સમાધિરાજસૂત્ર · અધ્યાય 2

તત્ર કુમાર સર્વસત્ત્વેષુ સમચિત્તો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો હિતચિત્તો ઽપ્રતિહતચિત્તો ઽવિષમચિત્તં ઇમં સર્વધર્મસ્વભાવસમતાવિપઞ્ચિતં નામ સમાધિં પ્રતિલભતે । કતમશ્ચ સ કુમાર સર્વધર્મસ્વભાવસમતાવિપઞ્ચિતં નામ સમાધિઃ પ્રતિલભતે । કતમશ્ચ સ કુમાર સર્વધર્મસ્વભાવસમતાવિપઞ્ચિતો નામ સમાધિઃ? યદુત કાયસંવરઃ । વાક્સંવરઃ । મનઃસંવરઃ । કર્મપરિશુદ્ધિઃ । આલમ્બનસમતિક્રમઃ । સ્કન્ધપરિજ્ઞા । ધાતુસમતા । આયતનાપકર્ષઃ । તૃષ્ણાપ્રહાણમ્ । અનુત્પાદસાક્ષાત્ક્રિયાવતારઃ । હેતુદીપના । કર્મફલાવિપ્રણાશઃ । ધર્મદર્શનમ્ । માર્ગભાવના । તથાગતસમવધાનમ્ । તીક્ષ્ણપ્રજ્ઞતા । સત્યાનુપ્રવેશઃ । ધર્મજ્ઞાનમ્ । પ્રતિસંવિદવતારજ્ઞાનમ્ । અક્ષરપદપ્રભેદજ્ઞાનમ્ । વસ્તૂનાં સમતિક્રમઃ । ઘોષપરિજ્ઞા । પ્રામોદ્યપ્રતિલાભઃ । ધર્મપ્રીત્યનુભવનતા । આર્જવતા । માર્દવતા । ઋજુકતા । અકુટિલતા વિગતભૃકુટિતા । સુરતતા । સુશીલતા । સાખિલ્યમ્ । માધુર્યમ્ । સ્મિતમુખતા । પૂર્વાભિલાપિતા । એહીતિ સ્વાગતવાદિતા । અનાલસ્યમ્ । ગુરુગૌરવતા । ગુરુશુશ્રૂષા । ઉપપત્તિસંતુષ્ટિઃ । શુક્લધર્માતૃપ્તતા । આજીવવિશુદ્ધિઃ । અરણ્યવાસાનુત્સર્ગઃ । ભૂમિવ્યવસ્થાનજ્ઞાનમ્ । સ્મૃતેરવિપ્રણાશઃ । સ્કન્ધકૌશલ્યમ્ । ધાતુકૌશલ્યમ્ । આયતનકૌશલ્યમ્ । અભિજ્ઞાસાક્ષાત્ક્રિયાવતારઃ । ક્લેશાપકર્ષણમ્ । વાસનાનુસંઘિસમુદ્ધાતઃ । જ્ઞાનવિશેષગામિતા । ભાવનાનિષ્યન્દઃ । આપત્તિવ્યુત્થાનકૌશલ્યમ્ । પર્યુત્થાનવિષ્કમ્ભણમ્ । અનુશયપ્રહાણમ્ । (વૈદ્ય 5) ભવસમતિક્રમઃ । જાતિસ્મરતા । નિષ્કાઙ્ક્ષતા । કર્મવિપાકે ધર્મચિત્તતા । શ્રુતપર્યેષ્ટિજ્ઞાનતીક્ષ્ણતા । જ્ઞાનતૃષ્ણા । જ્ઞાનાનુબોધઃ । આજાનેયભૂમિઃ । શૈલોપમચિત્તતા । અકમ્પ્યતા । અચલતા । અવિનિવર્તનીયભૂમિવ્યવસ્થાનજ્ઞાનમ્ । કુશલધર્મનિષ્યન્દઃ । પાપધર્મજુગુપ્સનતા । અસમુદાચારતા ક્લેશાનામ્ । શિક્ષાયા અપરિત્યાગઃ । સમાધિવ્યવસ્થાનમ્ । આશયજ્ઞાનમ્ । સત્ત્વેષૂપપત્તિવિશેષજ્ઞાનમ્ । સમતાજ્ઞાનમ્ । વચનપ્રતિસંધિજ્ઞાનમ્ । ગૃહાવાસપરિત્યાગઃ । ત્રૈધાતુકે ઽનભિરતિઃ । અનવલીનચિત્તતા । ધર્મેષ્વનભિનિવેશઃ । સદ્ધર્મપરિગ્રહઃ । ધર્મગુપ્તિઃ । કર્મવિપાકપ્રત્યયનતા । વિનયકૌશલ્યમ્ । અધિકરણવ્યુપશમઃ । અવિગ્રહઃ । અવિવાદઃ । ક્ષાન્તિભૂમિઃ । ક્ષાન્તિસમાદાનમ્
। ગતિસમતા । ધર્મપ્રવિચયકૌશલ્યમ્ । પ્રવ્રજ્યાચિત્તમ્ । ધર્મવિનિશ્ચયકૌશલ્યમ્ । ધર્મપદપ્રભેદજ્ઞાનમ્ । ધર્મપદાભિનિર્હારકૌશલ્યમ્ । અર્થાનર્થસંભેદપદનિર્હારકૌશલ્યજ્ઞાનમ્ । પૂર્વાન્તજ્ઞાનમ્ । અપરાન્તજ્ઞાનમ્ । પ્રત્યુત્પન્નજ્ઞાનમ્ । ત્ર્યધ્વસમતાજ્ઞાનમ્ । ત્રિમણ્ડલપરિશુદ્ધિજ્ઞાનમ્ । કાયાવસ્થાનજ્ઞાનમ્ । ચિત્તાવસ્થાનજ્ઞાનમ્ । ઈર્યાપથરક્ષણમ્ । ઈર્યાપથવિકોપનમ્ । ઈર્યાપથવિકલ્પનમ્ । ઈર્યાપથપ્રાસાદિકતા । અર્થાનર્થકૌશલ્યજ્ઞાનમ્ । યુક્તભાણિતા । લોકજ્ઞતા । મુક્તત્યાગિતા । પ્રતતપાણિતા । અનવગૃહીતચિત્તતા । હ્રીવ્યપત્રપિતા । અકુશલચિત્તજુગુપ્સનતા । ધૂતગુણાનુત્સર્ગઃ । ચારિત્રસમાદાનમ્ । પ્રિયસમુદાચારતા । ગુરૂણાં પ્રત્યુત્થાનાસનપ્રદાનતા । માનનિગ્રહઃ । ચિત્તસંપ્રગ્રહઃ । ચિત્તસમુત્પાદજ્ઞાનમ્ । અર્થપ્રતિવેધજ્ઞાનમ્ । જ્ઞાનપ્રતિવેધજ્ઞાનમ્ । જ્ઞાનાનુબોધઃ । અજ્ઞાનવિગમઃ । ચિત્તપ્રવેશજ્ઞાનમ્ । ચિત્તસ્વભાવાનુબોધજ્ઞાનમ્ । આહારનિર્હારકૌશલ્યજ્ઞાનમ્ । સર્વરુતજ્ઞાનમ્ । નિરુક્તિવ્યવસ્થાનજ્ઞાનમ્ । અર્થવિનિશ્ચયજ્ઞાનમ્ । અનર્થવિવર્જનમ્ । સત્પુરુષસમવધાનમ્ । સત્પુરુષસંસેવનતા । કાપુરુષવિવર્જનમ્ । ધ્યાનાનાં નિષ્પાદનમ્, તત્ર ચાનાસ્વાદનમ્ । અભિજ્ઞાવિકુર્વણમ્ । નામસંકેતપ્રજ્ઞપ્તિસ્વભાવાવતારજ્ઞાનમ્ । પ્રજ્ઞપ્તિસમુદ્ધાતઃ । સંસ્કારેષુ નિર્વેદઃ । સત્કારેષ્વનભિલાષઃ । અસત્કારેષૂપેક્ષા । લાભે ઽનર્થિકતા । અલાભે ઽનવલીનતા । યશસ્યનભિલાષઃ । અયશસ્યપ્રતિઘઃ । પ્રશંસાયામનુનયઃ । નિન્દાયામવિષાદઃ । સુખે ઽનભિષ્વઙ્ગઃ । દુઃખે ઽવૈમુખ્યમ્ । સંસ્કારાણામનાદાનતા । ભૂતવર્ણે ઽસઙ્ગઃ । અભૂતવર્ણે ઽધિવાસનતા । ગૃહસ્થપ્રવ્રજિતૈરસંસ્તવઃ । અગોચરવિવર્જનમ્ । ગોચરપ્રચારઃ । આચારસંપત્ । અનાચારવિવર્જનતા । કુલાનામદૂષણતા । શાસનસ્યારક્ષણતા । અલ્પભાષણતા । મિતભાષણતા । પ્રતિવચનકૌશલ્યમ્ । પ્રત્યર્થિકનિગ્રહઃ । કાલપ્રતિક્રમણતા । અકાલવિવર્જનતા । પૃથગ્જનેષ્વવિશ્વાસઃ । દુઃખિતાનામપરિભવનતા, તેભ્યશ્ચ ધનપ્રદાનમ્ । દરિદ્રાણામનવસાદનતા । દુઃશીલેષ્વનુકમ્પા । હિતવસ્તુતા । કૃપાબુદ્ધિતા । ધર્મેણાનુગ્રહઃ । આમિષપરિત્યાગઃ । અસંચયસ્થાપિતા । (વૈદ્ય 6) શીલપ્રશંસનતા । દૌઃશીલ્યકુત્સનતા । શીલવતામશાઠ્યસેવનતા । સર્વસ્વપરિત્યાગિતા । અધ્યાશયનિમન્ત્રણતા

