સર્વતથાગતતત્ત્વસંગ્રહ · અધ્યાય 17

અથ સર્વમુદ્રાણાં સામાન્યા બન્ધવિધિવિસ્તરો ભવતિ । તત્રાદિત એવ વજ્રબન્ધાઙ્ગુલીં તાલં કૃત્વા હૃદયે, ઇદં હૃદયમુચ્ચારયેત્ વજ્રબન્ધ ત્રટ્ ॥ તતઃ સર્વમુદ્રાબન્ધાઃ સ્વકાયવાક્ચિત્તવજ્રેષુ વશીભવન્તિ ॥
તતો વજ્રાવેશસમયમુદ્રાં બધ્વા, ઇદં હૃદયમુચ્ચારયેત્ અઃ ॥ તતઃ સમાવિષ્ટા મિત્રત્વેનોપતિષ્ઠન્તિ ॥
તતો મુદ્રાસમયમહાસત્ત્વાનનુસ્મૃત્યેદં હૃદયમુદાહરેત્ મહાસમયસત્ત્વો ઽહમ્ ॥ અનેન સર્વમુદ્રાઃ સિદ્ધ્યન્તીતિ । સર્વમુદ્રાવિધિવિસ્તરઃ ॥
અથ સામાન્યઃ સાધનવિધિવિસ્તરો ભવતિ । તત્રાદિત એવ સ્વમુદ્રાં બધ્વા સ્વમુદ્રાસત્વમાત્માનં ભાવયેદનેન હૃદયેન સમયો ઽહમ્ ॥
તતઃ સ્વમુદ્રાસત્ત્વમાત્માનં ભાવ્ય તેનાધિષ્ઠાયેદનેન મન્ત્રેણ સમયસત્ત્વાધિતિષ્ઠસ્વ મામ્ । તતઃ સાધયેદિતિ । સાધનાવિધિવિસ્તરઃ ॥
અથ સિદ્ધિવિધિવિસ્તરો ભવતિ । તત્રાદિત એવ અર્થસિદ્ધિમિચ્છતા તેન હૃદયેન અર્થસિદ્ધિ ॥ અનેન સિદ્ધા મુદ્રા મહાર્થોત્પત્તિન્ કરોતિ ॥
અથ વજ્રસિદ્ધિમિચ્છેદનેન હૃદયેન વજ્રસિદ્ધિ ॥ અનેન યથાભિરુચિતવજ્રસિદ્ધો ભવતિ ॥
અથ વિદ્યાધરસિદ્ધિમિચ્છેદનેન હૃદયેન વજ્રવિદ્યાધર ॥ અનેન યથાભિરુચિતવિદ્યાધરસિદ્ધિઃ । અથોત્તમસિદ્ધિમિચ્છેત્ સ્વમુદ્રાહૃદયેનેતિ ।
સિદ્ધિવિધિવિસ્તરઃ ॥
અથ સર્વમુદ્રાણાં સામાન્યઃ સ્વકાયવાક્ચિત્તવજ્રેષુ વજ્રીકરણવિધિવિસ્તરો ભવતિ ।
યદા મુદ્રાધિષ્ઠાનં શિથિલીભવતિ, સ્વયં વા મુક્તુકામો ભવતિ, તતો ઽનેન હૃદયેન દૃઢીકર્તવ્યા ।
ઓં વજ્ર સત્ત્વસમયમનુપાલય,
વજ્રસત્ત્વત્વેનોપતિષ્ઠ,
દૃઢો મે ભવ, સુતોષ્યો મે ભવાનુરક્તો મે ભવ,
સુપોષ્યો મે ભવ, સર્વસિદ્ધિઞ્ચ મે પ્રયચ્છ,
સર્વકર્મસુ ચ મે ચિત્તશ્રેયઃ કુરુ હૂં
હ હ હ હ હોઃ ભગવન્ સર્વતથાગતવજ્ર મા મે મુંચ,
વજ્રીભવ મહાસમયસત્વ આઃ ॥
"અનેનાનન્તર્યકારિણો ઽપિ સર્વતથાગતમોક્ષા અપિ સદ્ધર્મપ્રતિક્ષેપકા અપિ સર્વદુષ્કૃતકારિણો ઽપિ સર્વતથાગતમુદ્રાસાધકા વર્જસત્ત્વદૃઢીભાવાદિહૈવ જન્મન્યાસુ યથાભિરુચિતાં સર્વસિદ્ધિમુત્તમસિદ્ધિં વજ્રસિદ્ધિં વજ્રસત્ત્વસિદ્ધિં વા યાવત્ તથાગતસિદ્ધિં વા પ્રાપ્સ્યન્તી- "ત્યાહ ભગવાં સર્વતથાગતવજ્રસત્ત્વઃ ॥
