શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.4.14

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ગણાસ્તે ક્રોધસંપન્નાસ્તત્ર ગત્વા શિવાજ્ઞયા ॥
પપ્રચ્છુર્ગિરિજાપુત્રં તં તદા દ્વારપાલકમ્

॥ શિવગણા ઊચુઃ ॥
કોઽસિ ત્વં કુત આયાતઃ કિં વા ત્વં ચ ચિકીર્ષસિ ॥
ઇતોઽદ્ય ગચ્છ દૂરં વૈ યદિ જીવિતુમિચ્છસિ

બ્રહ્મોવાચ ॥
તદીયં તદ્વચઃ શ્રુત્વા ગિરિજાતનયસ્સ વૈ ॥
નિર્ભયો દણ્ડપાણિશ્ચ દ્વારપાનબ્રવીદિદમ્

ગણેશ ઉવાચ ॥
યૂયં કે કુત આયાતા ભવંતસ્સુન્દરા ઇમે ॥
યાત દૂરં કિમર્થં વૈ સ્થિતા અત્ર વિરોધિનઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવં શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય હાસ્યં કૃત્વા પરસ્પરમ્॥
ઊચુસ્સર્વે શિવગણા મહાવીરા ગતસ્મયાઃ

પરસ્પરમિતિ પ્રોચ્ય સર્વે તે શિવપાર્ષદાઃ ॥
દ્વારપાલં ગણેશં તં પ્રત્યૂચુઃ કુદ્ધમાનસાઃ

શિવગણા ઊચુઃ ॥
શ્રૂયતાં દ્વારપાલા હિ વયં શિવગણા વરાઃ ॥
ત્વાં નિવારયિતું પ્રાપ્તાશ્શંકરસ્યાજ્ઞયા વિભોઃ

ત્વામપીહ ગણં મત્વા ન હન્યામીન્યથા હતઃ ॥
તિષ્ઠ દૂરે સ્વતસ્ત્વં ચ કિમર્થં મૃત્યુમીહસે

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ઇત્યુક્તોઽપિ ગણેશશ્ચ ગિરિજાતનયોઽભયઃ ॥
નિર્ભર્ત્સ્ય શંકરગણાન્ન દ્વારં મુક્તવાંસ્તદા

તે સર્વેપિ ગણાશ્શૈવાસ્તત્રત્યા વચનં તદા ॥
શ્રુત્વા તત્ર શિવં ગત્વા તદ્વૃત્તાંતમથાબ્રુવન્

તતશ્ચ તદ્વચઃ શ્રુત્વાદ્ભુતલીલો મહેશ્વરઃ ॥
વિનિર્ભર્ત્સ્ય ગણાનૂચે નિજાઁલ્લોકગતિર્મુને

મહેશ્વર ઉવાચ ॥
કશ્ચાયં વર્તતે કિં ચ બ્રવીત્યરિવદુચ્છ્રિતઃ ॥
કિં કરિષ્યત્યસદ્બુદ્ધિઃ સ્વમૃત્યું વાંછતિ ધ્રુવમ્

દૂરતઃ ક્રિયતાં હ્યેષ દ્રારપાલો નવીનકઃ॥
ક્લીબા ઇવ સ્થિતાસ્તસ્ય વૃત્તં વદથ મે કથમ્

સ્વામિનોક્તા ગણાસ્તે ચાદ્ભુતલીલેન શંભુના ॥
પુનરાગત્ય તત્રૈવ તમૂચુર્દ્વારપાલકમ્

॥ શિવગણા ઊચુઃ ॥
રે રે દ્વારપ કસ્ત્વં હિ સ્થિતશ્ચ સ્થાપિતઃ કુતઃ ॥
નૈવાસ્માન્ગાણયસ્યેવં કથં જીવિતુમિચ્છસિ

દ્વારપાલા વયં સર્વે સ્થિતઃ કિં પરિભાષસે ॥
સિંહાસનગૃહીતશ્ચ શૃગાલઃ શિવમીહતે

તાવદ્ગર્જસિ મૂર્ખ ત્વં યાવદ્ગણ પરાક્રમઃ ॥
નાનુભૂતસ્ત્વયાત્રૈવ હ્યનુભૂતઃ પતિષ્યસિ

ઇત્યુક્તસ્તૈસ્સુસંકુદ્ધો હસ્તાભ્યાં યષ્ટિકાં તદા ॥
ગૃહીત્વા તાડયામાસ ગણાંસ્તાન્પરિભાષિણઃ

ઉવાચાથ શિવાપુત્રઃ પરિભર્ત્સ્ય ગણેશ્વરાન્ ॥
શંકરસ્ય મહાવીરાન્નિર્ભયસ્તાન્ગણેશ્વરઃ

શિવાપુત્ર ઉવાચ ॥
યાત યાત તતો દૂરે નો ચેદ્વો દર્શયામિ હ ॥
સ્વપરાક્રમમત્યુગ્રં યાસ્યથાત્યુપહાસ્યતામ્

ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય ગિરિજાતનયસ્ય હિ ॥
પરસ્પરમથોચુસ્તે શંકરસ્ય ગણાસ્તદા

શિવગણા ઊચુઃ ॥
કિં કર્તવ્યં ક્વ ગંતવ્યં માક્રિયતે સ ન કિં પુનઃ ॥
મર્યાદા રક્ષ્યતેઽસ્માભિરન્યથા કિં બ્રવીતિ ચ

બ્રહ્મોવાચ ॥
તતશ્શંભુગણાસ્સર્વે શિવં દૂરે વ્યવસ્થિતમ્ ॥
ક્રોશમાત્રં તુ કૈલાસાદ્ગત્વા તે ચ તથાબ્રુવન્

શિવો વિહસ્ય તાન્સર્વાંસ્ત્રિશૂલકર ઉગ્રધીઃ ॥
ઉવાચ પરમેશો હિ સ્વગણાન્ વીરસંમતાન્

શિવ ઉવાચ ॥
રેરે ગણાઃ ક્લીબમતા ન વીરા વીરમાનિનઃ ॥
મદગ્રે નોદિતું યોગ્યા ભર્ત્સિતઃ કિં પુનર્વદેત્

ગમ્યતાં તાડ્યતાં ચૈષ યઃ કશ્ચિત્પ્રભવેદિહ ॥
બહુનોક્તેન કિં ચાત્ર દૂરીકર્તવ્ય એવ સઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥ ॥
ઇતિ સર્વે મહેશેન જગ્મુસ્તત્ર મુનીશ્વર ॥
ભર્ત્સિતાસ્તેન દેવેન પ્રોચુશ્ચ ગણસત્તમાઃ

શિવગણા ઊચુઃ ।
રેરે ત્વં શૃણુ વૈ બાલ બલાત્કિં પરિભાષસે ॥
ઇતસ્ત્વં દૂરતો યાહિ નો ચેન્મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તેષાં શિવાજ્ઞાકારિણાં ધ્રુવમ્ ॥
શિવાસુતસ્તદાભૂત્સ કિં કરોમીતિ દુઃખિતઃ

એતસ્મિન્નંતરે દેવી તેષાં તસ્ય ચ વૈ પુનઃ ॥
શ્રુત્વા તુ કલહં દ્વારિ સખીં પશ્યેતિ સાબ્રવીત્

સમાગત્ય સખી તત્ર વૃત્તાંતં સમબુધ્યત ॥
ક્ષણમાત્રં તદા દૃષ્ટ્વા ગતા હૃષ્ટા શિવાંતિકમ્

તત્ર ગત્વા તુ તત્સર્વં વૃત્તં તદ્યદભૂન્મુને ॥
અશેષેણ તયા સખ્યા કથિતં ગિરિજાગ્રતઃ

સખ્યુવાચ ॥
અસ્મદીયો ગણો યો હિ સ્થિતો દ્વારિ મહેશ્વરિ ॥
નિર્ભર્ત્સયતિ તં વીરાશ્શંકરસ્ય ગણા ધ્રુવમ્

શિવશ્ચૈવ ગણાસ્સર્વે વિના તેઽવસરં કથમ્ ॥
પ્રવિશંતિ હઠાદ્ગેહે નૈતચ્છુભતરં તવ

સમ્યક્ કૃતં હ્યનેનૈવ ન હિ કોપિ પ્રવેશિતઃ ॥
દુઃખં ચૈવાનુભૂયાત્ર તિરસ્કારાદિકં તથા

અતઃ પરન્તુ વાગ્વાદઃ ક્રિયતે ચ પરસ્પરમ્ ॥
વાગ્વાદે ચ કૃતે નૈવ તર્હ્યાયાન્તુ સુખેન વૈ

કૃતશ્ચૈવાત્ર વાગ્વાદસ્તં જિત્વા વિજયેન ચ ॥
પ્રવિશંતુ તથા સર્વે નાન્યથા કર્હિચિત્પ્રિયે

અસ્મિન્નેવાસ્મદીયે વૈ સર્વે સંભર્ત્સિતા વયમ્ ॥
તસ્માદ્દેવિ ત્વયા ભદ્રે ન ત્યાજ્યો માન ઉત્તમઃ

શિવો મર્કટવત્તેઽદ્ય વર્તતે સર્વદા સતિ ॥
કિં કરિષ્યત્યહંકારમાનુકૂલ્યં ભવિષ્યતિ

બ્રહ્મોવાચ॥
અહો ક્ષણં સ્થિતા તત્ર શિવેચ્છાવશતસ્સતી

મનસ્યુવાચ સા ભૂત્વા માનિની પાર્વતી તદા

શિવોવાચ॥
અહો ક્ષણં સ્થિતો નૈવ હઠાત્કારઃ કથં કૃતઃ ॥
કથં ચૈવાત્ર કર્ત્તવ્યં વિનયેનાથ વા પુનઃ

ભવિષ્યતિ ભવત્યેવ કૃતં નૈવાન્યથા પુનઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વા તુ સખી તત્ર પ્રેષિતા પ્રિયયા તદા

