શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.4.13

સૂત ઉવાચ ॥
તારકારેરિતિ શ્રુત્વા વૃત્તમદ્ભુતમુત્તમમ્ ॥
નારદસ્સુપ્રસન્નોથ પપ્રચ્છ પ્રીતિતો વિધિમ્

॥ નારદ ઉવાચ ॥
દેવદેવ પ્રજાનાથ શિવજ્ઞાનનિધે મયા ॥
શ્રુતં કાર્તિકસદ્વૃત્તમમૃતાદપિ ચોત્તમમ્ ॥ ૨ ।
અધુના શ્રોતુમિચ્છામિ ગાણેશં વૃત્તમુત્તમમ્ ॥
તજ્જન્મચરિતં દિવ્યં સર્વમંગલમંગલમ્

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય નારદસ્ય મહામુને ॥
પ્રસન્નમાનસો બ્રહ્મા પ્રત્યુવાચ શિવં સ્મરન્

બ્રહ્મોવાચ ॥
કલ્પભેદાદ્ગણેશસ્ય જનિઃ પ્રોક્તા વિધેઃ પરાત્॥
શનિદૃષ્ટં શિરશ્છિન્નં સંચિતં ગજમાનનમ્

ઇદાનીં શ્વેતકલ્પોક્તા ગણેશોત્પત્તિરુચ્યતે ॥
યત્ર ચ્છિન્નં શિરસ્તસ્ય શિવેન ચ કૃપાલુના

સંદેહો નાત્ર કર્તવ્યઃ શંકરસ્સૂતિકૃન્મુને ॥
સ હિ સર્વાધિપઃ શંભુર્નિર્ગુણસ્સગુણો ઽપિ હિ

તલ્લીલયાખિલં વિશ્વં સૃજ્યતે પાલ્યતે તથા ॥
વિનાશ્યતે મુનિશ્રેષ્ઠ પ્રસ્તુતં શૃણુ ચાદરાત્

ઉદ્વાહિતે શિવે ચાત્ર કૈલાસં ચ ગતે સતિ ॥
કિયતા ચૈવ કાલેન જાતો ગણપતેર્ભવઃ

એકસ્મિન્નેવ કાલે ચ જયા ચ વિજયા સખી ॥
પાર્વત્યા ચ મિલિત્વા વૈ વિચારે તત્પરાભવત્

રુદ્રસ્ય ચ ગણાસ્સર્વે શિવસ્યાજ્ઞાપરાયણાઃ ॥
તે સર્વેપ્યસ્મદીયાશ્ચ નન્દિભૃંગિપુરસ્સરાઃ

પ્રમથાસ્તે હ્યસંખ્યાતા અસ્મદીયો ન કશ્ચન ॥
દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ તે સર્વે શંકરાજ્ઞાપરાયણાઃ

તે સર્વેપ્યસ્મદીયાંશ્ચ તથાપિ ન મિલેન્મનઃ ॥
એકશ્ચૈવાસ્મદીયો હિ રચનીયસ્ત્વયાનઘે

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા પાર્વતી દેવી સખીભ્યાં સુન્દરં વચઃ ॥
હિતં મેને તદા તચ્ચ કર્તું સ્માપ્યધ્યવસ્યતિ

તતઃ કદાચિન્મજ્જત્યાં પાર્વત્યાં વૈ સદાશિવઃ ॥
નંદિનં પરિભર્ત્સ્યાથ હ્યાજગામ ગૃહાંતરમ્

આયાંતં શંકરં દૃષ્ટ્વાઽસમયે જગદંબિકા ॥
ઉત્તસ્થૌ મજ્જતી સા વૈ લજ્જિતા સુન્દરી તદા

તસ્મિન્નવસરે દેવી કૌતુકેનાતિસંયુતા ॥
તદીયં તદ્વચશ્ચૈવ હિતં મેને સુખાવહમ્

એવં જાતે સદા કાલે કદાચિત્પાર્વતી શિવા ॥
વિચિંત્ય મનસા ચેતિ પરમાયા પરેશ્વરી

મદીયસ્સેવકઃ કશ્ચિદ્ભવેચ્છુભતરઃ કૃતી ॥
મદાજ્ઞયા પરં નાન્યદ્રેખામાત્રં ચલેદિહ

વિચાર્યેતિ ચ સા દેવી વપુષો મલસંભવમ્ ॥
પુરુષં નિર્મમૌ સા તુ સર્વલક્ષણસંયુતમ્

સર્વાવયવનિર્દ્દોષં સર્વાવયવ સુન્દરમ્ ॥
વિશાલં સર્વશોભાઢ્યં મહાબલપરાક્રમમ્

વસ્ત્રાણિ ચ તદા તસ્મૈ દત્ત્વા સા વિવિધાનિ હિ ॥
નાનાલંકરણં ચૈવ બહ્વાશિષમનુત્તમામ્ ।1૨૨॥
મત્પુત્રસ્ત્વં મદીયોસિ નાન્યઃ કશ્ચિદિહાસ્તિ મે ॥
એવમુક્તસ્ય પુરુષો નમસ્કૃત્ય શિવાં જગૌ

