રત્નમાલાવદાન · ભાગ 101120

સંબુદ્ધસુગતં નત્વા સ્વગેહં સહસા યયૌ ॥ ર્મ્_11.52{52} ॥
તત્રૈતત્ સર્વવૃત્તાંતં પિત્રોર્ આજ્ઞાય હર્ષિતઃ ।
પ્રવ્રજ્યાસાધને ઽનુજ્ઞાં પિતરૌ પ્રત્યયાચત ॥ ર્મ્_11.53{53} ॥
ચિત્તં મે રોચતે તાત પ્રવ્રજ્યાવ્રતસાધને ।
તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદત્તં મે હિતં મયિ યદીછથ ॥ ર્મ્_11.54{54} ॥
ઇતિ પુત્રોદિતં શ્રુત્વાત્મજં તં પિતાવદત્ ।
મા કૃથાઃ સહસા પુત્ર પ્રવ્રજ્યાસાધને મનઃ ॥ ર્મ્_11.55{55} ॥
પ્રવ્રજ્યા દુષ્કરં સ્થાનં તદ્ અન્યદ્વ્રતમ્ આચર ।
પ્રવ્રજ્યાગ્રહણં વૃદ્ધે દરિદ્રિતે સુશોભિતે ॥ ર્મ્_11.56{56} ॥
ત્વં ચ પુત્ર કુમારો ઽસિ દહરો ઽતિસુકોમલઃ ।
કિંચિદ્ દુઃખે ઽનભિજ્ઞાય તત્ પ્રવ્રજ્યાં ચરેઃ કથં ॥ ર્મ્_11.57{57} ॥
તદ્ યાવદ્ યૌવનં દેહં યાવત્ સંપચ્ ચ તે ગૃહે ।
તાવદ્ ગેહે સુખં ભુક્ત્વા ગૃહી ધર્મં સમાચર ॥ ર્મ્_11.58{58} ॥
યદા વૃદ્ધો દરિદ્રો ચ પ્રવ્રજ્યાયાં તદા ચર ।
યાવદ્ યુવા સમૃદ્ધશ્ ચ તાવત્ ત્વં પ્રવ્રજેઃ કથં ॥ ર્મ્_11.59{59} ॥
સંપત્તિક્ષણયૌવન્યં એતન્ મારસ્ય ગોચરં ।
તદ્ એતસ્મિં કથં પુત્ર પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આચરેઃ ॥ ર્મ્_11.60{60} ॥
ઇત્ય્ એતદ્ દુષ્કરં મત્વા પ્રવ્રજ્યાચરણે મનઃ ।
યત્નેનાપિ વિનિવાર્ય કુલધર્મે સમાશ્રય ॥ ર્મ્_11.61{61} ॥
તતસ્ તે મંગલં નિત્યમ્ ઇહામુત્રાપિ સર્વતઃ ।
યશોધર્મસુખાન્ય્ એવં સદ્ગતિં સમવાપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_11.62{62} ॥
ઇતિ વાક્યં પિતુઃ શ્રુત્વા હસ્તકો ઽસૌ વિશંકિતઃ ।
પિતરૌ બોધયન્ ધર્મે પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_11.63{63} ॥
સત્યમ્ એતત્ તથા તાત ત્વયૈવં સત્યમ્ ઉચ્યતે ।
અત્રાપિ શ્રૂયતાં તાત મમાભિપ્રાયમ્ ઉચ્યતાં ॥ ર્મ્_11.64{64} ॥
અનિત્યં ખલુ સંસારં જીવિતં ચાપિ ચંચરં ।
ક્ષણધ્વંસિ શરીરં ચ સંપચ્ ચાપિ ઘનોપમા ॥ ર્મ્_11.65{65} ॥
એવં દૃષ્ટ્વા હ તાતાહં સંસારસુખનિઃસ્પૃહઃ ।
પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આધાય પ્રાપ્તુમ્ ઇછામિ સદ્ગતિં ॥ ર્મ્_11.66{66} ॥
અપિ ચ જન્મ માનુષ્યં દુલ્લભં ભવચારિણાં ।
તત્રાપિ મરણં નિત્યં પુરતઃ સર્વસંમુખં ॥ ર્મ્_11.67{67} ॥
માનુષ્યં લભ્યમાને હિ કુતો ધર્માનુચારિતં ।
વિના ધર્માનુચારેણ સદ્ગતિં કથમ્ આપ્નુયાં ॥ ર્મ્_11.68{68} ॥
સંબુદ્ધો ઽપિ સદા નાત્ર સંસ્થાપ્યતિ સસાંઘિકઃ ।
અતો ઽન્યત્રાપિ યાયાદ્ વા નિર્વૃતિં ચાવ્રજેત્ ખલુ ॥ ર્મ્_11.69{69} ॥
સંબુદ્ધે નિર્વૃતિં યાતે સદ્ધર્મ લપ્સ્યતે કુતઃ ।
સદ્ધર્માન્તર્ગતે લોકે મારચર્ય્યા સમાચરેત્ ॥ ર્મ્_11.70{70} ॥
મારચર્ય્યાસમાક્રાન્તે સર્વત્ર ભુવનેષ્વ્ અપિ ।
સર્વે સત્વાશ્ ચ કામાર્ત્તા ભવેયુઃ ક્લેશભાગિનઃ ॥ ર્મ્_11.71{71} ॥
તદા ધર્માનુચારેષુ બુદ્ધિઃ કસ્ય કથં ચરેત્ ।

પ્રવ્રજ્યાસંવરં સ્થાતું કઃ સમર્થો ભવેત્ તદા ॥ ર્મ્_11.72{72} ॥
ન ચ સંશુદ્ધ્યતે ચિત્તં પ્રવ્રજ્યાસંવરં વિના ।
અવિશોધિતચિત્તે હિ નૈવ યાયાચ્ છિવાં ગતિં ॥ ર્મ્_11.73{73} ॥
તચ્ ચિત્તપરિશુદ્ધ્યર્થં નિર્વૃતે ચ યદ્ આપ્તયે ।
પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આદાતુમ્ ઇછામિ તાત સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_11.74{74} ॥
યદ્ અત્ર યદિ મે તાત હિતં કર્તું સમિછસિ ।
પ્રવ્રજ્યાસાધને ઽનુજ્ઞાં દાતું મે પ્રાર્હસિ દ્રુતં ॥ ર્મ્_11.75{75} ॥
ઇતિ પુત્રવચઃ શ્રુત્વ સ ગૃહસ્થો ઽનુબોધિતઃ ।
તથેત્ય્ અભ્યનુમોદિત્વા તદ્ અનુજ્ઞાં વ્યસૃજત ॥ ર્મ્_11.76{76} ॥
તચ્ છ્રુત્વા જનની ચાસૌ દૃષ્ટ્વા તં પુત્રમ્ આત્મજં ।
વિયોગદુઃખસંકાર્તા રુન્દન્ત્ય્ એવં ન્યવારયત્ ॥ ર્મ્_11.77{77} ॥
હા પુત્ર કથમ્ એકાન્તે માં વિહાય ક્વ યાસ્યસિ ।
સહસા પુત્ર મા કાર્ષી પ્રવ્રજ્યાચરિતં મનઃ ॥ ર્મ્_11.78{78} ॥
યાવજ્ જીવામ્ય્ અહં જીવ તાવન્ મા પ્રવ્રજાત્મજે ।
મૃતાયાં મયિ પુત્ર ત્વં પ્રવ્રજસ્વ યથેછયા ॥ ર્મ્_11.79{79} ॥
અચિરેણ હિ મે મૃત્યુર્ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
તાવદ્ એવ ગૃહે ધર્મં કુર્વન્ ભુક્ત્વા સુખં વસ ॥ ર્મ્_11.80{80} ॥
ઇતિ માતુર્ વચઃ શ્રુત્વા પુત્રો ઽસૌ પરિચોદિતઃ ।
માતરં તાં પ્રણત્વૈવં બોધયિતુમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_11.81{81} ॥
યત્ ત્વયામ્વે રુદન્ત્ય્ એવં મૃત્યુનામાત્ર કીર્ત્ત્યતે ।
તેન મે પ્રેરિતં ચિત્તં પ્રવ્રજ્યાવ્રતધારણે ॥ ર્મ્_11.82{82} ॥
ધ્રુવં જન્મવતાં મૃત્યુઃ સંસારે પરિવર્ત્તિનઃ ।
જાતો ન મ્રિયતે કો હિ મૃતઃ કશ્ ચ ન જાયતે ॥ ર્મ્_11.83{83} ॥
ગૃહસ્થો ધર્મકૃચ્ ચાપિ યાત્ય્ એવં મરણં ધ્રુવં ।
બ્રહ્મચારી વનસ્થો ઽપિ યાત્ય્ એવં મરણં ખલુ ॥ ર્મ્_11.84{84} ॥
ગૃહસ્થો બહુભિર્ યત્નૈઃ પ્રકૃત્વા દ્રવ્યસાધનં ।
કૃચ્છ્રેણ સાધયન્ ધર્મં મૃતો યાતિ સુરાલયં ॥ ર્મ્_11.85{85} ॥
યાવદ્ ધર્મફલં સ્વર્ગે તાવદ્ ભુક્ત્વા સુખં વસેત્ ।
તતો ધર્મફલે હીને સ્વર્ગાચ્ ચ્યુતો યતેદ્ અધઃ ॥ ર્મ્_11.86{86} ॥
અધોલોકેષ્વ્ અવીચ્યાદૌ નરકેષુ ભ્રમેચ્ ચિરં ।
વિવિધાનિ ચ દુઃખાનિ ભુક્ત્વા જીવં ચિરં વસેત્ ॥ ર્મ્_11.87{87} ॥
યાવન્ ન જાયતે તસ્ય પુણ્યાનુમોદના મતૌ ।
તાવત્ કર્મજદુઃખાનિ પ્રભુક્ત્વા નરકે ચરેત્ ॥ ર્મ્_11.88{88} ॥
યદા તુ જાયતે તસ્ય ત્રિરત્નસ્મરણે મતિઃ ।
તદા તત્સ્મૃતિપુણ્યેન ધર્મે ઽનુમોદ્યતે મતિઃ ॥ ર્મ્_11.89{89} ॥
યદા પુણ્યાનુરાગેણ સંબુદ્ધશરણં વ્રજેત્ ।
તદા તં સુગતં દૃષ્ટ્વા ધર્માકરૈઃ પરિસ્પૃશેત્ ॥ ર્મ્_11.90{90} ॥
સુગતે દૃક્પ્રભાસ્પૃષ્ટે પાપદુઃખૈર્ વિમોચિતઃ ।
નરકેભ્યઃ સમુત્તીર્ય પ્રયાયાત્ સુગતાલયં ॥ ર્મ્_11.91{91} ॥
તત્રાપિ યદિ ધર્મેષુ ચરન્ નિત્યમ્ અતંદ્રિતઃ ।