સમાગત્યાઽબ્રવીત્સા ચ પ્રિયયા કથિતં હિ યત્॥
તમાચષ્ટ ગણેશં તં ગિરિજાતનયં તદા

સખ્યુવાચ ॥
સમ્યક્કૃતં ત્વયા ભદ્ર બલાત્તે પ્રવિશંતુ ન ॥
ભવદગ્રે ગણા હ્યેતે કિં જયંતુ ભવાદૃશમ્

કૃતં ચેદ્વાકૃતં ચૈવ કર્ત્તવ્યં ક્રિયતાં ત્વયા॥
જિતો યસ્તુ પુનર્વાપિ ન વૈરમથ વા ધ્રુવમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્યા માતુશ્ચૈવ ગણેશ્વરઃ ॥
આનન્દં પરમં પ્રાપ બલં ભૂરિ મહોન્નતિમ્

બદ્ધકક્ષસ્તથોષ્ણીષં બદ્ધ્વા જંઘોરુ સંસ્પૃશન્ ॥
ઉવાચ તાન્ગણાન્ સર્વાન્નિર્ભયં વચનં મુદા

ગણેશ ઉવાચ ॥
અહં ચ ગિરિજાસૂનુર્યૂયં શિવગણાસ્તથા ॥
ઉભયે સમતાં પ્રાપ્તાઃ કર્તવ્યં ક્રિયતાં પુનઃ

ભવંતો દ્વારપાલાશ્ચ દ્વારપોહં કથં ન હિ ॥
ભવંતશ્ચ સ્થિતાસ્તત્રાઽહં સ્થિતોત્રેતિ નિશ્ચિતમ્

ભવદ્ભિશ્ચ સ્થિતં હ્યત્ર યદા ભવતિ નિશ્ચિતમ્ ॥
તદા ભવદ્ભિઃ કર્ત્તવ્યં શિવાજ્ઞાપરિપાલનમ્

ઇદાનીં તુ મયા ચાત્ર શિવાજ્ઞાપરિપાલનમ્ ॥
સત્યં ચ ક્રિયતે વીરા નિર્ણીતં મે યથોચિતમ્

તસ્માચ્છિવગણાસ્સર્વે વચનં શૃણુતાદરાત્ ॥
હઠાદ્વા વિનયાદ્વા ન ગંતવ્યં મન્દિરે પુનઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્તાસ્તે ગણેનૈવ સર્વે તે લજ્જિતા ગણાઃ॥
યયુશ્શિવાંતિકં તં વૈ નમસ્કૃત્ય પુરઃ સ્થિતાઃ

સ્થિત્વા ન્યવેદયન્સર્વે વૃત્તાંતં ચ તદદ્ભુતમ્ ॥
કરૌ બદ્ધ્વા નતસ્કંધાશ્શિવં સ્તુત્વા પુરઃ સ્થિતાઃ

તત્સર્વં તુ તદા શ્રુત્વા વૃત્તં તત્સ્વગણોદિતમ્॥
લૌકિકીં વૃત્તિમાશ્રિત્ય શંકરો વાક્યમબ્રવીત્

શંકર ઉવાચ ॥ શ્રૂયતાં ચ ગણાસ્સર્વે યુદ્ધં યોગ્યં ભવેન્નહિ ॥
યૂયં ચાત્રાસ્મદીયા વૈ સ ચ ગૌરીગણસ્તથા

વિનયઃ ક્રિયતે ચેદ્વૈ વશ્યશ્શંભુઃ સ્ત્રિયા સદા ॥
ઇતિ ખ્યાતિર્ભવેલ્લોકે ગર્હિતા મે ગણા ધુવમ્

કૃતે ચૈવાત્ર કર્તવ્યમિતિ નીતિર્ગરીયસી ॥
એકાકી સ ગણો બાલઃ કિં કરિષ્યતિ વિક્રમમ્

ભવંતશ્ચ ગણા લોકે યુદ્ધે ચાતિ વિશારદાઃ ॥
મદીયાશ્ચ કથં યુદ્ધં હિત્વા યાસ્યથ લાઘવમ્

સ્ત્રિયા ગ્રહઃ કથં કાર્યો પત્યુરગ્રે વિશેષતઃ ॥
કૃત્વા સા ગિરિજા તસ્ય નૂનં ફલમવાપ્સ્યતિ

તસ્માત્સર્વે ચ મદ્વીરાઃ શૃણુતાદરતો વચઃ ॥
કર્ત્તવ્યં સર્વથા યુદ્ધં ભાવિ યત્તદ્ભવત્વિતિ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા શંકરો બ્રહ્મન્ નાનાલીલાવિશારદઃ ॥
વિરરામ મુનિશ્રેષ્ઠ દર્શયઁલ્લૌકિકીં ગતિમ્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં ચતુર્થે કુમારખંડે ગણવિવાદવર્ણનં નામ ચતુર્દશોઽધ્યાયઃ