। યથોક્તકારિતા । અભીક્ષ્ણપ્રયોગિતા । સત્કૃત્ય પ્રીત્યનુભવનતા । દૃષ્ટાન્તજ્ઞાનમ્ । પૂર્વયોગકૌશલ્યમ્ । કુશલમૂલપૂર્વંગમતા । ઉપાયકૌશલ્યમ્ । નિમિત્તપ્રહાણમ્ । સંજ્ઞાવિવર્તઃ । વસ્તૂનાં પરિજ્ઞા । સૂત્રાન્તાભિનિર્હારઃ । વિનયકૌશલ્યમ્ । સત્યવિનિશ્ચયઃ । વિમુક્તિસાક્ષાત્ક્રિયાવતારઃ । એકાંશવચનપ્રવ્યાહારતા । યથાવજ્જ્ઞાનદર્શનાનુત્સર્જનમ્ । નિષ્કાઙ્ક્ષવચનતા । શૂન્યતાયા આસેવનતા । અનિમિત્તનિષેવણતા । અપ્રણિહિતસ્વભાવોપલક્ષણતા । વૈશારદ્યપ્રતિલમ્ભઃ । જ્ઞાનેનાવભાસઃ । શીલદૃઢતા । સમાપત્ત્યવતારઃ । પ્રજ્ઞાપ્રતિલમ્ભઃ । એકારામતા । આત્મજ્ઞતા । અલ્પજ્ઞાનતા । સંતુઃટિઃ । ચિત્તસ્યાનાવિલતા । દૃઃટિકૃતવિવર્જનતા । ધારણીપ્રતિલમ્ભઃ । જ્ઞાનાવતારઃ । સ્થાનાસ્થાનપ્રસ્થાનપ્રતિપત્તિજ્ઞાનમ્ । હેતુયુક્તિનયદ્વારમ્ । કારણમ્ । માર્ગઃ । પ્રતિપત્તિઃ । સંદેશઃ । અવવાદઃ । અનુશાસની । ચર્યા । આનુલોમિકી ક્ઃઆન્તિઃ । ક્ઃઆન્તિભૂમિઃ । અક્ઃઆન્તિવિગમઃ । જ્ઞાનભૂમિઃ । અજ્ઞાનપ્રહાણમ્ । જ્ઞાનપ્રતિઃઠાનમ્ । યોગાચારભૂમિઃ । બોધિસત્ત્વગોચરઃ । સત્પુરુઃઅસેવના । અસત્પુરુઃઅવિવર્જના । સર્વધર્મસ્વભાવાનુબોધપ્રતિવેધજ્ઞાનમ્ । તથાગતેનાખ્યાતા બુદ્ધભૂમિઃ । પણ્ડિતૈરનુમોદિતા । બાલૈઃ પ્રતિક્ઃઇપ્તા । દુર્વિજ્ઞેયા શ્રાવકૈઃ । આજ્ઞાતા પ્રત્યેકબુદ્ધૈઃ । અભૂમિસ્તીર્થિકાનામ્ । બોધિસત્ત્વૈઃ । પરિગૃહીતા । દશબલૈરનુબદ્ધા । દેવૈઃ પૂજનીયા । બ્રહ્મણા વન્દનીયા । શક્રૈરધિગમનીયા । નાગૈર્નમસ્કરણીયા । યક્ઃઐરનુમોદનીયા । કિન્નરૈઃ સ્તોતવ્યા । મહોરગૈઃ પ્રશંસનીયા । બોધિસત્ત્વૈર્ભાવનીયા । પણ્ડિતૈઃ પર્યવાપ્તવ્યા । ધનમનુત્તરમ્ । દાનં નિરામિઃઅમ્ । ભૈઃઅજ્યં ગ્લાનાનામ્ । મોદિતા શાન્તચિત્તાનામ્ । કોશો જ્ઞાનસ્ય । અક્ઃઅયઃ પ્રતિભાનસ્ય । નયઃ સૂત્રાન્તાનામ્ । વિગમઃ કોશસ્ય । વિઃઅયઃ શૂરાણામ્ । પરિજ્ઞા ત્રૈધાતુકસ્ય । કોલઃ પારગામિનામ્ । નૌરોઘમધ્યગતાનામ્ । કીર્તિર્યશસ્કામાનામ્ । વર્ણો બુદ્ધાનામ્ । પ્રશંસા તથાગતાનામ્ । સ્તવો દશબલાનામ્ । ગુણો બોધિસત્ત્વાનામ્ । ઉપેક્ઃઆ કારુણિકાનામ્ । મૈત્રી દોઃઅં શમયિતુકામાનામ્ । મુદિતા પ્રશાન્તચારિણામ્ । આશ્વાસો મહાયાનિકાનામ્ । પ્રતિપત્તિઃ સિંહનાદનાદિનામ્ । માર્ગો બુદ્ધજ્ઞાનસ્ય । મોક્ઃઅઃ સર્વસત્ત્વાનામ્ । મુદ્રા સર્વધર્માણામ્ ।
