સમાધિરાજસૂત્ર · અધ્યાય 21

ઇતિ શ્રીસમાધિરાજે ઇન્દ્રકેતુધ્વજરાજપરિવર્તો નામ વિંશતિતમઃ ॥
(વૈદ્ય 138)
21 પૂર્વયોગપરિવર્તઃ ।
આસિ પૂર્વમિહ જમ્બુસાહ્વયે અપ્રમત્ત દુવિ શ્રેષ્ઠિદારકૌ ।
પ્રવ્રજિત્વ સુગતસ્ય શાસને ખઙ્ગભૂત વનષણ્ડમાશ્રિતૌ

ઋદ્ધિમન્ત ચતુર્ધ્યાનલાભિનૌ કાવ્યશાસ્ત્રકુશલૌ સુશિક્ષિતૌ ।
અન્તરિક્ષપદભૂમિકોવિદૌ તે અસક્ત ગગને વ્રજન્તિ ચ

તે ચ તત્ર વનષણ્ડિ શીતલે નાનપુષ્પભરિતે મનોરમે ।
નાનપક્ષિદ્વિજસંઘસેવિતે અન્યમન્ય કથ સંપ્રયોજિતે

તેન રાજ મૃગયા અટન્તકે શબ્દ શ્રુત્વ વનુ તં ઉપાગમી ।
દૃષ્ટ્વ પાર્થિવ તથ ધર્મભાણકૌ તેષુ પ્રેમ પરમં ઉપસ્થહિ

તેહિ સાર્ધુ કથ આનુલોમિકીં કૃત્વ રાજુ પુરતો નિષીદિ સો ।
તસ્ય રાજ્ઞ બલકાય નન્તકો ષષ્ઠિકોટિનિયુતાન્યુપાગમી

એકમેકુ તેષુ ધર્મભાણકો રાજમબ્રવી શૃણોહિ ક્ષત્રિયા ।
બુદ્ધપાદુ પરમં સુદુર્લભો અપ્રમત્તુ સદ ભોહિ પાર્થિવ

આયુ ગચ્છતિ સદાનવસ્થિતં ગિરિનદીય સલિલેવ શીઘ્રગમ્ ।
વ્યાધિશોકજરપીડિતસ્ય તે નાસ્તિ ત્રાણુ યથ કર્મ ભદ્રકમ્

(વૈદ્ય 139)
ધર્મપાલુ ભવ રાજકુઞ્જરા રક્ષિમં દશબલાન શાસનમ્ ।
ક્ષીણ કાલિ પરમે સુદારુણે ધર્મપક્ષિ સ્થિહિ રાજકુઞ્જર

એવ તે બહુપ્રકાર પણ્ડિતા ઓવદન્તિ તદ તં નરાધિપમ્ ।
સાર્ધુ ષષ્ટનિયુતેહિ પાર્થિવો બોધિચિત્તમુદપાદયત્તદા

શ્રુત્વ ધર્મ તદ રાજકુઞ્જરઃ સૂરતાનખિલાન ભાષતો ।
પ્રીતિજાત સુમના ઉદગ્રકો વન્દ્ય પાદ શિરસાય પ્રક્રમી

તસ્ય રાજ્ઞ બહવો ઽન્યભિક્ષવો લાભકામ પ્રવિશિન્તુ તત્ કુલમ્ ।
તેષ દૃષ્ટ ચરિયા ન તાદૃશી તેષુ રાજ ન તથા સગૌરવમ્

તચ્ચ શાસનમતીતશાસ્તુકં પશ્ચિમં ચ તદ વર્ષુ વર્તતે ।
જમ્બુદ્વીપિ સુપરિત્તભાજના પ્રાદુર્ભૂત બહવો અસંયતાઃ

ઉત્ક લુબ્ધ બહુ તત્ર ભિક્ષવો લાભકામ ઉપલમ્ભદૃષ્ટિકાઃ ।
વિપ્રનષ્ટ સુગતસ્ય શાસનાદ્ ગ્રાહયિંસુ બહુલં તદા નૃપમ્

ઘાતયેતિ ઉભિ ધર્મભાણકૌ યે ઉચ્છેદુ પ્રવદન્તિ તીર્થિકાઃ ।
દીર્ઘચારિક સમાદપેન્તિ તે નિર્વૃતીય ન તે કિંચિ દર્શિકા

