શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.4.20

॥બ્રહ્મોવાચ॥
એતસ્મિન્નંતરે તત્ર વિશ્વરૂપઃ પ્રજાપતિઃ ॥
તદુદ્યોગં સંવિચાર્ય સુખમાપ પ્રસન્નધીઃ

વિશ્વરૂપપ્રજેશસ્ય દિવ્યરૂપે સુતે ઉભે॥
સિદ્ધિબુદ્ધિરિતિ ખ્યાતે શુભે સર્વાંગશોભને

તાભ્યાં ચૈવ ગણેશસ્ય ગિરિજા શંકરઃ પ્રભૂ ॥
મહોત્સવં વિવાહં ચ કારયામાસતુર્મુદા

સંતુષ્ટા દેવતાસ્સર્વાસ્તદ્વિવાહે સમાગમન્ ॥
યથા ચૈવ શિવસ્યૈવ ગિરિજાયા મનોરથઃ

તથા ચ વિશ્વકર્માઽસૌ વિવાહં કૃતવાંસ્તથા ॥
તથા ચ ઋષયો દેવા લેભિરે પરમાં મુદમ્

ગણેશોપિ તદા તાભ્યાં સુખં ચૈવાપ્તિચિંતકમ્ ॥
પ્રાપ્તવાંશ્ચ મુને તત્તુ વર્ણિતું નૈવ શક્યતે

કિયતા ચૈવ કાલેન ગણેશસ્ય મહાત્મનઃ ॥
દ્વયોઃ પત્ન્યોશ્ચ દ્વૌ દિવ્યૌ તસ્ય પુત્રૌ બભૂવતુઃ

સિદ્ધેર્ગણેશપત્ન્યાસ્તુ ક્ષેમનામા સુતોઽભવત્ ॥
બુદ્ધેર્લાભાભિધઃ પુત્રો હ્યાસીત્પરભશોભનઃ

એવં સુખમચિંત્યં વ ભુંજાને હિ ગણેશ્વરે ॥
આજગામ દ્વિતીયશ્ચ ક્રાંત્વા પૃથ્વીં સુતસ્તદા

તાવશ્ચ નારદેનૈવ પ્રાપ્તો ગેહે મહાત્મના॥
યથાર્થં વચ્મિ નોઽસત્યં ન છલેન ન મત્સરાત્

પિતૃભ્યાં તુ કૃતં યચ્ચ શિવયા શંકરેણ તે ॥
તન્ન કુર્ય્યાત્પરો લોકે સત્યં સત્યં બ્રવીમ્યહમ્

નિષ્કાસ્ય ત્વાં કુક્રમણં મિષમુત્પાદ્ય યત્નતઃ ॥
ગણેશસ્ય વરોકારિ વિવાહઃ પરશોભનઃ

ગણેશસ્ય કૃતોદ્વાહો લબ્ધવાંસ્સ્ત્રીદ્વયં મુદા ॥
વિશ્વરૂપપ્રજેશસ્ય કન્યારત્નં મહોત્તમમ્

પુત્રદ્વયં લલાભાસૌ દ્વયોઃ પત્ન્યોશ્શુભાંગયોઃ ॥
સિદ્ધે ક્ષેમં તથા બુદ્ધેર્લાભં સર્વં સુખપ્રદમ્

પત્ન્યોર્દ્વયોર્ગણેશોઽસૌ લબ્ધ્વા પુત્રદ્વયં શુભમ્ ॥
માતાપિત્રોર્મતેનૈવ સુખં ભુંક્તે નિરંતરમ્

ભવતા પૃથિવી ક્રાંતા સસમુદ્રા સકાનના॥
તચ્છલાજ્ઞાવશાત્તાત તસ્ય જાતં ફલં ત્વિદમ્

પિતૃભ્યાં ક્રિયતાસ્મૈવચ્છલં તાત વિચાર્યતામ્ ॥
સ્વસ્વામિભ્યાં વિશેષેણ હ્યન્યઃ કિન્ન કરોતિ વૈ

અસમ્યક્ચ કૃતં તાભ્યાં ત્વત્પિતૃભ્યાં હિ કર્મ હ ॥
વિચાર્યતાં ત્વયાઽપીહ મચ્ચિત્તે ન શુભં મતમ્

દદ્યાદ્યદિ ગરં માતા વિક્રીણીયાત્પિતા યદિ ॥
રાજા હરતિ સર્વસ્વં કસ્મૈ કિં ચ બ્રવીતુ વૈ

યેનૈવેદં કૃતં સ્યાદ્વૈ કર્માનર્થકરં પરમ્ ॥
શાંતિકામસ્સુધીસ્તાત તન્મુખં ન વિલોકયેત્

ઇતિ નીતિઃ શ્રુતૌ પ્રોક્તા સ્મૃતૌ શાસ્ત્રેષુ સર્વતઃ ॥
નિવેદિતા ચ સા તેઽદ્ય યથેચ્છસિ તથા કુરુ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા નારદ ત્વં તુ મહેશ્વરમનોગતિઃ ॥
તસ્મૈ તથા કુમારાય વાક્યં મૌનમુપાગતઃ

