શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.3.28

પાર્વત્યુવાચ ॥
એતાવદ્ધિ મયા જ્ઞાતં કશ્ચિદન્યોયમાગતઃ ॥
ઇદાનીં સકલં જ્ઞાતમવધ્યસ્ત્વમ્વિશેષતઃ

ત્વયોક્તં વિદિતં દેવ તદલીકં ન ચાન્યથા ॥
યદિ ત્વયોદિતં સ્યાદ્વૈ વિરુદ્ધં નોચ્યતે ત્વયા

કદાચિદ્દૃશ્યતે તાદૃક્ વેષધારી મહેશ્વરઃ ॥
સ્વલીલયા પરબ્રહ્મ સ્વરાગોપાત્તવિગ્રહઃ

બ્રહ્મચારિસ્વરૂપેણ પ્રતારયિતુમુદ્યતઃ॥
આગતશ્છલસંયુક્તં વચોવાદીઃ કુયુક્તિતઃ।

શંકરસ્ય સ્વરૂપં તુ જાનામિ સુવિશેષતઃ ॥
શિવતત્ત્વમતો વચ્મિ સુવિચાર્ય્ય યથાર્હતઃ

વસ્તુતો નિર્ગુણો બ્રહ્મ સગુણઃ કારણેન સઃ ॥
કુતો જાતિર્ભવેત્તસ્ય નિર્ગુણસ્ય ગુણાત્મનઃ

સ સર્વાસાં હિ વિદ્યાનામધિષ્ઠાનં સદાશિવઃ ॥
કિં તસ્ય વિદ્યયા કાર્ય્યં પૂર્ણસ્ય પરમાત્મનઃ

વેદા ઉચ્છ્વાસરૂપેણ પુરા દત્તાશ્ચ વિષ્ણવે ॥
શંભુના તેન કલ્પાદૌ તત્સમઃ કોઽસ્તિ સુપ્રભુઃ

સર્વેષામાદિભૂતસ્ય વયોમાનં કુતસ્તતઃ ॥
પ્રકૃતિસ્તુ તતો જાતા કિં શક્તેસ્તસ્ય કારણમ્

યે ભજંતિ ચ તં પ્રીત્યા શક્તીશં શંકરં સદા ॥
તસ્મૈ શક્તિત્રયં શંભુઃ સ દદાતિ સદાવ્યયમ્

તસ્યૈવ ભજનાજ્જીવો મૃત્યું જયતિ નિર્ભયઃ ॥
તસ્માન્મૃત્યુંજયન્નામ પ્રસિદ્ધમ્ભુવનત્રયે

તસ્યૈવ પક્ષપાતેન વિષ્ણુર્વિષ્ણુત્વમાપ્નુયાત્ ॥
બ્રહ્મત્વં ચ યથા બ્રહ્મા દેવા દેવત્વમેવ ચ ।૧૨॥
દર્શનાર્થં શિવસ્યાદૌ યથા ગચ્છતિ દેવરાટ્॥
ભૂતાદયસ્તત્પરસ્ય દ્વારપાલાશ્શિવસ્ય તુ

દણ્ડૈશ્ચ મુકુટં વિદ્ધં મૃષ્ટં ભવતિ સર્વતઃ ॥
કિં તસ્ય બહુપક્ષેણ સ્વયમેવ મહાપ્રભુઃ

કલ્યાણરૂપિણસ્તસ્ય સેવયેહ ન કિં ભવેત્॥
કિં ન્યૂનં તસ્ય દેવસ્ય મામિચ્છતિ સદાશિવઃ

સપ્તજન્મદરિદ્રઃ સ્યાત્સેવેન્નો યદિ શંકરમ્ ॥
તસ્યૈતત્સેવનાલ્લોકો લક્ષ્મીઃ સ્યાદનપાયિની

યદગ્રે સિદ્ધયોષ્ટૌ ચ નિત્યં નૃત્યંતિ તોષિતુમ્॥
અવાઙ્મુખાસ્સદા તત્ર તદ્ધિતં દુર્લ્લભં કુતઃ

