રત્નમાલાવદાન · ભાગ 221240

નિષ્ક્રામત રભધ્વં તત્ સદ્ધર્મં બુદ્ધશાસને ।
મારચર્યાં પરિત્યજ્ય ચરત ભદ્રચારિકાં ॥ ર્મ્_22.48{48} ॥
યો ઽપ્રમત્તશ્ ચરત્ય્ અત્ર સંબુદ્ધશાસને વ્રતં ।
સ વિહાય પુનર્જાતિં દુઃખસ્યાંતં કરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_22.49{49} ॥
ઇતિ મત્વાત્ર સંસારે પરિશુદ્ધત્રિમણ્ડલાઃ ।
ત્રિરત્નં શરણં કૃત્વા ભજધ્વં શ્રદ્ધયા સદા ॥ ર્મ્_22.50{50} ॥
એતદ્ ઘોષં સમાકર્ણ્ય સર્વે દેવાઃ પ્રમોદિતાઃ ।
ત્રિરત્નસ્મરણં કૃત્વા પ્રાચરન્ સર્વદા શુભે ॥ ર્મ્_22.51{51} ॥
તતસ્ તે રશ્મયઃ સર્વે ભાસયન્તઃ સમંતતઃ ।
પ્રત્યાગતા મુનીન્દ્રસ્ય પુરતઃ સમુપાશ્રયન્ ॥ ર્મ્_22.52{52} ॥
તત્ર તે રશ્મયઃ સર્વે ઽપ્ય્ એકીભૂતાઃ સુપિણ્ડિતાઃ ।
શાસ્તુઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભ્રુવો ઽન્તરે તિરોદધૌ ॥ ર્મ્_22.53{53} ॥
તદ્ દૃષ્ટ્વા તે સભાસીનાઃ સર્વે લોકાઃ સવિસ્મયાઃ ।
શાસ્તા કિમ્ આદિશેદ્ ધર્મમ્ ઇતિ ધ્યાત્વા સમાશ્રયન્ ॥ ર્મ્_22.54{54} ॥
તત્રાનંદઃ સમાલોક્ય સર્વાંલ્ લોકાન્ સવિસ્મયાન્ ।
સાંજલિસ્ તં જગન્નાથં પ્રણત્વૈવં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_22.55{55} ॥
ભગવન્ હેતુના કેન સ્મિતં મુંચતિ સાંપ્રતં ।
નાહેતુપ્રત્યયં બુદ્ધાઃ સ્મિતં મુંચંતિ સર્વદા ॥ ર્મ્_22.56{56} ॥
યદ્ ભવતઃ સ્મિતે વક્ત્રાન્ નાનાવર્ણાઃ સુરશ્મયઃ ।
નિર્ગતાઃ સર્વલોકેષુ પ્રસૃતા અવભાસ્યત ॥ ર્મ્_22.57{57} ॥
ઇમે સર્વત્ર ભદ્રાણિ કૃત્વા સત્વાંશ્ ચ ભદ્રિતાન્ ।
પ્રત્યાગતા ભવદુર્ણામધ્યે ચાન્તર્દધન્તિ હિ ॥ ર્મ્_22.58{58} ॥
એતદ્ અદ્ભુતમ્ આલોક્ય સર્વે લોકા ઇમે ઽધુના ।
શાસ્તા કિમ્ આદિશેદ્ ધર્મમ્ ઇતિ ધ્યાત્વા સમાસ્થિતાઃ ॥ ર્મ્_22.59{59} ॥
ભવદ્ધર્મામૃતં પાતું સર્વે સદ્ધર્મવાંછિનઃ ।
ભવન્તમ્ એવ સંવીક્ષ્ય સંતિષ્ઠન્તે સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_22.60{60} ॥
ભગવંસ્ તદ્ યદ્ અર્થે ત્વં સ્મિતં મુંચસિ સાંપ્રતં ।
તદ્ અર્થં સમુપાદિશ્ય સર્વાલ્ લોકાન્ પ્રબોધય ॥ ર્મ્_22.61{61} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ભગવાન્ સ મુનીશ્ચરઃ ।
તમ્ આનંદં સભાં ચાપિ સમાલોક્યૈવમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_22.62{62} ॥
એવમ્ એતન્ મહાનંદ સર્વે ઽપિ સુગતા જિનાઃ ।
નાહેતુપ્રત્યયં ક્વાપિ સ્મિતં મુંચંતિ સર્વદા ॥ ર્મ્_22.63{63} ॥
યદર્થે ઽહમ્ ઇહાનંદ સ્મિતં મુંચામિ સાંપ્રતં ।
તદર્થં સંપ્રવક્ષ્યામિ સર્વે શૃણ્વંતુ સાદરં ॥ ર્મ્_22.64{64} ॥
પશ્યાનંદાનયા નાર્ય્યા દારિકયા મમ પદોઃ ।
લોહિતચંદનેનૈવં પ્રલિપ્ય સત્કૃતિઃ કૃતા ॥ ર્મ્_22.65{65} ॥
એતત્પુણ્યવિપાકેન દારિકેયં ભવિષ્યતિ ।
પ્રત્યેકસુગતો ગન્ધમાદનો નામ સર્વવિત્ ॥ ર્મ્_22.66{66} ॥
યથેયં મયિ સંબુદ્ધચિત્તં પ્રસાદ્ય મોદિતા ।
પ્રણિધાનં કરોત્ય્ એવં પ્રત્યેકબોધિમ્ આપ્સ્યતિ ॥ ર્મ્_22.67{67} ॥

એવં મત્વા મહત્પુણ્યં સંબુદ્ધભજનોદ્ભવં ।
સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા નિત્યં ત્રિરત્નં ભજમ્ આદરાત્ ॥ ર્મ્_22.68{68} ॥
ત્રિરત્નભજનોદ્ભૂતં પુણ્યમહત્તરં બહુ ।
યથેછાબોધિસંભારપૂરણં નિર્વૃતિં પ્રદં ॥ ર્મ્_22.69{69} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા સર્વે ઽનુમોદિતાઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કર્તું પ્રાભ્યનન્દન્ સદાપિ તે ॥ ર્મ્_22.70{70} ॥
તદા સા દાસિકાપ્ય્ એવં શાસ્ત્રા વ્યાકૃતમ્ આત્મનઃ ।
શ્રુત્વાભિનંદિતા ભૂયો નનામ તં મુનીશ્વરં ॥ ર્મ્_22.71{71} ॥
તતઃ સા સ્વામિના દત્તં દ્રવ્યમ્ આદાય સત્વરા ।
તદ્ અર્હભોજનૈઃ પૂર્ણં પાત્રં કૃત્વા મુદાચરત્ ॥ ર્મ્_22.72{72} ॥
તત્ર સા મુદિતા તસ્મૈ મુનીન્દ્રાય પ્રદાપયત્ ।
સાંજલિઃ પ્રણતિં કૃત્વા સ્વગેહં સમુપાચરત્ ॥ ર્મ્_22.73{73} ॥
તતઃ સ ભગવાન્ પૃષ્ટે પિણ્ડપાત્રં તયાર્ચિતં ।
સસંઘં સ્વાશ્રમે ગત્વા વ્યહરદ્ ધર્મમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_22.74{74} ॥
તત્ર સા દાસિકા ભદ્રા ત્રિરત્નં શરણં ગતા ।
સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા નિત્યં પ્રાભજન્ સર્વદા મુદા ॥ ર્મ્_22.75{75} ॥
એવં મે ગુરુણાખ્યાતં શ્રુતં મયાત્ર કથ્યતે ।