ક્રમાદ્ બોધિચરીં પ્રાપ્ય પ્રયાયાત્ પરમાં ગતિં ॥ ર્મ્_11.92{92} ॥
એવં માત ગૃહસ્થો હિ કૃત્વાપિ ધર્મમ્ આદરાત્ ।
સુખદુઃખાનિ સંભુક્ત્વા સંસારે ચરતે ભ્રમન્ ॥ ર્મ્_11.93{93} ॥
કથં ચિત્ સુચિરેણૈવં સુગતસ્ય પ્રસાદતઃ ।
ભવચારકનિર્મુક્તં પ્રયાયાત્ પરમાં ગતિં ॥ ર્મ્_11.94{94} ॥
પ્રવ્રજ્યાર્હત્પદં પ્રાપ્ય પ્રાપ્તુમ્ ઇછામિ નિર્વૃતિં ।
તન્ મમાત્ર ત્વયા માત નૈવ કાર્યા નિવારણા ॥ ર્મ્_11.95{95} ॥
યદિ પુણ્યે ઽસ્તિ તે વાંછા તદ્ અનુજ્ઞાશુ દીયતાં ।
યદિ ન દીયતે ઽનુજ્ઞા તદ્ અપિ નૌ વિયોગતા ॥ ર્મ્_11.96{96} ॥
અકસ્માત્ મૃત્યુર્ આગત્ય ભવિષ્યતિ પુરાપિ નૌ ।
તદા તે કિં કરિષ્યામિ કિં મમાપિ કરિષ્યસિ ॥ ર્મ્_11.97{97} ॥
સદાનુશોચનામ્ એવ કૃત્વા જીવં ત્યજેવહિ ।
ઇતિ માતર્ વિદિત્વા ત્વં તદનુજ્ઞાં પ્રદેહિ મે ॥ ર્મ્_11.98{98} ॥
વિઘ્નતાં મા કૃથા હ્ય્ અત્ર ધર્મે ભવાનુમોદિની ।
તથા ચેચ્ છુભતા નિત્યમ્ ઇહામુત્રાપિ તે ભવેત્ ॥ ર્મ્_11.99{99} ॥
અહં ચ સૌગતિં ચર્યાં કૃત્વા યાસ્યામિ નિર્વૃતીં ।
ઇતિ પુત્રોદિતં શ્રુત્વા મતાસૌ પરિબોધિતા ॥ ર્મ્_11.100{100} ॥
તથાનુમોદનાં કૃત્વાભવત્ તૂષ્ણીવ્યવસ્થિતા ॥ ર્મ્_11.101{1} ॥
અથાસૌ હસ્તકો વિજ્ઞઃ પિત્રોર્ મત્વાભિસંમતં ।
તયોઃ પાદાન્ પ્રણત્વૈવં સહસા નિર્યયૌ ગૃહાત્ ॥ ર્મ્_11.102{2} ॥
તતો જ્ઞાતિગણાન્ સર્વાન્ વન્ધુમિત્રસુહૃજ્જનાન્ ।
સર્વાન્ અતિથિવર્ગાંશ્ ચ વાંછિતાર્થૈઃ પ્રતોષયન્ ॥ ર્મ્_11.103{3} ॥
સન્તર્પ્ય બોધયિત્વા ચ સહસા સંપ્રહર્ષિતઃ ।
જેતવનં પ્રગત્વા સ વિહારં સમુપાવિશત્ ॥ ર્મ્_11.104{4} ॥
તત્રસ્થં સુગતં દૃષ્ટ્વા સહસા સમુપાયતઃ ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા પ્રવ્રજ્યાં સમયાચત ॥ ર્મ્_11.105{5} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ ભવતાં શરણં વ્રજે ।
તત્ પ્રવ્રજ્યાં વ્રતં દેહિ ચરિષ્યે બ્રહ્મસંવરં ॥ ર્મ્_11.106{6} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતે બુદ્ધો ભગવાન્ તમ્ અભાષત ।
એહિ ભિક્ષો કુમારાત્ર ચર બ્રહ્મવ્રતં વરં ॥ ર્મ્_11.107{7} ॥
ઇત્ય્ આદિશ્ય મુનીન્દ્રો ઽસૌ પાણિના તચ્ છિરઃ સ્પૃશન્ ।
સમ્યક્ પ્રવ્રાજયિત્વાશુ સ્વસંઘે તં સમગ્રહીત્ ॥ ર્મ્_11.108{8} ॥
એહીત્ય્ આદિષ્ટમાત્રે ઽપિ મુનીન્દ્રેણ સ હસ્તકઃ ।
મુણ્ડિતઃ ખિષ્ખિરીપાત્રહસ્તો ઽભૂચ્ ચીવરાવૃતઃ ॥ ર્મ્_11.109{9} ॥
ક્રમાચ્ છિક્ષા સમાસાદ્ય પ્રાપ્યોપસંપદો ઽપિ ચ ।
વ્યાયચ્છ ઘટમાનશ્ ચ સમાધિષુ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_11.110{10} ॥
તદ્ ઇદં પંચગંડં ચ ભવચક્રં ચલાચલં ।
વિદિત્વા સર્વસંસ્કારગતિશ્ ચાપિ વિઘાતિની ॥ ર્મ્_11.111{11} ॥
ભિન્દન્ સર્વમ્ અવિદ્યાઙ્ગં પ્રાપ્ય વિદ્યાગણાઃ શિવાઃ ।
પ્રતિસંવિદ્ગુણાઃ પ્રાપ્ય જિત્વા ક્લેશગણાં યતિઃ ॥ ર્મ્_11.112{12} ॥

સાક્ષાદ્ અર્હત્પદં પ્રાપ્તઃ વીતરાગો જિતેંદ્રિયઃ ।
સમલોષ્ટહિરણ્યશ્ ચ વાસીચંદનસંનિભઃ ॥ ર્મ્_11.113{13} ॥
આકાશસમચિત્તાંગો નિર્વિકલ્પો નિરંજનઃ ।
સંસારભોગ્યસત્કારલાભલોભપરાઙ્મુખઃ ॥ ર્મ્_11.114{14} ॥
પંચાભિજ્ઞાપદપ્રાપ્તશ્ ચતુર્બ્રહ્મવિહારકઃ ।
સદેવાસુરમર્ત્યાનાં ત્રૈધાતુકનિવાસિનાં ॥ ર્મ્_11.115{15} ॥
પૂજ્યો માન્યો ઽભિવંદ્યો ઽભૂદ્ ધસ્તકો ઽર્હં યતિઃ સુધીઃ ।
સહસા ક્લેશગણાઞ્ જિત્વા સાક્ષાદ્ અર્હન્ ભવત્ય્ અપિ ॥ ર્મ્_11.116{16} ॥
તતસ્ તે ભિક્ષવઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા તં દારકં યતિં ।
વિસ્મિતાઃ શ્રીઘનં નત્વા પપ્રછુસ્ તસ્ય કર્મતાં ॥ ર્મ્_11.117{17} ॥
તદ્ અદ્ય ભગવચ્ છાસ્તઃ સર્વસત્વાનુબોધયે ।
યદ્ અનેન કૃતં કર્મ તત્ સમાદેષ્ટુમ્ અર્હતિ ॥ ર્મ્_11.118{18} ॥
ઇતિ તે ભિક્ષુભિઃ પૃષ્ટે ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
તાન્ સ્વશિષ્યાન્ યતીન્ ભિક્ષૂન્ સમામંત્ર્યાબ્રવીત્ તથા ॥ ર્મ્_11.119{19} ॥
શૃણુધ્વં ભિક્ષવઃ સર્વે યૂયં હિ વિસ્મયાન્વિતાઃ ।
યદ્ અનેન કૃતં કર્મ તન્ મયા વઃ પ્રચક્ષ્યતાં ॥ ર્મ્_11.120{20} ॥
પુરાસીદ્ ભગવાન્ બુદ્ધઃ કાશ્યપો નામ સર્વવિત્ ।
સ્સર્વત્રૈધાતુકાધીશઃ સર્વવિદ્યાધિપો જિનઃ ॥ ર્મ્_11.121{21} ॥
ધર્મરાજો જગચ્છાસ્તા તથાગતો વિનાયકઃ ।
સર્વધર્માનુસંભર્ત્તા સંબોધિસંપ્રકાશિતઃ ॥ ર્મ્_11.122{22} ॥
સસાંઘિકો મુનીન્દ્રો ઽસૌ વારાણસીમ્ ઉપાશ્રિતઃ ।
સર્વસત્વહિતાર્થેન તસ્થૌ ધર્મં સમાદિશત્ ॥ ર્મ્_11.123{23} ॥
તસ્ય સદ્ધર્મરાજસ્ય કાશ્યપસ્ય જગદ્ગુરોઃ ।
શાસને દ્વૌ યતી ભિક્ષૂ સંશીતિકૌ વભૂવતુઃ ॥ ર્મ્_11.124{24} ॥
તયોર્ એકો મહાધીરો વિનીતો ઽર્હં વહુશ્રુતઃ ।
દ્વિતીયો ઽલ્પશ્રુતઃ ભિક્ષુઃ પૃથગ્જનસમાનિકઃ ॥ ર્મ્_11.125{25} ॥
યો ઽસાવ્ અર્હન્ મહાવિજ્ઞો વહુશ્રુતો વિચક્ષણઃ ।
સ જ્ઞાતો ઽર્હન્ મહાપુણ્યઃ સર્વલોકૈઃ પ્રપૂજિતઃ ॥ ર્મ્_11.126{26} ॥
યો ઽભૂચ્ ચાલ્પશ્રુતો ભિક્ષુઃ સંશીતિકઃ પૃથગ્જનઃ ।
સ કેન ચિત્ પૂજિતો નૈવં યથા સો ઽર્હં યતિઃ સુધીઃ ॥ ર્મ્_11.127{27} ॥
યદા સો ઽર્હન્ મહાભિજ્ઞો યત્ર યત્ર નિમંત્રિતઃ ।
તેનૈવ સર્વતઃ પશ્ચાચ્છ્રમનેન સહાચરત્ ॥ ર્મ્_11.128{28} ॥
તથાન્યસ્મિન્ દિને સો ઽર્હં દાત્રાન્યેન નિમંત્રિતઃ ।
ગન્તુકામસ્ તદા તત્ર પશ્ચાચ્છ્રમણમ્ ઐચ્છત ॥ ર્મ્_11.129{29} ॥
તદ્ આગમનમ્ અન્વિષ્ય નૈવ પ્રત્યલભત્ ક્વચિત્ ।
તતસ્ તદ્દર્શનાભાવાદ્ અન્યમ્ આહૂય ભિક્ષુકં ॥ ર્મ્_11.130{30} ॥
તં પશ્ચાચ્છ્રમણં કૃત્વા દાતુર્ ગૃહમ્ ઉપાચરત્ ।
તદનન્તરમ્ એવાસૌ તત્રાશ્રમે ઉપાગતઃ ॥ ર્મ્_11.131{31} ॥
તમ્ અર્હન્તમ્ અપશ્યન્ સ તસ્થૌ તૂષ્ણી નિરાશિતઃ ।
તથૈવં તં નિષીદન્તં દૃષ્ટ્વા તે ભિક્ષવો નરાઃ ॥ ર્મ્_11.132{32} ॥

તસ્યૌદ્ધત્યમનઃ કર્તુમ્ એવમ્ ઊચુઃ પરસ્પરં ।
ભદન્ત પશ્યતાદ્યાયં તેનાહતો ન નીયતે ॥ ર્મ્_11.133{33} ॥
અન્યો ઽદ્ય નીયતે પશ્ચાચ્છ્રમણઃ કેન હેતુના ।
ઇતિ તૈર્ ભિક્ષુભિઃ પ્રોક્તં શ્રુત્વાસૌ પ્રતિભેદિતઃ ।
તસ્યાર્હતો ઽન્તિકે ચિત્તં પ્રદુષ્યાભ્યશપત્ તથા ॥ ર્મ્_11.134{34} ॥
યદ્ અદ્ય માં પરિત્યજ્ય સમાહૂયાન્યતો હરાત્ ।
ગછત ભોજનં ભોક્તું તદ્ અહસ્તો ભવત્વ્ અસૌ ॥ ર્મ્_11.135{35} ॥
તદાસૌ ભોજનં ભુક્ત્વા તેનૈવં ભિક્ષુણા સહ ।
સ્વાશ્રમં સમુપાયાતસ્ તમ્ અદ્રાક્ષીદ્ રુષાકુલં ॥ ર્મ્_11.136{36} ॥
ઇત્ય્ એવં શપિતં વાપિ મત્વા સો ઽર્હં મહામતિઃ ।
દૃષ્ટ્વા તં કૃપયા દૃષ્ટ્યા તૂષ્ણીભૂત્વા વ્યચિંતયત્ ॥ ર્મ્_11.137{37} ॥
અહો અયં મહામૂઢ ઈદૃગ્ મયિ પ્રભાષતે ।
એતત્ કર્મફલં ઘોરં કથં ભોક્ષ્યતિ નારકે ॥ ર્મ્_11.138{38} ॥
યદ્ અયં મમ દોષેણ ક્રોધેનૈવં ખલીકૃતઃ ।
તદ્ એતત્ કર્મવૈપાક્યં મયૈવ પરિપાચ્યતાં ॥ ર્મ્_11.139{39} ॥
ઇત્ય્ એવં મનસા ધ્યાત્વા સ મહાર્હં કૃપાનિધિઃ ।
તત્પાપપરિશુદ્ધ્યર્થં સમાધિં વિદધે ચિરં ॥ ર્મ્_11.140{40} ॥
તતઃ સો ઽપ્ય્ અયતિર્ ભિક્ષુર્ દૃષ્ટ્વા તં ધ્યાનસંસ્થિતં ।
પશ્ચાત્તાપાગ્નિસંતપ્તેસ્ તત્પાદપ્રણતો ઽવદત્ ॥ ર્મ્_11.141{41} ॥
ભદન્ત યન્ મયા રૌષ્યાત્ ક્રોધાભિભૂતચેતસા ।
પ્રોચિતં પાતકં ઘોરં તદ્ ભવાન્ ક્ષન્તુમ્ અર્હતિ ॥ ર્મ્_11.142{42} ॥
યન્ મયા દુષ્ટચિત્તેન ભવતો ઽપ્ય્ ઉપભાષ્યતે ।
તદત્યયં ભવાઞ્ છાસ્તઃ પ્રતિહર્તું સમર્હતિ ॥ ર્મ્_11.143{43} ॥
અદ્યાગ્રેણ સદા ચાપિ ભવતાં શરણં વ્રજે ।
તન્ મે યદ્ અપરાધત્વં તત્ સર્વં ક્ષન્તુમ્ અર્હતિ ॥ ર્મ્_11.144{43!} ॥
પુનર્ નૈતત્ કરિષ્યે ઽહં અકર્ત્તવ્યં યદ્ય્ અત્ર હિ ।
અવક્તવ્યં ચ યત્ કિં ચિન્ ન તદ્ વક્ષ્યામિ સર્વથા ॥ ર્મ્_11.145{44} ॥
અભાવ્યં ચાપિ યત્ કિંચિદ્ ભાવયિષ્યે ન તત્ પુનઃ ।
યદ્ એવ તં પ્રકર્ત્તવ્યં તદ્ એવ હિ કરોમ્ય્ અહં ॥ ર્મ્_11.146{45} ॥
વક્તવ્યમ્ એવ વક્ષ્યે ઽહં ભાવ્યમ્ એવ પ્રભાવયે ।
એતત્ સર્વં સમાસેન સમાદેષ્ટું સમર્હતિ ॥ ર્મ્_11.147{46} ॥
ભવદાજ્ઞાં શિરોધૃત્વા સત્યમ્ એવં ચરેત્ સદા ॥ ર્મ્_11.148{47!} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતં શ્રુત્વા સ સમાધેઃ સમુત્થિતઃ ।
તં ભિક્ષું કૃપયા દૃષ્ટ્વા પશ્યન્ન્ એવં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_11.149{48} ॥
શૃણુ વત્સ સમાધાય ત્વામ્ અત્રાહં પ્રબોધયે ।
યથા મે ગદિતં શ્રુત્વા તથા કુરુ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_11.150{49} ॥
પ્રાણિહિંસા ન કર્ત્તવ્યા તથાદત્તપ્રતિગ્રહં ।
સ્ત્રીણાં સંગાનુરાગં ચ અકર્ત્તવ્યં કદા ચન ॥ ર્મ્_11.151{50} ॥
મૃષાવાદં ન વક્તવ્યં પૈશૂન્યવચનં તથા ।
સંભિન્નપ્રલાપં ચ પારુષ્યં ચ કદા ચન ॥ ર્મ્_11.152{51} ॥

