ઋગ્વેદ · અધ્યાય 10.085

સત્યેનોત્તભિતા ભૂમિઃ સૂર્યેણોત્તભિતા દ્યૌઃ ।
ઋતેનાદિત્યાસ્ તિષ્ઠન્તિ દિવિ સોમો અધિ શ્રિતઃ ॥

સોમેનાદિત્યા બલિનઃ સોમેન પૃથિવી મહી ।
અથો નક્ષત્રાણામ્ એષામ્ ઉપસ્થે સોમ આહિતઃ ॥

સોમમ્ મન્યતે પપિવાન્ યત્ સમ્પિંષન્ત્ય્ ઓષધિમ્ ।
સોમં યમ્ બ્રહ્માણો વિદુર્ ન તસ્યાશ્નાતિ કશ્ ચન ॥

આચ્છદ્વિધાનૈર્ ગુપિતો બાર્હતૈઃ સોમ રક્ષિતઃ ।
ગ્રાવ્ણામ્ ઇચ્ છૃણ્વન્ તિષ્ઠસિ ન તે અશ્નાતિ પાર્થિવઃ ॥

યત્ ત્વા દેવ પ્રપિબન્તિ તત આ પ્યાયસે પુનઃ ।
વાયુઃ સોમસ્ય રક્ષિતા સમાનામ્ માસ આકૃતિઃ ॥

રૈભ્ય્ આસીદ્ અનુદેયી નારાશંસી ન્યોચની ।
સૂર્યાયા ભદ્રમ્ ઇદ્ વાસો ગાથયૈતિ પરિષ્કૃતમ્ ॥

ચિત્તિર્ આ ઉપબર્હણં ચક્ષુર્ આ અભ્યઞ્જનમ્ ।
દ્યૌર્ ભૂમિઃ કોશ આસીદ્ યદ્ અયાત્ સૂર્યા પતિમ્ ॥

સ્તોમા આસન્ પ્રતિધયઃ કુરીરં છન્દ ઓપશઃ ।
સૂર્યાયા અશ્વિના વરાગ્નિર્ આસીત્ પુરોગવઃ ॥

સોમો વધૂયુર્ અભવદ્ અશ્વિનાસ્તામ્ ઉભા વરા ।
સૂર્યાં યત્ પત્યે શંસન્તીમ્ મનસા સવિતાદદાત્ ॥

મનો અસ્યા અન આસીદ્ દ્યૌર્ આસીદ્ ઉત ચ્છદિઃ ।
શુક્રાવ્ અનડ્વાહાવ્ આસ્તાં યદ્ અયાત્ સૂર્યા ગૃહમ્ ॥

ઋક્સામાભ્યામ્ અભિહિતૌ ગાવૌ તે સામનાવ્ ઇતઃ ।
શ્રોત્રં તે ચક્રે આસ્તાં દિવિ પન્થાશ્ ચરાચારઃ ॥

શુચી તે ચક્રે યાત્યા વ્યાનો અક્ષ આહતઃ ।
અનો મનસ્મયં સૂર્યારોહત્ પ્રયતી પતિમ્ ॥

સૂર્યાયા વહતુઃ પ્રાગાત્ સવિતા યમ્ અવાસૃજત્ ।
અઘાસુ હન્યન્તે ગાવો ઽર્જુન્યોઃ પર્ય્ ઉહ્યતે ॥

યદ્ અશ્વિના પૃચ્છમાનાવ્ અયાતં ત્રિચક્રેણ વહતું સૂર્યાયાઃ ।
વિશ્વે દેવા અનુ તદ્ વામ્ અજાનન્ પુત્રઃ પિતરાવ્ અવૃણીત પૂષા ॥

યદ્ અયાતં શુભસ્ પતી વરેયં સૂર્યામ્ ઉપ ।
ક્વૈકં ચક્રં વામ્ આસીત્ ક્વ દેષ્ટ્રાય તસ્થથુઃ ॥

દ્વે તે ચક્રે સૂર્યે બ્રહ્માણ ઋતુથા વિદુઃ ।
અથૈકં ચક્રં યદ્ ગુહા તદ્ અદ્ધાતય ઇદ્ વિદુઃ ॥