અથ સ્વમુદ્રાણાં સામાન્યો મોક્ષવિધિવિસ્તરો ભવતિ । તત્રાદિત એવ યતોયતઃ સમુત્પન્ના મુદ્રા તાન્ તત્રતત્રૈવ મુઞ્ચેદનેન હૃદયેન વજ્ર મુઃ ॥
તતો હૃદયોત્થિતયા રત્નવજ્રિમુદ્રયા સ્વાભિષેકસ્થાનસ્થિતયાભિષિચ્યાગ્રાઙ્ગુલિભ્યાં માલાં વેષ્ટવ્યં બધ્વા તથૈવ કવચં બન્ધયેદનેન હૃદયેન ઓં રત્નવજ્રાભિષિઞ્ચ સર્વમુદ્રા મે દૃઢીકુરુ વરકવચેન વમ્ ॥
તતઃ પુનઃ કવચાન્તં માલાબન્ધં કૃત્વા, સમતાલયા તોષયેદનેન હૃદયેન વજ્ર તુષ્ય હોઃ ॥
અનેન વિધિના મુદ્રા મુક્તા બદ્ધાશ્ચ તોષિતા ।
વજ્રત્વમુપયાસ્યન્તિ વજ્રસત્ત્વેન વા પુનઃ ॥
વજ્રસત્ત્વઃ સકૃજ્જપ્તો યથાકામં સુખાત્મના ।
સિધ્યતે જાપમાત્રેણ વજ્રપાણિવચો યથા ॥
ઇત્યાહ ભગવાન્ સમન્તભદ્રઃ ॥
વજ્રસત્ત્વાદિસત્ત્વાનાં સર્વસાધનકર્મસુ ।
જાપસ્તુ રુચિતો ઽપ્યત્ર સર્વકલ્પેષુ સિદ્ધિદઃ ॥
હૃન્મુદ્રામન્ત્રવિદ્યાનાં યથાભિરુચિતૈર્નયૈઃ ।
કલ્પોક્તૈઃ સ્વકૃતૈર્વાપિ સાધનં ત્વત્ર સર્વતઃ ॥ ઇતિ ॥
તતઃ પૂજાગુહ્યમુદ્રામુદાહરન્, ગુહ્યપૂજાચતુષ્ટયં કાર્યમ્, અનેન વજ્રસ્તુતિગીતેન ગાયન્ ।
ઓં વજ્રસત્ત્વસંગ્રહાદ્ વજ્રરત્નમનુત્તરમ્ ।
વજ્રધર્મગાયનૈશ્ચ વજ્રકર્મકરો ભવ ॥
તતો ઽભ્યન્તરમણ્ડલે ઽપ્યનેનૈવ વજ્રસ્તુતિગીતેન વજ્રનૃત્યકરપુટેન ગૃહ્ય ધૂપાદિભિઃ પૂજા કાર્યા । તતો બાહ્યમણ્ડલે વજ્રધૂપાદિભિઃ પૂજાં કૃત્વા, તાઃ પૂજા સ્વસ્થાનેષુ સ્થાપયેત્ । તતઃ "સર્વે યથાશક્ત્યા પૂજયન્ત્વિ" તિ સર્વતથાગતાન્ વિજ્ઞાપ્ય, યથેચ્છયા ધૂપાદિભિઃ પૂજાં કારયિત્વા, યથા પ્રવિષ્ટાં યથા વિભવતઃ સર્વરસાહારવિહારાદિભિઃ સર્વોપકરણર્મહામણ્ડલે નિર્યાતિતૈઃ સન્તુષ્યેદં સર્વતથાગતસિદ્ધિવજ્રવ્રતં દદ્યાત્ ।
ઇદં તત્સર્વબુદ્ધત્વં વજ્રસત્ત્વકરે સ્થિતમ્ ।
ત્વયાપિ હિ સદા ધાર્યં વજ્રપાણિદૃઢવ્રતમ ॥
ઓં સર્વતથાગતસિદ્ધિ વજ્રસમય તિષ્ઠ
એષ ત્વા ધારયામિ વજ્રસત્વ હિ હિ હિ હિ હૂં ॥
તતઃ " સર્વેષાં પુનરપિ ન કસ્યચિદ્ વક્તવ્યમ્" ઇતિ શપથહૃદયમાખ્યેયં ।
તતો યથા પ્રવિષ્ટાન્ સંપ્રેષ્ય સર્વતથાગતાન્ વિજ્ઞાપયેત્, સત્વવજ્રિમુદ્રાં બધ્વોર્ધ્વતો મુઞ્ચેદ્, ઇદં ચ હૃદયમુચ્ચારયેત્ ।
ઓં કૃતો વઃ સર્વસત્વાર્થઃ સિદ્ધિર્દત્તા યથાનુગા । ગચ્છધ્વં બુદ્ધવિષયં પુનરાગમનાય તુ ॥ વજ્રસત્ત્વ મુઃ ॥
એવં સર્વમણ્ડલેષુ કર્તવ્યં । સમયાગ્ર્યા મુદ્રાસુ ચ મોક્ત ઇતિ ॥
સર્વતથાગતમહાયાનાભિસમયાન્ મહાકલ્પરાજાદ્ વજ્રધાતુમહામણ્ડલવિધિવિસ્તરઃ સમાપ્તઃ ॥
છપ્તેર્ 2 વજ્ર-ગુહ્ય-વજ્ર-મન્દલ-વિધિ-વિસ્તર
અથ ભગવાન્ સર્વતથાગતસર્વવજ્રધરણીસમયસંભવવજ્રન્નામ સમાધિં સમાપન્નઃ । સમનન્તરસમાપન્ને ચાથ તાવદેવ સર્વતથાગતહૃદયેભ્યઃ । સ એવ ભગવાન્ વજ્રપાણિઃ વજ્રધરરૂપધારિણ્યઃ સમન્ત જ્વાલાગર્ભા વજ્રધારણીસમયમુદ્રા દેવતા ભૂત્વા વિનિઃસૃત્ય, સર્વલોકધાતુષુ સર્વબુદ્ધાનાં સર્વતથાગતવજ્રધારણી જ્ઞાનાનિ નિષ્પાદ્ય, સર્વતથાગતસમયમુદ્રાબિમ્બાનિ ભૂત્વા, સર્વતથાગતાનાં વજ્રધાતુમહામણ્ડલે સન્નિવેશયોગેન ચન્દ્રમણ્ડલાન્યાશ્રિત્યેદમુદાનમુદાનયામાસ ।
અહો હિ બોધિચિત્તસ્ય સર્વસત્વહિતૈષિતા ।
યદ્ વિનયવશાદ્ ધીરાઃ સ્ત્રીરૂપમપિ કુર્વતે ॥
એમનતિઓન્ ઓf દેઇતિએસ્ fરોમ્ સમધિ
અથ ભગવાન્ સર્વતથાગતજ્ઞાનમુદ્રાસમયવજ્રધાત્વધિષ્ઠાનં નામ સમાધિં સમાપદ્યેમાં સ્વવિદ્યાત્તમામભાષત્ ઓં વજ્રધાત્વીશ્વરિ હૂં વજ્રિણિ ॥
અથ ખલ્વક્ષોભયસ્તથાગતઃ સર્વતથાગતવજ્રસત્વસમયજ્ઞાનમુદ્રામણ્ડલાધિષ્ઠાનન્ નામ સમાધિં સમાપદ્યેમાં સ્વવિદ્યોત્તમામભાષત્ ઓં વજ્રવજ્રિણિ હૂં ॥
અથ રત્નસંભવસ્તથાગતઃ સર્વતથાગતવજ્રરત્નસમયજ્ઞાનમુદ્રામણ્ડલાધિષ્ઠાનન્ નામ સમાધિં સમાપદ્યેમાં સ્વવિદ્યોત્તમામભાષત્ ઓં રત્નવજ્રિણિ હૂં ॥
અથામિતાયુસ્તથાગતઃ સર્વતથાગતવજ્રધર્મસમયજ્ઞાનમુદ્રામણ્ડલાધિષ્ઠાનન્ નામ સમાધિં સમાપદ્યેમાં સ્વવિદ્યોત્તમામભાષત્ ઓં ધર્મવજ્રિણિ હૂં ॥
અથામોઘસિદ્ધિસ્તથાગતઃ સર્વતથાગતવજ્રકર્નસમયજ્ઞાનમુદ્રામણ્ડલાધિષ્ઠાનન્ નામ સમાધિં સમાપદ્યેમાં સ્વવિદ્યોત્તમામભાષત્ ઓં કર્મવજ્રિણિ હૂં ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ સર્વતથાગતમહાધારણીસમયમુદ્રાચતુષ્ટયમભાષત્ ॥
ઓં વજ્રસત્વગુહ્યસમયે હૂં ॥
ઓં ગુહ્યવજ્રાઙ્કુશિ હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યરાગે રાગય હૂં ॥
ઓં ગુહ્યવજ્રસાધ્વીશ્વરિ હૂં ॥
સમન્તભદ્રા, તથાગતાઙ્ક શી, રતિરાગા, સાધુમતી ચ । વજ્રધારણ્યઃ ।
ઓં વજ્રગુહ્યરત્નસમયે હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યપ્રભે હૂં ॥
ઓં વજ્રધ્વજાગ્રગુહ્યે હૂં ॥
ઓં ગુહ્યહાસવજ્રિ હૂં ॥