મિથ્યાદૃષ્ટિર્ અભિધ્યા ચ વ્યાપાદં ચ તથા સદા ।
ભિક્ષુભિર્ મનસા નૈવ ચિંતનીયા કદા ચન ॥ ર્મ્_11.153{52} ॥
એતાનિ દશપાપાનાં મૂલાનિ દુઃખદાનિ હિ ।
તસ્માદ્ એવં પરિજ્ઞાય ત્યક્તવ્યાનિ સુખાર્થિભિઃ ॥ ર્મ્_11.154{53} ॥
પુનર્ અન્યચ્ છૃણુષ્વાત્ર વક્ષ્યે દારુણપાતકં ।
સદ્ધર્માણાં પ્રતિક્ષેપં કર્તવ્યં ન કદા ચન ॥ ર્મ્_11.155{54} ॥
તથા વાર્યાપવાદત્વં વક્તવ્યં ન કદા ચન ।
પંચાનંતર્યપાપાનિ નૈવ કાર્યાણિ કેન ચિત્ ॥ ર્મ્_11.156{55} ॥
યાનિ શ્રુત્વાપિ દૃષ્ટ્વાપિ ભાવયિત્વાનુમોદ્ય ચ ।
પતન્તો નરકેષ્વ્ એવ ક્લેશાન્ધાનિ ચ સન્તિ હિ ॥ ર્મ્_11.157{56} ॥
તસ્માદ્ એતાનિ કર્માણિ માનસાપિ ચ મા કૃથા ।
વર્જનીયાનિ યત્નેન સદ્ધર્મસુખવાંછિભિઃ ॥ ર્મ્_11.158{57} ॥
કર્ત્તવ્યં તુ સદા નિત્યમ્ આર્યસત્યાનુભાવિતં ।
આર્યાષ્ટાંગિકમાર્ગે ચ ચરિત્વા વ્રતમ્ આદરાત્ ॥ ર્મ્_11.159{58} ॥
વ્રતાનામ્ અપિ સર્વેષામ્ આર્યાષ્ટાંગમ્ ઉપોષધં ।
પ્રવરં વ્રતમ્ આખ્યાતં સર્વૈર્ અપિ મુનીશ્વરૈઃ ॥ ર્મ્_11.160{59} ॥
યસ્ય પુણ્યાનુભાવેન પરિશુદ્ધત્રિમંડલાઃ ।
નિઃશેષપાપનિર્મુક્તાઃ પ્રયાન્ત્ય્ અર્હત્પદં દ્રુતં ॥ ર્મ્_11.161{60} ॥
એવમ્ એતત્ પરિજ્ઞાય વ્રતં કૃત્વા સમાચરન્ ।
તતસ્ તે ક્રમતઃ પાપં નિઃશેષં ક્ષિણુયાદ્ દ્રુતં ॥ ર્મ્_11.162{61} ॥
તતશ્ ચ ક્રમશઃ શિક્ષાઃ શિક્ષિત્વાત્ર સમાહિતઃ ।
ત્રિરત્નશરણં કૃત્વા બ્રહ્મચર્ય્યં સમાચર ॥ ર્મ્_11.163{62} ॥
તતસ્ ત્વં ક્રમશશ્ ચૈવં શોધયિત્વા ત્રિમંડલં ।
સર્વક્લેશવિનિર્મુક્તઃ સાક્ષાદ્ અર્હન્ ભવિષ્યસિ ॥ ર્મ્_11.164{63} ॥
ઇતિ તેનાર્હતાદિષ્ટં શ્રુત્વાસૌ પરિબોધિતઃ ।
તથેતિ ચ પરિજ્ઞાય તદ્વ્રતં કર્તુમ્ ઐછત ॥ ર્મ્_11.165{64} ॥
તથા તસ્યાર્હતઃ શાસ્તુઃ સદૈવં શરણં ગતઃ ।
ક્રમાચ્ છિક્ષાશ્ ચ શિક્ષિત્વા તદ્ ઉપોષધમ્ આચરત્ ॥ ર્મ્_11.166{65} ॥
અધીત્ય સકલા વિદ્યા ત્રિરત્નસમુપાશ્રયન્ ।
સર્વક્લેશાન્ વિનિર્જિત્ય બ્રહ્મચર્યં સમાચરત્ ॥ ર્મ્_11.167{66} ॥
ભિક્ષવો જ્ઞાયતામ્ એષ યો ઽસૌ ભિક્ષુઃ પૃથગ્જનઃ ।
યદ્ અનેનાર્હતે શાસ્ત્રે શપિતં રુષ્ટચેતસા ॥ ર્મ્_11.168{67} ॥
તેનાહસ્તો વભૂવાયં પંચજન્મશતાન્ય્ અપિ ।
યચ્ ચાનેનાર્હતઃ શસ્તુર્ ગત્વા ચ શરણં સદા ॥ ર્મ્_11.169{68} ॥
અધીત્ય સકલા વિદ્યા બ્રહ્મચર્યં સમાશ્રિતં ।
તેનાયં શાસનેનાત્ર પ્રવ્રજ્યાર્હં ભવત્ય્ અપિ ॥ ર્મ્_11.170{69} ॥
ઇતિ હિ ભિક્ષવો મત્વા ચરિતવ્યં શુભે સદા ।
શુભેન સદ્ગતિં યાંતિ કૃષ્ણેન દુર્ગતિં સદા ॥ ર્મ્_11.171{70} ॥
મિશ્રિતેનાપિ મિશ્રત્વં ભુંજતે સર્વજંતવઃ ।
યેનૈવ યત્ કૃતં કર્મ તસ્યૈવ કર્મણઃ ફલં ॥ ર્મ્_11.172{71} ॥

તેનૈવ ભુજ્યતે લોકે નાન્યેન સ્પૃશ્યતે ક્વચિત્ ।
અભુક્તં ક્ષીયતે નૈવ કર્મ ક્વાપિ કદા ચન ॥ ર્મ્_11.173{72} ॥
ભુક્તં તુ ક્ષીયતે કર્મ શુભં વાપ્ય્ અશુભં તથા ।
નાગ્નિભિર્ દહ્યતે કેન વાયુભિશ્ ચ ન શુષ્યતે ॥ ર્મ્_11.174{73} ॥
ક્લિદ્યતે નોદકૈશ્ ચાપિ ક્ષીયતે નૈવ ભૂમિષુ ।
ન પ્રણશ્યન્તિ કર્માણિ કલ્પકોટિશતૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_11.175{74} ॥
સામગ્રીં પ્રાપ્ય કાલં ચ ફલન્તિ પ્રાણિનાં ખલુ ।
એવમ્ એતત્ પ્રભષિત્વા જિનેન્દ્રો ઽસૌ મહામુનિઃ ॥ ર્મ્_11.176{75} ॥
બોધયન્ સકલાંલ્ લોકાન્ સમાધિં વિદધે તતઃ ।
ઇતિ શાસ્ત્રા સમાદિષ્ટં શ્રુત્વા સર્વે ચ સાંઘિકાઃ ॥ ર્મ્_11.177{76} ॥
શુભેષ્વ્ એવ સદા રક્તાઃ પ્રચેરિરે સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_11.178{77} ॥
ઇત્ય્ એવં મે સમાખ્યાતં ગુરુણા શાણવાસિના ।
તથૈવં તે મયા ખ્યાતં શ્રુત્વા ચૈવં શુભે ચર ॥ ર્મ્_11.179{78} ॥
પ્રજાશ્ ચ શ્રાવયિત્વૈવં બોધયિત્વા પ્રયત્નતઃ ।
સદ્ધર્માચરણેષ્વ્ એવં પ્રેરણીયા નરાધિપ ॥ ર્મ્_11.180{79} ॥
તતસ્ તે મંગલં નિત્યં સર્વત્રાપિ ભવેદ્ ધ્રુવં ।
ક્રમાદ્ બોધિપથઃ પ્રાપ્ય સંબોધિમ્ આપ્નુયાઃ ખલુ ॥ ર્મ્_11.181{80} ॥
ઇતિ તેનોપગુપ્તેન ભાષિતં સ નરેશ્વરઃ ।
શ્રુત્વા તથેતિ વંદિત્વા પ્રાભ્યનન્દત્ સપાર્ષદઃ ॥ ર્મ્_11.182{81} ॥
યે શૃણ્વન્તીદમ્ એવં પ્રમુદિતમનસો હસ્તકાખ્યાવદાનં
યે ચાપિ શ્રાવયન્તિ પ્રતિદિનમ્ અનિશં બોધિચર્યાભિરક્તાઃ ।
તે સર્વે ક્લેશમુક્તાઃ સુવિમલમનસો બોધિસત્વા ગુણાઢ્યા
ભુક્ત્વા સૌખ્યં પ્રકામં મુનિવરનિલયં સંપ્રયાંતિ પ્રમોદાઃ ॥ ર્મ્_11.183{82} ॥
++ ઇતિ શ્રિરત્નમાલાયાં હસ્તકાવદાનં નામ સમાપ્તમ્ ++
xઇઇ સાર્થવાહાવદાન
અથાશોકો મહીપાલઃ કૃતાંજલિપુટો મુદા ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_12.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા તે ગુરુણાદિષ્ટં તથા મે ખ્યાતુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_12.2{2} ॥
ઇતિ તેન નરેન્દ્રેણ પૃષ્ટે ઽસૌ સુગતાત્મજઃ ।
ઉપગુપ્તો યતિશ્ ચૈવં તં નૃપં પ્રત્યભાષત ॥ ર્મ્_12.3{3} ॥
શૃણુ રાજન્ સમાધાય યથા મે ગુરુણોદિતં ।
તથાહં તે પ્રવક્ષ્યામિ તચ્ છ્રુત્વા મુદિતો ભવ ॥ ર્મ્_12.4{4} ॥
પુરૈકસમયે ચૈવં શાક્યસિંહો જગદ્ગુરુઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સુગતઃ શાસ્તા સર્વધર્માનુદેશકઃ ॥ ર્મ્_12.5{5} ॥
સર્વવિદ્યાધિપો નાથસ્ ત્રૈધાતુકવિનાયકઃ ।
ધર્મરાજો મુનીન્દ્રો ઽસૌ સર્વસત્વહિતંકરઃ ॥ ર્મ્_12.6{6} ॥
શ્રાવસ્ત્યાં વહિર્ ઉદ્યાને જેતાહ્વયે મહાવને ।
અનાથપિણ્ડદારામે વિહારે સૌગતાશ્રમે ॥ ર્મ્_12.7{7} ॥
શ્રાવકૈર્ ભિક્ષુભિઃ સાર્દ્ધમ્ ઉપાસકૈશ્ ચ ચૈલકૈઃ ।