॥ ગણેશ ઉવાચ ॥
કિં કાર્યં વિદ્યતે તેદ્ય કરવાણિ તવોદિતમ્॥
ઇત્યુક્તા સા તદા તેન પ્રત્યુવાચ સુતં શિવા

શિવોવાચ॥
હે તાત શૃણુ મદ્વાક્યં દ્વારપાલો ભવાદ્ય મે ॥
મત્પુત્રસ્ત્વં મદીયોઽસિ નાન્યથા કશ્ચિદસ્તિ મે

વિના મદાજ્ઞાં મત્પુત્ર નૈવાયાન્મ દ્ગૃહાન્તરમ્ ॥
કોઽપિ ક્વાપિ હઠાત્તાત સત્યમેતન્મયોદિતમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ચ દદૌ તસ્મૈ યષ્ટિં ચાતિદૃઢાં મુને ॥
તદીયં રૂપમાલોક્ય સુન્દરં હર્ષમાગતા

મુખમાચુંબ્ય સુપ્રીત્યાલિંગ્ય તં કૃપયા સુતમ્ ॥
સ્વદ્વારિ સ્થાપયામાસ યષ્ટિપાણિં ગણાધિપમ્

અથ દેવીસુતસ્તાત ગૃહદ્વારિ સ્થિતો ગણઃ ॥
યષ્ટિપાણિર્મહાવીરઃ પાર્વતીહિતકામ્યયા

સ્વદ્વારિ સ્થાપયિત્વા તં ગણેશં સ્વસુતં શિવા ॥
સ્વયં ચ મજ્જતી સા વૈ સંસ્થિતાસીત્સખીયુતા

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ શિવો દ્વારિ સમાગતઃ ॥
કૌતુકી મુનિર્શાદૂલ નાનાલીલાવિશારદઃ

ઉવાચ ચ શિવેશં તમવિજ્ઞાય ગણાધિપઃ ॥
માતુરાજ્ઞાં વિના દેવ ગમ્યતાં ન ત્વયા ધુના

મજ્જનાર્થં સ્થિતા માતા ક્વ યાસીતો વ્રજાધુના ॥
ઇત્યુક્ત્વા યષ્ટિકાં તસ્ય રોધનાય તદાગ્રહીત્

તં દૃષ્ટ્વા તુ શિવઃ પ્રાહ કં નિષેધસિ મૂઢધીઃ ॥
માં ન જાનાસ્યસદ્બુદ્ધે શિવોહમિતિ નાન્યથા

તાડિતસ્તેન યષ્ટ્યા હિ ગણેશેન મહેશ્વરઃ ॥
પ્રત્યુવાચ સ તં પુત્રં બહુલીલશ્ચ કોપિતઃ

શિવ ઉવાચ ॥
મુર્ખોસિ ત્વં ન જાનાસિ શિવોહં ગિરિજાપતિઃ ॥
સ્વગૃહં યામિ રે બાલ નિષેધસિ કથં હિ મામ્

ઇત્યુક્ત્વા પ્રવિશંતં તં મહેશં ગણનાયકઃ ॥
ક્રોધં કૃત્વા તતો વિપ્ર દંડેનાતાડયત્પુનઃ

તતશ્શિવશ્ચ સંક્રુદ્ધો ગણાનાજ્ઞાપયન્નિજાન્ ॥
કો વાયં વર્તતે કિંચ ક્રિયતે પશ્યતાં ગણાઃ

ઇત્યુક્ત્વા તુ શિવસ્તત્ર સ્થિતઃ ક્રુદ્ધો ગૃહાદ્બહિઃ ॥
ભવાચારરતસ્સ્વામી બહ્વદ્ભુતસુલીલકઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં ચતુર્થે કુમારખણ્ડે ગણેશોત્પત્તિવર્ણનં નામ ત્રયોદશોઽધ્યાયઃ