શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.31

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
તયોર્ભક્તિં શિવે જ્ઞાત્વા પરામવ્યભિચારિણીમ્ ॥
સર્વે શક્રાદયો દેવાશ્ચિચિન્તુરિતિ નારદ

દેવા ઊચુઃ ॥
એકાન્તભક્ત્યા શૈલશ્ચેત્કન્યાં તસ્મૈ પ્રદાસ્યતિ ॥
ધ્રુવં નિર્વાણતા સદ્યસ્સ પ્રાપ્સ્યતિ ચ ભારતે

અનન્તરત્નાધારશ્ચેત્પૃથ્વી ત્યક્ત્વા પ્રયાસ્યતિ ॥
રત્નગર્ભાભિધા ભૂમિર્મિથ્યૈવ ભવિતા ધ્રુવમ્

સ્થાવરત્વં પરિત્યજ્ય દિવ્યરૂપં વિધાય સઃ ॥
કન્યાં શૂલભૃતે દત્ત્વા શિવલોકં ગમિષ્યતિ

મહાદેવસ્ય સારૂપ્યં લપ્સ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥
તત્ર ભુક્ત્વા વરાન્ભોગાંસ્તતો મોક્ષમવાપ્સ્યતિ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યાલોચ્ય સુરાસ્સર્વે કૃત્વા ચામન્ત્રણં મિથઃ ॥
પ્રસ્થાપયિતુમૈચ્છંસ્તે ગુરું તત્ર સુવિસ્મિતાઃ

તતઃ શક્રાદયો દેવાસ્સર્વે ગુરુનિકેતનમ્॥
જગ્મુઃ પ્રીત્યા સવિનયા નારદ સ્વાર્થસાધકાઃ

ગત્વા તત્ર ગુરું નત્વા સર્વે દેવાસ્સવાસવાઃ॥
ચક્રુર્નિવેદનં તસ્મૈ ગુરવે વૃત્તમાદરાત્

।
॥ દેવા ઊચુઃ ॥
ગુરો હિમાલયગૃહં ગચ્છાસ્મત્કાર્ય્યસિદ્ધયે ॥
તત્ર ગત્વા પ્રયત્નેન કુરુ નિન્દાઞ્ચ શૂલિનઃ

પિનાકિના વિના દુર્ગા વરં નાન્યં વરિષ્યતિ ॥
અનિચ્છયા સુતાં દત્ત્વા ફલં તૂર્ણં લભિષ્યતિ

કાલેનૈવાધુના શૈલ ઇદાનીં ભુવિ તિષ્ઠતુ॥
અનેકરત્નાધારં તં સ્થાપય ત્વં ક્ષિતૌ ગુરૌ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ દેવવચઃ શ્રુત્વા પ્રદદૌ કર્ણયોઃ કરમ્ ॥
ન સ્વીચકાર સ ગુરુસ્સ્મરન્નામ શિવેતિ ચ

અથ સ્મૃત્વા મહાદેવં બૃહસ્પતિરુદારધીઃ॥
ઉવાચ દેવવર્યાંશ્ચ ધિક્કૃત્વા ચ પુનઃ પુનઃ

બૃહસ્પતિરુવાચ ॥
સર્વે દેવાસ્સ્વાર્થપરાઃ પરાર્થધ્વંસકારકાઃ ॥
કૃત્વા શંકરનિંદા હિ યાસ્યામિ નરકં ધ્રુવમ્

કશ્ચિન્મધ્યે ચ યુષ્માકં ગચ્છેચ્છૈલાન્તિકં સુરાઃ ॥
સંપાદયેત્સ્વાભિમતં શૈલેન્દ્રં પ્રતિબોધ્ય ચ

અનિચ્છયા સુતાં દત્ત્વા સુખં તિષ્ઠતુ ભારતે ॥
તસ્મૈ ભક્ત્યા સુતાં દત્ત્વા મોક્ષં પ્રાપ્સ્યતિ નિશ્ચિતમ્

પશ્ચાત્સપ્તર્ષયસ્સર્વે બોધયિષ્યન્તિ પર્વતમ્ ॥
પિનાકિના વિના દુર્ગા વરં નાન્યં વરિષ્યતિ