બોધિસત્વગણૈશ્ ચાપિ તથાન્યૈશ્ ચ મહર્ષિભિઃ ॥ ર્મ્_12.8{8} ॥
વ્યહરત્ સત્વહિતાર્થેન ધર્મામૃતૈઃ પ્રવર્ષયન્ ।
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પાતું પ્રાયયુર્ બોધિવાંછિનઃ ॥ ર્મ્_12.9{9} ॥
લોકપાલગણાઃ સર્વે સ્વસ્વસૈન્યગણૈઃ સહ ।
બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાશ્ ચાપિ વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ ચ મંત્રિણઃ ॥ ર્મ્_12.10{10} ॥
અમાત્યા ધનિનઃ પૌરાઃ સાધવશ્ ચ મહાજનાઃ ।
વણિજઃ સાર્થવાહાશ્ ચ તથાન્યે સર્વજાતિકાઃ ॥ ર્મ્_12.11{11} ॥
સર્વદિગ્ભ્યઃ સમાગત્ય સર્વે તે સમુપાગતાઃ ।
સંબુદ્ધં શ્રીઘનં નત્વા પૂજયિત્વા સમંતતઃ ॥ ર્મ્_12.12{12} ॥
પરિવૃત્ય પુરસ્કૃત્ય સદ્ધર્મશ્રવણાર્થિનઃ ।
કૃતાંજલિપુટો દૃષ્ટ્વા સંતસ્થુઃ સંમુખાનતાઃ ॥ ર્મ્_12.13{13} ॥
અથાસૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વાન્ સમુપાશ્રિતાન્ ।
આદિમધ્યાંતકલ્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_12.14{14} ॥
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે લોકાધિપાદયઃ ।
હર્ષિતાસ્ તે ઽનુમોદન્તો નનન્દુઃ પરિબોધિતાઃ ॥ ર્મ્_12.15{15} ॥
તદૈવ સમયે તસ્યાં શ્રાવસ્ત્યાં પુરિ સંસ્થિતઃ ।
આસીત્ સાંયાત્રિકોત્સાહી સાર્થવાહો મહોદ્યમી ॥ ર્મ્_12.16{16} ॥
સ્વકુલધર્મભૃદ્ વીરઃ સ્વકુલવૃત્તિમાનિતઃ ।
યશોધર્માર્થકામાપ્ત્યૈ સમુદ્રં ગન્તુમ્ ઐછત ॥ ર્મ્_12.17{17} ॥
તતો ઽસૌ સ્વાં પ્રિયાં ભાર્યાં બોધયિત્વા પ્રયત્નતઃ ।
સ્વસહાયાશ્ ચ તાં સર્વાં સમાહૂય સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_12.18{18} ॥
ભવંતો શ્રૂયતાં સર્વે યદ્ અભિલષિતં મમ ।
અત્રાસ્તિ યદિ વો વાંછા તન્ મે સ્વાગન્તુમ્ અર્હથ ॥ ર્મ્_12.19{19} ॥
અહં રત્નાકરં ગન્તુમ્ ઇછે રત્નસમૃદ્ધયે ।
તત્ પ્રાયાત મયા સાર્દ્ધં યદિ સંપત્તિમ્ ઇછથ ॥ ર્મ્_12.20{20} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે રત્નલોભિતાઃ ।
સહસા ગંતુમ્ ઇછન્તે રત્નાકરે મહોદધૌ ॥ ર્મ્_12.21{21} ॥
તતો ઽસૌ સાર્થભૃચ્ છીઘ્રં સર્વે સાર્થગણૈઃ સહ ।
સ્વસ્ત્યયનવિધિં કૃત્વા પ્રતસ્થે સંપ્રમોદિતઃ ॥ ર્મ્_12.22{22} ॥
તતઃ ક્રમાદ્ વ્યતિક્રમ્ય ગ્રામારણ્યવનાનિ ચ ।
સર્વે તે પ્રચરન્તો વૈ તીરં પ્રાપુર્ મહોદધેઃ ॥ ર્મ્_12.23{23} ॥
તતો ભાંડાનિ નૌકાયામ્ આરોપ્યારુહ્ય ચ સ્વયં ।
કર્ણધારપ્રયત્નૈસ્ તે જગાહિરે ઽમ્બુધિં ક્રમાત્ ॥ ર્મ્_12.24{24} ॥
તતઃ ક્રમાત્ સમુલ્લંઘ્ય બહુદ્વીપાન્તરાણિ તે ।
રત્નાકરં સમાસાદ્ય રત્નાનિ સમસાધયન્ ॥ ર્મ્_12.25{25} ॥
તતસ્ તે બહુરત્નાનિ સમાસાદ્ય પ્રમોદિતાઃ ।
તતઃ પ્રત્યાગતા અબ્ધેસ્ તીરાન્તિકં સમાયયુઃ ॥ ર્મ્_12.26{26} ॥
તત્ર તત્ કર્મદોષેણ કાલવાતૈર્ વિઘટ્ટિતં ।
ભિદ્યતે વહનં તેષાં હૃદયૈઃ સા સહાશુ તત્ ॥ ર્મ્_12.27{27} ॥
તદા તે વણિજઃ સર્વે નિઃપ્રયત્નપ્રતિક્રિયા ।

સર્વભાણ્ડૈઃ સહાગાઢે નિપેતુર્ દુષ્કરે ઽમ્બુધૌ ॥ ર્મ્_12.28{28} ॥
કેચિત્ ફલકમ્ આલમ્વ્ય સમુત્તીર્ણાઃ સ્વવીર્યતઃ ।
કેચિદ્ વાહુવલાધાનં સમુત્તીર્ય સ્થલં યયુઃ ॥ ર્મ્_12.29{29} ॥
કેચિચ્ ચ વિલયં પ્રાપ્તા નિરાલમ્વ્યનિરાશ્રયાઃ ।
ઉત્પ્રવન્તો નિમજ્જન્તઃ ખેદિતા નિધનં યયુઃ ॥ ર્મ્_12.30{30} ॥
તતસ્ તે વણિજઃ સર્વે યે વિશિષ્ટા વિષાદિતાઃ ।
તે યશોધનવિભ્રષ્ટાઃ શૂન્યહસ્તા ગૃહં યયુઃ ॥ ર્મ્_12.31{31} ॥
તથાસૌ સાર્થવાહો ઽપિ ગૃહં પ્રાપ્તો વિષાદિતઃ ।
એતદ્ વૃત્તં સ્વભાર્યાયાઃ કથિત્વૈવં વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_12.32{32} ॥
હા હા મે મન્દભાગ્યત્વાજ્ જાયતે મીદૃશી વિપત્ ।
અત્રાહં કિં કરિષ્યામિ યતો ભાગ્યં ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_12.33{33} ॥
ભાગ્યવાન્ પુરુષો ધીરો ભાગ્યવાન્ કુશલી સુધીઃ ।
ભાગ્યેન લભ્યતે સંપદ્ યશઃ સૌખ્યગુણાન્વિતઃ ॥ ર્મ્_12.34{34} ॥
ધીઃ શ્રીલક્ષ્મીયશોરત્નં વલં સંપત્ ક્ષણાદયઃ ।
એતદાદ્યા ગુણાઃ સર્વે શોભન્તિ ભાગ્યમ્ આશ્રિતાઃ ॥ ર્મ્_12.35{35} ॥
નિહીનભાગ્યવૃત્તેસ્ તુ પુરુષસ્યાપિ સંમતે ।
એતદાદ્યાદિગુણાઃ સર્વે ન પ્રસિદ્ધ્યંતિ સર્વતઃ ॥ ર્મ્_12.36{36} ॥
તદ્ અત્ર કિં કરિષ્યે ઽહં ક્વ યાસ્યામિ ધનાપ્તયે ।
ધનહીના ન શોભન્તે ગૃહસ્થાઃ સાધવો ઽપિ હિ ॥ ર્મ્_12.37{37} ॥
વરં પ્રાણપરિત્યાગં ન તુ દ્રવ્યૈર્ વિના ગૃહે ।
પશુવન્ નિરસં ભુક્ત્વા સ્થાસ્યામ્ય્ એવં નિરુત્સવં ॥ ર્મ્_12.38{38} ॥
ભાગ્યેન લભ્યતે દ્રવ્યં ભાગ્યં ધર્મેણ લભ્યતે ।
ધર્મે હિ જાયતે સ્વેષ્ટદેવતાયાઃ પ્રસાદતઃ ॥ ર્મ્_12.39{39} ॥
તદ્ ધર્મભાગ્યલબ્ધાર્થં સ્વકુલદેવતાં પ્રતિ ।
સમ્યગ્ આરાધયિત્વૈવં યાયાં રત્નાકરં પુનઃ ॥ ર્મ્_12.40{40} ॥
મનસીતિ વિનિશ્ચિત્ય સ સાર્થવાહકઃ પુનઃ ।
સ્વકુલદેવતાં સમ્યગ્ આરાધ્ય સમયાચત ॥ ર્મ્_12.41{41} ॥
નમસ્ તે દેવતે નિત્યં ભજે ઽહં શરણં ગતઃ ।
ક્ષંતવ્યં મે ઽપરાધત્વં પ્રસીદ પરમેશ્વર ॥ ર્મ્_12.42{42} ॥
ઇત્થં સા દેવતા સમ્યગ્ આરાધ્ય સંપ્રમોદિતા ।
સર્વસાર્થાન્ સમાહૂય પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_12.43{43} ॥
ભો ભવન્તો વિજાનીધ્વં વયં સર્વે વણિગ્જનાઃ ।
તદ્ અત્ર ભવતામ્ અગ્રે કથ્યતે મે સમીહિતં ॥ ર્મ્_12.44{44} ॥
યદ્ ભવન્તો વયં સર્વે સાર્થવાહકુલોદ્ભવાઃ ।
તત્ તથૈવ ગૃહે સ્થિત્વા નૈવ શોભાં વ્રજેમહિ ॥ ર્મ્_12.45{45} ॥
તસ્માત્ સ્વકુલવૃત્તિસ્થૈઃ સર્વૈર્ અસ્માભિર્ ઉદ્યતૈઃ ।
યશોધર્મસુખાપ્ત્યર્થં કર્ત્તવ્યં ધનસાધનં ॥ ર્મ્_12.46{46} ॥
ધનહીના ન શોભન્તે ગૃહસ્થા હિ કુટુંવિનઃ ।
સાર્થવાહો ઽસ્તુ શોભન્તે વહુરત્નાર્જનોદ્યતાઃ ॥ ર્મ્_12.47{47} ॥
તદ્ વિષાદં પરિત્યક્ત્વા યશોરત્નસુખાપ્તયે ।

ધૈર્ય્યમ્ આલમ્વ્ય સર્વૈશ્ ચ કર્ત્તવ્યં ધનસાધનં ॥ ર્મ્_12.48{48} ॥
ધનવાન્ પુરુષો લોકૈઃ સર્વત્રાપિ પ્રમાન્યતે ।
ધનેન સાધયેદ્ ધર્મં ધર્મેણ સદ્ગતિં વ્રજેત્ ॥ ર્મ્_12.49{49} ॥
તસ્માન્ નિત્યં મહોત્સાહૈસ્ ઞ્લ્ત્યક્ત્વાલસ્યકુશીદતા ।
અર્જનીયં પ્રયત્નેન ધનં દાનાય ભુક્તયે ॥ ર્મ્_12.50{50} ॥
દાનં વિભૂષણં લોકે દાનં દુર્ગતિનિવારણં ।
દાનં સ્વર્ગસ્ય સોપાનં દાનં શાન્તિકરં સદા ॥ ર્મ્_12.51{51} ॥
અસ્માદ્ દાનં સદા કર્તું ભોક્તું સૌખ્યં યથેછયા ।
ભૂયો રત્નાકરં ગંતુમ્ અર્હામહે ધનાર્જને ॥ ર્મ્_12.52{52} ॥
તત્ર રત્નાનિ સંગૃહ્ય સ્વસ્તિપ્રત્યાગતા વયં ।
યાવજ્ જીવં સુખં ભુક્ત્વા દાનં કૃત્વા વસેમહિ ॥ ર્મ્_12.53{53} ॥
યદિ દૈવો વિપત્તિઃ સ્યાત્ સમુદ્રે પતિતા વયં ।
તીર્થરાજે મૃતાઃ સર્વે યાસ્યામઃ સ્વર્ગતિં ધ્રુવં ॥ ર્મ્_12.54{54} ॥
યદિ ભાગ્યાદ્ અથાસ્માકં દેવાનાં ચ પ્રસાદતઃ ।
યાત્રાસિદ્ધિર્ ભવેન્ નૂનં યાવજ્ જીવં સુખં તદા ॥ ર્મ્_12.55{55} ॥
અસ્માદ્ રત્નાકરે ગન્તું ઇછે રત્નપ્રલબ્ધયે ।
તત્ પ્રાયાત મયા સાર્દ્ધં યદિ સંપત્તિમ્ ઇછથ ॥ ર્મ્_12.56{56} ॥
ઇતિ તસ્યોદિતં શ્રુત્વા તે સર્વે વણિજો મુદા ।
તથા તેન સહૈછાન્ત ગન્તું રત્નાકરૈઃ પુનઃ ॥ ર્મ્_12.57{57} ॥
તતો ઽસૌ સાર્થભૃચ્ છીઘ્રં ધૃત્વા સ્વસ્ત્યયનં મુદા ।
સર્વે સાર્થગણૈઃ સાર્દ્ધં પ્રતસ્થે સ્વપુરાદ્ વહિ ॥ ર્મ્_12.58{58} ॥
તતઃ ક્રમાદ્ વ્યતિક્રમ્ય ગ્રામારણ્યવનાનિ ચ ।
પ્રચરન્તશ્ ચ તે સર્વે તીરં પ્રાપુર્ મહોદધેઃ ॥ ર્મ્_12.59{59} ॥
તત્ર સર્વે ઽપિ તે સાર્થા ભાણ્ડાનિ વહને ક્રમાત્ ।
આરોપ્ય સહસારૂઢા જગાહિરે મહામ્બુધૌ ॥ ર્મ્_12.60{60} ॥
તતઃ ક્રમાત્ સમુલ્લંઘ્ય વહુદ્વીપાન્તરાણિ તે ।
રત્નાકરં સમાસાદ્ય રત્નાનિ સમસાધયન્ ॥ ર્મ્_12.61{61} ॥
તત્ર તે વહુરત્નાનિ સમાગૃહ્ય પ્રહર્ષિતાઃ ।
તતઃ પ્રત્યાગતાશ્ ચાબ્ધેસ્ તીરાન્તિકમ્ ઉપાયયુઃ ॥ ર્મ્_12.62{62} ॥
તતસ્ તદ્દૈવયોગેન કાલિકાવાતઘટ્ટિતા ।
સા નૌકા ભિદ્યતે ચૈવં તેષાં વૈ હૃદયૈઃ સહ ॥ ર્મ્_12.63{63} ॥
તદા તે વણિજઃ સર્વે નિઃપ્રયત્નપ્રતિક્રિયા ।
સર્વભાણ્ડૈઃ સહાગાઢે ન્યપતન્ દુષ્ટરે ઽમ્બુધૌ ॥ ર્મ્_12.64{64} ॥
તત્ર તે વિલયં પ્રાપ્તા નિરાલંવા નિરાશ્રયાઃ ।
ઉન્મજ્જન્તો નિમજ્જન્તઃ પ્રેરિતાસ્ તીરમ્ ઊર્મિભિઃ ॥ ર્મ્_12.65{65} ॥
કેચિત્ ફલકમ્ આશ્રિત્ય સમુત્તીર્ય્ય સ્વવીર્ય્યતઃ ।
કેચિદ્ વાહુવલાધાનૈઃ સમુત્તીર્ય્ય સ્થલં યયુઃ ॥ ર્મ્_12.66{66} ॥
કેચિન્ નિહીનવીર્ય્યાઙ્ગા હન્યમાના મહોર્મિભિઃ ।
ઉત્પ્લવન્તા નિમજ્જન્તઃ ખેદિતા નિધનં યયુઃ ॥ ર્મ્_12.67{67} ॥
તતસ્ તેષાં ચ સાર્થાનાં યે ઽવશિષ્ટા સુજીવિનઃ ।

