શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.27

પાર્વત્યુવાચ ॥
શૃણુ દ્વિજેન્દ્ર જટિલ મદ્વૃત્તં નિખિલં ખલુ ॥
સખ્યુક્તં મેઽદ્ય યત્સત્યં તત્તથૈવ ન ચાન્યથા

મનસા વચસા સાક્ષાત્કર્મ્મણા પતિભાવતઃ ॥
સત્યં બ્રવીમિ નોઽસત્યં વૃતો વૈ શંકરો યા

જાનામિ દુર્લ્લભં વસ્તુ કથમ્પ્રાપ્યં મયા ભવેત્ ॥
તથાપિ મન ઔત્સુક્યાત્તપ્યતેઽદ્ય તપો મયા

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા વચનન્તસ્મૈ સ્થિતા સા ગિરિજા તદા ॥
ઉવાચ બ્રાહ્મણસ્તત્ર તચ્છ્રુત્વા પાર્વતીવચઃ

બ્રાહ્મણ ઉવાચ ॥
એતાવત્કાલપર્ય્યન્તમ્મમેચ્છા મહતી હ્યભૂત્ ॥
કિં વસ્તુ કાંક્ષતી દેવી કુરુતે સુમહત્તપઃ

તજ્જ્ઞાત્વા નિખિલં દેવિ શ્રુત્વા ત્વન્મુખપંકજાત્ ॥
ઇતો ગચ્છામ્યહં સ્થાનાદ્યથેચ્છસિ તથા કુરુ

ન કથ્યતે ત્વયા મહ્યં મિત્રત્વં નિષ્ફલમ્ભવેત્ ॥
યથા કાર્ય્યં તથા ભાવિ કથનીયં સુખેન ચ

॥ બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા વચનં તસ્ય યાવદ્ગન્તુમિયેષ સઃ ॥
તાવચ્ચ પાર્વતી દેવી પ્રણમ્યોવાચ તં દ્વિજમ્

॥ પાર્વત્યુવાચ ॥
કિં ગમિષ્યસિ વિપ્રેન્દ્ર સ્થિતો ભવ હિતં વદ ॥
ઇત્યુક્તે ચ તયા તત્ર સ્થિત્વોવાચ સ દણ્ડધૃક્

દ્વિજ ઉવાચ ॥
યદિ શ્રોતુમના દેવિ માં સ્થાપયસિ ભક્તિતઃ ॥
વદામિ તત્ત્વં તત્સર્વં યેન તે વયુનમ્ભવેત્

જાનામ્યહં મહાદેવં સર્વથા ગુરુધર્મ્મતઃ ॥
પ્રવદામિ યથાર્થં હિ સાવધાનતયા શૃણુ

વૃષધ્વજો મહાદેવો ભસ્મદિગ્ધો જટાધરઃ ॥
વ્યાઘ્રચર્મ્માંબરધરઃ સંવીતો ગજકૃત્તિના

કપાલધારી સર્પૌઘૈસ્સર્વગાત્રેષુ વેષ્ટિતઃ ॥
વિષદિગ્ધોઽભક્ષ્યભક્ષો વિરૂપાક્ષો વિભીષણઃ

અવ્યક્તજન્મા સતતં ગૃહભોગવિવર્જિતઃ ॥
દિગંબરો દશભુજો ભૂત પ્રેતાન્વિતસ્સદા

કેન કારણેન ત્વં તં ભર્તારં સમીહસે ॥
ક્વ જ્ઞાનં તે ગતં દેવિ તદ્વદાદ્ય વિચારતઃ

પૂર્વં શ્રુતં મયા ચૈવ વ્રતન્તસ્ય ભયંકરમ્ ॥
શૃણુ તે નિગદામ્યદ્ય યદિ તે શ્રવણે રુચિઃ

દક્ષસ્ય દુહિતા સાધ્વી સતી વૃષભવાહનમ્॥
વવ્રે પતિં પુરા દૈવાત્તત્સંભોગઃ પરિશ્રુતઃ

કપાલિજાયેતિ સતી દક્ષેણ પરિવર્જિતા ॥
યજ્ઞે ભાગપ્રદાનાય શંભુશ્ચાપિ વિવર્જિતઃ

સા તથૈવાપમાનેન ભૃશં કોપાકુલા સતી ॥
તત્યાજાસૂન્પ્રિયાંસ્તત્ર તયા ત્યક્તશ્ચ શંકરઃ

ત્વં સ્ત્રીરત્નં તવ પિતા રાજા નિખિલ ભૂભૃતામ્ ॥
તથાવિધં પતિં કસ્માદુગ્રેણ તપસેહસે

દત્ત્વા સુવર્ણમુદ્રાં ચ ગ્રહીતું કાચમિચ્છસિ ॥
હિત્વા ચ ચંદનં શુભ્રં કર્દમં લેપ્તુમિચ્છસિ