અથવા ગચ્છત સુરા બ્રહ્મલોકં સવાસવાઃ ॥
વૃત્તં કથયત સ્વં તત્સ વઃ કાર્યં કરિષ્યતિ

બ્રહ્મોવાચ ॥
તચ્છ્રુત્વા તે સમાલોચ્યાજગ્મુર્મમ સભાં સુરાઃ ॥
સર્વે નિવેદયાંચક્રુર્નત્વા તદ્ગતમાદરાત્

દેવાનાં તદ્વચઃ શ્રુત્વા શિવનિન્દાકરં તદા ॥
વેદવક્તા વિલપ્યાહં તાનવોચં સુરાન્મુને

બ્રહ્મોવાચ ॥
નાહં કર્તું ક્ષમો વત્સાઃ શિવનિન્દાં સુદુસ્સહામ્ ॥
સંપદ્વિનાશ રૂપાઞ્ચ વિપદાં બીજરૂપિણીમ્

સુરા ગચ્છત કૈલાસં સન્તોષયત શંકરમ્ ॥
પ્રસ્થાપયત તં શીઘ્રં હિમાલયગૃહં પ્રતિ

સ ગચ્છેદુપશૈલેશમાત્મનિન્દાં કરોતુ વૈ ॥
પરનિન્દાવિનાશાય સ્વનિન્દા યશસે મતા

બ્રહ્મોવાચ ॥
શ્રુત્વેતિ મદ્વચો દેવા માં પ્રણમ્ય મુદા ચ તે ॥
કૈલાસં પ્રયયુઃ શીઘ્રં શૈલાનામધિપં ગિરિમ્।૨૪॥
તત્ર ગત્વા શિવં દૃષ્ટ્વા પ્રણમ્ય નતમસ્તકાઃ॥
સુકૃતાંજલયસ્સર્વે તુષ્ટુવુસ્તં સુરા હરમ્

॥ દેવા ઊચુઃ ॥
દેવદેવ મહાદેવ કરુણાકર શંકર ॥
વયં ત્વાં શરણાપન્નાઃ કૃપાં કુરુ નમોઽસ્તુ તે

ત્વં ભક્તવત્સલઃ સ્વામિન્ભક્તકાર્યકરસ્સદા ॥
દીનોદ્ધરઃ કૃપાસિન્ધુર્ભક્તાપદ્વિનિમોચકઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ॥
ઇતિ સ્તુત્વા મહેશાનં સર્વે દેવાસ્સવાસવાઃ ॥
સર્વં નિવેદયાંચક્રુસ્તદ્વૃત્તં તત આદરાત્

તચ્છ્રુત્વા દેવવચનં સ્વીચકાર મહેશ્વરઃ ॥
દેવાન્ સુયાપયામાસ તાનાશ્વાસ્ય વિહસ્ય સઃ

દેવા મુમુદિરે સર્વે શીઘ્રં ગત્વા સ્વમંદિરમ્॥
સિદ્ધં મત્વા સ્વકાર્ય્યં હિ પ્રશંસન્તસ્સદાશિવમ્

તતઃ સ ભગવાઞ્છમ્ભુર્મહેશો ભક્તવત્સલઃ ॥
પ્રયયૌ શૈલભૂપઞ્ચ માયેશો નિર્વિકારવાન્

યદા શૈલસ્સભામધ્યે સમુવાસ મુદાન્વિતઃ ॥
બન્ધુવર્ગૈઃ પરિવૃતઃ પાર્વતીસહિતસ્સ્વયમ્

એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર હ્યાજગામ સદાશિવઃ ॥
દણ્ડી છત્રી દિવ્યવાસા બિભ્રત્તિલકમુજ્જ્વલમ્

કરે સ્ફટિકમાલાઞ્ચ શાલગ્રામં ગલે દધત્ ॥
જપન્નામ હરેર્ભક્ત્યા સાધુવેષધરૌ દ્વિજઃ

તં ચ દૃષ્ટ્વા સમુત્તસ્થૌ સગણોઽપિ હિમાલયઃ ॥
નનામ દણ્ડવદ્ભૂમૌ ભક્ત્યાતિથિમપૂર્વકમ્

નનામ પાર્વતી ભક્ત્યા પ્રાણેશં વિપ્રરૂપિણમ્॥
જ્ઞાત્વા તં મનસા દેવી તુષ્ટાવ પરયા મુદા