આહારિકા સર્વજ્ઞાનસ્ય । ઉદ્યાનં સર્વબોધિસત્ત્વાનામ્ । વિત્રાસનં મારસેનાયાઃ । વિદ્યા ક્ઃએમગામિનામ્ । અર્થઃ સિદ્ધાર્થાનામ્ । પરિત્રાણમમિત્રમધ્યગતાનામ્ । પ્રત્યર્થિકનિગ્રહઃ સહ ધર્મેણ । સત્યાકરો વૈશારદ્યાનામ્ । ભૂતે પર્યેઃટિર્બાલાનામ્ । પૂર્વનિમિત્તમઃટાદશાનામાવેણિકાનાં બુદ્ધધર્માણામ્ । અલંકારો ધર્મકાયસ્ય । નિઃયન્દશ્ચર્યાયાઃ । આભરણં બુદ્ધપુત્રાણામ્ । રતિર્મોક્ઃઅકામાનામ્ । પ્રીતિર્જ્યેઃઠપુત્રાણામ્ । પરિપૂરિર્બુદ્ધજ્ઞાનસ્ય । અભૂમિઃ સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાનામ્ । વિશુદ્ધિશ્ચિત્તસ્ય । પરિશુદ્ધિઃ કાયસ્ય । પરિનિઃપત્તિર્વિમોક્ઃઅમુખાનામ્ । અસંક્લેશો બુદ્ધજ્ઞાનસ્ય । અનાગમો રાગસ્ય (વૈદ્ય 7) । વિગમો દ્વેઃઅસ્ય । અભૂમિર્મોહસ્ય । આગમો જ્ઞાનસ્ય । ઉત્પાદો વિદ્યાયાઃ । પ્રહાણમવિદ્યાયાઃ । તૃપ્તિર્વિમુક્તિસારાણામ્ । તુઃટિઃ સમાધિસારાણામ્ । ચક્ઃઉર્દ્રઃટુકામાનામ્ । અભિજ્ઞા વિકુર્વિતુકામાનામ્ । ઋદ્ધિરભિનિર્હર્તુકામાનામ્ । ધારણી શ્રુતાર્થિકાનામ્ । સ્મૃતેરસંપ્રમોઃઅઃ । અધિઃઠાનં બુદ્ધાનામ્ । ઉપાયકૌશલ્યં નાયકાનામ્ । સૂક્ઃમં દુર્વિજ્ઞેયમનભિયુક્તાનામ્ । અજ્ઞેયમમુક્તૈઃ । વિવર્તાક્ઃઅરાણાં દુર્વિજ્ઞેયં ઘોઃએણ । આજ્ઞાતં વિજ્ઞૈઃ । જ્ઞાતં સૂરતૈઃ । પ્રતિવિદ્ધમલ્પેચ્છૈઃ । ઉદ્ગૃહીતમારબ્ધવીર્યૈઃ । ધૃતં સ્મૃતિમદ્ભિઃ । ક્ઃઅયો દુઃખસ્ય । અનુત્પાદઃ સર્વધર્માણામ્ । એકનયનિર્દેશઃ સર્વભવગત્યુપપત્ત્યાયતનાનામ્ । અયં સ કુમાર ઉચ્યતે સર્વધર્મસ્વભાવસમતાવિપઞ્ચિતો નામ સમાધિઃ ॥
અસ્મિન્ ખલુ પુનઃ સર્વધર્મપર્યાયે સમાધિનિર્દેશે ભગવતા ભાષ્યમાણે અશીતેર્નયુતાનાં દેવમાનુષિકાયાઃ પ્રજાયાઃ પૂર્વપરિકર્મકૃતાયા અનુત્પત્તિકેષુ ધર્મેષુ ક્ષાન્તેઃ પ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । ષણ્ણવતેશ્ચ નયુતાનામાનુલોમિકાયાઃ ક્ષાન્તેઃ પ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । ત્રિણવતેર્નયુતાનાં ઘોષાનુગાયાઃ ક્ષાન્તેઃ પ્રતિલમ્ભો ઽભૂત્ । પરિપૂર્ણસ્ય ભિક્ષુશતસહસ્રસ્ય અનુપાદાયાસ્રવેભ્યશ્ચિત્તાનિ વિમુક્તાનિ । ષષ્ટેશ્ચ પ્રાણિશતસહસ્રાણાં દેવમાનુષિકાયાઃ પ્રજાયા વિરજો વિગતમલં ધર્મેષુ ધર્મચક્ષુર્વિશુદ્ધમ્ । અશીતેશ્ચ ભિક્ષુસહસ્રાણામનુપાદાયાસ્રવેભ્યશ્ચિતાનિ વિમુક્તાનિ । પઞ્ચભિશ્ચોપાસકશતૈરનાગામિફલં પ્રાપ્તમ્ । ષષ્ટ્યા ચોપાસિકાશતૈઃ સકૃદાગામિફલં પ્રાપ્તમ્ । અયં ચ ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુઃ ષડ્વિકારં કમ્પિતઃ પ્રકમ્પિતઃ સંપ્રકમ્પિતઃ । ચલિતઃ પ્રચલિતઃ સંપ્રચલિતઃ । વેધિતઃ પ્રવેધિતઃ સંપ્રવેધિતઃ । ક્ષુભિતઃ પ્રક્ષુભિતઃ સંપ્રક્ષુભિતઃ । રણિતઃ પ્રરણિતઃ સંપ્રરણિતઃ । ગર્જિતઃ પ્રગર્જિતઃ સંપ્રગર્જિતઃ । પૂર્વા દિગવનમતિ પશ્ચિમા દિગુન્નમતિ । પશ્ચિમા દિગવનમતિ પૂર્વા દિગુન્નમતિ । ઉત્તરા દિગવનમતિ દક્ષિણા દિગુન્નમતિ । દક્ષિણા દિગવનમતિ ઉત્તરા દિગુન્નમતિ । અન્તાદવનમતિ મધ્યાદુન્નમતિ । અન્તાદુન્નમતિ મધ્યાદવનમતિ । અપ્રમેયસ્ય ચાવભાસસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો ઽભૂત્ । સર્વશ્ચ લોકધાતુઃ સદેવકશ્ચ સમારકઃ સબ્રહ્મકઃ સશ્રમણબ્રાહ્મણિકાઃ પ્રજાસ્તેનાવભાસેનાવભાસિતાઃ સ્ફુટા અભૂવન્ । ઇમૌ ચ ચન્દ્રસૂર્યૌ એવંમહર્દ્ધિકૌ એવંમહાનુભાવૌ એવંમહેશાખ્યૌ ન ભાસતો ન તપતો ન વિરોચતઃ । યા અપિ લોકાન્તરિકા અન્ધકારતમિસ્રાઃ, તા અપિ તેનાવભાસેન સ્ફુટા અભૂવન્ । યે ઽપિ તાસૂપપન્નાઃ સત્ત્વાઃ, તે ઽપ્યન્યોન્યં સંજાનતે સ્મ । એવં ચાહુઃ - અન્યો ઽપિ કિલ ભો અયં સત્ત્વ ઇહોપપન્નઃ । યાવદવીચેર્મહાનરકાદિતિ ॥
ઇતિ શ્રીસમાધિરાજે નિદાનપરિવર્તો નામ પ્રથમઃ ॥
(વૈદ્ય 8)
2 શાલેન્દ્રરાજપૂર્વયોગપરિવર્તો દ્વિતીયઃ ।
અથ ખલુ ભગવાંસ્તસ્યાં વેલાયાં ચન્દ્રપ્રભસ્ય કુમારભૂતસ્ય એતદેવ પૂર્વયોગપરિવર્તં ભૂયસ્યા માત્રયા ગાથાભિગીતેન વિસ્તરેણ સંપ્રકાશયતિ સ્મ -
સ્મરતિ દશબલાન ષષ્ટિકોટી પુરિમભવે નિવસિંસુ ગૃધ્રકૂટે ।
પુરિ મમ ચરમાણુ બોધિચર્યામિમ વરશાન્ત સમાધિ દેશયિંસુ

