સંવિત્સિદ્ધિ (અન્ય આવૃત્તિ) · શ્લોક 100-119

અર્થાન્તરમ્ અવિદ્યા ચેત્ સાધ્વી ભેદાઇરૂપણા
અર્થાનર્થાન્તરત્વાદિ વિકલ્પો ઽસ્યા ન યુજ્યતે
વિદ્યાતો ઽર્થાન્તરં ચાસાવ્ ઇતિ સુવ્યાહૃતં વચઃ ॥

અથાર્થાન્તરભાવો ઽપિ તસ્યાસ્ તે ભ્રાન્તિકલ્પિતઃ
હન્તૈવં સત્ય્ અવિદ્યૈવ વિદ્યા સ્યાત્ પરમાર્થતઃ ॥

કિઞ્ ચ શુદ્ધાજડા સંવિત્, અવિદ્યેયં તુ નેસૃશી
તત્ કેન હેતુના સેયમ્ અન્યૈવ ન નિરૂપ્યતે ॥

અપિ ચેયમ્ અવિદ્યા તે યદભાવાદિરૂપિણી
સા વિદ્યા કિં નુ સંવિત્તિર્ વેદ્યં વા વેદિતાથ વા ॥

વેદ્યત્વે વેદિતૃત્વે ચ નાસ્યાસ્ તાભ્યાં નિવર્તનમ્
ન હિ જ્ઞાનાદ્ ઋતે ઽજ્ઞાનમ્ અન્યતસ્ તે નિવર્તતે
સંવિદ્ એવેતિ ચેત્ તસ્યા નનુ ભવાદ્ અસમ્ભવઃ ॥

કિઞ્ચેયં તદ્વિરુદ્ધા વા, ન તસ્યાઃ ક્વાપિ સમ્ભવઃ
યતો ઽખિલં જગદ્વ્યાપ્તં વિદ્યયૈવાદ્વિતીયયા ॥

અભાવો ઽન્યો વિરુદ્ધો વા સંવિદો ઽપિ યદ્ ઈષ્યતે
તદાનીં સંવિદ્ અદ્વૈત પ્રતિજ્ઞાં દૂરતસ્ ત્યજ ॥

કિઞ્ ચાસૌ કસ્ય? જીવસ્ય, કો જીવો યસ્ય સેતિ ચેત્
નન્વ્ એવમ્ અસમાધાનમ્ અન્યોન્યાશ્રયણં ભવેત્ ॥

ન તુ જીવાદ્ અવિદ્યા સ્યાત્, ન ચ જીવસ્ તયા વિના
ન વીજાઙ્કુરતુલ્યત્વં જીવોત્પત્તેર્ અયોગતઃ ॥

બ્રહ્મણશ્ ચેન્ ન સર્વજ્ઞં કથં તદ્ બંભ્રમીતિ તે(ભોઃ)
અવિદ્યાકૃતદેહાત્મ પ્રત્યયાધીનતા ન તે
બ્રહ્મસર્વજ્ઞભાવસ્ય, તત્સ્વાભાવિકતાશ્રુતેઃ ॥

ભેદાવભાસગભત્વાદ્ અથ સર્વજ્ઞતા મૃષા
તત એવામૃષા કસ્માન્ ન સ્વાચ્ છબ્દાન્તરાદિવત્ ॥

યથા શબ્દાન્તરાભ્યાસ સઞ્ખ્યાદ્યાઃ શાસ્ત્રભેદકાઃ
ભેદાવભાસગર્ભાશ્ ચ યથાર્થાઃ, તાદૃશી ન કિમ્ ॥

સર્વજ્ઞે નિત્યમુક્તે ઽપિ યદ્ય્ અજ્ઞાનસ્ય સમ્ભવઃ
તેજસીવ તમસ્ તસ્માન્ ન નિવર્તેત કેનચિત્ ॥

સર્વજ્ઞત્વાદિવચન પ્રામાણ્યં વ્યાવહારિકમ્
તાત્ત્વિકં તુ પ્રમાણત્વમ્ અદ્વૈતવચસામ્ ઇતિ
નિયામકં ન પશ્યામો નિર્બન્ધાત્ તાવકાદ્ ઋતે ॥

આશ્રયપ્રતિયોગિત્વે પરસ્પરવિરોધિની
કથં વૈકરસં બ્રહ્મ સદ્ ઇતિ પ્રતિપદ્યતે ॥

પ્રત્યક્ત્વેનાશ્રયો બ્રહ્મ રૂપેણ પ્રતિયોગિ ચેત્
રૂપભેદઃ કૃતસ્ય ઽયં યદ્ય્ અવિદ્યાપ્રસાદજઃ
નનુ સાપિ તદાયત્તેત્ય્ અન્યોન્યાશ્રયણં પુનઃ ॥

અવસ્તુત્વાદ્ અવિદ્યાયાઃ ...(નેદં તદ્રૂપણં યદિ)
વસ્તુનો દૂષણત્વેન ત્વયા ક્વેદં નિરીક્ષિતમ્ ॥

(સ્વસાધ્યસ્ય પુરસ્કારાદ્) દોષો ઽન્યોન્યસમાશ્રયઃ
ન વસ્તુત્વાદ્ અવસ્તુત્વાદ્ ઇત્ય્ અતો નેદમ્ ઉત્તરમ્ ॥

કિઞ્ચાવિદ્યા ન ચેત્ ... (વસ્તુ વ્યવહર્યં કથં ભવેત્)
(ન ચાસદ્વ્યોમ)પુષ્પાદિ વ્યવહારવદ્ ઇષ્યતે ॥

નાપ્ય્ અવસ્ત્વ્ ઇતિ ચો(ક્તૌ તુ વસ્તુત્વં સિધ્યતિ ધ્રુવમ્)
(નિષિધ્યતે) સમસ્તેન નઞા વસ્ત્વ્ ઇતિ ચેન્ (મતમ્) ॥