શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.32

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
બ્રાહ્મણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા મેનોવાચ હિમાલયમ્ ॥
શોકેનાસાધુનયના હૃદયેન વિદૂયતા

મેનોવાચ ॥
શૃણુ શૈલેન્દ્ર મદ્વાક્યં પરિણામે સુખાવહમ્ ॥
પૃચ્છ શૈવવરાન્સર્વાન્કિમુક્તં બ્રાહ્મણેન હ

નિન્દાનેન કૃતા શમ્ભોર્વૈષ્ણવેન દ્વિજન્મના ॥
શ્રુત્વા તાં મે મનોઽતીવ નિર્વિણ્ણં હિ નગેશ્વર

તસ્મૈ રુદ્રાય શૈલેશ ન દાસ્યામિ સુતામહમ્ ॥
કુરૂપશીલનમ્મે હિ સુલક્ષણયુતાં નિજામ્

ન મન્યસે વચો ચેન્મે મરિષ્યામિ ન સંશયઃ ॥
ત્યક્ષ્યામિ ચ ગૃહં સદ્યો ભક્ષયિષ્યામિ વા વિષમ્

ગલે બદ્ધ્વાંબિકાં રજ્જ્વા યાસ્યામિ ગહનં વનમ્ ॥
મહામ્બુધૌ મજ્જયિષ્યે તસ્મૈ દાસ્યામિ નો સુતામ્

ઇત્યુક્ત્વાશુ તથા ગત્વા મેના કોપાલયં શુચા ॥
ત્યક્ત્વા હારં રુદન્તી સા ચકાર શયનં ભુવિ

એતસ્મિન્નન્તરે તાત શમ્ભુના સપ્ત એવ તે ॥
સંસ્મૃતા ઋષયસ્સદ્યો વિરહવ્યાકુલાત્મના

ઋષયશ્ચૈવ તે સર્વે શમ્ભુના સંસ્મૃતા યદા ॥
તદાઽઽજગ્મુઃ સ્વયં સદ્યઃ કલ્પવૃક્ષા ઇવાપરે

અરુન્ધતી તથાઽઽયાતા સાક્ષાત્સિદ્ધિરિવાપરા ॥
તાન્દ્રષ્ટ્વા સૂર્યસંકાશાન્વિજહૌ સ્વજપં હરઃ

સ્થિત્વાગ્રે ઋષયઃ શ્રેષ્ઠં નત્વા સ્તુત્વા શિવં મુને ॥
મેનિરે ચ તદાત્માનં કૃતાર્થં તે તપસ્વિનઃ

તતો વિસ્મયમાપન્ના નમ સ્કૃત્ય સ્થિતાઃ પુનઃ ॥
પ્રોચુઃ પ્રાઞ્જલયસ્તે વૈ શિવં લોકનમસ્કૃતમ્

ઋષય ઊચુઃ ॥
સર્વોત્કૃષ્ટં મહારાજ સાર્વભૌમ દિવૌકસામ્ ॥
સ્વભાગ્યં વર્ણ્યતેઽસ્માભિઃ કિં પુનસ્સકલોત્તમમ્

તપસ્તપ્તં ત્રિધા પૂર્વં વેદાધ્યયનમુત્તમમ્ ॥
અગ્નયશ્ચ હુતાઃ પૂર્વં તીર્થાનિ વિવિધાનિ ચ

વાઙ્મનઃકાયજં કિંચિત્પુણ્યં સ્મરણસમ્ભવમ્ ॥
તત્સર્વં સંગતં ચાદ્ય સ્મરણાનુગ્રહાત્તવ

યો વૈ ભજતિ નિત્યં ત્વાં કૃતકૃત્યો ભવેન્નરઃ ॥
કિં પુણ્યં વર્ણ્યતે તેષાં યેષાં ચ સ્મરણં તવ