તેષાં પશ્ચિમકો આસીલ્લોકનાથઃ પ્રભંકરઃ ।
શાલેન્દ્રરાજ નામેન સ મયા પરિપૃચ્છિતઃ

અહં ચ ક્ષત્રિયો આસં રાજશ્રેષ્ઠો મહીપતિઃ ।
મંમ ચો શત પુત્રાણાં પઞ્ચાભૂવન્નનૂનકાઃ

કોટીમયા વિહારણાં તસ્ય બુદ્ધસ્ય કારિતા ।
ચન્દનસ્ય વિશિષ્ટસ્ય કેચિદ્રત્નમયા અભૂત

પ્રિયો મનાપશ્ચ બહુજનસ્ય ભીષ્મોત્તરો નામ અભૂષિ રાજા ।
અકાર્ષિ બુદ્ધસ્ય વિશિષ્ટપૂજા અષ્ટાદશવર્ષસહસ્રકોટ્યઃ

જિનસ્ય તસ્ય દ્વિપદોત્તમસ્ય શાલેન્દ્રરાજસ્ય વિનાયકસ્ય ।
ષટૂસપ્તતિવર્ષસહસ્રકોટિયો આયુસ્તદા આસિ અનિન્દિતસ્ય

નિયુતાન્તશીતિસહસ્ર શ્રાવકાણાં ત્રૈવિદ્ય ષડભિજ્ઞ જિતેન્દ્રિયાણામ્ ।
ક્ષીણાસ્રવાણાન્તિમદેહધારિણાં સંઘસ્તદા આસિ નરોત્તમસ્ય

(વૈદ્ય 9)
બહુપ્રકારા મયિ તસ્ય પૂજા કૃતા જિનસ્ય દ્વિપદોત્તમસ્ય ।
અર્થાય લોકસ્ય સદેવકસ્ય ઇમં સમાધિં પ્રતિકાઙ્તા સદા

સપુત્રદારેણ મિ પ્રવ્રજિત્વા શાલેન્દ્રરાજસ્ય જિનસ્ય અન્તિકે ।
ચતુર્દશવર્ષસહસ્રકોટિયો અયં સમાધિઃ પરિપૃચ્છિતો મયા

અશીતિ ગાથા નિયુતા સહસ્રાણ્યન્યે ચ કોટીશત બિમ્બરાણામ્ ।
તસ્યોદ્ગૃહીતઃ સુગતસ્ય અન્તિકાદિતઃ સમાધેઃ પરિવર્ત એષઃ

હસ્તા શિરા ભાર્ય તથૈવ પુત્રા રત્નં પ્રભૂતં તથ ખાદ્યભોજ્યમ્ ।
ન કિંચિ દ્રવ્યં મિ ન ત્યક્તપૂર્વમ્ ઇમ સમાધિં પ્રતિકાઙ્ક્ષતા વરમ્

સ્મરામિ બુદ્ધાન સહસ્રકોટિયો તદુત્તરે યત્તિક ગઙ્ગવાલુકાઃ ।
યેહિ સ્થિહિત્વા ઇહ ગૃધ્રકૂટે અયં સમાધિર્વરુ શાન્ત દેશિતઃ

સર્વે ચ શાક્યર્ષભનામઘેયાઃ સર્વેષુ ચો રાહુલ નામ પુત્રાઃ ।
આનન્દનામા પરિચારકાશ્ચ કપિલાહ્વયાઃ પ્રવ્રજિતાશ્ચ સર્વે

અગ્રેયુગં કોલિતશારિપુત્રા સમનામ સર્વે ચ અભૂષિ તાયિનઃ ।
સમનામિકા ચો તદ લોકધાતુઃ સર્વે ઽપિ ચોત્પન્ન કષાયકાલે

(વૈદ્ય 10)
સર્વે મયા સત્કૃત તે નરેન્દ્રા ઇમાં ચરન્તેન મિ બોધિચારિકામ્ ।
યાવન્તિ ચો કાચિ જિનાન પૂજા સર્વા કૃતા એતુ સમાધિમેષતા

પ્રતિપત્તિય એષ સમાધિ લભ્યતે બહુપ્રકારા પ્રતિપત્તિરુક્તા ।
ગુણેષુ સર્વેષુ પ્રતિષ્ઠિતસ્ય ન દુર્લભસ્તસ્ય સમાધિરેષઃ

રસેષ્વગૃધ્રસ્ય અલોલુપસ્ય કુલેષ્વસક્તસ્ય અનીર્ષુકસ્ય ।
મત્રીવિહારસ્ય અમત્સરસ્ય ન દુર્લભસ્તસ્ય સમાધિરેષઃ

સત્કારલાભેષુ અનર્થિકસ્ય આજીવશુદ્ધસ્ય અકિંચનસ્ય ।
વિશુદ્ધશીલસ્ય વિશારદસ્ય ન દુર્લભસ્તસ્ય સમાધિરેષઃ