કર્મ નશ્યતિ વિપાકુ નશ્યતિ સ્કન્ધ નાસ્તીતિ વદન્તિ કુહકાઃ ।
(વૈદ્ય 140)
તાં ક્ષિપાહિ વિષયાતુ પાર્થિવ એવમેવ ચિરુ ધર્મ સ્થાસ્યતિ

શ્રુત્વ તેષ વચનં તદન્તરં કાઙ્ક્ષ પ્રાપ્તુ ભુત રાજકુઞ્જરઃ ।
ઘાતયિષ્યિ અમુ ધર્મભાણકૌ મા ઉપેક્ષિતુ અનર્થ ભેષ્યતિ

તસ્ય રાજ્ઞ અનુબદ્ધ દેવતા પૂર્વજાતિ સહચીર્ણુ ચારિકા ।
દીર્ઘરા હિતકામ પણ્ડિતા સા અવોચિ તદ રાજપાર્થિવમ્

ચિત્તુપાદ મ જનેહિ ઈદૃશં પાપમિત્રવચનેન ક્ષત્રિયા ।
મા ત્વ ભિક્ષુ દુવિ ધર્મભાણકૌ પાપમિત્રવચનેન ઘાતય

ન ત્વ કિંચિ સ્મરસી નરાધિપ યત્તિ તેહિ વનષણ્ડિ ભાષિતમ્ ।
ક્ષીણકાલિ પરમે સુદારુણે ધર્મપક્ષિ સ્થિહિ રાજકુઞ્જર ।
રાજ ભૂતવચનેન ચોદિતઃ સો ન રિઞ્જતિ જિનાન શાસનમ્

તસ્ય રાજ્ઞ તદ ભ્રાત દારુણઃ પ્રાતિસીમિકુ સ તેહિ ગ્રાહિતઃ ।
એષ દેવ તવ ભ્રાત પાપકો જીવિતેન ન જાતુ નન્દતે ।
તૌ ચ ભિક્ષુ દુવિ ઘોર વૈદ્યકા તે વ્રજન્તિ ગગનેન વિદ્યયા

તે સ્મ શ્રુત્વ તવ મૂલમાગતા સર્વિ ભૂત તવ વિજ્ઞપેમથ ।
ક્ષિપ્ર ઘાતય ઘોર વૈદ્યકા મા તિ પશ્ચિ અનુતાપુ ભેષ્યતિ

સંનહિત્વ તદ રાજકુઞ્જરો પાપમિત્રવચનેન પ્રસ્થિતઃ ।
(વૈદ્ય 141)
સર્વસૈન્યપરિવારિતો નૃપો યત્ર ભિક્ષુ વનિ તં ઉપાગતો

જ્ઞાત્વ ઘોરમતિદારુણં નૃપં નાગ યક્ષ વનિ તત્ર યે સ્થિતાઃ ।
ઇષ્ટવર્ષ તદ તત્ર પાતિત તેન રાજ સહસેનયા હતો

પાપમિત્રવચનેન પશ્યથા કાલુ કૃત્વ તદ રાજ દારુણમ્ ।
યેન ક્રોધુ કૃતુ ધર્મભાણકે સો અવીચિ ગતુ ષષ્ટિજાતિયો

તે ઽપિ ભિક્ષુ બહવોપલમ્ભિકા યેહિ ગ્રાહિતુ રાજ ક્ષત્રિયો ।
જાતિકોટિશત અપ્યચિન્તિયો વેદયિંસુ નરકેષુ વેદનામ્

દેવતા યાય રાજુ ચોદિતો યાય રક્ષિત ધર્મભાણકૌ ।
તાય બુદ્ધ યથ ગઙ્ગવાલિકા દૃષ્ટ્વ પૂજિત ચરન્તુ ચારિકામ્

ષષ્ટિકોટિનિયુતા અનૂનકા યેહિ ધર્મ શ્રુતુ સાર્ધુ રાજિના ।
યેહિ બોધિવરચિત્તુ પાદિતં બુદ્ધ ભૂયિ પૃથુલોકધાતુષુ

તેષુ આયુ બહુકલ્પકોટિયો તેષ જ્ઞાનમતુલમચિન્તિયમ્ ।
તેહિ સર્વિમુ સમાધિ ભદ્રકં દેશયિત્વ દ્વિપદેન્દુ નિર્વૃતા

એતુ શ્રુત્વ વચનં નિરુત્તરં શીલબ્રહ્મગુણજ્ઞાનસંચયમ્ ।
અપ્રમત્ત ભવથા અતન્દ્રિતા બુદ્ધજ્ઞાનમચિરેણ લપ્સ્યથા