌદ્ધરૂપાય માપતે

નમસ્તે કલ્કિરૂપાય મ્લેચ્છાનામંતકારિણે॥
અનન્તશક્તિરૂપાય સદ્ધર્મસ્થાપનાય ચ ॥૧૨
નમસ્તે કપિલરૂપાય દેવહૂત્યૈ મહાત્મને ॥
વદતે સાંખ્યયોગં ચ સાંખ્યાચાર્યાય વૈ પ્રભો

નમઃ પરમહંસાય જ્ઞાનં સંવદતે પરમ્ ॥
વિધાત્રે જ્ઞાનરૂપાય યેનાત્મા સંપ્રસીદતિ

વેદવ્યાસાય વેદાનાં વિભાગં કુર્વતે નમઃ ॥
હિતાય સર્વલોકાનાં પુરાણરચનાય ચ

એવં મત્સ્યાદિતનુભિર્ભક્તકાર્યોદ્યતાય તે ॥
સર્ગસ્થિતિધ્વંસકર્ત્રે નમસ્તે બ્રહ્મણે પ્રભો

આર્તિહંત્રે સ્વદાસાનાં સુખદાય શુભાય ચ ॥
પીતામ્બરાય હરયે તાર્ક્ષ્યયાનાય તે નમઃ॥
સર્વક્રિયાયૈકકર્ત્રે શરણ્યાય નમોનમઃ

દૈત્યસંતાપિતામર્ત્ય દુઃખાદિધ્વંસવજ્રક ॥
શેષતલ્પશયાયાર્કચન્દ્રનેત્રાય તે નમઃ

કૃપાસિન્ધો રમાનાથ પાહિ નશ્શરણાગતાન્ ॥
જલંધરેણ દેવાશ્ચ સ્વર્ગાત્સર્વે નિરાકૃતાઃ

સૂર્યો નિસ્સારિતઃ સ્થાનાચ્ચન્દ્રો વહ્નિસ્તથૈવ ચ ॥
પાતાલાન્નાગરાજશ્ચ ધર્મરાજો નિરાકૃતઃ

વિચરંતિ યથા મર્ત્યાશ્શોભંતે નૈવ તે સુરાઃ ॥
શરણં તે વયં પ્રાપ્તા વધસ્તસ્ય વિચિંત્યતામ્

॥ સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇતિ દીનવચશ્શ્રુત્વા દેવાનાં મધુસૂદનઃ ॥
જગાદ કરુણાસિન્ધુર્મે ઘનિર્હ્રાદયા ગિરા

॥ વિષ્ણુરુવાચ ॥
ભયં ત્યજત હે દેવા ગમિષ્યામ્યહમાહવમ્॥
જલંધરેણ દૈત્યેન કરિષ્યામિ પરાક્રમમ્

ઇત્યુક્ત્વા સહસોત્થાય દૈત્યારિઃ ખિન્નમાનસઃ ॥
આરોહદ્ગરુડં વેગાત્કૃપયા ભક્તવત્સલઃ

ગચ્છન્તં વલ્લભં દૃષ્ટ્વા દેવૈસ્સાર્દ્ધં સમુદ્રજા ॥
સાંજલિર્બાષ્પનયના લક્ષ્મીર્વચનમબ્રવીત્

લક્ષ્મ્યુવાચ॥
અહં તે વલ્લભા નાથ ભક્તા યદિ ચ સર્વદા॥
તત્કથં તે મમ ભ્રાતા યુદ્ધે વધ્યઃ કૃપાનિધે

વિષ્ણુરુવાચ ॥
જલંધરેણ દૈત્યેન કરિષ્યામિ પરાક્રમમ્॥
તૈસ્સંસ્તુતો ગમિષ્યામિ યુદ્ધાય ત્વરિતાન્વિતઃ

રુદ્રાંશસંભવત્વાચ્ચ બ્રહ્મણો વચનાદપિ ॥
પ્રીત્યા ચ તવ નૈવાયં મમ વધ્યો જલંધરઃ

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ગરુડારૂઢશ્શંખચક્રગદાસિભૃત્॥
વિષ્ણુર્વેગાદ્યયૌ યોદ્ધું દેવૈશ્શક્રાદિભિસ્સહ