યશોરત્નવિયુક્તાસ્ તે શૂન્યહસ્તા ગૃહં યયુઃ ॥ ર્મ્_12.68{68} ॥
તથાસૌ સાર્થવાહો ઽપિ ગૃહં ગત્વા વિષાદિતઃ ।
એતદ્ વૃત્તં સ્વવંધૂનાં કથિત્વૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_12.69{69} ॥
હા મયા કિં કૃતં પાપં યેનેદ્રિગ્ જાયતે વિપત્ ।
દ્વિધાપિ સિદ્ધ્યતે નૈવ યતો ભાગ્યં ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_12.70{70} ॥
પાપૈર્ ન સિદ્ધ્યતે કર્મ અત્ર યત્નસ્ય કિં વલૈઃ ।
ધર્મેણ સિદ્ધ્યતે કર્મ તસ્માદ્ ધર્મો વલોત્તમઃ ॥ ર્મ્_12.71{71} ॥
તસ્માદ્ ધર્મં પુરસ્કૃત્ય કર્ત્તવ્યં દ્રવ્યસાધનં ।
દ્રવ્યેન સાધયેત્ કર્મ સદ્ગતિં સમવાપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_12.72{72} ॥
કર્મ તુ સિદ્ધ્યતે સમ્યક્ કુલવૃત્તિં ચ ચારિણાં ।
કુલવૃત્તિં પરિત્યજ્ય યો ઽન્યવૃત્તૌ ચરેત્ કુધીઃ ॥ ર્મ્_12.73{73} ॥
સ ઇહાપિ પરિભ્રષ્ટઃ પરત્ર દુર્ગતિં વ્રજેત્ ।
યેનૈવં સદ્ગતિપ્રાપ્તિસ્ તદૈવ કર્મ્મ સાધયેત્ ॥ ર્મ્_12.74{74} ॥
યતો ઽપિ દુર્ગતિં પ્રાપ્તિસ્ તત્ કર્મ તર્હિતં બુધૈઃ ।
તદ્ અત્ર કિં કરિષ્યે ઽહં ક્વ યાસ્યામ્ય્ અર્થમ્ અર્જિતું ।
અર્થં વિના કથં ધર્મં કર્ત્તવ્યં હિ કુટુંવિભિઃ ॥ ર્મ્_12.75{75} ॥
વિના ધર્મં હિ સંસારે જન્મ જીવં ચ નિસ્ફલં ।
કિં તે ન પૌરુષેણાપિ યેન ધર્મં ન સાધ્યતે ॥ ર્મ્_12.76{76} ॥
ધિગ્ ધિગ્ મે જન્મ સંસારે જીવિતું ન તથોત્સહે ।
વરં પ્રાણપરિત્યાગં ન ત્વ્ એવં ચિરજીવિતં ॥ ર્મ્_12.77{77} ॥
અવશ્યં જન્તુભિર્ મૃત્યુર્ ગન્તવ્યં એકધા ધ્રુવં ।
તતો ઽત્ર મર્તુમ્ ઇછામિ ન ત્વ્ એવમ્ ઉષિતું ગૃહે ॥ ર્મ્_12.78{(78)} ॥
એવંજીવો ન શોભે ઽહં ધિગ્ પ્રવાદાગ્નિદગ્ધિતઃ ।
કથં મે શામ્યતે દુઃખં યેનાહં પરિખેદિતઃ ॥ ર્મ્_12.79{(78)} ॥
કિં કર્ત્તવ્યં ક્વ ગન્તવ્યં યત્નં ચાત્ર ન વિદ્યતે ।
સર્વથાહં વિનષ્ટો ઽસ્મિ કો મે ઽસ્તિ રક્ષકો જનઃ ॥ ર્મ્_12.80{79} ॥
યશોધર્મપરિભ્રષ્ટો વ્રજેયં દુર્ગતિં ખલુ ।
તદાહં કિં કરિષ્યામિ ધર્મયશઃસુખાન્વિતઃ ॥ ર્મ્_12.81{80} ॥
માનુષ્યે લભ્યમાને હિ કુતો ધર્માનુસાધનં ।
વિના ધર્મ્મં યશોદ્રવ્યઃ કિં સૌખ્યં ગૃહવાસિનાં ॥ ર્મ્_12.82{81} ॥
વિના ધર્મયશોદ્રવ્યૈર્ યો ગૃહસ્થઃ પશુઃ ખલુ ।
ધર્મેણ સાધયેદ્ દ્રવ્યં યશોભાગ્યસુખાપ્તયે ॥ ર્મ્_12.83{82} ॥
ધર્માદ્ ધિ જાયતે પુણ્યં દાનશીલક્ષમાદિભિઃ ।
પુણ્યેનૈવ પ્રલભ્યન્તે ચતુર્વર્ગા અપિ ધ્રુવં ॥ ર્મ્_12.84{83} ॥
તદ્ એતેષાં મમૈકો ઽપિ ન વિદ્યતે કથં ચન ।
હા હતો ઽસ્મિ સ્વદૈવેન કિં કરોમિ વિખેદિતઃ ॥ ર્મ્_12.85{84} ॥
સર્વથાહં વિનષ્ટો ઽસ્મિ નમો દૈવાય કર્મણે ।
એવં તેષાં સ્વવંધૂનાં વિલપીત્વા સ સાર્થપઃ ॥ ર્મ્_12.86{85} ॥
તસ્થૌ ચિન્તાકુલીભૂતો ધનાર્જનનિરાશ્રયા ।
એવં વ્યવસ્થિતં દૃષ્ટ્વા તં તે સર્વે ઽપિ વાંધવાઃ ॥ ર્મ્_12.87{86} ॥

દત્વાશ્વાસં વિનોદાય બોધયન્તે ધ્રુવં તથા ।
સાધો સાર્થપતે સત્યં તત્ સર્વં યત્ ત્વયોચ્યતે ॥ ર્મ્_12.88{87} ॥
તદ્ એવં ધૈર્ય્યમ્ આલંવ્ય પ્રોદ્યમસ્વ ગૃહે વસન્ ।
સાધો કુત્રાપિ મા ધાવ નિર્માણસદૃશં ફલં ॥ ર્મ્_12.89{88} ॥
યાવદ્ એવામ્ભસા કુમ્ભઃ સિંધાવ્ અન્ધૌ ઽવપૂર્યતે ।
યદ્ અભાવિ ન તદ્ ભાવિ ભાવિ નૈવ તદ્ અન્યથા ॥ ર્મ્_12.90{89} ॥
અવશ્યં ભાવિનો ભાવા ભવંતિ સર્વદેહિનાં ।
અવશ્યં ભાવિનો ભાવા ન ભવેયુસ્ તથા યદિ ॥ ર્મ્_12.91{90} ॥
પિત્રા ત્યક્તઃ કથં રામો રાજ્યભ્રષ્ટો વનં યયૌ ।
તત્રાપિ વસતસ્ તસ્ય ભાર્યા શીતા પતિવ્રતા ॥ ર્મ્_12.92{91} ॥
આહૃત્ય રક્ષસા નીતા કથં લંકાપુરે ઽવસત્ ।
તતો રામેણ વીર્યેણ હત્વાસૌ રાવણસ્ તતઃ ॥ ર્મ્_12.93{92} ॥
પ્રત્યાનીય પુનઃ શીતા ત્યક્તા ભર્ત્ત્રા સ્વયં કથં ।
પુનર્ ઋષેઃ સમાનીય સભામધ્યે પરિક્ષિતા ॥ ર્મ્_12.94{93} ॥
તતઃ પૃથ્યા સ્વયં ગૃહ્ય સીતાનીતા રસાતલં ।
તતસ્ તદ્વિરહાર્ત્તાસૌ રામઃ સંસારનિસ્પૃહઃ ॥ ર્મ્_12.95{94} ॥
નદ્યાં પ્રાણસ્વયં ત્યક્ત્વા જનં સાર્દ્ધં દિવં યયૌ ।
એવમ્ અન્યે ઽપિ રાજાનો યુધિષ્ઠિરા નૃપાદયઃ ।
રાજ્યભ્રષ્ટા વને ગત્વા વિભ્રમુસ્ તે ઽપિ દૈવતઃ ॥ ર્મ્_12.96{95} ॥
એવમ્ અન્યે ઽપિ લોકાશ્ ચ સર્વત્રૈધાતુકભવાઃ ।
ઉત્તમા અધમા મધ્યા સંતિ તે ઽપિ સ્વદૈવતઃ ॥ ર્મ્_12.97{96} ॥
કેચિદ્ ગૃહે મૃતાઃ કેચિજ્ જાયમાના મૃતા અપિ ।
કેચિદ્ વાલ્યે મૃતાઃ કેચિત્ કૌમારત્વે મૃતાસ્ તથા ॥ ર્મ્_12.98{97} ॥
યૌવને ઽપિ મૃતાઃ કેચિન્ મૃતા વૃદ્ધે વદન્તિ મે ।
સર્વે ઽપ્ય્ એવં મૃતા લોકાઃ સ્વસ્વદૈવપ્રમાણતઃ ॥ ર્મ્_12.99{98} ॥
એવં દેવાદયો લોકાઃ સુખદુઃખાનુયોગિનઃ ।
સ્વસ્વદૈવાનુભાવેન ષડ્ગતિષુ ચરન્તિ તે ॥ ર્મ્_12.100{99} ॥
કેચિદ્ વાલ્યે સુખં ભુક્ત્વા યૌવને દુઃખભાગિનઃ ।
કેચિચ્ ચ યૌવને સૌખ્યં ભુક્ત્વા વૃદ્ધે સુદુઃખિતાઃ ॥ ર્મ્_12.101{100} ॥
કેચિચ્ ચ દુઃખિતા વાલ્યે યૌવને સૌખ્યભાગિનઃ ।
વૃદ્ધત્વસ્ય સુખીભૂતા ભવંતિ તે ઽપિ હિ દૈવતઃ ॥ ર્મ્_12.102{1} ॥
સર્વે ઽપિ સુખમ્ ઇછન્તિ દુઃખં નેછતિ કશ્ ચન ।
તથા સુખાનિ સંપ્રાપ્તું યત્નં કુર્વન્ત્ય્ અનેકશઃ ॥ ર્મ્_12.103{2} ॥
કેષાં ચિત્ સિદ્ધ્યતે યત્નં કેષાં ચિદ્ વા ન સિદ્ધ્યતિ ।
કેષાં ચિદ્ વિઘ્નતાં યાતિ તત્ સર્વં દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.104{3} ॥
તથા ચ રોગિણાં રોગા વૈદ્યોપચારણૈર્ અપિ ।
વર્દ્ધ્યન્તે નૈવ શામ્યન્તે તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.105{4} ॥
કેષાં ચિદ્ રોગિણાં રોગા વિના વૈદ્યોપચારણે ।
શામ્યંતે યત્નતો ચાપિ તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.106{5} ॥
તથા ચલ્દ્ મંત્રિણાં મંત્રાઃ સિદ્ધ્યન્તે યત્નતો લઘુઃ ।