યદ્યસ્ય મંગાલાનીહ સેવતે શંકરસ્ય ન॥
યથાપિ મંગલન્તસ્ય સ્મરણાદેવ જાયતે

યસ્ય પૂજાપ્રભાવેણ કામાસ્સિદ્ધ્યન્તિ સર્વશઃ ॥
કુતો વિકારસ્તસ્યાસ્તિ નિર્વિકારસ્ય સર્વદા

શિવેતિ મંગલન્નામ મુખે યસ્ય નિરન્તરમ્ ॥
તસ્યૈવ દર્શનાદન્યે પવિત્રાસ્સંતિ સર્વદા

યદ્યપૂતમ્ભવેદ્ભસ્મ ચિતાયાશ્ચ ત્વયોદિતમ્ ॥
નિત્યમસ્યાંગગં દેવૈશ્શિરોભિર્દ્ધાર્યતે કથમ્

યો દેવો જગતાં કર્તા ભર્તા હર્તા ગુણાન્વિતઃ ॥
નિર્ગુણશ્શિવસંજ્ઞશ્ચ સ વિજ્ઞેયઃ કથમ્ભવેત્

અગુણં બ્રહ્મણો રૂપં શિવસ્ય પરમાત્મનઃ ॥
તત્કથં હિ વિજાનન્તિ ત્વાદૃશાસ્તદ્બહિર્મુખાઃ

દુરાચારાશ્ચ પાપાશ્ચ દેવેભ્યસ્તે વિનિર્ગતાઃ ॥
તત્ત્વં તે નૈવ જાનન્તિ શિવસ્યાગુણરૂપિણઃ

શિવનિન્દાં કરોતીહ તત્ત્વમજ્ઞાય યઃ પુમાન્ ॥
આજન્મસંચિતં પુણ્યં ભસ્મીભવતિ તસ્ય તત્

ત્વયા નિંદા કૃતા યાત્ર હરસ્યામિત તેજસઃ ॥
ત્વત્પૂજા ચ કૃતા યન્મે તસ્માત્પાપમ્ભજામ્યહમ્

શિવવિદ્વેષિણં દૃષ્ટ્વા સચેલં સ્નાનમાચરેત્ ॥
શિવવિદ્વેષિણં દૃષ્ટ્વા પ્રાયશ્ચિતં સમાચરેત્

રે રે દુષ્ટ ત્વયા ચોક્તમહં જાનામિ શંકરમ્ ॥
નિશ્ચયેન ન વિજ્ઞાતશ્શિવ એવ સનાતનઃ

યથા તથા ભવેદ્રુદ્રો યથા વા બહુરૂપવાન્ ॥
મમાભીષ્ટતમો નિત્યં નિર્વિકારી સતાં પ્રિયઃ

વિષ્ણુર્બ્રહ્માપિ ન સમસ્તસ્ય ક્વાપિ મહાત્મનઃ ॥
કુતોઽન્યે નિર્જરાદ્યાશ્ચ કાલાધીનાસ્સદૈવતમ્

ઇતિ બુધ્યા સમાલોક્ય સ્વયા સત્યા સુતત્ત્વતઃ ॥
શિવાર્થં વનમાગત્ય કરોમિ વિપુલં તપઃ

સ એવ પરમેશાનસ્સર્વેશો ભક્તવત્સલઃ ॥
સંપ્રાપ્તુમ્મેઽભિલાષો હિ દીનાનુગ્રહકારકમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ગિરિજા સા હિ ગિરીશ્વરસુતા મુને ॥
વિરરામ શિવં દધ્યો નિર્વિકારેણ ચેતસા

