સમાધિરાજસૂત્ર · અધ્યાય 20

અસ્મિન્ ખલુ પુનર્ગાથાભિનિર્હારે ભાષ્યમાણે ચન્દ્રપ્રભઃ કુમારભૂતઃ અચિન્ત્યેષુ બુદ્ધધર્મેષુ ગમ્ભીરનિધ્યપ્તિનિર્દેશકૌશલ્યમનુપ્રાપ્તઃ, સૂત્રાન્તનિર્હારાવભાસં ચ પ્રતિલબ્ધવાન્ । પઞ્ચશિખસ્ય ચ ગન્ધર્વપુત્રસ્ય ઘોષાનુગાયાઃ ક્ષાન્તેઃ પ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । અપ્રમેયાણાં ચ સત્ત્વાનાં દેવમાનુષિકાયાઃ પ્રજાયા અનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌ ચિત્તાન્યુત્પન્નાનિ । અપ્રમેયાણાં ચ સત્ત્વાનામર્થઃ કૃતો ઽભૂત ॥
ઇતિ શ્રીસમાધિરાજે અચિન્ત્યબુદ્ધધર્મનિર્દેશપરિવર્તો નામોનવિંશતિતમઃ ॥
(વૈદ્ય 136)
20 ઇન્દ્રકેતુધ્વજરાજપરિવર્તઃ ॥
તત્ર ખલુ ભગવાંશ્ચન્દ્રપ્રભં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ - તસ્માત્તર્હિ કુમાર બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન સર્વકુશલમૂલશિક્ષાગુણધર્મનિશ્રિતેન ભવિતવ્યમ્ । અસંસર્ગબહુલેન ચ ભવિતવ્યમ્, પાપમિત્રપરિવર્જકેન કલ્યાણમિત્રસંનિશ્રિતેન પરિપૃચ્છકજાતીયેન ધર્મપર્યેષ્ટ્યામતૃપ્તેન પ્રામોદ્યબહુલેન ધર્માર્થિકેન ધર્મકામેન ધર્મરતેન ધર્મપરિગ્રાહકેણ ધર્માનુધર્મપ્રતિપન્નેન । શાસ્તૃસંજ્ઞા અનેન સર્વબોધિસત્ત્વેષૂત્પાદયિતવ્યા । યસ્ય ચાન્તિકાદિમં ધર્મપર્યાયં શૃણોતિ, તેન તસ્યાન્તિકે પ્રીતિગૌરવં શાસ્તૃસંજ્ઞા ચોત્પાદિતવ્યા। યઃ કુમાર બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વ ઇમાન્ ધર્માન્ સમાદાય વર્તતે, સ ક્ષિપ્રમનાચ્છેદ્યપ્રતિભાવનિર્યાતો ભવતિ । અચિન્ત્યબુદ્ધધર્માધિમુક્તશ્ચ ભવતિ । ગમ્ભીરેષુ ચ ધર્મેષુ નિધ્યપ્તિં ગચ્છતિ । આલોકભૂતશ્ચ ભવતિ સદેવકસ્ય લોકસ્ય કાઙ્ક્ષાવિમતિવિચિકિત્સાન્ધકારવિધમનતયા ॥
અથ ખલુ ભગવાંસ્તસ્યાં વેલાયામિમા ગાથા અભાષત -
અભ્યતીત બહુકલ્પકોટિયો અપ્રમેય અતુલા અચિન્તિયાઃ ।
યદ્ અભૂષિ દ્વિપદાનમુત્તમો ઇન્દ્રકેતુધ્વજરાજ નાયકઃ

સો સમાધિમિમુ શાન્તુ દેશયિ યત્ર નાસ્તિ નરુ જીવ પુદ્ગલઃ ।
માય બુદ્બુદ મરીચિ વિદ્યુતા સર્વ ધર્મ દકચન્દ્રસંનિભાઃ

નાસ્તિ સત્ત્વ મનુજો ચ લભ્યતે કાલુ કૃત્વ પરલોકિ ગચ્છિ યો ।
નો ચ કર્મ કૃતુ વિપ્રણશ્યતે કૃષ્ણ શુક્લ ફલ દેતિ તાદૃશમ્

એષ યુક્તિ નયદ્વાર ભદ્રકં સૂક્ષ્મ દુર્દૃશુ જિનાન ગોચરા ।
યત્ર અક્ષરપદં ન લભ્યતે બુદ્ધબોધિ ભગવાન્ પ્રજાનતિ

(વૈદ્ય 137)
ધારણી વિપુલજ્ઞાનસંચયા સૂત્રકોટિનિયુતાન આગતા ।
બુદ્ધકોટિનિયુતાન ગોચરસ્તં સમાધિ ભગવાન્ પ્રભાષતે

આતુરાણમય વ્યાધિમોચકો બોધિસત્ત્વસમુદાનિતં ધનમ્ ।
સર્વબુદ્ધસ્તુત સંપ્રકાશિતો દેવકોટિનિયુતેહિ પૂજિતઃ

સર્વ બાલજન ભૂતચોદના તીર્થિકેહિ પરિવર્જિતઃ સદા ।
શ્રેષ્ઠ શીલધનુ બુદ્ધવર્ણિતં વિદ્યુતેવ ગગને ન લિપ્યતે

યેહિ પૂજિત જિનાન કોટિયો દાનશીલચરિતા વિચક્ષણાઃ ।
પાપમિત્ર પુરિ યેહિ વર્જિતા તેષ પૈતૃકધનં નિરુત્તરમ્

તત્ર ભિક્ષુ સ્થિતુ ધર્મભાણકો બ્રહ્મચારિ સુગતસ્ય ઔરસઃ ।
શ્રુત્વ ધર્મમિમમાનુલોમિકં ચિત્ત પાદેસિ ય લોકનાયકઃ

ઇન્દ્રકેતુધ્વજરાજુ નાયકો અધ્યભાષિ અભુ ધર્મભાણકમ્ ।
ભિક્ષુભાવ પરમં તિ દુષ્કરં ચિત્તુપાદ વર અગ્રબોધયે

શીલુ રક્ષ મણિરત્નસંનિભં મિત્ર સેવ સદ આનુલોમિકમ્ ।
પાપમિત્ર ન કદાચિ સેવતો બુદ્ધજ્ઞાનમચિરેણ લપ્સ્યસે