સર્વોત્કૃષ્ટા વયં જાતાઃ સ્મરણાત્તે સદાશિવ ॥
મનોરથપથં નૈવ ગચ્છસિ ત્વં કથંચન

વામનસ્ય ફલં યદ્વજ્જન્માન્ધસ્ય દૃશૌ યથા ॥
વાચાલત્વઞ્ચ મૂકસ્ય રંકસ્ય નિધિદર્શનમ્

પઙ્ગોર્ગિરિવરાક્રાન્તિર્વન્ધ્યાયઃ પ્રસવસ્તથા ॥
દર્શનં ભવતસ્તદ્વજ્જાતં નો દુર્લભં પ્રભો

અદ્ય પ્રભૃતિ લોકેષુ માન્યાઃ પૂજ્યા મુનીશ્વરાઃ ॥
જાતાસ્તે દર્શનાદેવ સ્વમુચ્ચૈઃ પદમાશ્રિતાઃ

અત્ર કિં બહુનોક્તેન સર્વ થા માન્યતાં ગતાઃ ॥
દર્શનાત્તવ દેવેશ સર્વદેવેશ્વરસ્ય હિ

પૂર્ણાનાં કિઞ્ચ કર્તવ્યમસ્તિ ચેત્પરમા કૃપા ॥
સદૃશં સેવકાનાં તુ દેયં કાર્યં ત્વયા શુભમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા તેષાં શમ્ભુર્મહેશ્વરઃ ॥
લૌકિકાચારમાશ્રિત્ય રમ્યં વાક્યમુપાદદે

શિવ ઉવાચ ॥
ઋષયશ્ચ સદા પૂજ્યા ભવન્તશ્ચ વિશેષતઃ ॥
યુષ્માકં કારણાદ્વિપ્રાઃ સ્મરણં ચ મયા કૃતમ્

મમાવસ્થા ભવદ્ભિશ્ચ જ્ઞાયતે હ્યુપકારિકા ॥
સાધનીયા વિશેષેણ લોકાનાં સિદ્ધિહેતવે

દેવાનાં દુઃખમુત્પન્નં તા રકાત્સુદુરાત્મનઃ ॥
બ્રહ્મણા ચ વરૌ દત્તઃ કિં કરોમિ દુરાસદઃ

મૂર્તયોઽષ્ટૌ ચ યાઃ પ્રોક્તા મદીયાઃ પરમર્ષયઃ ॥
તાસ્સર્વા ઉપકારાય ન તુ સ્વાર્થાય તત્સ્ફુટમ્

તથા ચ કર્તુકામોહં વિવાહં શિવયા સહ ॥
તયા વૈ સુતપસ્તપ્તં દુષ્કરં પરમર્ષિભિઃ

તસ્યૈ પરં ફલં દેયમભીષ્ટં તદ્ધિતાવહમ્ ॥
એતાદૃશઃ પણો મે હિ ભક્તાનન્દપ્રદઃ સ્ફુટમ્

પાર્વતીવચનાદ્ભિક્ષુરૂપો યાતો ગિરેર્ગૃહમ્ ॥
અહં પાવિતવાન્કાલીં યતો લીલાવિશારદઃ

માં જ્ઞાત્વા તૌ પરં બ્રહ્મ દમ્પતી પરભક્તિતઃ ॥
દાતુકામાવભૂતાં ચ સ્વસુતાં વેદરીતિતઃ

દેવપ્રેરણયાહં વૈ કૃતવાનસ્મિ નિન્દનમ્ ॥
તદા સ્વસ્ય ચ તદ્ભક્તિં વિહન્તું વૈષ્ણ્ણવાત્મના

તચ્છ્રુત્વા તૌ સુનિર્વિણ્ણો તદ્ધીનૌ સંબભૂવતુઃ ॥
સ્વકન્યાં નેચ્છતો દાતું મહ્યં હિ મુનયોઽધુના