કેષાં ચિદ્ વિઘ્નતાં યાન્તિ તદ્ અપિ દૈવકારણાત્ ॥ ર્મ્_12.107{6} ॥
તથૈવં વણિજાં લાભોઃ સિદ્ધ્યન્તે યત્નતો ઽપિ ચ ।
કેષાં ચિન્ નૈવ યત્નેન તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.108{7} ॥
તથા વીરા રણે શત્રું વિના યત્નં જયંત્ય્ અપિ ।
કેચિત્ તુ રિપુના યુદ્ધે હન્યમાના મૃતાઃ પરે ॥ ર્મ્_12.109{8} ॥
કેચિત્ કૃત્વા મહાયુદ્ધં હન્યમાનાઃ પરસ્પરં ।
ત્યક્ત્વા દેહં ગતાઃ સ્વર્ગં તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.110{9} ॥
એવં સાંયાત્રિકા રત્નં પ્રાપ્તું રત્નાકરં ગતાઃ ।
કેચિદ્ રત્નાનિ સંગૃહ્ય સ્વસ્તિ પ્રત્યાગતા ગૃહં ॥ ર્મ્_12.111{10} ॥
કેચિદ્ રત્નમ્ અલબ્ધં વૈ શૂન્યહસ્તા ગૃહાગતાઃ ।
કેચિચ્ ચ નિધનં યાતાસ્ તત્રૈવ મકરાલયે ॥ ર્મ્_12.112{11} ॥
કેચિદ્ યત્નાત્ સમુત્તીર્ય જીવન્તો ગૃહમ્ આગતાઃ ।
કેચિચ્ ચ જાંગલે ચૌરૈર્ નિહતા મરણં ગતાઃ ॥ ર્મ્_12.113{12} ॥
કેચિચ્ ચ જંતુભિર્ માર્ગે હિંસ્યમાને મૃતા વને ।
કેષાં ચિત્ સિદ્ધ્યતે યાત્રા મહલ્લાભસમન્વિતાઃ ॥ ર્મ્_12.114{13} ॥
કેષાં ચિદ્ વિઘ્નતાં યાન્તિ તથાપિ દૈવયોગતઃ ।
કૈશ્ ચિદ્ ગૃહે નિધિઃ પ્રાપ્તઃ કૈશ્ ચિદ્ દેશાન્તરે વને ॥ ર્મ્_12.115{14} ॥
કૈશ્ ચિદ્ દૂરે ભ્રમદ્ભિશ્ ચ નૈવ કિં ચિત્ ક્વ ચિદ્ ધનં ।
કેષાં ચિદ્ વર્દ્ધતે સંપદ્ યત્નાયાસં વિના લઘુ ॥ ર્મ્_12.116{15} ॥
કેષાં ચિદ્ ધીયતે સંપદ્ રક્ષિતાપિ પ્રયત્નતઃ ।
કેષાં ચિત્ સુસ્થિરા સંપત્ કેષાં ચિદ્ વલ અસ્થિરા ॥ ર્મ્_12.117{16} ॥
કેષાં ચિજ્ જાયતે નૈવ નાનોપાયાર્જનૈર્ અપિ ।
એવં નાનાપ્રકારૈશ્ ચ સત્વાસ્ ત્રૈધાતુકોદ્ભવાઃ ॥ ર્મ્_12.118{17} ॥
ભુંજતે સુખદુઃખાનિ સ્વસ્વદૈવાનુસારિણાઃ ।
સુખસ્યાન્તે હિ દુઃખાનિ દુઃખસ્યાન્તે સુખાનિ ચ ॥ ર્મ્_12.119{18} ॥
ભુંજન્તે જંતવઃ સર્વે ભ્રમન્તે ષડ્ગતિષ્વ્ અપિ ।
તથા ભવન્તિ મિત્રાણિ દ્વિષો ઽપિ હિતકારિણઃ ॥ ર્મ્_12.120{19} ॥
મિત્રાણ્ય્ અપિ દ્વિષો દુષ્ટા ભવંતિ દૈવયોગતઃ ।
તથામૃતં વિષીભૂતં વિષં ચાપ્ય્ અમૃતી ભવેત્ ॥ ર્મ્_12.121{20} ॥
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહદ્ વરં ॥ ર્મ્_12.122{21} ॥
તથા ચ બ્રહ્મણઃ શીર્ષં નિકૃત્તં શૂલપાણિના ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહાવલી ॥ ર્મ્_12.123{22} ॥
તથા ચક્રી સુવીરો ઽપિ વ્યાધેષુ નિહતો મૃતઃ ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહદ્ વલં ॥ ર્મ્_12.124{23} ॥
યશ્ ચ ભૂતાધિપશ્ ચેશઃ સો ઽપ્ય્ ઉમત્તો દિગંવરઃ ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહેશ્વરઃ ॥ ર્મ્_12.125{24} ॥
ચંદ્રો ઽપિ ચ કલંકાઙ્કો માસે માસે ઽપિ હીયતે ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહદ્વલં ॥ ર્મ્_12.126{25} ॥
એવં ચન્દ્રદિનેશૌ ચ ગ્રહેણાપિ નિપીડિતૌ ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહાવલી ॥ ર્મ્_12.127{26} ॥

રામો રક્ષોવિજેતાપિ પુત્રેણ નિહતો રણે ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહાવલી ॥ ર્મ્_12.128{27} ॥
તથાર્જ્જુનઃ સુધીરો ઽપિ પુત્રેણાપિ હતો રણે ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહાવલં ॥ ર્મ્_12.129{28} ॥
તથા ચ પર્શુરામેણ માતાપિ નિહતા ક્રુધા ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહાવલઃ ॥ ર્મ્_12.130{29} ॥
બિંબિસારો નૃપેન્દ્રો ઽપિ પુત્રેણાજાતશત્રુણા ।
વંધને મારિતં ચૈવં તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.131{30} ॥
તસ્માચ્ ચ બ્રહ્મદત્તેન ધર્મપાલો સ નન્દનઃ ।
મારિતઃ પ્રમદાતુષ્ટ્યૈ તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.132{31} ॥
રાજ્ઞી ચ દુર્પતી માતા સ્વાત્મજસ્યાપિ રોહિતં ।
પીત્વૈવ નિર્દયા તુષ્ટા તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.133{32} ॥
ક્ષાન્તિવાદી મુનિશ્ ચાપિ રાજ્ઞા નિર્દયચેતસા ।
અસિના ઘાતિતો ઽરણ્યે તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.134{33} ॥
પ્રસેનજિન્ નૃપેશો ઽપિ પુત્રેણાપિ સ્વરાજ્યતઃ ।
નિર્વાસિતો વને ભ્રાન્તસ્ તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.135{34} ॥
એવમ્ અન્યે ઽપિ રાજાનો હત્વા જ્ઞાતી સ્વવાંધવાન્ ।
ભુંજતે પ્રાપ્ય રાજ્યાનિ તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.136{35} ॥
એવં પિત્રા સુતાસ્ ત્યક્ત્વા માત્રા ચ સ્વાત્મજા અપિ ।
વંધુમિત્રાદિભિસ્ ત્યક્ત્વા કેચિદ્ દૈવાનુયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.137{36} ॥
ભાર્યાપિ સ્વામિના ત્યક્ત્વા ભર્ત્તાપિ ભાર્ય્યયા તથા ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહત્તરં ॥ ર્મ્_12.138{37} ॥
પુત્રેણાપિ પિતા ત્યક્તં માતાપિ જનની તથા ।
ધાત્રી ચાપિ પરિત્યક્તાસ્ તથા પૌત્રપિતામહઃ ॥ ર્મ્_12.139{38} ॥
તથા પિતામહસ્ ત્યક્તઃ પુત્રૈશ્ ચાપ્ય્ અતિનિર્દયૈઃ ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહત્તરં ॥ ર્મ્_12.140{39} ॥
તથા રાજ્ઞા સ્વભૃત્યાશ્ ચ સેવકા અપિ સજ્જનાઃ ।
અપરાધં વિના ત્યક્તાસ્ તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.141{40} ॥
તથા સખિસહાયાં ચ વંધુમિત્રસુહૃજ્જનાન્ ।
પરિત્યક્ત્વા નિહંત્ય્ અન્તે તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.142{40*} ॥
તથા શિષ્યાન્ ગુરુર્ હન્તિ શિષ્યો હન્તિ ગુરુમ્ અપિ ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહત્તરં ॥ ર્મ્_12.143{41} ॥
તથાપિ ઘ્નન્તિ ભર્ત્તારં સ્વામિનં સેવકાન્ન્ અપિ ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહત્તરં ॥ ર્મ્_12.144{42} ॥
તથા ચ સ્વયમ્ આત્માનં ઘ્નન્તિ કેચિદ્ રુષાન્વિતાઃ ।
તદ્ અપિ દૈવયોગેન તસ્માદ્ દૈવં મહત્તમઃ ॥ ર્મ્_12.145{43} ॥
કેચિચ્ છસ્ત્રૈઃ સ્વયં હત્વા કેચિદ્ ભુક્ત્વા વિષાદિકં ।
કેચિદ્ અગ્નૌ જલે સ્વભ્રે પ્રપાતાત્ પતિતા મૃતાઃ ॥ ર્મ્_12.146{44} ॥
કેચિત્ પાશૈઃ સ્વયં બધ્ય મૃતાઃ કેચિચ્ ચ વંધને ।
કેચિત્ પાનાશનાદીંશ્ ચ ત્યક્ત્વા યાંતિ યમાલયં ॥ ર્મ્_12.147{45} ॥

એવં કૃત્વાપિ યાન્ત્ય્ એવ કેચિદ્ વાપિ સુરાલયં ।
કેચિચ્ ચ નરકે યાન્તિ તત્ સર્વં દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.148{46} ॥
તથા મૃદ્દારુપાષાણે નાનાધાતુપ્રતિષ્ઠિતાઃ ।
દેવતાશ્ ચ દદન્ત્ય્ એવં ફલં દૈવનિયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.149{47} ॥
પરે ઽપિ સ્વજના ઇષ્ટાઃ સહજા અપિ ચ દ્વિષઃ ।
ભવન્તિ તત્ ક્ષણાદ્ એવ તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.150{48} ॥
એવં ત્રૈધાતુકોત્પન્નાઃ સર્વે સત્વાશ્ ચ જંતવઃ ।
ષડ્ગતિષુ ભ્રમન્તસ્ તે ચરન્તિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.151{49} ॥
કેચિદ્ વીરા ગુણાઢ્યાશ્ ચ સુંદરા ભાગ્યમાનિનઃ ।
સર્વસંપત્સમૃદ્ધાશ્ ચ ચક્રવર્ત્તિનૃપાદયઃ ॥ ર્મ્_12.152{50} ॥
કેચિચ્ ચ નિર્ગુણાઃ પ્રાઢ્યાઃ કેચિન્ નિર્ગુણિનઃ શઠાઃ ।
કેચિચ્ ચ વિકલાંગાશ્ ચ ગુણસંપત્તિભાગિનઃ ॥ ર્મ્_12.153{51} ॥
કેચિચ્ ચ સુંદરા મૂર્ખા નિર્ધના નિર્ગુણાઃ શઠાઃ ।
કેચિચ્ ચ ગુણિનઃ પ્રાઢ્યા નીચકર્માનુચારિણઃ ॥ ર્મ્_12.154{52} ॥
કેચિન્ નીચકુલોત્પન્નાઃ ગુણાઢ્યાઃ સાધુવૃત્તયઃ ।
દાતારો ધનિનો વીરાઃ સર્વસત્વાનુપાલકાઃ ॥ ર્મ્_12.155{53} ॥
કેચિદ્ ઉચ્ચકુલોત્પન્ના નિર્ગુણા દુષ્ટવૃત્તયઃ ।
કૃપણા વિકલાંગાશ્ ચ નિર્દયાશ્ ચ દુરાશયાઃ ॥ ર્મ્_12.156{54} ॥
કેચિદ્ વીરા હ્ય્ અલાભિજ્ઞાઃ કુલીનાઃ સાધવો ઽપિ યે ।
તે ઽપિ જાતિનિહીને ઽપિ ભજંતિ શરણં ગતાઃ ॥ ર્મ્_12.157{55} ॥
કેચિચ્ ચ ગુણવન્તો ઽપિ કુચેલાઃ કૃશગાત્રિકાઃ ।
પ્રેતવદ્ ભુજ્યમાનાશ્ ચ ચરંતિ ભિક્ષુકા ભુવિ ॥ ર્મ્_12.158{56} ॥
કેચિચ્ ચ નિર્ગુણા વાપિ વંચકા દુષ્ટમાનસાઃ ।
માન્યન્તે સાધુવલ્ લોકે તદ્ અપિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.159{57} ॥
એવં નાનાવિધા લોકાઃ ષડ્ગતિષુ સમુદ્ભવાઃ ।
સુખદુઃખાનિ ભુંજન્તે ભ્રમંતિ દૈવયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.160{58} ॥
તસ્માદ્ દૈવં મહાવીરં સર્વત્રૈધાતુકેષ્વ્ અપિ ।
કેનાપિ શક્યતે નૈવ વશે નેતું કથં ચન ॥ ર્મ્_12.161{59} ॥
તેન દૈવં મહાનાથઃ સર્વકર્માધિપઃ પ્રભુઃ ।
સ્રષ્ટા ભર્ત્તા ચ હર્ત્તા ચ ત્રૈધાતુવાસિનામ્ અપિ ॥ ર્મ્_12.162{60} ॥
તસ્યાપ્ય્ અધિપતિબ્રહ્મા સર્વલોકેશ્વરો વિધિઃ ।
તત્ તસ્ય શરણં ગત્વા ભક્ત્યા નિત્યં સમર્ચય ॥ ર્મ્_12.163{61} ॥
તસ્મિં તુષ્ટે વિધૌ દેવૈઃ પરિતુષ્ટં ભવેદ્ ધ્રુવં ।
તતો દૈવપ્રસાદેન સર્વત્ર મંગલં ભવેત્ ॥ ર્મ્_12.164{62} ॥
દૈવે તુષ્ટે સુસિદ્ધ્યન્તે સર્વકર્માણિ યત્નતઃ ।
વિરુદ્ધે તુ ન સિદ્ધ્યન્તે યત્નૈઃ સંસાધિતાન્ય્ અપિ ॥ ર્મ્_12.165{63} ॥
તસ્માદ્ દૈવાધિપં દેવં બ્રહ્માણં ચતુરાનનં ।
ભજ દૈવપ્રસન્નાય સર્વકાર્યપ્રસિદ્ધયે ॥ ર્મ્_12.166{64} ॥
દૈવં બ્રહ્મપ્રસાદેન શુભદં સંમુખી ભવેત્ ।
તતસ્ તે મંગલં નિત્યં સર્વકાર્ય્યેષુ સંભવેત્ ॥ ર્મ્_12.167{65} ॥