સૂર્યાયૈ દેવેભ્યો મિત્રાય વરુણાય ચ ।
યે ભૂતસ્ય પ્રચેતસ ઇદં તેભ્યો ઽકરં નમઃ ॥

પૂર્વાપરં ચરતો માયયૈતૌ શિશૂ ક્રીળન્તૌ પરિ યાતો અધ્વરમ્ ।
વિશ્વાન્ય્ અન્યો ભુવનાભિચષ્ટ ઋતૂઁર્ અન્યો વિદધજ્ જાયતે પુનઃ ॥

નવો-નવો ભવતિ જાયમાનો ઽહ્નાં કેતુર્ ઉષસામ્ એત્ય્ અગ્રમ્ ।
ભાગં દેવેભ્યો વિ દધાત્ય્ આયન્ પ્ર ચન્દ્રમાસ્ તિરતે દીર્ઘમ્ આયુઃ ॥

સુકિંશુકં શલ્મલિં વિશ્વરૂપં હિરણ્યવર્ણં સુવૃતં સુચક્રમ્ ।
આ રોહ સૂર્યે અમૃતસ્ય લોકં સ્યોનમ્ પત્યે વહતું કૃણુષ્વ ॥

ઉદ્ ઈર્ષ્વાતઃ પતિવતી હ્ય્ એ3ષા વિશ્વાવસું નમસા ગીર્ભિર્ ઈળે ।
અન્યામ્ ઇચ્છ પિતૃષદં વ્યક્તાં સ તે ભાગો જનુષા તસ્ય વિદ્ધિ ॥

ઉદ્ ઈર્ષ્વાતો વિશ્વાવસો નમસેળા મહે ત્વા ।
અન્યામ્ ઇચ્છ પ્રફર્વ્ય1ં સં જાયામ્ પત્યા સૃજ ॥

અનૃક્ષરા ઋજવઃ સન્તુ પન્થા યેભિઃ સખાયો યન્તિ નો વરેયમ્ ।
સમ્ અર્યમા સમ્ ભગો નો નિનીયાત્ સં જાસ્પત્યં સુયમમ્ અસ્તુ દેવાઃ ॥

પ્ર ત્વા મુઞ્ચામિ વરુણસ્ય પાશાદ્ યેન ત્વાબધ્નાત્ સવિતા સુશેવઃ ।
ઋતસ્ય યોનૌ સુકૃતસ્ય લોકે ઽરિષ્ટાં ત્વા સહ પત્યા દધામિ ॥

પ્રેતો મુઞ્ચામિ નામુતઃ સુબદ્ધામ્ અમુતસ્ કરમ્ ।
યથેયમ્ ઇન્દ્ર મીઢ્વઃ સુપુત્રા સુભગાસતિ ॥

પૂષા ત્વેતો નયતુ હસ્તગૃહ્યાશ્વિના ત્વા પ્ર વહતાં રથેન ।
ગૃહાન્ ગચ્છ ગૃહપત્ની યથાસો વશિની ત્વં વિદથમ્ આ વદાસિ ॥

ઇહ પ્રિયમ્ પ્રજયા તે સમ્ ઋધ્યતામ્ અસ્મિન્ ગૃહે ગાર્હપત્યાય જાગૃહિ ।
એના પત્યા તન્વ1ં સં સૃજસ્વાધા જિવ્રી વિદથમ્ આ વદાથઃ ॥

નીલલોહિતમ્ ભવતિ કૃત્યાસક્તિર્ વ્ય્ અજ્યતે ।
એધન્તે અસ્યા જ્ઞાતયઃ પતિર્ બન્ધેષુ બધ્યતે ॥

પરા દેહિ શામુલ્યમ્ બ્રહ્મભ્યો વિ ભજા વસુ ।
કૃત્યૈષા પદ્વતી ભૂત્વ્ય્ આ જાયા વિશતે પતિમ્ ॥

અશ્રીરા તનૂર્ ભવતિ રુશતી પાપયામુયા ।
પતિર્ યદ્ વધ્વો3 વાસસા સ્વમ્ અઙ્ગમ્ અભિધિત્સતે ॥

યે વધ્વશ્ ચન્દ્રં વહતું યક્ષ્મા યન્તિ જનાદ્ અનુ ।
પુનસ્ તાન્ યજ્ઞિયા દેવા નયન્તુ યત આગતાઃ ॥