રત્નોત્તમા, રત્નોલ્કા, ધ્વજાગ્રકેયૂરા, હાસવતી ચ । રત્નધારણ્યઃ ॥
ઓં વજ્રધર્મગુહ્યસમયે હૂં ॥
ઓં વજ્રકોશગુહ્યે હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યમણ્ડલે હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યજાપસમયે હૂં ॥
વજ્રામ્બુજા, આધારણી, સર્વચક્ર, સહસ્રાવર્તા ચ । ધર્મધારણ્યઃ ॥
ઓં વજ્રગુહ્યકર્મસમયે હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યકવચે હૂં ॥
ઓં ગુહ્યવજ્રદંષ્ટ્રાધારિણિ હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યમુષ્ટિ હૂં ॥
સિદ્ધોત્તરા, સર્વરક્ષા, તેજઃપ્રત્યાહારિણી, ધરણીમુદ્રા ચ । સર્વધારણ્ય ઇતિ ॥
અથ વજ્રપાણિર્મહાબોધિસત્વઃ પુનરપિ સર્વતથાગતવજ્રગુહ્યસમયમુદ્રાચતુષ્ટયમભાષત્ ।
ઓં ગુહ્યસત્વવજ્રિ હૂં ॥
ઓં ગુહ્યરત્નવજ્રિ હૂં ॥
ઓં ગુહ્યધર્મવજ્રિ હૂં ॥
ઓં ગુહ્યકર્મવજ્રિ હૂં ॥
તા એવ વજ્રપારમિતાદયઃ સર્વતથાગતવજ્રગુહ્યસમયધારણીસંગ્રહસમયમુદ્રાઃ ।
વજ્રધત્વીશ્વરીમહામણ્ડલે સજ્વાલાઃ ચન્દ્રમણ્ડલાશ્રિતાઃ સ્થાપ્યાઃ ॥
અથ પુનરપિ વજ્રપાણિઃ સર્વતથાગત વજ્રગુહ્યપૂજાસમયમુદ્રાચતુષ્ટયમભાષત્ ।
ઓં વજ્રગુહ્યરતિપૂજાસમયે સર્વપૂજાં પ્રવર્તય હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યાભિષેકપૂજાસમયે સર્વપૂજાં પ્રવર્તય હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યગીતાપૂજાસમયે સર્વપૂજાં પ્રવર્તય હૂં ॥
ઓં વજ્રગુહ્યનૃત્યપૂજાસમયે સર્વપૂજાં પ્રવર્તય હૂં ॥
તા એવ વજ્રલાસ્યાદયઃ સજ્વાલાઃ સ્વચિન્હા મુદ્રાશ્ચક્રમણ્ડલકોણચતુષ્ટયે સ્થાપ્યાઃ ॥
દેલિનેઅતિઓન્ ઓf થે મન્દલ
અથ વજ્રપાણિઃ પુનરપીદં વજ્રગુહ્યં નામ મહાવજ્રમણ્ડલમભાષત્ ।
અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ વજ્રમણ્ડલમુત્તમં ।
વજ્રધાતુપ્રતીકાશં વજ્રગુહ્યમિતિસ્મૃતં