આરબ્ધવીર્યસ્ય અતન્દ્રિતસ્ય રણ્યાધિમુક્તસ્ય ધુતે સ્થિતસ્ય ।
નૈરાત્મ્યક્ષાન્તીય પ્રતિષ્ઠિતસ્ય ન દુર્લભસ્તસ્ય સમાધિરેષઃ

સુદાન્તચિત્તસ્ય અનુદ્ધતસ્ય ઈર્યાય ચર્યાય પ્રતિષ્ઠિતસ્ય ।
ત્યાગાધિમુક્તસ્ય અમત્સરસ્ય ન દુર્લભસ્તસ્ય સમાધિરેષઃ

અનુવ્યઞ્જનલક્ષણા બુદ્ધધર્મા યે ઽષ્ટાદશા કીર્તિત નાયકેન ।
બલાવિશારદ્ય ન તસ્ય દુર્લભા ધારેતિ યઃ શાન્તમિમં સમાધિમ્

(વૈદ્ય 11)
બુદ્ધેન યે ચક્ષુષ દૃષ્ટ સત્ત્વાસ્ત એકકાલસ્મિ ભવેયુ બુદ્ધાઃ ।
તેષૈક એકસ્ય ભવેયુરાયુઃ અચિન્તિયાકલ્પસહસ્રકોટિયઃ

તેષૈક એકસ્ય શિરો ભવેયુઃ સર્વુ સમુદ્રેષુ યથૈવ વાલુકાઃ ।
યાવન્તિ તે સર્વ શિરો ભવેયુઃ શિરે શિરે જિહ્વ ભવેયુ તાત્તિકાઃ

તે તસ્ય સર્વે ભણિ આનુશંસા યો ગાથ ધારેય્ય ઇતઃ સમાધિતઃ ।
ન કિંચિમાત્રં પરિકીર્તિતં ભવેત્ કિં વા પુનર્યો હિ શિક્ષિત્વ ધારયે

ધૂતાન્ સમાદાય ગુણાંશ્ચ વર્તતે સ્પૃહેન્તિ દેવાસુરયક્ષગુહ્યકાઃ ।
રાજાન ભોન્તિ અનુયાત્રુ તસ્ય ધારેતિ યઃ શાન્ત સમાધિ દુર્લભમ્

પરિગૃહીતો ભવતિ જિનેભિર્દેવાશ્ચ નાગાઃ સદ આનુયાત્રાઃ ।
પ્રત્યર્થિકાસ્તસ્ય શ્રિય નો સહન્તિ ધારેતિ યઃ શાન્ત સમાધિ દુર્લભમ્

અનન્તુ તસ્ય પ્રતિભાનુ ભોતિ અનન્ત સૂત્રાન્તસહસ્ર ભાષતે ।
ન તસ્ય વિષ્ઠા નુ કદાચિ ભોતિ ધારેતિ યઃ શાન્તમિમં સમાધિમ્

દ્રક્ષ્યન્તિ બુદ્ધમમિતાભુ નાયકં સુખાવતીં ચાપ્યથ લોકધાતુમ્ ।
યે પશ્ચિમે કાલિ મહાભયાનકે સમાધિ શ્રુત્વા ઇમુ ધારયેયુઃ

(વૈદ્ય 12)
પ્રકાશયિત્વા ઇમુ આનુશંસા અધ્યેષતે શાસ્તુ સ્વયં સ્વયંભૂઃ ।
પરિનિર્વૃતસ્ય મમ પશ્ચિકાલે સમાધિ ધારેથ ઇમં વિશુદ્ધમ્

યે કેચિ બુદ્ધા દશસુ દિશાસુ અતીતકાલે ઽપિ ચ પ્રત્યુત્પન્નાઃ ।
સર્વે જિના અત્ર સમાધિશિક્ષિતા બુધ્યન્તિ બોધિં વિરજામસંસ્કૃતામ્