સૂર્ય્યતેજઃ પરિત્યજ્ય ખદ્યોતદ્યુતિમિચ્છસિ ॥
ચીનાંશુકં વિહાયૈવ ચર્મ્માંબરમિહેચ્છસિ

ગૃહવાસમ્પરિત્યજ્ય વનવાસં સમીહસે ॥
લોહમિચ્છસિ દેવેશ ત્યક્ત્વા શેવધિમુત્તમમ્

ઇન્દ્રાદિલોકપાલાંશ્ચ હિત્વા શિવમનુ વ્રતા ॥
નૈતત્સૂક્તં હિ લોકેષુ વિરુદ્ધં દૃશ્યતેઽધુના

ક્વ ત્વં કમલપત્રાક્ષી ક્વાસૌ વૈ ત્રિવિલોચનઃ ॥
શશાંકવદના ત્વં ચ પંચવક્ત્રઃ શિવસ્સ્મૃતઃ

વેણી શિરસિ તે દિવ્યા સર્પિણીવ વિભાસિતા ॥
જટાજૂટં શિવસ્યેવ પ્રસિદ્ધમ્પરિચક્ષતે

ચંદનં ચ ત્વદીયાંગે ચિતાભસ્મ શિવસ્ય ચ ॥
ક્વ દુકૂલં ત્વદીયં વૈ શાંકરં ક્વ ગજાજિનમ્

ભૂષણાનિ દિવ્યાનિ ક્વ સર્પાશ્શંકરસ્ય ચ ॥
ક્વ ચરા દેવતાસ્સર્વાઃ ક્વ ચ ભૂતબલિપ્રિયઃ

ક્વ વા મૃદંગવાદશ્ચ ક્વ ચ તડ્ડમરુસ્તથા ॥
ક્વ ચ ભેરીકલાપશ્ચ ક્વ ચ શૃંગરવોઽશુભઃ

ક્વ ચ ઢક્કામયઃ શબ્દો ગલનાદઃ ક્વ ચાશુભઃ ॥
ભવત્યાશ્ચ શિવસ્યૈવ ન યુક્તં રૂપમુત્તમમ્

યદિ દ્રવ્યં ભવેત્તસ્ય કથં સ્યાત્સ દિગમ્બરઃ ॥
વાહનં ચ બલીવર્દસ્સામગ્રી કાપિ તસ્ય ન

વરેષુ યે ગુણાઃ પ્રોક્તા નારીણાં સુખદાયકાઃ ॥
તન્મધ્યે હિ વિરૂપાક્ષે એકોપિ ન ગુણઃ સ્મૃતઃ

તવાપિ કામો દયિતો દગ્ધસ્તેન હરેણ ચ ॥
અનાદરસ્તદા દૃષ્ટો હિત્વા ત્વામન્યતો ગતઃ

જાતિર્ન દૃશ્યતે તસ્ય વિદ્યાજ્ઞાનં તથૈવ ચ ॥
સહાયાશ્ચ પિશાચા હિ વિષં કણ્ઠે હિ દૃશ્યતે

એકાકી ચ સદા નિત્યં વિરાગી ચ વિશેષતઃ ॥
તસ્માત્ત્વં હિ હરે નૈવ મનો યોક્તું તુ ચાર્હસિ

ક્વ ચ હારસ્ત્વદીયો વૈ ક્વ ચ તન્મુણ્ડમાલિકા ॥
અંગરાગઃ ક્વ તે દિવ્યઃ ચિતાભસ્મ ક્વ તત્તનૌ

સર્વં વિરુદ્ધં રૂપાદિ તવ દેવિ હરસ્ય ચ ॥
મહ્યં ન રોચતે હ્યેતદ્યદિચ્છસિ તથા કુરુ

અસદ્વસ્તુ ચ યત્કિંચિત્ તત્સર્વં સ્વયમીહસે ॥
નિર્વર્તય મનસ્તસ્માન્નોચેદિચ્છસિ તત્કુરુ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા તસ્ય વિપ્રસ્ય પાર્વતી ॥
ઉવાચ ક્રુદ્ધમનસા શિવનિન્દાપરં દ્વિજમ્

ઇતિશ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખંડે બ્રહ્મચારિપ્રતારણવાક્યવર્ણનં નામ સપ્તવિંશોઽધ્યાયઃ