તસ્માદ્ભવન્તો ગચ્છન્તુ હિમાચલગૃહં ધ્રુવમ્ ॥
તત્ર ગત્વા ગિરિવરં તત્પત્નીઞ્ચ પ્રબોધય

કથનીયં પ્રયત્નેન વચનં વેદસમ્મિતમ્ ॥
સર્વથા કરણીયન્તદ્યથા સ્યાત્કાર્ય્યમુત્તમમ્

ઉદ્વાહં કર્તુમિચ્છામિ તત્પુત્ર્યા સહ સત્તમાઃ ॥
સ્વીકૃતસ્ત દ્વિવાહો મે વરો દત્તશ્ચ તાદૃશઃ

અત્ર કિં બહુનોક્તેન બોધનીયો હિમાલયઃ ॥
તથા મેના ચ બોદ્ધવ્યા દેવાનાં સ્યાદ્ધિતં યથા

ભવદ્ભિઃ કલ્પિતો યો વૈ વિધિસ્સ્યાદધિકસ્તતઃ ॥
ભવતાઞ્ચૈવ કાર્ય્યં તુ ભવન્તઃ કાર્ય્યભાગિનઃ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા મુનયસ્તેઽમલાશયાઃ ॥
આનન્દં લેભિરે સર્વે પ્રભુણાનુગ્રહીકૃતાઃ

વયં ધન્યા અભૂવઁશ્ચ કૃતકૃત્યાશ્ચ સર્વથા ॥
વંદ્યા યાતાશ્ચ સર્વેષાં પૂજનીયા વિશેષતઃ

બ્રહ્મણા વિષ્ણુના યો વૈ વન્દ્યસ્સર્વાર્થસાધકઃ॥
સોસ્માન્પ્રેષયતે પ્રેષ્યાન્કાર્યે લોકસુખાવહે

અયં વૈ જગતાં સ્વામી પિતા સા જનની મતા॥
અયં યુક્તશ્ચ સમ્બન્ધો વર્દ્ધતાં ચન્દ્રવત્સદા

બ્રહ્મોવાચ॥
ઇત્યુક્ત્વા હ્યૃષયો દિવ્યા નમસ્કૃત્ય શિવં તદા ॥
ગતા આકાશમાર્ગેણ યત્રાસ્તિ હિમવત્પુરમ્

દૃષ્ટ્વા તાં ચ પુરં દિવ્યા મૃષયસ્તેઽતિવિસ્મિતાઃ ॥
વર્ણયન્તશ્ચ સ્વં પુણ્યમબ્રુવન્વૈ પરસ્પરમ્

॥ ઋષય ઊચુઃ ॥
પુણ્યવન્તો વયં ધન્યા દૃષ્ટ્વૈતદ્ધિમવ ત્પુરમ્ ॥
યસ્માદેવંવિધે કાર્ય્યે શિવેનૈવ નિયોજિતાઃ

અલકાયાશ્ચ સ્વર્ગાચ્ચ ભોગવત્યાસ્તથા પુનઃ ॥
વિશેષેણામરાવત્યા દૃશ્ય તે પુરમુત્તમમ્

સુગૃહાણિ સુરમ્યાણિ સ્ફટિકૈર્વિવિધૈર્વરૈઃ ॥
મણિભિર્વા વિચિત્રાણિ રચિતાન્યઙ્ગણાનિ ચ

સૂર્યકાન્તાશ્ચ મણયશ્ચન્દ્રકાન્તાસ્તથૈવ ચ ॥
ગૃહે ગૃહે વિચિત્રાશ્ચ વૃક્ષાત્સ્વર્ગસમુદ્ભવાઃ

તોરણાનાં તથા લક્ષ્મીર્દૃશ્યતે ચ ગૃહેગૃહે ॥
વિવિધાનિ વિચિત્રાણિ શુકહંસૈર્વિમાનકૈઃ

વિતાનાનિ વિચિત્રાણિ ચૈલવત્તોરણૈસ્સહ ॥
જલાશયાન્યનેકાનિ દીર્ઘિકા વિવિધાઃ સ્થિતાઃ

ઉદ્યાનાનિ વિચિત્રાણિ પ્રસન્નૈઃ પૂજિતાન્યથ ॥
નરાશ્ચ દેવતાસ્સર્વે સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસસ્તથા

