સમાધિરાજસૂત્ર · અધ્યાય 8

ઇતિ શ્રીસમાધિરાજે ત્રિક્ષાન્ત્યવતારપરિવર્તો નામ સપ્તમઃ ॥ 7 ॥
(વૈદ્ય 41)
8 અભાવસમુદ્ગતપરિવર્તઃ ।
તત્ર પુનરપિ ભગવાન્ ચન્દ્રપ્રભં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ - ભૂતપૂર્વં કુમાર અતીતે ઽધ્વનિ અસંખ્યેયૈઃ કલ્પૈરસંખ્યેયતરૈર્વિપુલરૈપ્રમેયૈરચિન્ત્યૈરપરિમાણૈર્યદાસીત્ । તેન કાલેન તેન સમયેન અભાવસમુદ્ગતો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોકે ઉદપાદિ વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ બુદ્ધો ભગવાન્ । તત્ કિં મન્યસે કુમાર કેન કારણેન સ તથાગતો ઽભાવસમુદ્ગત ઇત્યુચ્યતે? સ ખલુ પુનઃ કુમાર તથાગતો જાતમાત્ર એવોપર્યન્તરીક્ષે સપ્તતાલમાત્રં વૈહાયસમભ્યુદ્ગમ્ય સપ્ત પદાનિ પ્રક્રમિત્વા ઇમામેવંરૂપાં વાચમભાષત - અભાવસમુદ્ગતાઃ સર્વધર્માઃ, અભાવસમુદ્ગતાઃ સર્વધર્મા ઇતિ । તેન ચ કુમાર શબ્દેન ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુઃ સ્વરેણાભિવિજ્ઞપ્તો ઽભૂત્ । તત્ર ભૌમાન્ દેવાનુપાદાય યાવદ્ બ્રહ્મલોકં પરંપરયા શબ્દમુદીરયામાસુઃ ઘોષમનુશ્રાવયામાસુઃ - અભાવસમુદ્ગતો બતાયં તથાગતો ભવિષ્યતિ, યો જાતમાત્ર એવોપર્યન્તરીક્ષે સપ્તતાલમાત્રમભ્યુદ્ગમ્ય સપ્ત પદાનિ પ્રક્રમિત્વા અભાવશબ્દમુદીરયતિ । ઇતિ હ્યભાવસમુદ્ગતો ઽભાવસમુદ્ગત ઇતિ તસ્ય તથાગતસ્ય નામધેયમુદપાદિ । તસ્ય ચ ભગવતો બોધિપ્રાપ્તસ્ય સર્વવૃક્ષપત્રેભ્યઃ સર્વતૃણગુલ્મૌષધિવનસ્પતિભ્યઃ સર્વશૈલશિખરેભ્યશ્ચાભાવસમુદ્ગતશબ્દો નિશ્ચરતિ । યાવતિ ચ તત્ર લોકધાતૌ શબ્દપ્રજ્ઞપ્તિઃ સર્વતો ઽભાવસમુદ્ગતવિજ્ઞપ્તિશબ્દો નિશ્ચરતિ । તેન ચ કુમાર કાલેન તેન સમયેન તસ્ય ભગવતો ઽભાવસમુદ્ગતસ્ય તથાગતસ્યાર્હતઃ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પ્રવચને મહાકરુણાચિન્તી નામ રાજકુમારો ઽભૂદભિરૂપઃ પ્રાસાદિકો દર્શનીયઃ પરમશુભવર્ણપુષ્કલતયા સમન્વાગતઃ । અથ ખલુ કુમાર સ મહાકરુણાચિન્તી નામ રાજકુમારો યેન ભગવાન્ અભાવસમુદ્ગતસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધસ્તેનોસંક્રામત્ । ઉપસંક્રમ્ય તસ્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસાભિવન્દ્ય ભગવન્તં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય એકાન્તે ઽસ્થાત્ ॥
અથ ખલુ કુમાર સ ભગવાન્ અભાવસમુદ્ગતસ્તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો મહાકરુણાચિન્તિનો રાજકુમારસ્યાધ્યાશયં વિદિત્વા ઇમં સમાધિં દેશયામાસ । અથ ખલુ કુમાર સ મહાકરુણાચિન્તી રાજકુમારઃ ઇમં સમાધિં શ્રુત્વા તુષ્ટ ઉદગ્ર આત્તમનાઃ પ્રમુદિતઃ પ્રીતિસૌમનસ્યજાતઃ પ્રસીદતિ સ્મ । પ્રસન્નચિત્તશ્ચ કેશશ્મશ્રૂણ્યવતાર્ય કાષાયાણિ વસ્ત્રાણિ પરિધાય સમ્યગેવ શ્રદ્ધયા અગારાદનગારિકાં પ્રવ્રજિતો ઽભૂત્ । સ પ્રવ્રજિતઃ સન્નિમં સમાધિમુદ્ગૃહીતવાન્ । ઉદ્ગૃહ્ય પર્યવાપ્ય ધારયિત્વા વાચયિત્વા ભાવનાયોગમનુયુક્તો વ્યહાર્ષીત્ । સ તૈનૈવ કુશલમૂલેન (વૈદ્ય 42) વિંશતિકલ્પકોટ્યો ન જાતુ દુર્ગતિવિનિપાતમગમત્ । વિંશતીનાં કલ્પાનામત્યયેન અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમભિસંબુદ્ધો ઽભૂત્ । સુવિચિન્તિતાર્થો નામ તથાગતો ઽર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો લોક ઉદપાદિ । સર્વેષુ ચ તેષુ કલ્પેષુ વિશતિં ચ બુદ્ધકોટીરારાગયામાસ । પશ્ય કુમાર યથાયં સમાધિર્બહુકરો બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામનુત્તરસ્ય બુદ્ધજ્ઞાનસ્ય પરિપૂરણાય સંવર્તતે ॥
અથ ખલુ ભગવાંસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
સ્મરામ્યહં પૂર્વમતીતમધ્વનિ અચિન્તિયે કલ્પિ નરાણમુત્તમઃ ।
ઉત્પન્નુ લોકાર્થકરો મહર્ષિર્નામ્ના હિ સો ઽભાવસમુદ્ગતો ઽભૂત્