તથા ત્વમ્ અપિ રાજેંદ્ર ત્રિરત્નં સર્વદા ભજ ॥ ર્મ્_22.76{76} ॥
તથા રાજં પ્રજાશ્ ચાપિ બોધયિત્વા પ્રયત્નતઃ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પાલયસ્વ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_22.77{77} ॥
તથા તં મંગલં નિત્યં સર્વત્રાપિ ભવેદ્ ધ્રુવં ।
ક્રમાદ્ બોધિં સમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમ્ આપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_22.78{78} ॥
ઇતિ તેનાર્હતાદિષ્ટં શ્રુત્વાશોકઃ સ ભૂમિપઃ ।
તથેત્ય્ અભ્યનુમોદિત્વા પ્રાભ્યનન્દત્ સપાર્ષદઃ ॥ ર્મ્_22.79{79} ॥
ઇદં નરા યે ચિ ચ ગંધમાદનાવદાનમ્ અત્ર પ્રથિતં પ્રસાદિતાઃ ।
શૃણ્વન્તિ યે ચાપિ નિશામયન્તિ સર્વે સુખાઢ્યાઃ પ્રચરન્તિ સદ્ગતૌ ।
++ ઇતિ રત્નાવદાનતત્વે ગંધમાદનાવદાનં સમાપ્ત ++
xxઇઇઇ પ્રેતિકાયાઃ કથા
અથાશોકો મહારાજઃ સાંજલિઃ સંપ્રમોદિતઃ ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_23.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
તદ્યથા ગુરુણાખ્યાતં તથાદેષ્ટું ચ મે ઽર્હતિ ॥ ર્મ્_23.2{2} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે રાજ્ઞા શ્રુત્વા સો ઽર્હં મહામતિઃ ।
ઉપગુપ્તો નરેંદ્રં તૈઃ સમાલોક્યૈવમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_23.3{3} ॥
સાધુ શૃણુ મહારાજ યથા મે ગુરુણોદિતં ।
તથાહં તે પ્રવક્ષ્યામિ શ્રુત્વા બુદ્ધાનુમોદય ॥ ર્મ્_23.4{4} ॥
પુરા સ ભગવાન્ બુદ્ધઃ શાક્યસિંહો મુનીશ્વરઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સુગતઃ શાસ્તા ધર્મરાજો વિનાયકઃ ॥ ર્મ્_23.5{5} ॥
ભિક્ષુભિઃ શ્રાવકૈઃ સાર્દ્ધં ભિક્ષુણીભિશ્ ચ ચૈલકૈઃ ।
ઉપાસકૈઃ શુભાચારૈર્ ઉપાસિકાગણૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_23.6{6} ॥

બોધિસત્વૈર્ મહાસત્વૈઃ સંબોધિચારિકોદ્યમૈઃ ।
તથાન્યૈસ્ તીર્થિકૈશ્ ચાપિ સંબુદ્ધગુણવાંછિભિઃ ॥ ર્મ્_23.7{7} ॥
રાજગૃહપુરોપાન્તે વેણુવને મનોરમે ।
જિનાશ્રમે મહોદ્યાને કરંદકનિવાપકે ॥ ર્મ્_23.8{8} ॥
સર્વસત્વહિતાર્થેન બોધિચર્યાં પ્રકાશયન્ ।
સદ્ધર્મદેશનાં કુર્વન્ વિજહાર વિરોચયન્ ॥ ર્મ્_23.9{9} ॥
તત્ સદ્ધર્મદેશનાં શ્રોતું તત્ર સર્વે સમાગતાઃ ।
દેવા દૈત્યાશ્ ચ નાગેન્દ્રા યક્ષગંધર્વકિન્નરાઃ ॥ ર્મ્_23.10{10} ॥
ગ્રહા વિદ્યાધરાઃ સિદ્ધા લોકપાલગણા અપિ ।
ઋષયો બ્રાહ્મણાશ્ ચાપિ રાજાનઃ ક્ષત્રિયાત્મજાઃ ॥ ર્મ્_23.11{11} ॥
વૈશ્યાશ્ ચ મંત્રિણો ઽમાત્યા ગૃહાધિપા મહાજનાઃ ।
પૌરિકાઃ સાર્થવાહાશ્ ચ વણિજઃ શિલ્પિનો ઽપિ ચ ॥ ર્મ્_23.12{12} ॥
ગ્રામ્યા જાનપદાશ્ ચાપિ તથા કાર્પટિકાદયઃ ।
સર્વે તે સમુપાયાતાસ્ તત્રાશ્રમે ઉપાવિશન્ ॥ ર્મ્_23.13{13} ॥
તત્ર સભાસનાસીનં શ્રીઘનં તં મુનીશ્વરં ।
વ્યામપ્રભાવિરોચં તં ભિક્ષુસંઘૈઃ પુરસ્કૃતં ॥ ર્મ્_23.14{14} ॥
દૃષ્ટ્વા તે મુદિતાઃ સર્વે પ્રણત્વા સમુપાગતાઃ ।
કૃત્વા પ્રદક્ષિણાન્ય્ એનં સમાનર્ચુ યથાક્રમં ॥ ર્મ્_23.15{15} ॥
તતસ્ સર્વે ઽપિ તે લોકાઃ પરિવૃત્ય સમંતતઃ ।
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પાતુમ્ ઉપતસ્થુઃ સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_23.16{16} ॥
તદા સ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા સર્વાન્સ્ તાન્ સમુપાશૃતાન્ ।
આર્ય્યસત્યં સમાર્ગાંગં સદ્ધર્મં સમુપાદિશન્ ॥ ર્મ્_23.17{17} ॥
તાત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સર્વે તે સંપ્રબોધિતાઃ ।
ધર્મવિશેષમ્ આજ્ઞાય બોધિચર્યાં સમીછિરે ॥ ર્મ્_23.18{18} ॥
તદૈકસ્મિન્ દિને ભિક્ષુર્ આયુષ્માન્ નારદાભિધઃ ।
ભિક્ષાર્થં પાત્રમ્ આદાય રાજગૃહપુરે યયૌ ॥ ર્મ્_23.19{19} ॥
તત્ર સ નારદો ભિક્ષુઃ પિંડાર્થં સમુપાચરન્ ।
ગૃહસ્થેન સમાલોક્ય નીત્વા ગેહે મુદાસને ॥ ર્મ્_23.20{20} ॥
પ્રતિસ્થાપ્ય સમભ્યર્ચ્ય સુપ્રણીતરસાન્વિતૈઃ ।
તીલોદનૈઃ સુધાકલ્પૈઃ પાનૈશ્ ચ પ્રતિપૂજિતઃ ॥ ર્મ્_23.21{21} ॥
તદ્ ભુક્ત્વા સ યતિસ્ તુષ્ટો દત્વા તસ્મૈ શુભાશિષં ।
સમુત્થાય તતો ઽરણ્યે વિહર્ત્તું નિર્જને ઽચરત્ ॥ ર્મ્_23.22{22} ॥
તત્ર સ નારદો યોગી ગૃધ્રકૂટનગાન્તિકે ।
દદર્શ પ્રેતિકામ્ એકાં રાક્ષસીમ્ ઇવ ભીષણાં ॥ ર્મ્_23.23{23} ॥
વૃક્ષમૂલે સ્થિતાં રક્તવિન્દુવ્યાપ્તામ્વરાવૃતાં ।
