સંવિત્સિદ્ધિ (અન્ય આવૃત્તિ) · શ્લોક 120-139

સમસ્તેન નઞા વસ્તુ પ્રથમં યન્નિષિધ્યતે
પ્રતિપ્રસૂતં વ્યસ્તેન પુનસ્ તદ્ ઇતિ વસ્તુતા ॥

અતો ન વસ્તુ ના(વસ્તુ ન સદ્વચ્યં ન ચાપ્ય્ અસત્)
(ભેદો) ન કશ્ ચકાસ્તીતિ (વિવક્ષીર્ મા) સ્મ જાતુચિત્ ॥

કિઞ્ચ પ્રપઞ્ચનિર્વાહ જનની યેયમ્ આશ્રિતા
અવિદ્યા સા કિમ્ એકૈવ નૈકા વા તદ્ ઇદં વદ
તદાશ્રયશ્ ચ સંસારી તથૈકો નૈક એવ વા ॥

સા ચેદ્ એકા, તતસ્ સૈકા શુકસ્ય બ્રહ્મવિદ્યયા
પૂર્વમ્ એવ નિરસ્તેતિ વ્યર્થસ્ તે મુક્તયે શ્રમઃ ॥

સ્યાન્ મતં નૈવ તે સન્તિ વામદેવશુકાદયઃ
યદ્વિદ્યયા નિરસ્તત્વાન્ નાદ્યાવિદ્યેતિ ચોદ્યતે ॥

મુક્તામુક્તાદિભેદો હિ કલ્પિતો મદવિદ્યયા
દૃશ્યત્વાન્ મામકસ્વપ્ન દૃશ્યભેદપ્રપઞ્ચવત્ ॥

યત્ પુનર્ બ્રહ્મવિદ્યાતસ્ તેષાં મુક્તિર્ અભૂદ્ ઇતિ
વાક્યં તત્સ્વાપ્નમુક્ત્યુક્તિ યુક્ત્યા પ્રત્યૂહ્યતામ્ ઇતિ ॥

નન્વ્ ઈદૃશાનુમાનેન સ્વાવિદ્યાપરિકલ્પિતમ્
પ્રપઞ્ચં સાધયત્ય્ અન્યઃ કથં પ્રત્ય્ ઉચ્યતે ત્વયા ॥

ત્વદ્ અવિદ્યાનિમિત્તત્વે યો હેતુસ્ તે વિવક્ષિતઃ
સ એવ હેતુસ્ તસ્યાપિ ભવેત્ સરજ્ઞસિદ્ધિવત્ ॥

ઇત્ય્ અન્યોન્યવિરુદ્ધોક્તિ વ્યાહતે ભવતાં મતે
મુખમ્ અસ્તીતિ યત્ કિઞ્ચિત્ પ્રલપન્ન્ ઇવ લક્ષ્યસે ॥

યથા ચ સ્વાપ્નમુક્ત્યુક્તિ સદૃશી તદ્વિમુક્તિભીઃ
તથૈવ ભવતો ઽપીતિ વ્યર્થો મોક્ષાય તે શ્રમઃ ॥

યથા તેષામ્ અભૂતૈવ પુરસ્તાદ્ આત્મવુદ્યયા
મુક્તિર્ ભૂતોચ્યતે તદ્વત્ પરસ્તાદ્ આત્મવિદ્યયા ॥

અભાવિન્ય્ એવ સા મિથ્યા ભાવિનીત્ય્ અપદિશ્યતામ્
સન્તિ ચ સ્વપ્નદૃષ્ટાનિ દૃષ્ટાન્તવચનાનિ તે ॥

નનુ નેદમ્ અનિષ્ટં મે યન્ મુક્તિર્ ન ભવિષ્યતિ
આત્મનો નિત્યમુક્તત્વાન્ નિત્યસિદ્ધૈવ સા યતઃ ॥

તદ્ ઇદં શાન્તિકર્માદૌ વેતાલવાહનં ભવેત્
યેનૈવં સુતરાં વ્યર્થો બ્રહ્મવિદ્યાર્જનશ્રમઃ ॥

અવિદ્યાપ્રતિબદ્ધત્વાદ્ અથ સા નિત્યસત્ય્ અપિ
અસતીવેતિ તદ્વ્યક્તિર્ વિદ્યાફલમ્ ઉપેયતે ॥

હસ્તસ્થમ્ એવ હેમાદિ વિસ્મૃતં મૃગ્યતે યથા
યથા તદ્ એવ હસ્તસ્થમ્ અવગમ્યોપશામ્યતિ ॥

તથૈવ નિત્યસિદ્ધાત્મ સ્વરૂપાનવબોધતઃ
સંસારિણસ્ તથાભાવો વ્યજ્યતે બ્રહ્મવિદ્યયા ॥

હન્ત કેયમ્ અભિવ્યક્તિર્ યા વિદ્યાફલમ્ ઇષ્યતે
સ્વપ્રકાશસ્ય ચિદ્છાતોર્ યા સ્વરૂપપદે સ્થિતા ॥

સંવિત્ કિં સૈવ કિં વાહં બ્રહ્માસ્તીતીતિ કીદૃશી
યદિ સ્વરૂપસંવિત્ સા, નિત્યૈવેતિ ન તત્પ્ઝલમ્ ॥