રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 170

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે કામમોદિનીહરણવર્ણનં નામૈકોનસપ્તત્યધિશતતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 170
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
કામપ્રમોદિનીસખ્યો નીયમાનાં ચ તેન તુ ।
દૃષ્ટ્વા તાશ્ ચુક્રુશુઃ સર્વા નિઃસૃત્ય જલમધ્યતઃ

ગતા રાજગૃહે સર્વાઃ કથયન્તિ સુદુઃખિતાઃ ।
કામપ્રમોદિની રાજન્હૃતા શ્યેનેન પક્ષિણા

ક્રીડન્તી ચ જલસ્થાને તડાગે દેવસન્નિધૌ ।
અન્વેષ્યા ચ ત્વયા રાજંસ્તસ્ય માર્ગં વિજાનતા

તાસાં તદ્વચનં શ્રુત્વા દેવપન્નઃ સુદુઃખિતઃ ।
હાહેત્યુક્ત્વા સમુત્થાય રુદમાનો વરાસનાત્

મન્ત્રિભિઃ સહિતસ્તસ્મિંસ્તડાગે જલસન્નિધૌ ।
ન ચિહ્નં ન ચ પન્થાનં દૃષ્ટ્વા દુઃખાન્મુમોહ ચ

તસ્ય રાજ્ઞસ્તુ દુઃખેન દુઃખિતો નાગરો જનઃ ।
ક્ષણેનાશ્વાસિતો રાજા મન્ત્રિભિઃ સપુરોહિતૈઃ

કિં કુર્મ ઇત્યુવાચેદમસ્મિન્કાલે વિધીયતામ્ ।
સર્વૈસ્તત્સંવિદં કૃત્વા વાહિનીં ચતુરઙ્ગિણીમ્

પ્રેષયામિ દિશઃ સર્વા હસ્ત્યશ્વરથસંકુલા ।
વાદિત્રાણિ ચ વાદ્યન્તે વ્યાકુલીભૂતસંકુલે

નારાચૈસ્તોમરૈર્ભલ્લૈઃ ખડ્ગૈઃ પરશ્વધાદિભિઃ ।
રાજા સંનાહબદ્ધો ઽભૂદ્ગનં ગ્રસતે કિલ

ન દેવો ન ચ ગન્ધર્વો ન દૈત્યો ન ચ રાક્ષસઃ ।
કિં કરિષ્યતિ રાજાદ્ય ન જાને રોષનિષ્કૃતિમ્

નાગરો ઽપિ જનસ્તત્ર દૃષ્ટ્વા ચકિતમાનસઃ ।
ચતુર્દશસહસ્રાણિ દન્તિનાં સૃણિધારિણામ્

અશ્વારોહસહસ્રાણિ હ્યશીતિઃ શસ્ત્રપાણિનામ્ ।
રથાનાં ત્રિસહસ્રાણિ વિંશતિર્ભરતર્ષભ

સઙ્ગ્રામભેરીનિનદૈઃ ખુરરેણુર્નભોગતા ।
એતસ્મિન્નન્તરે તાત રક્ષકો નગરસ્ય હિ

ગૃહીત્વાભરણં તસ્યાસ્ત્વઙ્ગપ્રત્યઙ્ગિકં તથા ।
કુણ્ડલાઙ્ગદકેયૂરહારનૂપુરઝલ્લરીઃ

નિવેદ્યાકથયદ્રાજ્ઞે મયા દૃષ્ટં ત્વવેક્ષણાત્ ।
તાપસાનામાશ્રમે તુ માણ્ડવ્યો યત્ર તિષ્ઠતિ

તાપસૈર્વેષ્ટિતો યત્ર દદૃશે તત્ર સન્નિધૌ ।
દણ્ડવાસિવચઃ શ્રુત્વા પ્રત્યક્ષાઙ્ગવિભૂષણમ્

સ ક્રોધરક્તનયનો મન્ત્રિણો વીક્ષ્ય નૈગમાન્ ।
ઈદૃગ્ભૂતસમાચારો બ્રાહ્મણો નગરે મમ

ચૌરચર્યાં વ્રતચ્છન્નઃ પરદ્રવ્યાપહરકઃ ।
તેન કન્યા હૃતા મે ઽદ્ય તપસ્વિપાપકર્મિણા

શાકુન્તં રૂપમાસ્થાય જલસ્થો ગગનં યયૌ ।
પાખણ્ડિનો વિકર્મસ્થાન્ બિડાલવ્રતિકાઞ્છઠાન્

ચાટુતસ્કરદુર્વૃત્તાન્ હન્યાન્નસ્ત્યસ્ય પાતકમ્ ।
ન દ્રષ્ટવ્યો મયા પાપઃ સ્તેયી કન્યાપહારકઃ

શૂલમ્ આરોપ્યતાં ક્ષિપ્રં ન વિચારસ્તુ તસ્ય વૈ ।
સ ચ વધ્યો મયા દુષ્ટો રક્ષોરૂપી તપોધનઃ

એવં બ્રુવંશ્ચલન્ક્રોધાદાદિશ્ય દણ્ડવાસિનમ્ ।
કાર્યાકાર્યં ન વિજ્ઞાય શૂલમારોપયદ્દ્વિજમ્

પૌરા જાનપદાઃ સર્વે અશ્રુપૂર્ણમુખાસ્તદા ।
હાહેત્યુક્ત્વા રુદન્ત્યન્યે વદન્તિ ચ પૃથક્પૃથક્

કુત્સિતં ચ કૃતં કર્મ રાજ્ઞા ચણ્ડાલચારિણા ।
બ્રાહ્મણો નૈવ વધ્યો હિ વિશેષેણ તપોવૃતઃ

યદિ રોષસમાચારો નિર્વાસ્યો નગરાદ્બહિઃ ।
ન જાતુ બ્રાહ્મણં હન્યાત્ સર્વપાપે ઽપ્યવસ્થિતમ્

રાષ્ટ્રાદેનં બહિષ્કુર્યાત્ સમગ્રધનમક્ષતમ્ ।
નાશ્નાતિ ચ ગૃહે રાજન્નાગ્નિર્નગરવાસિનામ્ ।
સર્વે ઽપ્યુદ્વિગ્નમનસો ગૃહવ્યાપ્તિવિવર્જિતાઃ