મહામણ્ડલયોગેન સર્વમણ્ડલમાલિખેત્ ।
સર્વમણ્ડલમધ્યેષુ બુદ્ધમુદ્રાઃ સમાલિખેત્

પર્યઙકે સુસ્થિતં ચૈત્યં વજ્રધાત્વીશ્વરી સ્મૃતા ।
પર્યઙ્કે વજ્રા વજ્રાં તુ વજ્રચિન્તેતિ કીર્તિતા

॥
વજ્રરત્નં તુ પર્યઙ્કે સ્વાભિષેકેતિ કીર્તિતા ।
પર્યઙ્કે વજ્રપદ્મં તુ આયુધૈતિ પ્રકીર્તિતા

કર્મવજ્રં તુ પર્યઙ્કે સર્વવજ્રેતિ કીર્તિતા ।
પદ્મપ્રતિષ્ઠાઃ સમાલેખ્યાઃ પ્રભામણ્ડલસંસ્થિતાઃ

પર્યઙ્કેતુ લિખેદ્ વજ્રમુત્થિતં દ્વયઙ્કુશં તથા ।
વજ્રં વજ્રપરિયુક્તં સાધુકારદ્વયં તથા

રત્નં કરોજ્વલં કુર્યાત્સૂર્યમુદ્રાન્તથૈવ ચ ।
ધ્વજાગ્રં ચૈવ સજ્વાલં દન્તપઙિક્તર્દ્વિવજ્રગે

વજ્રમધ્યે લિખેત્પદ્મં ખડ્ગં સજ્વાલમેવ ચ ।
વજ્રારં વજ્રચક્રં તુ જિવ્હાં રશ્મિકરોજ્જ્વલાં

વજ્રં તુ સર્વતો વક્ત્રં કવચં વજ્રસંયુતં ।
વજ્રદંષ્ટ્રે તથા લેખ્યે મુષ્ટિમુદ્રા કરદ્વયે

સત્વવજ્રાદયો લેખ્યા યથાવદ્ ધાતુમણ્ડલે ।
ચિન્હમુદ્રાઃ સમાલેખ્યા વજ્રલાસ્યાદિમણ્ડલે

બાહ્યાતશ્ચ યથાયોગં સ્વચિન્હંતુ સમાલિખેત્ ।
મૈત્રેયાદિસ્વચિન્હાનિ યથાભિરુચિતં લિખેદ્