એવં સાર્થપતે નત્વા વિધાનં કાર્ય્યસાધનં ।
વિધિનારાધ્ય સદ્ભક્ત્યા કુરુષ્વ કર્મસાધનં ॥ ર્મ્_12.168{66} ॥
તથા ચેત્ સર્વથા નિત્યં યાત્રાયં મંગલં ભવેત્ ।
અન્યદ્ વા ચિન્તિતં કાર્યં સર્વાપ્ય્ એવં પ્રસત્સ્યતે ॥ ર્મ્_12.169{67} ॥
યદિ વાંછાસ્તિ તે ભૂયો ગન્તું રત્નાકરં પ્રતિ ।
તથાભ્યર્ચ્ય વિધાતારં ગછેત્ સ્વસ્તિ ભવેત્ ખલુ ॥ ર્મ્_12.170{68} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સાર્થવાહસ્ તથેતિ સઃ ।
પ્રતિજ્ઞાય સમભ્યર્ચ્ય બ્રહ્માણં પ્રાર્થયત્ તદા ॥ ર્મ્_12.171{69} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ બ્રહ્મં યાત્રાસિદ્ધિં કુરુષ્વ મે ।
એવં વિધિં સમારાધ્ય સ સાર્થાધિપતિસ્ તતઃ ॥ ર્મ્_12.172{70} ॥
રત્નં પ્રાપ્ત્યૈ પુનઃ સાર્થાન્ સમાહૂયાબ્રવીત્ તથા ।
ભવન્તઃ શ્રૂયતાં વાક્યં યન્ મયા સમુદીરિતં ॥ ર્મ્_12.173{71} ॥
અત્રાસ્તિ યદિ વો વાંછા તથા કર્તું સમુદ્યતાં ।
અહં રત્નાકરં ભૂયો ગન્તું ઇછામિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_12.174{72} ॥
તદ્ યદીછથ રત્નાનિ તથા યાત મયા સહ ।
કિં ચાપ્ય્ અત્ર વયં સર્વે સાર્થવાહકુલોદ્ભવાઃ ॥ ર્મ્_12.175{73} ॥
તદ્ ગૃહે પશુવદ્ ભુક્ત્વા કથં શોભી વ્રજેમહિ ।
સંસારે સર્વજંતૂનાં એકધા મરણં ધ્રુવં ॥ ર્મ્_12.176{74} ॥
તત્ કિં નો મરણે ભીત્યા મૃત્યું કેન નિવાર્ય્યતે ।
યદિ દૈવાદ્ વિપત્તિઃ સ્યાદ્ અસ્માકં કર્મ્મદોષતઃ ॥ ર્મ્_12.177{75} ॥
સર્વતીર્થજલાધારે મૃતાઃ સ્વર્ગં વ્રજેમહિ ।
યદિ ભાગ્યાચ્ ચ નો યાત્રા સિદ્ધા સ્વસ્તિમતી ભવેત્ ।
તદા જીવં સુખં દાનં કૃત્વા સ્વર્ગં વ્રજેમહિ ।
તદ્ વિષાદં પરિત્યજ્ય યશોધર્મ્મસુખાપ્તયે ॥ ર્મ્_12.178{76} ॥
વીર્યોત્સાહં સમાધાય સમાયાત મયા સહ ।
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સર્વે તે વણિજો મુદા ॥ ર્મ્_12.179{77} ॥
તથેતિ ચ સમુત્સાહં કૃત્વા ગંતું સમુદ્યતાઃ ।
તતઃ સર્વે ઽપિ તે સાર્થા ધૃત્વા સ્વસ્ત્યયનં વિધિં ॥ ર્મ્_12.180{78} ॥
પણ્યમ્ આદાય તેનૈવ સહ સાર્થભૃતા યયુઃ ।
તતસ્ તે પ્રસ્થિતાઃ સર્વે ગ્રામારણ્યવનસ્થલીઃ ॥ ર્મ્_12.181{79} ॥
સમુત્તીર્ય્ય ક્રમાદ્ યાતાસ્ તીરં પ્રાપુર્ મહોદધેઃ ।
તત્ર નાવિ સમારૂઢા કર્ણધારપ્રયત્નતઃ ॥ ર્મ્_12.182{80} ॥
મરુતાંતે ઽનુકૂલેન જગાહિરે મહોદધિં ।
તતસ્ તેષાં ચ સર્વેષાં દૈવયોગાનુયોગતઃ ॥ ર્મ્_12.183{81} ॥
સા નૌકા કાલિકાવાતસંક્ષુબ્ધાભૂદ્ વિભેદિતા ।
તદા સર્વે ઽપિ તે સાર્થા દૃષ્ટ્વા નૌકાં વિભેદિતાં ॥ ર્મ્_12.184{82} ॥
ત્રસિતાઃ સહસા તસ્માત્ પ્રત્યાયયુઃ પ્રયત્નતઃ ।
તતસ્ તે વણિજઃ સર્વે વિપંનાશા વિષાદિતાઃ ॥ ર્મ્_12.185{83} ॥
રાત્રૌ સ્વસ્વગૃહે ગત્વા વિભગ્નાસા વિષેદિરે ।
તથાસૌ સાર્થવાહો ઽપિ લજ્જિતઃ ખણ્ડિતાશયઃ ॥ ર્મ્_12.186{84} ॥

ખેદિતાત્મા ગૃહે તસ્થૌ મૂકવદ્ ધિ નતોત્સવઃ ।
તતો ભાર્ય્યા સતી ભદ્રા પતિખેદવિભેદિતં ।
દૃષ્ટ્વા તં વિકલીભૂતં સમુપેત્યાબ્રવીત્ પુનઃ ॥ ર્મ્_12.187{85} ॥
મા વિષાદં કૃથાઃ સ્વામિન્ન્ અત્ર ધૈર્ય્યં સમાશ્રયઃ ।
ધર્મિષ્ઠે શરણં ગત્વા કુરુષ્વ ધર્મસાધનં ॥ ર્મ્_12.188{86} ॥
ધર્મ્મેણ જીયતે પાપં નિષ્પાપો નિર્મલાશયઃ ।
શુદ્ધચિત્તો વિશુદ્ધાત્મા પુણ્યાત્મા ભાગ્યમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_12.189{87} ॥
તતો ભાગ્યવતઃ પુંસો યદ્ યત્ કર્મણિ સાધિતં ।
તત્ તત્ સર્વં પ્રસિદ્ધ્યેત તસ્માદ્ ધર્મં ચરોત્તમં ॥ ર્મ્_12.190{88} ॥
ધર્મમ્ એવ સુહૃદ્ મિત્રમ્ ઇહામુત્ર સહાનુગઃ ।
ધર્મ્મેણ પાલ્યતે સર્વં તસ્માદ્ ધર્મો જગત્સુહૃત્ ॥ ર્મ્_12.191{89} ॥
ધર્મા નાનાવિધા લોકે કુલચર્ય્યાનુસરતઃ ।
સર્વેષામ્ અપિ ધર્માણાં દયા ધર્મે વિશિષ્યતે ॥ ર્મ્_12.192{90} ॥
દયાલુઃ સુગતો બુદ્ધો ધર્મરાજસ્ તથાગતઃ ।
સમન્તભદ્ર આત્મજ્ઞઃ સર્વસત્વહિતંકરઃ ॥ ર્મ્_12.193{91} ॥
સર્વજ્ઞો મારજિચ્ છાસ્તા જગન્નાથઃ શુભાર્થદઃ ।
ષડભિજ્ઞો જગદ્ભર્ત્તા સર્વલોકાધિપેશ્વરઃ ॥ ર્મ્_12.194{92} ॥
તસ્માત્ તસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય સદ્ભક્ત્યા શરણં વ્રજન્ ।
સદ્ધર્મશરણં કૃત્વા ભજ નિત્યમ્ ઉપાસકઃ ॥ ર્મ્_12.195{93} ॥
તતસ્ તે નશ્યતે પાપં મંગલં ચ ભવેદ્ ધ્રુવં ।
તદૈવ સર્વકાર્યાણિ સમેત્સ્યંતે ન સંશયઃ ॥ ર્મ્_12.196{94} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સ સાર્થાધિપતિર્ મુદા ।
તથેતિ સંપ્રતિજ્ઞાય સંબુદ્ધશરણં યયૌ ॥ ર્મ્_12.197{95} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ પાપિસ્થો ઽહં સુદુર્ભગઃ ।
ભવતાં શરણં ગછે તન્ માં દૃષ્ટ્વાશુ રક્ષતાં ॥ ર્મ્_12.198{96} ॥
યન્ મયા પ્રકૃતં પાપં કારિતં વાનુમોદિતઃ ।
તત્ સર્વં દેશયિષ્યામિ તન્ મે દેહિ શુભાં ગતિં ॥ ર્મ્_12.199{97} ॥
ભવતાં સર્વદા નાથ શરણં યામ્ય્ ઉપાસકઃ ।
અન્યો મે શરણં નાસ્તિ તન્ માં રક્ષ સદા ભજે ॥ ર્મ્_12.200{98} ॥
ત્રિધાપિ મે જગન્નાથ યાત્રા ભગ્ના સ્વદૈવતઃ ।
ગૃહસ્થઃ સાર્થવાહો ઽહં તન્ મે દેહિ સુસંપદઃ ॥ ર્મ્_12.201{99} ॥
યન્વ્ અહં સાંપ્રતં નાથ ભવતં શરણં વ્રજન્ ।
ભૂયો રત્નાકરં ગન્તું ઇછામિ રત્નલબ્ધયે ॥ ર્મ્_12.202{100} ॥
યદિ યાત્રા ભવેત્ સિદ્ધિ યાવલ્ લાભં ચ લપ્સ્યતે ।
તદુપાયેન સંબુદ્ધં પૂજયેયં સસાંઘિકં ॥ ર્મ્_12.203{1} ॥
ઇત્ય્ એવં નિશ્ચયં કૃત્વા સંબુદ્ધં સંસ્મરન્ મુહુઃ ।
તાં ભાર્ય્યાં ભદ્રિકાં દૃષ્ટ્વા પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_12.204{2} ॥
ભદ્રે ત્વયા યદ્ આદિષ્ટં તથા કર્તું સમુત્સહે ।
અદ્યાગ્રેણ જગન્નાથં શરણં યાસ્યામ્ય્ ઉપાસકઃ ॥ ર્મ્_12.205{3} ॥
ભદ્રે નામ્ના જિનેન્દ્રસ્ય યાસ્યે રત્નાકરે પુનઃ ।

યદિ યાત્રા ભવેત્ સિદ્ધિ યાવલ્ લાભં ચ લપ્સ્યતે ॥ ર્મ્_12.206{4} ॥
તદુપાર્દ્ધેન રત્નેન સસંઘં સુગતં તદા ।
યથાર્હં પૂજયિષ્યે ઽહમ્ ઇતિ સંકલ્પિતં મયા ॥ ર્મ્_12.207{5} ॥
યદિ દૈવાદ્ વિપત્તિઃ સ્યાત્ સંબુદ્ધનામ સંસ્મરન્ ।
સર્વતીર્થજલાધાને મૃતો યાયાં સુખાવતીં ॥ ર્મ્_12.208{6} ॥
તદ્ અત્ર યદિ મે કાર્ય્યં શુભં કર્તું સમિછસિ ।
તદ્ વિષાદં પરિત્યજ્ય ધૈર્ય્યં કૃત્વા સુખં વસ ॥ ર્મ્_12.209{7} ॥
ઇતિ ભર્ત્ત્રોદિતં શ્રુત્વા સા ભાર્ય્યા ભદ્રિકા સતી ।
તથેતિ પ્રતિસંમોદ્ય સ્વામિનં તં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_12.210{8} ॥
યદ્ય્ એવં તે સમીહાસ્તિ કૃત્વ્ એતં નિશ્ચયં પ્રભો ।
સંબુદ્ધસ્મરણં ધૃત્વા ગછ સ્વસ્તિં સમાચર ॥ ર્મ્_12.211{9} ॥
યદિ બુદ્ધકૃપાદૃષ્ટિઃ સત્વેષુ વિદ્યતે કિલ ।
તથાવશ્યં સ સંબુદ્ધઃ પશ્યન્ ત્વાં ચાપ્ય્ અચેત્ ખલુ ॥ ર્મ્_12.212{10} ॥
તદા તે મઙ્ગલં નિત્યં યાત્રા સ્વસ્તિમતી ભવેત્ ।
તતસ્ તે જન્મ સંસારે સાફલ્યં ચ ભવેત્ ખલુ ॥ ર્મ્_12.213{11} ॥
તેન સ્વામિં જિનેંદ્રસ્ય નામસ્વસ્ત્યયનં દધત્ ।
ગછ યાત્રા સુસિદ્ધાસ્તુ સ્વસ્તિ પ્રત્યાગતાશુ ચ ॥ ર્મ્_12.214{12} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સ સાર્થાધિપતિર્ મુદા ।
ભૂયઃ સાર્થગણાન્ સર્વાન્ સમાહૂયાબ્રવીત્ તથા ॥ ર્મ્_12.215{13} ॥
ભવન્ત શ્રૂયતાં વાક્યં યન્ મયાત્ર સમીહિતં ।
અહં રત્નાકરં ભૂયો ગન્તુમ્ ઇછામિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_12.216{14} ॥
તદ્ અસ્તિ યદિ વો વાંછા યશઃસંપત્સુખાપ્તયે ।
સમાયાત મયા સાર્દ્ધં રત્નાકરં વ્રજેમહિ ॥ ર્મ્_12.217{15} ॥
યદિ ભાગ્યાદ્ ધિ નો યાત્રા સિદ્ધા સ્વસ્તિમતિર્ ભવેત્ ।
યાવજીવં સુખં ધર્મં કૃત્વા સ્વર્ગં વ્રજેમહિ ।
અથ વા સ્યાદ્ વિપત્તિર્ નઃ સર્વતીર્થજલાશ્રયે ।
મૃતાઃ સ્વર્ગં ગમિષ્યામો હ્ય્ અવશ્યં મરણે સતિ ॥ ર્મ્_12.218{16} ॥
પશુવત્ કિં ગૃહે સ્થિત્વા સુખં વા કિં યશો વિના ।
યશોન્વિતા મૃતા યે હિ તત્પુમાંસો નરોત્તમાઃ ॥ ર્મ્_12.219{17} ॥
યદ્ અર્થમ્ એવ જીવામસ્ તદ્ અર્થં યન્ ન વિદ્યતે ।
કિં તેન જીવિતેનાપિ કેવલં દુઃખભાગિનઃ ॥ ર્મ્_12.220{18} ॥
વરમ્ એવાદ્ય મે મૃત્યુર્ ન વ્યર્થં ચિરજીવિતં ।
યસ્માચ્ ચિરમ્ અપિ સ્થિત્વા મૃત્યુર્ કેન નિવાર્ય્યતે ॥ ર્મ્_12.221{19} ॥
ઇતિ મૃત્યુભયં દૃષ્ટ્વા સર્વત્રાપ્ય્ અનિવારણં ।
ત્યક્ત્વા વિષાદકૌશીદ્યં પ્રોદ્યમહ્યં યશોર્જને ॥ ર્મ્_12.222{20} ॥
એવં નાનાપ્રકારેણ તેન સાર્થભૃતાપિ તે ।
બોધ્યમાના વણિક્સંઘાઃ કિં ચિન્ નૈવ સમૂચિરે ॥ ર્મ્_12.223{21} ॥
અભદ્રો ઽયં પુમાં ચાપિ યતો યાત્રા ન સિદ્ધ્યતિ ।
ઇતિ તેન મહાંભોધૌ નૈકો ઽપિ ગન્તુમ્ ઐછત ॥ ર્મ્_12.224{22} ॥
અથ સાર્થપતિર્ દૃષ્ટ્વા તાન્ સર્વાન્ વિરતોત્સવાન્ ।

