Saṃvitsiddhi (another edition) · Verses 180-199

yathā tanmātradhīr nānā nāstivyāhārasādhanī
hlasvadīrghatvabhedā vā yathaikatra ṣaḍaṅgule //

evaṃ vyavasthitāneka prakārākāravattayā
pratyakṣasya prapañcasya tadbhāvo 'śakyanihnavaḥ //

āgamaḥ kāryaniṣṭhatvād īdṛśe 'rthe na tu pramā
prāmāṇye 'py anvayāyogya padārthatvān na bodhakaḥ //

nāsat pratīteḥ, bādhāc ca na sad ity api yan na tat
pratīter eva sat kiṃ na bādhān nāsat kuto jagat ?
tasmād avidyayaiveyam avidyā bhavatāśritā //

kiñ ca bhedaprapañcasya dharmo mithyātvalakṣaṇaḥ
mithyā vā paramārtho vā nādyaḥ kalpo 'yam añjasā //

tanmithyātve prapañcasya satyatvaṃ durapahnavam
pāramārthye 'pi tenaiva tavādvaitaṃ vihanyate //

sarvāṇy eva pramāṇāni svaṃ svam arthaṃ yathoditam
asato 'rthāntarebhyaś ca vyavacchindanti bhānti naḥ //

tathā hīha ghaṭo 'stīti yeyaṃ dhīr upajāyate
sā tadā tasya nābhāvaṃ paṭatvaṃ vānumanyate //

nanv astīti yad uktaṃ kiṃ tanmātraṃ ghaṭa ity api
arthāntaraṃ vā, tanmātre sadadvaitaṃ prasajyate
arthāntaratve siddhaṃ tat sadasadbhyāṃ vilakṣaṇam //

yady evam asti brahmeti brahmaupaniṣadaṃ matam
ghaṭavat sadasattvābhyām anirvācyaṃ tavāpatet //

ānandasatyajñānādi nirdeśair eva vaidikaiḥ
brahmaṇo 'py atathābhāvas tvayaivaivaṃ samarthitaḥ //

sadasadvyatirekoktiḥ prapañcasya ca hīyate
yad yathā kiñcid ucyeta tatsarvasya tathā bhavet //

tasmād astīti saṃvittir jāyamānā ghaṭādiṣu
tattatpadārthasaṃsthāna pāramārthyāvabodhinī //

sajātīyavijātīya vyavacchedanibandhanaiḥ
svaiḥ svair vyavasthitai rūpaiḥ padārthānāṃ tu yā sthitiḥ
sā sattā na svatantrānyā tatrādvaitakathā katham //

na ca nānāvidhākāra pratītiḥ śakyanihnavā
na vedyaṃ vittidharmaḥ syād iti yatprāgudīritam //

tenāpi sādhitaṃ kiñcit saṃvido 'sti na vā tvayā
asti cet pakṣapātaḥ syān na cet te viphalaḥ śramaḥ //

ataḥ svarasavispaṣṭa dṛṣṭabhedās tu saṃvidaḥ
(yathāvasthāyibhir bāhyai)r naikyaṃ yānti ghaṭādibhiḥ //

sahopalambhaniyamo na khalv ekaikasaṃvidā
na ced asti sasāmānyaṃ sarvaṃ saṃvedanāspadam //

sahopalambhaniyamān nānyo 'rthaḥ saṃvido bhavet
yad etad aparādhīna svaprakāśaṃ tad eva hi
svayamprakāśatāśabdam iti bṛddhāḥ pracakṣate //

yasminn abhāsamāne 'pi yo nāmārtho na bhāsate
nāsāv arthāntaras tasmān mithyendur iva candrataḥ //