સ જાતમાત્રો ગગને સ્થિહિત્વા સર્વેષ ધર્માણ અભાવુ દેશયી ।
તદાનુરૂપં કૃતુ નામધેયં શબ્દેન સર્વં ત્રિસહસ્ર વિજ્ઞપી

દેવાપિ સર્વે પ્રમુમોચ શબ્દં અભાવુ નામ્નેતિ જિનો ભવિષ્યતિ ।
યો જાતમાત્રઃ પદ સપ્ત પ્રક્રમન્નભાવુ ધર્માણ બ્રવીતિ નાયકઃ

બુદ્ધો યદા ભેષ્યતિ ધર્મરાજઃ સર્વેષ ધર્માણ પ્રકાશકો મુનિઃ ।
તૃણવૃક્ષગુલ્મૌષધિશૈલપર્વતે અભાવુ ધર્માણ રવો ભવિષ્યતિ

યાવન્તિ શબ્દાસ્તહિ લોકધાતૌ સર્વે હ્યભાવા ન હિ કશ્ચિ ભાવઃ ।
તાવન્તિ ખો તસ્ય તથાગતસ્ય સ્વરુ નિશ્ચરી લોકવિનાયકસ્ય

તસ્મિંશ્ચ કાલે અભુ રાજપુત્રઃ કરુણાવિચિન્તી સદ નામધેયઃ ।
અભિરૂપ પ્રાસાદિક દર્શનીય ઉપાગમી તસ્ય જિનસ્ય અન્તિકમ્

(વૈદ્ય 43)
વન્દિત્વ પાદૌ મુનિપુંગવસ્ય પ્રદક્ષિણં કૃત્ય ચ ગૌરવેણ ।
પ્રસન્નચિત્તો નિષસાદ તત્ર શ્રવણાય ધર્મં વિરજમનુત્તરમ્

સ ચો જિનો આશયુ જ્ઞાત્વ ધીરઃ પ્રકાશયામાસ સમાધિમેતમ્ ।
શ્રુત્વા ચ સો ઇમુ વિરજં સમાધિં લઘુ પ્રવ્રજી જિનવરશાસને ઽસ્મિન્

સ પ્રવ્રજિત્વાન ઇમં સમાધિં ધારિત્વ વાચિત્વ પર્યાપુણિત્વા ।
કલ્પાન કોટ્યઃ પરિપૂર્ણ વિંશતિં ન જાતુ ગચ્છે વિનિપાતભૂમિમ્

સ તેન ચૈવં કુશલેન કર્મણા આરાગયી વિંશતિ બુદ્ધકોટ્યઃ ।
તેષાં ચ સર્વેષુ જિનાન અન્તિકાદિમં વરં શાન્ત સમાધિ ભાવયી

સ પશ્ચિકાલે અભુ બુદ્ધ લોકે સુચિન્તિતાર્થો સદનામધેયઃ ।
કૃત્વા ચ અર્થં બહુપ્રાણકોટિનાં સ પશ્ચકાલસ્મિ શિખીવ નિર્વૃતઃ

તસ્માદ્ધિ ય ઇચ્છતિ બોધિ બુદ્ધિતું સત્ત્વાંશ્ચ ઉત્તરાયિતું ભવાર્ણવાત્ ।
ધારેત સૂત્રમિમુ બુદ્ધવર્ણિતં ન દુર્લભા ભેષ્યતિ સો ઽગ્રબોધિઃ