એકો ઽપિ વા સ્વયં ગન્તુમ્ ઐછદ્ રત્નાકરં પ્રતિ ॥ ર્મ્_12.225{23} ॥
તતો ભાર્યાં સમામંત્ર્ય પરિબોધ્ય પ્રસન્નધીઃ ।
સ્વસ્ત્યયનવિધિં કૃત્વા પ્રતસ્થે ભારકૈઃ સહ ॥ ર્મ્_12.226{24} ॥
તતઃ પણ્યં સમાદાય ભારવાહજનૈઃ સહ ।
પુરાદ્ વહિ વિનિર્ગત્ય ક્રમાદ્ દેશાંતરં યયૌ ॥ ર્મ્_12.227{25} ॥
ક્રમાચ્ ચંચૂર્ય્યમાનો ઽસૌ ગ્રામારણ્યવનસ્થલીઃ ।
પરિક્રમન્ સમુલ્લંઘ્ય પ્રાપુસ્ તીરં મહોદધેઃ ॥ ર્મ્_12.228{26} ॥
તત્રાસૌ સાર્થભૃદ્ દૃષ્ટ્વા તં સમુદ્રં મહામ્બુધિં ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા પ્રાર્થયચ્ છરણં ગતઃ ॥ ર્મ્_12.229{27} ॥
નમસ્ તે જીવમ્ આધાર સર્વસત્વાર્થસંપદે ।
ત્વદાસયા સમાયામિ તદ્ આશાં મે પ્રપૂરય ॥ ર્મ્_12.230{28} ॥
તતો ઽસૌ કર્ણધારં ચ તોષયિત્વા પ્રબોધયન્ ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા સંધૃત્વા સમયાચત ॥ ર્મ્_12.231{29} ॥
કર્ણધાર મહાવાહો તવાહં શરણં વ્રજે ।
તત્ સ્વસ્તિ ચારયન્ નૌકાં યાત્રાસિદ્ધિં પ્રસાધય ॥ ર્મ્_12.232{30} ॥
તથાસૌ વહનં કૃત્વા દૃઢીતં ગાઢવંધિતં ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા સંધૃત્વા સમયાચત ॥ ર્મ્_12.233{31} ॥
યથા માતા ચ ગર્ભસ્થં વાલકં સંપ્રરક્ષતે ।
તથા મામ્ એવ ગર્ભસ્થે નૌકે માતઃ પ્રરક્ષતાં ॥ ર્મ્_12.234{32} ॥
તતશ્ ચ સુગતં સ્મૃત્વા ત્રિરત્નશરણં ગતઃ ।
કૃતાંજલિપુટો ભૂત્વા પ્રણમ્યૈવમ્ અયાચત ॥ ર્મ્_12.235{33} ॥
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ યથા ત્રાસિ જગત્ત્રયં ।
તથા માં કૃપયા દૃષ્ટ્વા પાહિ વ્રજે રત્નાકરે ॥ ર્મ્_12.236{34} ॥
ઇત્ય્ એવં સાર્થવાહો ઽસૌ પ્રણત્વા સુગતં સ્મરન્ ।
ભાણ્ડાન્ય્ આરોપ્ય નૌકાયં સમારોહજ્ જનં સહ ॥ ર્મ્_12.237{35} ॥
તતો ઽસૌ નૌક્રમેણૈવ કર્ણધારપ્રયત્નતઃ ।
મરુતાં ચાનુકૂલેન સંજગાહ મહામ્બુધૌ ॥ ર્મ્_12.238{36} ॥
યત્ તત્ર સાર્થવાહો ઽસૌ સંસ્મરન્ સુગતં મુહુઃ ।
તેન પુણ્યબલેનૈવ સા નૌકા સ્વસ્તિમ્ આચરન્ ॥ ર્મ્_12.239{37} ॥
તથા ક્રમાચ્ ચરન્ત્ય્ એવં દ્વીપલોકાન્તરાણિ ચ ।
વ્યતિક્રમ્ય સુશિઘ્રેણ રત્નાકરં સમાયયૌ ॥ ર્મ્_12.240{38} ॥
તત્ર રત્નાકરે પ્રાપ્ય રત્નાનિ સમસાધયન્ ।
તતો રત્નાનિ સંગૃહ્ય પ્રતસ્થે વહનાસ્થિતઃ ॥ ર્મ્_12.241{39} ॥
તતઃ ક્રમાદ્ વ્યતિક્રમ્ય દ્વીપલોકાન્તરાણિ ચ ।
તીરં પ્રાપુઃ સુશીઘ્રેણ બુદ્ધદૃષ્ટિપ્રસાદતઃ ॥ ર્મ્_12.242{40} ॥
તતઃ સ્થલં સમાસાદ્ય શૈલારણ્યવનસ્થલીઃ ।
ગ્રામાં દેશાં પરિક્રમ્ય શ્રાવસ્ત્યાં પુરમ્ આયયૌ ॥ ર્મ્_12.243{41} ॥
તતો ગૃહે પ્રવિષ્ટો ઽસૌ ભર્ય્યયા સહ મોદિતઃ ।
સુહૃન્મિત્રજનૈશ્ ચાપિ કૃત્વાલાપં ન્યષીદત ॥ ર્મ્_12.244{42} ॥
તતઃ સદ્યર્ ગૃહસ્થો ઽસૌ ભાર્ય્યયા સહ નંદિતઃ ।

ભાણ્ડમ્ ઉદ્ઘાટ્ય રત્નાનિ પ્રત્યવેક્ષિતુમ્ આરભત્ ॥ ર્મ્_12.245{43} ॥
તત્ર દિવ્યવિચિત્રાણિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ।
દૃષ્ટ્વા હર્ષં સમાસાદ્ય પુનર્ એવં વભાષતે ॥ ર્મ્_12.246{44} ॥
મમૈતાનિ સુરત્નાનિ દિવ્યાન્ય્ એતાદૃશાનિ હિ ।
તત્ર દિવ્યવિચિત્રાણિ નાનારત્નકુલાનિ ચ ॥ ર્મ્_12.247{45} ॥
લબ્ધાનિ તજ્ જિનેન્દ્રસ્ય કૃપાદૃષ્ટિપ્રસાદતઃ ।
તસ્માદ્ યથાપ્રતિજ્ઞાતં શ્રદ્ધયા સાંપ્રતં મયા ॥ ર્મ્_12.248{46} ॥
યદ્ ઉપાર્દ્ધં પ્રદાતવ્યૈઃ શ્રવણાયાર્હતે ઽપિ નઃ ।
તદ્ ઉપાર્દ્ધં કથં ચાનુદાતવ્યં મુનયે ઽર્હતે ॥ ર્મ્_12.249{47} ॥
યદિ રાજા વિજાનીયાદ્ એતદ્ અર્દ્ધં હરે મમ ।
રત્નલુબ્ધો નરેશો યં દણ્ડં વા પ્રણયં મયિ ॥ ર્મ્_12.250{48} ॥
તદા મે સ્યાદ્ વિપત્તિશ્ ચ તત્ કથં ક્રિયતે મયા ।
અહો દૈવાદ્ વિપત્તિર્ મામ્ અદ્યાપિ ચ ન મુંચતિ ।
તત્ કથં વા પ્રતિજ્ઞાતં પૂરયિતું ન મન્યતે ।
નમસ્ તે ભગવન્ નાથ સર્વજ્ઞો ઽસિ મુનીશ્વરઃ ॥ ર્મ્_12.251{49} ॥
રક્ષ માં પાપિનં મૂઢનિમગ્નં દુઃખસાગરે ।
ઇત્ય્ અસૌ સુગતં સ્મૃત્વા તચ્ચિન્તાવ્યથિતાશયઃ ॥ ર્મ્_12.252{50} ॥
કપોલં સ્વકરે ધૃત્વા તસ્થૌ કોષ્ઠે નિરુત્સવઃ ।
તથૈવં સ્થિતમ્ આલોક્ય સ્વામિ નં તં વિષાદિતં ॥ ર્મ્_12.253{51} ॥
સા ભાર્યા ભદ્રિકોપેત્ય પુરઃ સ્થિત્વાબ્રવીત્ તથા ।
સ્વામિં ભર્ત્તઃ કિમ્ એવ ત્વં સ્થિતો ઽસિ દુઃખિતો યથા ॥ ર્મ્_12.254{52} ॥
કિં વા તે જાયતે દુઃખં તદ્ વચ ચેત્ પ્રિયાસ્મિ તે ॥ ર્મ્_12.255{53} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સ સાર્થાધિપતિઃ પુનઃ ।
તાં ભાર્ય્યાં સમુપામંત્ર્ય પુનશ્ ચૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_12.256{54} ॥
ભદ્રે યજ્ જાયતે દુઃખં તત્ પ્રવક્ષ્યે શૃણુ પ્રિયે ।
યથા મયા પ્રતિજ્ઞાતં પૂરયિતું કથં તથા ॥ ર્મ્_12.257{55} ॥
યદ્ય્ ઉપાર્દ્ધં પ્રદાસ્યામિ શ્રવણાયાર્હતે ઽપિ નુ ।
એતદ્ અર્દ્ધં હરેદ્ રાજા લોભાન્ મે દણ્ડયેદ્ અપિ ॥ ર્મ્_12.258{56} ॥
ઇત્ય્ એવં તદ્વિષાદેન વ્યથિતો ઽહં નિરુત્સવઃ ।
તન્ મે નાત્ર પ્રતીકારો કથં કર્તું ન મન્યતે ॥ ર્મ્_12.259{57} ॥
ઇતિ ભર્ત્ત્રોદિતં શ્રુત્વા સા ભાર્યા પુનર્ અબ્રવીત્ ।
વિષાદં મા કૃથાઃ સ્વામિં શૃણુ યન્ મે સમીહિતૈઃ ॥ ર્મ્_12.260{58} ॥
તાવદ્ ઇમાનિ સંકલ્પઃ પશ્ચાત્ તત્ સમયાગતે ।
પૂજયા સહ ભોજૈશ્ ચ સસંઘાયાર્હતે ઽર્ચયેત્ ॥ ર્મ્_12.261{59} ॥
એવં કૃતે તથા સ્વામિન્ પ્રતિજ્ઞા તેન સેત્સ્યતે ।
ભીતિશ્ ચાપિ ન વિદ્યેત તસ્માદ્ એવં કુરુ પ્રભો ॥ ર્મ્_12.262{60} ॥
ઇતિ ભાર્યાવચઃ શ્રુત્વા સ સાર્થાધિપતિર્ મુદા ।
તથેતિ પ્રતિસંશ્રુત્ય પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_12.263{61} ॥
તાવદ્ ઇમાનિ સર્વાણિ રત્નાનિ તે સમર્પ્પયે ।
પશ્ચાત્ કાલે સસંઘં તં પૂજયિષ્યે મુનીશ્વરં ॥ ર્મ્_12.264{62} ॥