અસ્થિશકલસંકીર્ણે પ્રેતાલયે નિવાસિનીં ॥ ર્મ્_23.24{24} ॥
સ્વાત્મજાન્ અપિ ભક્ષન્તીં ક્ષુત્પિપાસાગ્નિદાહિનાં ।
કૃશાઙ્ગીં વિકૃતાકારાં કર્વુરમુક્તકેશિનીં ॥ ર્મ્_23.25{25} ॥
દૃષ્ટ્વા સ નારદસ્ તત્ર સમુપાસૃત્ય તત્ પુરઃ ।
પ્રેતિકાં તાં સમાલોક્ય પપ્રછૈવં પુરાકૃતં ॥ ર્મ્_23.26{26} ॥

કિં ત્વયા પ્રકૃતં ઘોરં પાતકં પૂર્વજન્મસુ ।
યેનૈવં દુઃસહમ્ અનુભવસિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_23.27{27} ॥
ઇતિ તેનાર્હતા પૃષ્ટે પ્રેતિકા સા રુદન્ત્ય્ અપિ ।
નારદં તં યતિં દૃષ્ટ્વા શનૈર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_23.28{28} ॥
ભદન્ત કિં મયા હ્ય્ અત્ર વક્ષ્યતે યત્ પુરાકૃતં ।
દિવારાત્રૌ પંચપુત્રાન્ પ્રસૂતા મે પ્રભક્ષિતા ॥ ર્મ્_23.29{29} ॥
તેનાપિ ન સંતુષ્ટા બુભુક્ષિતા પ્રવર્દ્ધતે ।
તદ્ ભવાંસ્ તં જગદ્વિજ્ઞં પૃછતા મત્પુરાકૃતં ॥ ર્મ્_23.30{30} ॥
સ મુનીન્દ્રો જગચ્છાસ્તાદિશેત્ તે ઽસ્મત્પુરાકૃતં ।
આદિત્યે હિ સમુદ્યાતે દીપેન કિં પ્રયોજનં ॥ ર્મ્_23.31{31} ॥
તથાસ્મત્પ્રકૃતં પાપં શ્રુત્વાન્યેન નરાદયઃ ।
સત્વાઃ સંત્રસિતા એવં કુર્યુ ન કે ચન ॥ ર્મ્_23.32{32} ॥
સર્વે તે ઽપિ દિશેત્ પાપાન્ વિરમ્ય શીલસંવૃતાઃ ।
ત્રિરત્નશરણં કૃત્વા પ્રભજેયુઃ સદાદ્રિતાઃ ॥ ર્મ્_23.33{33} ॥
ઇતિ તયોદિતં શ્રુત્વા નારદઃ સ પ્રબોધિતઃ ।
તથેતિ સહસા ગત્વા તત્ર વેણુવને ઽસરત્ ॥ ર્મ્_23.34{34} ॥
તદા સ ભગવાંસ્ તત્ર ધ્યાનાલયાત્ સમુત્થિતઃ ।
સભામધ્યાસનાસીનઃ સદ્ધર્મં સમુપાદિશત્ ॥ ર્મ્_23.35{35} ॥
તસ્મિન્ન્ અવસરે તત્ર નારદઃ સત્વરાન્વિતઃ ।
દૂરાત્ તં શ્રીઘનં પશ્યન્ સહસા સમુપાચરન્ ॥ ર્મ્_23.36{36} ॥
તમ્ એવ સમુપાયાતં નારદં સ મુનીશ્વરઃ ।
દૃષ્ટ્વારાત્ સમુપામંત્ર્ય પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_23.37{37} ॥
એહિ તે સ્વાગતં ભિક્ષો કુતસ્ ત્વં સમુપાગતઃ ।
કિમ્ અર્થમ્ ઇહ યેનૈવં પ્રાયાસિ તદ્ વદસ્વ મે ॥ ર્મ્_23.38{38} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટે મુનીન્દ્રેણ નારદઃ સ કૃતાંજલિઃ ।
સમુપેત્ય મુનીન્દ્રં તં પ્રણત્વૈવં ન્યવેદયત્ ॥ ર્મ્_23.39{39} ॥
ભગવન્ ભવતાં પાદૌ દ્રષ્ટુમ્ ઇહ સમાચરે ।
અદ્યાહં નિર્જને ઽરણ્યે વિહર્તું સમુપાચરે ॥ ર્મ્_23.40{40} ॥
તત્રાહં પ્રેતિકામ્ એકાં રાક્ષસીમ્ ઇવ ભીષણાં ।
કૃશાઙ્ગીં વિકૃતાકારાં રક્તવિન્દુઽન્વિતાંવરાં ॥ ર્મ્_23.41{41} ॥
અનેકા અસ્થિષંકીર્ણે પ્રેતાલયે ઇવ સ્થિતાં ।
પશ્યામિ તામ્ ઉપાસૃત્ય પરિપૃછામિ તત્ કૃતં ॥ ર્મ્_23.42{42} ॥
કિં ત્વયા પ્રકૃતં પાપં પૂર્વજન્મસુ દારુણં ।
યેનેદૃગ્ મહાદુઃખમ્ અનુભવસિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_23.43{43} ॥
ઇતિ પૃષ્ટે મયાથાસૌ પ્રેતિકા દુઃખતાપિની ।
રુદન્તી માં સમાલોક્ય શનૈર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_23.44{44} ॥
ભદન્ત કિં વદિષ્યામિ યન્ મયા પાતકં કૃતં ।
યેનેદૃશં મહાદુઃખમ્ અનુભવામિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_23.45{45} ॥
પંચપુત્રાન્ અહં રાત્રૌ દિવા પંચ તથાપરાન્ ।
પ્રસૂય તાં પ્રભક્ષ્યામિ નાસ્તિ તૃપ્તિસ્ તથાપિ મે ॥ ર્મ્_23.46{46} ॥

એવં ક્ષુત્પિપાસાગ્નિતીવ્રતાપાભિદાહિતા ।
દિવારાત્રિં મહદ્દુઃખં ભુક્ત્વા તિષ્ઠામિ જંગલે ॥ ર્મ્_23.47{47} ॥
તત્ પુરા કિં કૃતં ઘોરં પાતકમ્ અતિદારુણં ।
મયાપિ જ્ઞાયતે નાત્ર પરિપૃછ મુનીશ્વરં ॥ ર્મ્_23.48{148} ॥
સર્વજ્ઞસ્ ત્રિજગચ્છાસ્તા ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
યન્ મયા પ્રકૃતં પાપં તત્ સર્વમ્ સમુપાવિશેત્ ॥ ર્મ્_23.49{49} ॥
ઇતિ તયોદિતં શ્રુત્વા તથેતિ પરિબોધિતઃ ।
ભવન્તમ્ અત્ર સંપ્રષ્ટું સમાગછામિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_23.50{50} ॥
કિં તયા પ્રકૃતં ઘોરં પાતકમ્ અતિદારુણં ।
યેનૈવં દુઃસહં દુઃખં ભુક્ત્વા ચરતિ સાધુના ॥ ર્મ્_23.51{51} ॥
તત્ સર્વં સમુપાદિશ્ય પ્રબોધયિતુમ્ અર્હતિ ॥ ર્મ્_23.52{52} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
નારદં તં મહાભિજ્ઞં સમાલોક્યૈવમ્ આદિશેત્ ॥ ર્મ્_23.53{53} ॥
નારદ પ્રેતિકા સાતિતીવ્રપાતકસાધિની ।
યદીચ્છેસ્ તત્ કૃતં શ્રોટું શૃણુ વક્ષ્યામિ તે ઽધુના ॥ ર્મ્_23.54{54} ॥
તદ્યથાભૂત્ પુરા પુર્ય્યાં વારાણસ્યાં મહાજનઃ ।
