સંવિત્સિદ્ધિ (અન્ય આવૃત્તિ) · શ્લોક 180-199

યથા તન્માત્રધીર્ નાના નાસ્તિવ્યાહારસાધની
હ્લસ્વદીર્ઘત્વભેદા વા યથૈકત્ર ષડઙ્ગુલે ॥

એવં વ્યવસ્થિતાનેક પ્રકારાકારવત્તયા
પ્રત્યક્ષસ્ય પ્રપઞ્ચસ્ય તદ્ભાવો ઽશક્યનિહ્નવઃ ॥

આગમઃ કાર્યનિષ્ઠત્વાદ્ ઈદૃશે ઽર્થે ન તુ પ્રમા
પ્રામાણ્યે ઽપ્ય્ અન્વયાયોગ્ય પદાર્થત્વાન્ ન બોધકઃ ॥

નાસત્ પ્રતીતેઃ, બાધાચ્ ચ ન સદ્ ઇત્ય્ અપિ યન્ ન તત્
પ્રતીતેર્ એવ સત્ કિં ન બાધાન્ નાસત્ કુતો જગત્ ?
તસ્માદ્ અવિદ્યયૈવેયમ્ અવિદ્યા ભવતાશ્રિતા ॥

કિઞ્ ચ ભેદપ્રપઞ્ચસ્ય ધર્મો મિથ્યાત્વલક્ષણઃ
મિથ્યા વા પરમાર્થો વા નાદ્યઃ કલ્પો ઽયમ્ અઞ્જસા ॥

તન્મિથ્યાત્વે પ્રપઞ્ચસ્ય સત્યત્વં દુરપહ્નવમ્
પારમાર્થ્યે ઽપિ તેનૈવ તવાદ્વૈતં વિહન્યતે ॥

સર્વાણ્ય્ એવ પ્રમાણાનિ સ્વં સ્વમ્ અર્થં યથોદિતમ્
અસતો ઽર્થાન્તરેભ્યશ્ ચ વ્યવચ્છિન્દન્તિ ભાન્તિ નઃ ॥

તથા હીહ ઘટો ઽસ્તીતિ યેયં ધીર્ ઉપજાયતે
સા તદા તસ્ય નાભાવં પટત્વં વાનુમન્યતે ॥

નન્વ્ અસ્તીતિ યદ્ ઉક્તં કિં તન્માત્રં ઘટ ઇત્ય્ અપિ
અર્થાન્તરં વા, તન્માત્રે સદદ્વૈતં પ્રસજ્યતે
અર્થાન્તરત્વે સિદ્ધં તત્ સદસદ્ભ્યાં વિલક્ષણમ્ ॥

યદ્ય્ એવમ્ અસ્તિ બ્રહ્મેતિ બ્રહ્મૌપનિષદં મતમ્
ઘટવત્ સદસત્ત્વાભ્યામ્ અનિર્વાચ્યં તવાપતેત્ ॥

આનન્દસત્યજ્ઞાનાદિ નિર્દેશૈર્ એવ વૈદિકૈઃ
બ્રહ્મણો ઽપ્ય્ અતથાભાવસ્ ત્વયૈવૈવં સમર્થિતઃ ॥

સદસદ્વ્યતિરેકોક્તિઃ પ્રપઞ્ચસ્ય ચ હીયતે
યદ્ યથા કિઞ્ચિદ્ ઉચ્યેત તત્સર્વસ્ય તથા ભવેત્ ॥

તસ્માદ્ અસ્તીતિ સંવિત્તિર્ જાયમાના ઘટાદિષુ
તત્તત્પદાર્થસંસ્થાન પારમાર્થ્યાવબોધિની ॥

સજાતીયવિજાતીય વ્યવચ્છેદનિબન્ધનૈઃ
સ્વૈઃ સ્વૈર્ વ્યવસ્થિતૈ રૂપૈઃ પદાર્થાનાં તુ યા સ્થિતિઃ
સા સત્તા ન સ્વતન્ત્રાન્યા તત્રાદ્વૈતકથા કથમ્ ॥

ન ચ નાનાવિધાકાર પ્રતીતિઃ શક્યનિહ્નવા
ન વેદ્યં વિત્તિધર્મઃ સ્યાદ્ ઇતિ યત્પ્રાગુદીરિતમ્ ॥

તેનાપિ સાધિતં કિઞ્ચિત્ સંવિદો ઽસ્તિ ન વા ત્વયા
અસ્તિ ચેત્ પક્ષપાતઃ સ્યાન્ ન ચેત્ તે વિફલઃ શ્રમઃ ॥

અતઃ સ્વરસવિસ્પષ્ટ દૃષ્ટભેદાસ્ તુ સંવિદઃ
(યથાવસ્થાયિભિર્ બાહ્યૈ)ર્ નૈક્યં યાન્તિ ઘટાદિભિઃ ॥

સહોપલમ્ભનિયમો ન ખલ્વ્ એકૈકસંવિદા
ન ચેદ્ અસ્તિ સસામાન્યં સર્વં સંવેદનાસ્પદમ્ ॥

સહોપલમ્ભનિયમાન્ નાન્યો ઽર્થઃ સંવિદો ભવેત્
યદ્ એતદ્ અપરાધીન સ્વપ્રકાશં તદ્ એવ હિ
સ્વયમ્પ્રકાશતાશબ્દમ્ ઇતિ બૃદ્ધાઃ પ્રચક્ષતે ॥

યસ્મિન્ન્ અભાસમાને ઽપિ યો નામાર્થો ન ભાસતે
નાસાવ્ અર્થાન્તરસ્ તસ્માન્ મિથ્યેન્દુર્ ઇવ ચન્દ્રતઃ ॥