દ્રુતં સ પ્રાપ તત્રૈવ યત્ર દૈત્યો જલંધરઃ॥
કુર્વન્ સિંહરવં દેવૈર્જ્વલદ્ભિર્વિષ્ણુતેજસા

અથારુણાનુજજવપક્ષવાતપ્રપીડિતાઃ ॥
વાત્યાવિવર્તિતા દૈત્યા બભ્રમુઃ ખે યથા ઘનાઃ

તતો જલંધરો દૃષ્ટ્વા દૈત્યાન્ વાત્યાપ્રપીડિતાન્॥
ઉદ્ધૃત્ય વચનં ક્રોધાદ્દ્રુતં વિષ્ણું સમભ્યગાત્

એતસ્મિન્નંતરે દેવાશ્ચક્રુર્યુદ્ધં પ્રહર્ષિતાઃ ॥
તેજસા ચ હરેઃ પુષ્ટા મહાબલસમન્વિતાઃ

યુદ્ધોદ્યતં સમાલોક્ય દેવસૈન્યમુપસ્થિતમ્॥
દૈત્યાનાજ્ઞાપયામાસ સમરે ચાતિદુર્મદાન્

જલંધર ઉવાચ ॥
ભોભો દૈત્યવરા યૂયં યુદ્ધં કુરુત દુસ્તરમ્॥
શક્રાદ્યૈરમરૈરદ્ય પ્રબલૈઃ કાતરૈસ્સદા

મૌર્યાસ્તુ લક્ષસંખ્યાતા ધૌમ્રા હિ શતસંખ્યકાઃ॥
અસુરાઃ કોટિસંખ્યાતાઃ કાલકેયાસ્તથૈવ ચ

કાલકાનાં દૌર્હૃદાનાં કંકાનાં લક્ષસંખ્યયા ॥
અન્યેઽપિ સ્વબલૈર્યુક્તા વિનિર્યાંતુ મમાજ્ઞયા

સર્વે સજ્જા વિનિર્યાત બહુસેનાભિસંયુતાઃ ॥
નાનાશસ્ત્રાસ્ત્રસંયુક્તા નિર્ભયાઃ ગતસંશયાઃ

ભોભો શુંભનિશુંભૌ ચ દેવાન્સમરકાતરાન્ ॥
ક્ષણેન સુમહાવીર્યૌ તુચ્છાન્નાશયતં યુવામ્

સનત્કુમાર ઉવાચ ॥
દૈત્યા જલંધરાજ્ઞપ્તા ઇત્થં યુદ્ધવિશારદાઃ॥
યુયુધુસ્તે સુરાસ્સર્વે ચતુરંગબલાન્વિતાઃ

ગદાભિસ્તીક્ષ્ણબાણૈશ્ચ શૂલપટ્ટિશતોમરૈઃ ॥
કેચિત્પરશુશૂલૈશ્ચ નિજઘ્નુસ્તે પરસ્પરમ્

નાનાયુધૈશ્ચ પરૈસ્તત્ર નિજઘ્નુસ્તે બલાન્વિતા ॥
દેવાસ્તથા મહાવીરા હૃષીકેશબલાન્વિતાઃ ॥
યુયુધુસ્તીક્ષ્ણબાણાશ્ચ ક્ષિપંતસ્સિંહવદ્રવાઃ

કેચિદ્બાણૈસ્તુ તીક્ષ્ણૈશ્ચ કેચિન્મુસલતોમરૈઃ ॥
કેચિત્પરશુશૂલૈશ્ચ નિજઘ્નુસ્તે પરસ્પરમ્

ઇત્થં સુરાણાં દૈત્યાનાં સંગ્રામસ્સમભૂન્મહાન્॥
અત્યુલ્બણો મુનીનાં હિ સિદ્ધાનાં ભય કારકઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં પઞ્ચમે યુદ્ધખંડે દેવયુદ્ધવર્ણનં નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