શ્રેષ્ઠી પ્રાઢ્યો મહચ્છ્રીમાચ્ છ્રીદોપમો ધનાધિપઃ ॥ ર્મ્_23.55{55} ॥
સ કુલધર્મિણીં ભાર્યામ્ ઉપયેમે યથાવિધિં ।
તતઃ સ કાંતયા સાર્દ્ધં તયા રેમે પ્રમોદયન્ ॥ ર્મ્_23.56{56} ॥
તસ્યૈવં રમમાણસ્ય ક્રીડતઃ સુચિરાદ્ અપિ ।
તસ્યામ્ એકો ઽપિ પુત્રો વા પુત્રી વા નાભ્યજાયત ॥ ર્મ્_23.57{57} ॥
તતઃ સ ગૃહભૃચ્ છ્રેષ્ઠી સન્તતિદર્શનોત્સુકઃ ।
તન્ નિરાશાભિસંતપ્તમૂર્છિતો ઽભૂદ્ યથાતુરઃ ॥ ર્મ્_23.58{58} ॥
કપોલં સ્વભુજે સ્થાપ્ય શોકાગારે વ્યવસ્થિતઃ ।
સંપચ્ચિન્તાવિષણ્ણાસ્યો મનસૈવં વ્યચિંતયત્ ॥ ર્મ્_23.59{59} ॥
હા દૈવ કિં મયા પાપં સુકૃતં દુઃકૃતં પુરા ।
યન્ મમૈવં વિધં દુઃખં સુખં ચાત્ર પ્રજાયતે ॥ ર્મ્_23.60{60} ॥
અનેકદ્રવ્યસંપત્તિસમુદિતં ગૃહં મમ ।
તત્ર ભોક્તા તુ નૈકો ઽપિ પુત્રો ઽસ્તિ દુહિતાપિ ન ॥ ર્મ્_23.61{61} ॥
તત્ સર્વં સ્વાપતેયં હિ મમાત્યયાન્ નરાધિપઃ ।
અપુત્રકમ્ ઇતિ કૃત્વા સર્વસ્વં સર્વથા હરેત્ ॥ ર્મ્_23.62{62} ॥
યન્ મયાનેકયત્નેન સાધિતં રક્ષિતં ચ તત્ ।
સર્વમ્ એવ નિરર્થેન વિનષ્ટં મે ભવિષ્યતિ ॥ ર્મ્_23.63{63} ॥
તદ્ અત્ર કિં કરિષ્યામિ યસ્યોપાયં ન મન્યતે ।
સર્વથાહં વિનષ્ટો ઽસ્મિ કો માં રક્ષેદ્ ઇહાધુના ॥ ર્મ્_23.64{64} ॥
એવં ચિન્તાવિષણ્ણાસ્યં સ્વામિનં તં ગૃહાધિપં ।
દૃષ્ટ્વા સા રમણી ભાર્યા સમાલોક્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_23.65{65} ॥
સ્વામિન્ન્ અત્ર કિમ્ એવ ત્વં તિષ્ઠસે દુઃખચિન્તયા ।
કિં તવ જાયતે દુઃખં તદ્ વદસ્વ મમાગ્રતઃ ॥ ર્મ્_23.66{66} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સ ગૃહસ્થો વિનિશ્વસન્ ।

તં ભાર્યાં રમણીકાન્તાં સમાલોક્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_23.67{67} ॥
પ્રિયે ઽત્ર કિં વદિષ્યામિ યસ્યોપાયં ન મન્યતે ।
યન્ મે ઽસ્તિ મહતી સંપદ્ અસ્યા ભોક્તા ન વિદ્યતે ॥ ર્મ્_23.68{68} ॥
નૂનં મદત્યયાદ્ રાજા મમૈતાઃ સર્વસંપદઃ ।
અપુત્રસ્ય નૃપાધીના ઇતિ કૃત્વા હરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_23.69{69} ॥
યન્ મમૈતા મહાયત્નૈઃ સાધિતા વન્દિતા અપિ ।
તત્ સર્વં હિ નિરર્થેન વિનક્ષ્યતિ નિરત્યયાત્ ॥ ર્મ્_23.70{70} ॥
એતન્ મે જાયતે દુઃખં તદ્ અત્ર કિં વદેય હિ ।
કો મમૈતન્ મહચ્ છલ્યં હૃદયે ઽત્ર સમુદ્ધરેત્ ॥ ર્મ્_23.71{71} ॥
ઇતિ ચિન્તાવિષણ્ણાત્ર હૃદયં દહ્યતે મમ ।
તેનૈવમ્ અત્ર તિષ્ઠામિ વિષદગ્ધો યથાતુરઃ ॥ ર્મ્_23.72{72} ॥
ઇતિ ભર્ત્રોદિતં શ્રુત્વા સા ભાર્યા રમણી પ્રિયા ।
સ્વામિનં તં સમાલોક્ય બોધયિતું સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_23.73{73} ॥
એતદર્થે વિષાદત્વં મા કૃથાઃ સર્વથા પ્રિયે ।
ઉપાયાં કુરુ તત્ પ્રાપ્ત્યૈ યદિ સંતતિમ્ ઇછસિ ॥ ર્મ્_23.74{74} ॥
ઉપાયમ્ અપિ સિદ્ધ્યેત દેવતાનાં પ્રસાદતઃ ।
તદ્ દેવતાઃ સમારાધ્ય યાચસ્વ સન્તતિં મુદા ॥ ર્મ્_23.75{75} ॥
તદા દેવપ્રસાદેન જયેન્ નૌ સન્તતિઃ ખલુ ।
પુત્રો વા યદિ વા પુત્રી જાતા સ્યાત્ સફલં ભવે ॥ ર્મ્_23.76{76} ॥
ઇતિ મે વચનમ્ શ્રુત્વા કુલસ્થિતિં યદીછસિ ।
દેવતારાધનં કૃત્વા ભજસ્વ સંતતીછયા ॥ ર્મ્_23.77{77} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સ ગૃહસ્થઃ પ્રબોધિતઃ ।
તથેત્ય્ અભ્યનુમોદિત્વા તથા કર્ત્તું સમૈછત ॥ ર્મ્_23.78{78} ॥
તતઃ સ ગૃહભૃચ્ છ્રેષ્ઠી ભાર્યયા સહ મોદિતઃ ।
સ્વકુલેશં સમભ્યર્ચ્ય સન્તાનં સમયાચ તત્ ॥ ર્મ્_23.79{79} ॥
તથાપિ શ્રેષ્ઠિનસ્ તસ્ય ભાર્યાભૂન્ નૈવ ગર્ભિણી ।
તતઃ સ પરિખિન્નાત્મા તસ્થાવ્ એવં નિરાશયા ॥ ર્મ્_23.80{80} ॥
તતઃ સા રમણી ભાર્યા નિરાશાખિન્નમાનસં ।
સ્વામિનં તં સમાલોક્ય પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_23.81{81} ॥
સ્વામિન્ માત્ર વિષાદત્વં કૃથા ધૈર્યં સમાશ્રય ।
વિષાદો ક્લીયતે ચિત્તં ક્ષીણદ્ત્તો ન વીર્યભાક્ ॥ ર્મ્_23.82{82} ॥
વીર્યં વિનાત્ર સંસારે કિં ચિત્ કાર્યં ન સિદ્ધ્યતે ।
તસ્માદ્ વીર્યં સમાલમ્બ્ય ભજ દેવાન્ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_23.83{83} ॥
યદિ પુત્રો ન જાતાઃ સ્યાત્ પુત્રી વાપિ ન જાયતે ।
પુણ્યં તુ વર્દ્ધ્યતે નૂનં દેવતારાધનાદ્ અપિ ॥ ર્મ્_23.84{84} ॥
ઇતિ મત્વાત્ર સંસારે સદા સૌખ્યં યદીછસિ ।