મા વિદન્ પરિપન્થિનો ય આસીદન્તિ દમ્પતી ।
સુગેભિર્ દુર્ગમ્ અતીતામ્ અપ દ્રાન્ત્વ્ અરાતયઃ ॥

સુમઙ્ગલીર્ ઇયં વધૂર્ ઇમાં સમેત પશ્યત ।
સૌભાગ્યમ્ અસ્યૈ દત્ત્વાયાથાસ્તં વિ પરેતન ॥

તૃષ્ટમ્ એતત્ કટુકમ્ એતદ્ અપાષ્ઠવદ્ વિષવન્ નૈતદ્ અત્તવે ।
સૂર્યાં યો બ્રહ્મા વિદ્યાત્ સ ઇદ્ વાધૂયમ્ અર્હતિ ॥

આશસનં વિશસનમ્ અથો અધિવિકર્તનમ્ ।
સૂર્યાયાઃ પશ્ય રૂપાણિ તાનિ બ્રહ્મા તુ શુન્ધતિ ॥

ગૃભ્ણામિ તે સૌભગત્વાય હસ્તમ્ મયા પત્યા જરદષ્ટિર્ યથાસઃ ।
ભગો અર્યમા સવિતા પુરંધિર્ મહ્યં ત્વાદુર્ ગાર્હપત્યાય દેવાઃ ॥

તામ્ પૂષઞ્ છિવતમામ્ એરયસ્વ યસ્યામ્ બીજમ્ મનુષ્યા3 વપન્તિ ।
યા ન ઊરૂ ઉશતી વિશ્રયાતે યસ્યામ્ ઉશન્તઃ પ્રહરામ શેપમ્ ॥

તુભ્યમ્ અગ્રે પર્ય્ અવહન્ સૂર્યાં વહતુના સહ ।
પુનઃ પતિભ્યો જાયાં દા અગ્ને પ્રજયા સહ ॥

પુનઃ પત્નીમ્ અગ્નિર્ અદાદ્ આયુષા સહ વર્ચસા ।
દીર્ઘાયુર્ અસ્યા યઃ પતિર્ જીવાતિ શરદઃ શતમ્ ॥

સોમઃ પ્રથમો વિવિદે ગન્ધર્વો વિવિદ ઉત્તરઃ ।
તૃતીયો અગ્નિષ્ ટે પતિસ્ તુરીયસ્ તે મનુષ્યજાઃ ॥

સોમો દદદ્ ગન્ધર્વાય ગન્ધર્વો દદદ્ અગ્નયે ।
રયિં ચ પુત્રાઁશ્ ચાદાદ્ અગ્નિર્ મહ્યમ્ અથો ઇમામ્ ॥

ઇહૈવ સ્તમ્ મા વિ યૌષ્ટં વિશ્વમ્ આયુર્ વ્ય્ અશ્નુતમ્ ।
ક્રીળન્તૌ પુત્રૈર્ નપ્તૃભિર્ મોદમાનૌ સ્વે ગૃહે ॥

આ નઃ પ્રજાં જનયતુ પ્રજાપતિર્ આજરસાય સમ્ અનક્ત્વ્ અર્યમા ।
અદુર્મઙ્ગલીઃ પતિલોકમ્ આ વિશ શં નો ભવ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે ॥

અઘોરચક્ષુર્ અપતિઘ્ન્ય્ એધિ શિવા પશુભ્યઃ સુમનાઃ સુવર્ચાઃ ।
વીરસૂર્ દેવકામા સ્યોના શં નો ભવ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે ॥

ઇમાં ત્વમ્ ઇન્દ્ર મીઢ્વઃ સુપુત્રાં સુભગાં કૃણુ ।
દશાસ્યામ્ પુત્રાન્ આ ધેહિ પતિમ્ એકાદશં કૃધિ ॥

સમ્રાજ્ઞી શ્વશુરે ભવ સમ્રાજ્ઞી શ્વશ્ર્વામ્ ભવ ।
નનાન્દરિ સમ્રાજ્ઞી ભવ સમ્રાજ્ઞી અધિ દેવૃષુ ॥

સમ્ અઞ્જન્તુ વિશ્વે દેવાઃ સમ્ આપો હૃદયાનિ નૌ ।
સમ્ માતરિશ્વા સં ધાતા સમ્ ઉ દેષ્ટ્રી દધાતુ નૌ ॥