આશિષં યુયુજે વિપ્રસ્સર્વેષાં પ્રીતિતશ્શિવઃ॥
શિવાયા અધિકં તાત મનોભિલષિતં હૃદા

મધુપર્કાદિકં સર્વં જગ્રાહ બ્રાહ્મણો મુદા ॥
દત્તં શૈલાધિરાજેન હિમાંગેન મહાદરાત્

પપ્રચ્છ કુશલં ચાસ્ય હિમાદ્રિઃ પર્વતોત્તમઃ॥
તં દ્વિજેન્દ્રં મહાપ્રીત્યા સમ્પૂજ્ય વિધિવન્મુને

પુનઃ પપ્રચ્છ શૈલેશસ્તં તતઃ કો ભવાનિતિ ॥
ઉવાચ શીઘ્રં વિપ્રેન્દ્રો ગિરીદ્રં સાદરં વચઃ

વિપ્રેન્દ્ર ઉવાચ ॥
બ્રાહ્મણોઽહં ગિરિશ્રેષ્ઠ વૈષ્ણવો બુધસત્તમઃ ॥
ઘટિકીં વૃતિમાશ્રિત્ય ભ્રમામિ ધરણીતલે

મનોયાયી સર્વ ગામી સર્વજ્ઞોહં ગુરોર્બલાત્ ॥
પરોપકારી શુદ્ધાત્મા દયાસિન્ધુર્વિકારહા

મયા જ્ઞાતં હરાય ત્વં સ્વસુતાં દાતુમિચ્છસિ॥
ઇમાં પદ્મસમાં દિવ્યાં વરરૂપાં સુલક્ષણામ્

નિરાશ્રયાયાસંગાય કુરૂપાયાગુણાય ચ ॥
શ્મશાનવાસિને વ્યાલગ્રાહિરૂપાય યોગિને

દિગ્વાસસે કુગાત્રાય વ્યાલભૂષણધારિણે ॥
અજ્ઞાતકુલનામ્ને ચ કુશીલાયાવિહારિણે

વિભૂતિદિગ્ધદેહાય સંક્રુદ્ધાયાવિવેકિને ॥
અજ્ઞાતવયસેઽતીવ કુજટાધારિણે સદા

સર્વાશ્રયાય ભ્રમિણે નાગહારાય ભિક્ષવે
કુમાર્ગનિરતાયાથ વેદાઽધ્વત્યાગિને હઠાત્

ઇયં તે બુદ્ધિરચલ ન હિ મંગલદા ખલુ ॥
વિબોધ જ્ઞાનિનાં શ્રેષ્ઠ નારાયણકુલોદ્ભવ

ન તે પાત્રાનુરૂપશ્ચ પાર્વતીદાનકર્મણિ ॥
મહાજનઃ સ્મેરમુખઃ શ્રુતમાત્રાદ્ભવિષ્યતિ

પશ્ય શૈલાધિપ ત્વં ચ ન તસ્યૈકોસ્તિ બાન્ધવઃ ॥
મહારત્નાકરસ્ત્વઞ્ચ તસ્ય કિઞ્ચિદ્ધનં ન હિ

બાન્ધવાન્મેનકાં કુધ્રપતે શીઘ્રં સુતાંસ્તથા ॥
સર્વાન્પૃચ્છ પ્રયત્નેન પણ્ડિતાન્પાર્વતી વિના

રોગિણો નૌષધં શશ્વદ્રોચતે ગિરિસત્તમ ॥
કુપથ્યં રોચતેઽભીક્ષ્ણં મહાદોષકરં સદા

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા બ્રાહ્મણઃ શીઘ્રં સ વૈ ભુક્ત્વા મુદાન્વિતઃ ॥
જગામ સ્વાલયં શાન્તો નાનાલીલાકર શ્શિવઃ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખણ્ડે શિવમાયાવર્ણનં નામૈકત્રિંશોઽધ્યાયઃ