સર્વાન્ દેવાન્ સમભ્યર્ચ્ય ભજસ્વા શ્રદ્ધયાદરાત્ ॥ ર્મ્_23.85{85} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા ભર્ત્તા શ્રેષ્ઠી સ બોધિતઃ ।
તથેતિ પ્રતિભાષિત્વા દેવાન્ અર્ચિતુમ્ ઐછત ॥ ર્મ્_23.86{86} ॥
તથા સન્તાનમ્ ઇછેન્ સ ગૃહસ્થો ભર્ય્યયા મુદા ।

વિધિં સ્રષ્ટારમ્ આરાધ્ય સંતતિં સમયાચત ॥ ર્મ્_23.87{87} ॥
તથાપિ તસ્ય ભાર્યા સા ગર્ભિણી નો ઽભવચ્ ચિરં ।
તતશ્ ચ સ વિભગ્નાશસ્ તસ્થૌ શોકવિષાદિતઃ ॥ ર્મ્_23.88{88} ॥
તટો ઽપિ ભાર્યયા ભૂયઃ પ્રેર્ય્યમાણઃ સ બોધિતઃ ।
વિશ્વંભરં સમભ્યર્ચ્ય યયાચ સંતતિં તથા ॥ ર્મ્_23.89{89} ॥
તથાપિ સાભવન્ નૈવ દોહદલક્ષણાઙ્કિતા ।
તતશ્ ચાસૌ ગૃહસ્થો ઽભૂન્ નિરાશાપરિખેદિતઃ ॥ ર્મ્_23.90{90} ॥
તથા સ ભાર્યયા ભૂયઃ પ્રેરિતઃ પરિબોધિતઃ ।
મહેશ્વરં સમભ્યર્ચ્ય સંતતિં સમયાચત ॥ ર્મ્_23.91{91} ॥
તથેન્દ્રં ચ સમારાધ્ય પ્રાર્થયત્ સંતતિં મુદા ।
એવં લોકાધિપાન્ સર્વાન્ ગ્રહાન્ સર્વાન્ અહૂર્ અપિ ।
સમારાધ્ય સમભ્યર્ચ્ય પ્રાર્થયત્ સન્તતિં તથા ॥ ર્મ્_23.92{92} ॥
તતશ્ ચૈવં મહાકાલં કુમારં ચ ગણાધિપં ।
ભૈરવં માતૃકાશ્ ચાપિ પ્રાર્થયદ્ વંશમ્ અર્ચયન્ ॥ ર્મ્_23.93{93} ॥
એવમ્ અન્યાન્ અપિ દેવાન્ વિહારમણ્ડપાશ્રયાન્ ।
મઠસત્રાશ્રમારામશૃંગાટકપ્રતિષ્ઠિતાન્ ॥ ર્મ્_23.94{94} ॥
ઉદ્યાનપર્વતારણ્યાક્ષત્રસીમાદિસંસ્થિતાન્ ।
સર્વજલાશ્રયસ્થાંશ્ ચ સર્વાન્ નાગાધિપાન્ અપિ ॥ ર્મ્_23.95{95} ॥
રથ્યાચત્વરમાર્ગાદિપ્રતિસ્થિતાન્ સમુત્સુકઃ ।
સર્વાન્ દેવાન્ સમારાધ્ય યયાચૈવં સ સંતતિં ॥ ર્મ્_23.96{96} ॥
તથાપિ શ્રેષ્ઠિનસ્ તસ્ય ભાર્યાયાં સુચીરાદ્ અપિ ।
તસ્યાં નૈવાભવત્ કિં ચિદ્ દોહદોત્પત્તિલક્ષણં ॥ ર્મ્_23.97{97} ॥
તતઃ સ ગૃહભૃચ્ છ્રેષ્ઠી દૃષ્ટ્વા વંશનિરન્તરં ।
નિરાશાપ્રતિખિન્નાત્મા તસ્થાવ્ એવં યથાતુરઃ ॥ ર્મ્_23.98{98} ॥
એતદ્ દુઃખવિભિન્નાસ્યં દૃષ્ટ્વા સા રમણી પ્રિયા ।
સ્વામિનં તં સમીક્ષન્તી પુનર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_23.99{99} ॥
સ્વામિન્ન્ અત્ર વિષાદેન કિં ચિત્ કાર્યં ન સિદ્ધ્યતે ।
ઇતિ મત્વા યથાકામં સૌખ્યં ભુક્ત્વા સમાચર ॥ ર્મ્_23.100{100} ॥
યદ્ આવાભ્યાં કૃતં પાપં તત્ ફલં ભુજ્યતે ઽધુના ।
તદ્ અત્ર કિં કરિષ્યાવો દૈવં હિ વલવાન્ ભવે ॥ ર્મ્_23.101{1} ॥
યદ્ અભાવિ ભવેન્ નૈવ ભાવિ ચેન્ નાન્યથા ક્વચિત્ ।
અવશ્યં ભાવિનો ભાવા ભવન્તિ સર્વથા ભવે ॥ ર્મ્_23.102{2} ॥
ઇતિ મત્વાત્ર સંસારે ભુક્ત્વા સૌખ્યં યથેછયા ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા ચર સત્યં સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_23.103{3} ॥
તેહૈવ સર્વદા ભદ્રમ્ ઇહામુત્રાપિ સર્વતઃ ।
ક્રમાદ્ બોધિપદં પ્રાપ્ય નિર્વૃતિં સમવાપ્સ્યતિ ॥ ર્મ્_23.104{4} ॥
ઇતિ ભાર્યાસમાખ્યાતં શ્રુત્વા શ્રેષ્ઠી સ બોધિતઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા કઞ્ચિત્ કાલં વ્યલંઘયત્ ॥ ર્મ્_23.105{5} ॥
તતસ્ તસ્ય સુહૃન્ મિત્રમ્ ઉપાગત્ય પુરઃ સ્થિતઃ ।
તત્ સંતાનસમુત્પત્યૈ તન્ મિત્રમ્ એવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_23.106{6} ॥

ભો મિત્ર શૃણુ મે વાક્યં યત્ તે હિતં મયોચ્યતે ।
સર્વથાસ્યાં પ્રિયાયાં તે સંતાનં વિદ્યતે ન હિ ॥ ર્મ્_23.107{7} ॥
તદ્ ઉપાયં તુ કર્ત્તવ્યં સંતતિં પ્રતિપત્તયે ।
નિર્વંશસ્ય હિ સંસારે નિરર્થં સર્વસાધનં ॥ ર્મ્_23.108{8} ॥
તત્ સંતાનસમુત્પત્યૈ દ્વિતીયં પુત્રભાવિનીં ।
અપરાં યુવતીં ભાર્યાં વિવહ વિધિના પુનઃ ॥ ર્મ્_23.109{9} ॥
કદા ચિત્ તવ ભાગ્યેન સા પુત્રં જનયેદ્ અપિ ।
તદા તે સફલં જન્મઃ કુલસ્થિતિર્ ભવેદ્ અપિ ॥ ર્મ્_23.110{10} ॥
ઇતિ મિત્રોદિતં શ્રુત્વા સ ગૃહસ્થઃ પ્રબોધિતઃ ।
તથા હીતિ પ્રતિજ્ઞાય તં મિત્રમ્ અભ્યમાનયત્ ॥ ર્મ્_23.111{11} ॥
તતઃ સ ગૃહભૃચ્ છ્રેષ્ઠી નિરીક્ષ્ય પુત્રભાવિનીં ।
અપરાં યુવતીં કાંતામ્ ઉપયેમે યથાવિધિઃ ॥ ર્મ્_23.112{12} ॥
તતઃ સ કુલિકઃ શ્રેષ્ઠી તયા સાર્દ્ધં પ્રમોદિતઃ ।
યથાકામં સુખં ભુક્ત્વા રરામ પરિચારયન્ ॥ ર્મ્_23.113{13} ॥
તતસ્ તસ્ય ગૃહસ્થસ્ય યથાકામં પ્રભુંજતઃ ।
સમયે સા પ્રિયા ભાર્યા વભૂવ ગર્ભિણી ઽચિરાત્ ॥ ર્મ્_23.114{14} ॥
તતઃ ક્રમાત્ પ્રવૃદ્ધો ઽભૂદ્ ગર્ભસ્ તસ્યા દિને દિને ।
તદા સા ગર્ભસંજાતં પરિજ્ઞાયાભ્યનન્દત ॥ ર્મ્_23.115{15} ॥