સ્કન્દોઽપિ પિતરં નત્વા કોપાગ્નિજ્વલિતસ્તદા ॥
જગામ પર્વતં ક્રૌંચં પિતૃભ્યાં વારિતોઽપિ સન્

વારણે ચ કૃતે ત્વદ્ય ગમ્યતે ચ કથં ત્વયા ॥
ઇત્યેવં ચ નિષિદ્ધોપિ પ્રોચ્ય નેતિ જગામ સઃ

ન સ્થાતવ્યં મયા તાતૌ ક્ષણમપ્યત્ર કિંચન ॥
યદ્યેવં કપટં પ્રીતિમપહાય કૃતં મયિ

એવમુક્ત્વા ગતસ્તત્ર મુને સોઽદ્યાપિ વર્તતે ॥
દર્શનેનૈવ સર્વેષાં લોકાનાં પાપહારકઃ

તદ્દિનં હિ સમારભ્ય કાર્તિકેયસ્ય તસ્ય વૈ ॥
શિવપુત્રસ્ય દેવર્ષે કુમારત્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્

તન્નામ શુભદં લોકે પ્રસિદ્ધં ભુવનત્રયે ॥
સર્વપાપહરં પુણ્યં બ્રહ્મચર્યપ્રદં પરમ્

કાર્તિક્યાં ચ સદા દેવા ઋષયશ્ચ સતીર્થકાઃ॥
દર્શનાર્થં કુમારસ્ય ગચ્છંતિ ચ મુનીશ્વરાઃ

કાર્તિક્યાં કૃત્તિકાસંગે કુર્યાદ્યઃ સ્વામિદર્શનમ્॥
તસ્ય પાપં દહેત્સર્વં ચિત્તેપ્સિત ફલં લભેત્

ઉમાપિ દુઃખમાપન્ના સ્કન્દસ્ય વિરહે સતિ ॥
ઉવાચ સ્વામિનં દીના તત્ર ગચ્છ મયા પ્રભો

તત્સુખાર્થં સ્વયં શંભુર્ગતસ્સ્વાંશેન પર્વતે ॥
મલ્લિકાર્જુનનામાસીજ્જ્યોતિર્લિઙ્ગં સુખાવહમ્

અદ્યાપિ દૃશ્યતે તત્ર શિવયા સહિતશ્શિવઃ ॥
સર્વેષાં નિજભક્તાનાં કામપૂરસ્સતાં ગતિઃ

તમાગતં સ વિજ્ઞાય કુમારસ્સશિવં શિવમ્ ॥
સ વિરજ્ય તતોઽન્યત્ર ગંતુમાસીત્સમુત્સુકઃ

દેવૈશ્ચ મુનિભિશ્ચૈવ પ્રાર્થિતસ્સોપિ દૂરતઃ ॥
યોજનત્રયમુત્સૃજ્ય સ્થિતઃ સ્થાને ચ કાર્તિકઃ

પુત્રસ્નેહાતુરૌ તૌ વૈ શિવૌ પર્વણિ પર્વણિ ॥
દર્શનાર્થં કુમારસ્ય તસ્ય નારદ ગચ્છતઃ

અમાવાસ્યાદિને શંભુઃ સ્વયં ગચ્છતિ તત્ર હ ॥
પૂર્ણમાસી દિને તત્ર પાર્વતી ગચ્છતિ ધ્રુવમ્

યદ્યત્તસ્ય ચ વૃત્તાંતં ભવત્પૃષ્ટં મુનીશ્વર ॥
કાર્તિકસ્ય ગણેશસ્ય પરમં કથિતં મયા

એતચ્છ્રુત્વા નરો ધીમાન્ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥
શોભનાં લભતે કામાનીપ્સિતાન્સકલાન્સદા

યઃ પઠેત્પાઠયેદ્વાપિ શૃણુયાચ્છ્રાવયેત્તથા ॥
સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

બ્રાહ્મણો બ્રહ્મવર્ચસ્વી ક્ષત્રિયો વિજયી ભવેત્ ॥
વૈશ્યો ધન સમૃદ્ધસ્સ્યાચ્છૂદ્રસ્સત્સમતામિયાત્

રોગી રોગાત્પ્રમુચ્યેત ભયાન્મુચ્યેત ભીતિયુક્ ॥
ભૂતપ્રેતાદિબાધાભ્યઃ પીડિતો ન ભવેન્નરઃ

એતદાખ્યાનમનઘં યશસ્યં સુખવર્દ્ધનમ્ ॥
આયુષ્યં સ્વર્ગ્યમતુલં પુત્રપૌત્રાદિકારકમ્

અપવર્ગપ્રદં ચાપિ શિવજ્ઞાનપ્રદં પરમ્ ॥
શિવાશિવપ્રીતિકરં શિવભક્તિવિવર્દ્ધનમ્

શ્રવણીયં સદા ભક્તૈર્નિઃકામૈશ્ચ મુમુક્ષુભિઃ ॥
શિવાદ્વૈતપ્રદં ચૈતત્સદાશિવમયં શિવમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં ચતુર્થે કુમારખણ્ડે ગણેશવિવાહવર્ણનં નામ વિંશોઽધ્યાયઃ

સમાપ્તોયં રુદ્રસંહિતાન્તર્ગતઃ કુમારખણ્ડશ્ચતુર્થઃ