કર્મભૂમૌ યાજ્ઞિકાશ્ચ પૌરાણાસ્સ્વર્ગકામ્યયા ॥
કુર્વન્તિ તે વૃથા સર્વે વિહાય હિમવત્પુરમ્

યાવન્ન દૃષ્ટમેતચ્ચ તાવત્સ્વર્ગપરા નરાઃ ॥
દૃષ્ટ્રમેતદ્યદા વિપ્રાઃ કિં સ્વર્ગેણ પ્રયોજનમ્

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યેવમૃષિવર્ય્યાસ્તે વર્ણયન્તઃ પુરશ્ચ તત્॥
ગતા હૈમાલયં સર્વે ગૃહં સર્વસમૃદ્ધિમત્

તાન્દ્રષ્ટ્વા સૂર્યસંકાશાન્ હિમવાન્વિસ્મિતોઽબ્રવીત્ ॥
દૂરાદાકાશમાર્ગસ્થાન્મુનીન્સપ્ત સુતેજસઃ

॥ હિમવાનુવાચ ॥
સપ્તૈતે સૂર્ય્યસંકાશાઃ સમાયાંતિ મદન્તિકે ॥
પૂજા કાર્ય્યા પ્રયત્નેન મુનીનાં ચ મયાધુના

વયં ધન્યા ગૃહસ્થાશ્ચ સર્વેષાં સુખદાયિનઃ॥
યેષાં ગૃહે સમાયાન્તિ મહાત્માનો યદીદૃશાઃ

બ્રહ્મોવાચ॥
એતસ્મિન્નન્તરે ચૈવાકાશાદેત્ય ભુવિ સ્થિતાન્ ॥
સન્મુખે હિમવાન્દૃષ્ટ્વા યયૌ માનપુરસ્સરમ્

કૃતાંજલિર્નતસ્કન્ધઃ સપ્તર્ષીન્સુપ્રણમ્ય સઃ ॥
પૂજાં ચકાર તેષાં વૈ બહુમાનપુરસ્સરમ્

હિતાસ્સપ્તર્ષયસ્તે ચ હિમવન્તન્નગેશ્વરમ્॥
ગૃહીત્વોચુઃ પ્રસન્નાસ્યા વચનં મઙ્ગલાલયમ્

યથાગ્રતશ્ચ તાન્કૃત્વા ધન્યા મમ ગૃહાશ્રમઃ ॥
ઇત્યુક્ત્વાસનમાનીય દદૌ ભક્તિપુરસ્સરમ્

આસનેષૂપવિષ્ટેષુ તદાજ્ઞપ્તસ્સ્વયં સ્થિતઃ ॥
ઉવાચ હિમવાઁસ્તત્ર મુનીઞ્જ્યોતિર્મયાસ્તદા

હિમાલય ઉવાચ ॥
ધન્યો હિ કૃતકૃત્યોહં સફલં જીવિત મમ ॥
લોકેષુ દર્શનીયોહં બહુતીર્થસમો મતઃ

યસ્માદ્ભવન્તો મદ્ગેહમાગતા વિષ્ણુરૂપિણઃ ॥
પૂર્ણાનાં ભવતાં કાર્ય્યં કૃપણાનાં ગૃહેષુ કિમ્

તથાપિ કિઞ્ચિત્કાર્યં ચ સદૃશં સેવકસ્ય મે ॥
કથનીયં સુદયયા સફલં સ્યાજ્જનુર્મમ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાન્તૃતીયે પાર્વતીખણ્ડે સપ્તર્ષ્યાગમનવર્ણનં નામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