તતઃ સા ભદ્રિકા કાન્તા સ્વામિનં તં પ્રમોદિતા ।
રહસિ સમુપામંત્ર્ય સમાલોક્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_23.116{16} ॥
દિષ્ટ્યાર્ય્યપુત્ર વૃદ્ધો ઽસિ ગર્ભે મે જાયતે શિશુઃ ।
દક્ષિણપાર્શ્વસંસ્થાયત્ તદ્ અયં દારકો ભવેત્ ॥ ર્મ્_23.117{17} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સ ગૃહસ્થો ઽભિનંદિતઃ ।
સવ્યવાહું સમુત્સાર્ય મુદૈવં સમુદાહરત્ ॥ ર્મ્_23.118{18} ॥
હા મે ઽભિલષિતં સિદ્ધ્યેત્ પશ્યેયં સંતતેર્ મુખં ।
સાંપ્રતં નાવજાતો ઽસ્મિ કુલસ્થિતિર્ ભવેદ્ અપિ ॥ ર્મ્_23.119{19} ॥
કૃત્યાનિ મે પ્રકુર્વીત વિભૃયાચ્ ચ ભૃતઃ પ્રતિ ।
દાયાદ્યં પ્રતિપદ્યેત વંશો પિ સ્યાચ્ ચિરસ્થિતઃ ॥ ર્મ્_23.120{20} ॥
યન્ મયા પ્રકૃતં દાનં યચ્ ચ પુણ્યં પ્રસાધિતં ।
એતદ્ વિપાકકૌશલ્યમ્ એતયોર્ અનુગછતુ ॥ ર્મ્_23.121{21} ॥
એવં સ મુદિતઃ શ્રેષ્ઠી તાં ભાર્યાં ભદ્રિકાં પ્રિયાં ।
સુપથ્યોપચારસંયુક્તૈર્ આહારૈઃ સમપોષયત્ ॥ ર્મ્_23.122{22} ॥
દૂષ્યૈશ્ ચીનાંશુકૈઃ પટ્ટૈઃ કોમલૈસ્ સૌરભાન્વિતૈઃ ।
નાનારત્નાભ્યલંકારૈર્ મણ્ડયિત્વાભ્યમોદયત્ ॥ ર્મ્_23.123{23} ॥
એવં તાં ભદ્રિકાં કાન્તાં પથ્યોપચારભૂષણૈઃ ।
પોષિતાં મણ્ડિતાં કૃત્વા પ્રામાણયત્ પ્રસાદયન્ ॥ ર્મ્_23.124{24} ॥
એવં તાં ગર્ભિણીં ભર્તુર્ બહુમાનાભિનંદિતાં ।
દૃષ્ટ્વા સા પ્રથમા ભાર્યા ભૂય એવં વ્યચિંતાયત્ ॥ ર્મ્_23.125{25} ॥
યદ્ય્ એષા યુવતી કાંતા જનયેદ્ અતિસંતતિં ।
તદ્ એતત્ સર્વસંપત્તિર્ અધીનાસ્યા ભવેદ્ અપિ ॥ ર્મ્_23.126{26} ॥

એષૈવ હિ પ્રધાના સ્યાત્ સર્વલોકપ્રમાણિકા ।
કો ઽપિ પ્રમાણયેન્ નૈવ જરતીં મામ્ અપુત્રિતાં ॥ ર્મ્_23.127{27} ॥
તદ્ અત્રાસ્યાઃ સપત્ન્યા મે યથા સ્યાદ્ ગર્ભશાતનં ।
તથોપાયં પ્રકર્ત્તવ્યં સુગુપ્તેન મયાધુના ॥ ર્મ્_23.128{28} ॥
કામરાગાગ્નિતપ્તસ્ય નાસ્તિ કિં ચિદ્ ધિ પાતકં ।
સર્વમ્ અપિ પ્રકર્ત્તવ્યં ભોક્તવ્યં સર્વતો ઽપિ ચ ॥ ર્મ્_23.129{29} ॥
તતઃ સા પ્રમદા દુષ્ટા તસ્યા ગર્ભાભિશાતનં ।
દ્રયં પાનાભિસંયુક્તં દદૌ વિશ્રમ્ભવાદિની ॥ ર્મ્_23.130{30} ॥
તત્ સપત્ન્યાર્પિતં પાનં દૃષ્ટ્વા સા ભદ્રિકાર્જવા ।
હસ્તાભ્યાં સહસાદાય પપૌ તૃષ્ણાર્દિતા યથા ॥ ર્મ્_23.131{31} ॥
તદ્ એતત્ પીતમાત્રેણ તસ્યા ગર્ભો વિઘૂર્ણિતઃ ।
સહસાભિદ્રવીભૂતઃ પ્રસશ્રાવાભ્યશોષતઃ ॥ ર્મ્_23.132{32} ॥
તતઃ સા ભદ્રિકા નારી ભર્ત્તારં તં સબાંધવં ।
સહસા સમુપામંત્ર્ય પુનર્ એવં ન્યવેદયત્ ॥ ર્મ્_23.133{33} ॥
સ્વામિંસ્ તવાનયા પત્ન્યા પ્રિયયા ગર્ભશાતનં ।
પાનમ્ ઔષધસંયુક્તં સાદરં મે પ્રદીયતે ॥ ર્મ્_23.134{34} ॥
તત્ તદ્ દત્તં સવિશ્વાસં ગૃહીત્વા પીયતે મયા ।
તત્પાનપીતમાત્રેણ ગર્ભો મે સ્રસ્યતે ઽધુના ॥ ર્મ્_23.135{35} ॥
તદ્ અત્ર કિં કરિષ્યામિ યતો મે નશ્યતે શિશુઃ ।
યદ્ અર્થં પ્રકૃતં દાનં તત્ સર્વં નિસ્ફલં તવ ॥ ર્મ્_23.136{36} ॥
ઇત્ય્ આખ્યાતં તયા પત્ન્યા શ્રુત્વા શ્રેષ્ઠી સ રોષિતઃ ।
તાં સહસાહૂય પરિભાષ્યૈવમ્ આલપત્ ॥ ર્મ્_23.137{37} ॥
હા રે રે દુર્મતે દુષ્ટે ઘોરપાતકસાધિની ।
એવમ્ અપિ મહાઘોરં પાતકં પ્રકૃતં ત્વયા ॥ ર્મ્_23.138{38} ॥
યદર્થે દેવતાઃ સર્વાસ્ સમારાધ્યાભિયાચિતાઃ ।
નાનાવિધાનયત્નાનિ પ્રકૃતાનિ મમાનિશં ॥ ર્મ્_23.139{39} ॥
સર્વાણ્ય્ એતાનિ યત્નાનિ ત્વયા વ્યર્થીકૃતાનિ હિ ।
તદ્ અત્ર કિં ત્વયા પત્ન્યા પાપિષ્ઠયા વ્રજાધુના ॥ ર્મ્_23.140{40} ॥
મયા ત્વં પાપિની ત્યક્તા મા તિષ્ઠેહ ગૃહે મમ ।
ઇત્ય્ ઉક્તં સ્વામિના તેન શ્રુત્વા સા દુરિતાશયા ।
સજ્ઞાતેઃ સ્વામિનસ્ તસ્ય પુરર્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_23.141{41} ॥
કિમ્ એવં વદસે સ્વામિન્ ન મયેદં કૃતં ખલુ ।
મયા ન મન્યતે નૂનં તદ્ ઇદં ત્વં વિચારય ॥ ર્મ્_23.142{42} ॥
યદિ દત્તં મયા દ્રવ્યમ્ અસ્યા ગર્ભાભિશાતનં ।
પ્રેતીભૂતાત્મજાન્ પુત્રાઞ્ જાતાં જાતાન્ દિવાનિશં ॥ ર્મ્_23.143{43} ॥
પ્રભુક્ત્વૈવં મહદ્દુઃખે ચિરેયુ દુર્ગતૌ સદા ।
ઇત્ય્ એવં શપથં કૃત્વા સ્વામિનં તમ્ અબોધયત્ ॥ ર્મ્_23.144{44} ॥
ઇતિ પ્રોક્તં તયા પત્ન્યા શ્રુત્વા શ્રેષ્ઠી સ બોધિતઃ ।
ચિરાશાપરિમુક્તાત્મા મૃતા પ્રેતાલયે યાયૌ ॥ ર્મ્_23.145{45} ॥
એષૈવ પ્રેતિકા શ્રેષ્ઠિભાર્યા દુરાશયા ।

સ્વકૃતકર્મભોગ્યાનિ ભુક્ત્વૈવં ભ્રમતે ઽધુના ॥ ર્મ્_23.146{46} ॥