તદાકર્ણ્ય વચો દેવ્યા બ્રહ્મચારી સ વૈ દ્વિજઃ ॥
પુનર્વચનમાખ્યાતું યાવદેવ પ્રચક્રમે

ઉવાચ ગિરિજા તાવત્સ્વસખીં વિજયાં દ્રુતમ્ ॥
શિવ સક્તમનોવૃત્તિશ્શિવનિંદાપરાઙ્મુખી

ગિરિજોવાચ ॥
વારણીયઃ પ્રયત્નેન સખ્યયં હિ દ્વિજાધમઃ ॥
પુનર્વક્તુમનાશ્ચૈવ શિવનિંદાં કરિષ્યતિ

ન કેવલમ્ભવેત્પાપં નિન્દાં કર્તુશ્શિવસ્ય હિ ॥
યો વૈ શૃણોતિ તન્નિન્દાં પાપભાક્ સ ભવેદિહ

શિવનિન્દાકરો વધ્યસ્સર્વથા શિવકિંકરૈઃ ॥
બ્રાહ્મણશ્ચેત્સ વૈ ત્યાજ્યો ગન્તવ્યં તત્સ્થલાદ્દ્રુતમ્

અયં દુષ્ટઃ પુનર્નિન્દાં કરિષ્યતિ શિવસ્ય હિ ॥
બ્રાહ્મણત્વાદવધ્યશ્ચૈત્ત્યાજ્યોઽદૃશ્યશ્ચ સર્વથા

હિત્વૈતત્સ્થલમદ્યેવ યાસ્યામોઽન્યત્ર મા ચિરમ્ ॥
યથા સંભાષણં ન સ્યાદનેનાઽવિદુષા પુનઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્ત્વા ચોમયા યાવત્પાદમુત્ક્ષિપ્યતે મુને ॥
અસૌ તાવચ્છિવસ્સાક્ષાદાલંબે પ્રિયયા સ્વયમ્

કૃત્વા સ્વરૂપં સુભગં શિવાધ્યાનં યથા તથા ॥
દર્શયિત્વા શિવાયૈ તામુવાચાવાઙ્મુખીં શિવઃ

શિવ ઉવાચ ॥
કુત્ર યાસ્યસિ માં હિત્વા ન ત્વં ત્યાજ્યા મયા પુનઃ ॥
પ્રસન્નોઽસ્મિ વરં બ્રૂહિ નાદેયમ્વિદ્યતે તવ ॥

અદ્યપ્રભૃતિ તે દાસસ્તપોભિઃ ક્રીત એવ તે ॥
ક્રીતોઽસ્મિ તવસૌન્દર્યાત્ક્ષણમેકં યુગાય તે

ત્યજ્યતાં ચ ત્વયા લજ્જા મમ પત્ની સનાતની ॥
ગિરિજે ત્વં હિ સદ્બુધ્યા વિચારય મહેશ્વરિ

મયા પરીક્ષિતાસિ ત્વં બહુધા દૃઢમાનસે ॥
તત્ક્ષમસ્વાપરાધમ્મે લોકલીલાનુસારિણઃ

ન ત્વાદૃશીમ્પ્રણયિનીં પશ્યામિ ચ ત્રિલોકકે ॥
સર્વથાહં તવાધીનસ્સ્વકામઃ પૂર્ય્યતાં શિવે

એહિ પ્રિયે મત્સકાશં પત્ની ત્વં મે વરસ્તવ ॥
ત્વયા સાકં દ્રુતં યાસ્યે સ્વગૃહમ્પર્વત્તોત્તમમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇત્યુક્તે દેવદેવેન પાર્વતી મુદમાપ સા ॥
તપોજાતં તુ યત્કષ્ટં તજ્જહૌ ચ પુરાતનમ્

સર્વઃ શ્રમો વિનષ્ટોભૂત્સ ત્યાસ્તુ મુનિસત્તમ ॥
ફલે જાતે શ્રમઃ પૂર્વો જન્તોર્નાશમવાપ્નુયાત્

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં તૃતીયે પાર્વતીખંડે પાર્વત્યાશ્શિવરૂપદર્શનં નામાષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