યદ્ ઈર્ષ્યયા તયા તસ્યાઃ પ્રકૃતં ગર્ભશાતનં ।
તેન સા દુષ્કૃતાકારા પ્રેતીભૂતા ચરત્ય્ અપિ ॥ ર્મ્_23.147{47} ॥
યચ્ ચ તયા મૃષાવાચા શપથઃ પ્રકૃતા યથા ।
તથા તત્કર્મપાકેન દુર્ગતૌ ભ્રમતે સદા ॥ ર્મ્_23.148{48} ॥
પંચપુત્રાન્ દિવારાત્રિં પ્રસૂય સા ક્ષુધાન્વિતા ।
સર્વાંસ્ તાં સ્વાત્મજાન્ વાલાન્ અપિ ભુક્ત્વા ન તૃપ્યતે ॥ ર્મ્_23.149{49} ॥
એવં સા પાપિની પ્રેતી જાતાં જતાંસ્ તથાત્મજાન્ ।
ભુક્ત્વા ક્ષુધાગ્નિસંદગધા ભ્રમેત્ પ્રેતાલયે સદા ॥ ર્મ્_23.150{50} ॥
એવં નારદ વિજ્ઞાય વિરમ્ય પાતકાત્ સદા ।
મૃષાવાદાચ્ ચ સદ્ધર્મે ચરિતવ્યં શુભાર્થિભિઃ ॥ ર્મ્_23.151{51} ॥
સદ્ધર્મસ્ય વિપાકે હિ સર્વદા મંગલં ભવે ।
પાતકસ્ય સદા દુઃખં વિશ્રિતે સ્ય તથોભયં ॥ ર્મ્_23.152{52} ॥
ઇતિ મત્વા સદા યૂયં ત્રિરત્નં શરણં ગતાઃ ।
સત્કૃત્ય શ્રદ્ધયા નિત્યં પ્રભજધ્વં સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_23.153{53} ॥
યે બુદ્ધશરણં કૃત્વા ભજન્તિ શ્રદ્ધયા મુદા ।
તે સર્વે દુર્ગતિં હિત્વા સંપ્રયાન્તિ જિનાલયે ॥ ર્મ્_23.154{54} ॥
યે ચ શૃણ્વન્તિ સદ્ધર્મં માનયન્તિ ચ સાદરં ।
તે ઽપિ ક્લેશાન્ વિનિર્જિત્ય સંયાંતિ સૌગતાલયે ॥ ર્મ્_23.155{55} ॥
યે સંઘં શરણં કૃત્વા સત્કૃત્ય પ્રભજન્તિ તે ।
સર્વે ઽપિ દુર્ગતેર્ મુક્ત્વા સંપ્રયાન્તિ સુખાવતીં ॥ ર્મ્_23.156{56} ॥
એવં મત્વાત્ર સંસારે સર્વદા શુભવાંછિભિઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા ચરિતવ્યં શુભે સદા ॥ ર્મ્_23.157{57} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીંદ્રેણ શ્રુત્વા સ નારદઃ સુધીઃ ।
સસંઘઃ સર્વદા લોકાશ્ ચ તથેતિ પ્રત્યપદ્યત ॥ ર્મ્_23.158{58} ॥
તતઃ સ નારદો ભિક્ષુઃ કૃતાંજલિઃ પુરોગતઃ ।
ભગવંતં પ્રણત્વા ચ પપ્રછ તદ્ વિશોધનં ॥ ર્મ્_23.159{59} ॥
ભગવન્ સા પાપિની પ્રેતી તતઃ પ્રેતાલયાત્ કદા ।
તદ્ઘોરપાતકાન્ મુક્તા સંયાયાત્ સદ્ગતૌ કથં ॥ ર્મ્_23.160{60} ॥
તદ્ ઉપાયં જગચ્છાસ્ત સમુપાદેષ્ટુમ્ અર્હતિ ।
યેનાસૌ દુર્ગાતેર્ મુક્તા સહસા સદ્ગતિં વ્રજેત્ ॥ ર્મ્_23.161{61} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન નારદેન સ સર્વવિત્ ।
ભગવાંસ્ તં સભાં ચાપિ સમાલોક્યૈવમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_23.162{62} ॥
શૃણુ નારદ તસ્યાસ્ તત્ પાતકપરિશોધનં ।
ઉપાયં સમયં ચાપિ પ્રવક્ષ્યામ્ય્ અધુના તથા ॥ ર્મ્_23.163{63} ॥
યદા લોકેશ્વરો નાથઃ સર્વસત્વાનુકંપકઃ ।
બોધિસત્વો મહાસત્વસ્ ત્રૈધાતુકાધિપેશ્વરઃ ॥ ર્મ્_23.164{64} ॥
સુખાવત્યા વિનિર્ગત્ય સર્વાલ્ લોકાન્ પ્રભાસયન્ ।
સર્વાન્ સત્વાન્ સમુદ્ધર્તું પ્રેતલોકે સમાચરેત્ ॥ ર્મ્_23.165{65} ॥
તદા તત્પ્રભયા સ્પૃષ્ટા સાતિસૌખ્યસમન્વિતા ।

કિમ્ અદ્ય મે મહત્સૌખ્યમ્ ઇતિ પ્રોક્ત્વાભ્યચિંતયત્ ॥ ર્મ્_23.166{66} ॥
અહો સૌખ્યં સમુત્પન્નં પ્રભાવેયં પ્રસારિતા ।
નૂનમ્ અત્ર મહાસત્વઃ સત્વાન્ ઉદ્ધર્તુમ્ આગતાઃ ॥ ર્મ્_23.167{67} ॥
યસ્યેદૃક્ સત્કૃપાદૃષ્ટિઃ સત્વેષ્વ્ એવં પ્રસર્ય્યતિ ।
તસ્યૈવ શરણં ગત્વા ભજેયં સર્વદાદરાત્ ॥ ર્મ્_23.168{68} ॥
ઇતિ ધ્યાત્વા વિનિશ્ચિત્ય સા પ્રેતી પ્રતિવિસ્મિતા ।
તસ્યૈવા સ્મરણં કૃત્વા તિષ્ઠે દૃષ્ટં સમુત્સુકા ॥ ર્મ્_23.169{69} ॥
તદા સ ભગવાંસ્ તત્ર લોકનાથઃ કૃપામયઃ ।
પ્રેતલોકાન્ સમૂદ્ધર્તુમ્ ઉપાચરેત્ પ્રાભાસયઃ ॥ ર્મ્_23.170{70} ॥
તં પ્રભાસંતમ્ આયાતં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽપિ પ્રેતકાઃ ।
સહસા સમુપેત્યૈવં પ્રાર્થયેયુઃ સમાદરાત્ ॥ ર્મ્_23.171{71} ॥
સ્વાગતં ભગવન્ નાથ પ્રસીદ પરમેશ્વર ।
કૃપયાસ્માન્ સમાલોક્ય પ્રેતલોકાન્ સમુદ્ધર ॥ ર્મ્_23.172{72} ॥
સર્વદા ભવતામ્ એવ શરણં સંવ્રજામહે ।
તત્ કૃત્વા પરિશુદ્ધાન્ નઃ સર્વા પ્રેરય સદ્ગતૌ ॥ ર્મ્_23.173{73} ॥
ઇતિ તત્ પ્રાર્થિતે સર્વે લોકનાથઃ કૃપાનિધિઃ ।
સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય પુનર્ એવમ્ ઉપાદિશેત્ ॥ ર્મ્_23.174{74} ॥
યદીછથ સદા સૌખ્યં યૂયં સર્વે સમાહિતાઃ ।
ત્રિરત્નં સ્મરણં કૃત્વા ભજત શ્રદ્ધયા મુદા ॥ ર્મ્_23.175{75} ॥
તદૈતત્ પાતકૈર્ મુક્તાસ્ સર્વે યૂયં પવિત્રિતાઃ ।
સહસા સદ્ગતિં પ્રાપ્તા ભવેત બોધિચારિણઃ ॥ ર્મ્_23.176{76} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં જગચ્છાસ્ત્રા લોકનાથેન તેન તે ।
સર્વે ઽપિ પ્રેતિકાઃ શ્રુત્વા તથા કર્તું સમીછિરે ॥ ર્મ્_23.177{77} ॥
તદા તે પ્રેતિકાઃ સર્વે પરિશુદ્ધાશયા મુદા ।
ત્રિરત્નં શરણં કૃત્વા સ્મૃત્વા ભજેયુર્ આનતાઃ ॥ ર્મ્_23.178{78} ॥
તદા તત્સ્મૃતિપુણ્યેન સર્વે તે પ્રેતિકાસ્ તતઃ ।
પ્રેતલોકાત્ સમુત્થાય સંયાસ્યન્તિ સુખાવતીં ॥ ર્મ્_23.179{79} ॥
તત્રામિતાભનાથસ્ય સર્વે તે શરણં ગતાઃ ।
ભજન્તો ધર્મમ્ આકર્ણ્ય ચરિષ્યંતિ શુભાચરિં ॥ ર્મ્_23.180{80} ॥
તતઃ સર્વે ઽપિ તે સત્વા બોધિસત્વાઃ શુભંકરાઃ ।
ક્રમાદ્ બોધિં સમાસાદ્ય સંબુદ્ધપદમ્ આપ્નુયુઃ ॥ ર્મ્_23.181{81} ॥
તદા સા પાપિની પ્રેતી સર્વપાપવિમોચિતા ।
પ્રેતલોકાત્ સમુત્થાય સદ્ગતિં સમવાપ્સ્યતિ ॥ ર્મ્_23.182{82} ॥
એવં મત્વાત્ર સંસારે સદ્ગતિં સુખવાંછિભિઃ ।
ત્રિરત્નભજનં કૃત્વા ચરિતવ્યં સદા શુભે ॥ ર્મ્_23.183{83} ॥
ત્રિરત્નભજનોદ્ભૂતં પુણ્યં ન ક્ષિણુયાત્ ક્વચિત્ ।
સર્વક્લેશાન્ વિનિર્દહ્ય પ્રાપયેત્ સૌગતં પદં ॥ ર્મ્_23.184{84} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા સ નારદો યતિઃ ।
સસાંઘિકસભાલોકસ્ તથેતિ પ્રાભ્યનંદત ॥ ર્મ્_23.185{85} ॥
ઇતિ મે ગુરુણાદિષ્ટં મયાત્ર વક્ષ્યતે ।

મત્વા રાજંસ્ ત્વમ્ અપ્ય્ એવં ત્રિરત્નં ભજ સર્વદા ॥ ર્મ્_23.186{86} ॥
પ્રજાશ્ ચાપિ તથા ધર્મં શ્રાવાયિત્વા પ્રબોધયન્ ।
બોધિમાર્ગે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પાલયસ્વ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_23.187{87} ॥
તતસ્ તે સર્વદા ભદ્રં સર્વત્રાપિ ભવેદ્ ધ્રુવં ।
ક્રમાદ્ બોધિં શિવાં પ્રાપ્ય સંબુદ્ધપદં આપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_23.188{88} ॥
ઇતિ તેનાર્હતાદિષ્ટં શ્રુત્વાશોકો નરાધિપઃ ।
તથા હીતિ પ્રતિજ્ઞાય પ્રાભ્યનન્દત્ સપાર્ષદઃ ॥ ર્મ્_23.189{89} ॥
યે ચેદં પ્રેતિકાયાઃ સુગતકથિતમ્ ઇદં શ્રદ્ધયા યે ઽવદાનં શૃણ્વંતિ શ્રાવયન્તિ પ્રમુદિતમનસસ્ તે નરાઃ સર્વ એવં ।
કૃત્વા રત્નત્રયસ્ય પ્રભજનમ્ અનિશં બોધિચિત્તં સમાપ્ય કૃત્વા લોકેષુ ભદ્રં સકલગુણભરા બૌદ્ધલોકે પ્રયાન્તિ ।
++ ઇતિ રત્નાવદાનતત્વે પ્રેતિકાયાઃ કથા સમાપ્તમ્ ++
xxઇવ્ પ્રેતીભૂતમહર્દ્ધિકાવદાન
અથાશોકો મહીપાલઃ કૃતાંજલિપુટો મુદા ।
ઉપગુપ્તં યતિં નત્વા પ્રાર્થયચ્ ચ તથાદરાત્ ॥ ર્મ્_24.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનર્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
તદ્યથા ગુરુણાદિષ્ટં તથા મે સમુપાદિશ ॥ ર્મ્_24.2{2} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે રાજ્ઞા શ્રુત્વા સો ઽર્હં સુધીર્ યતિઃ ।
નૃપતિં તં મહીપાલં સંપશ્યન્ન્ એવમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_24.3{3} ॥
સાધુ શૃણુ મહારાજ યથા મે ગુરુણોદિતં ।
તથાહં સંપ્રવક્ષ્યામિ તવ ધર્મપ્રવૃદ્ધયે ॥ ર્મ્_24.4{4} ॥
તદ્યથા ભગવાઞ્ છાસ્તા શ્રીઘનઃ સ મુનીશ્વરઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સુગતો નાથો ધર્મરાજ વિનાયકઃ ॥ ર્મ્_24.5{5} ॥
ભિક્ષુભિઃ શ્રાવકૈઃ સાર્દ્ધં ભિક્ષુણીભિશ્ ચ ચૈલકૈઃ ।
ઉપાસકૈઃ શુભાચારૈર્ ઉપાસિકાગણૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_24.6{6} ॥
બોધિસત્વૈર્ મહાસત્વૈસ્ તથાન્યૈર્ બોધિવાંછિભિઃ ।
બ્રહ્મદેવાસુરેન્દ્રૈશ્ ચ યક્ષગંધર્વકિંનરૈઃ ॥ ર્મ્_24.7{7} ॥
સિદ્ધૈર્ વિદ્યાધરૈશ્ ચાપિ નાગેન્દ્રૈ ગરુડૈર્ અપિ ।
સર્વૈ લોકાધિપૈશ્ ચાપિ તથાન્યૈશ્ ચ મહર્ષિભિઃ ॥ ર્મ્_24.8{8} ॥
બ્રાહ્મણૈ રાજભિ રાજકુમારૈશ્ ચ શુભાર્થિભિઃ ।
વૈશ્યૈ મંત્રિગણૈશ્ ચાપિ તથામાત્યગણૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_24.9{9} ॥
શ્રેષ્ઠિભિઃ પૌરિકૈશ્ ચપિ ગૃહસ્થૈશ્ ચ મહાજનૈઃ ।
વણિગ્ભિઃ સાર્થવાહૈશ્ ચ તથા શિલ્પિગણૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_24.10{10} ॥
ગ્રામ્યૈ જાનપદૈશ્ ચાપિ કાર્પટિકૈઃ સતીર્થિકૈઃ ।
તથાન્યૈઃ સુજનૈ વિજ્ઞૈઃ સદ્ધર્મગુણવાંછિભિઃ ॥ ર્મ્_24.11{11} ॥
સેવિતાભ્યર્ચિતસ્ તત્ર વેણુવને મનોરમે ।
કરંદકનિવાપાખ્યે વિહારે સૌગતાશ્રમે ॥ ર્મ્_24.12{12} ॥
સદ્ધર્મં સમુપાદિશ્ય વિજહાર પ્રભાસયન્ ।
સર્વસત્વહિતાર્થેન રત્નરાશિમ્ ઇવોજ્વલન્ ॥ ર્મ્_24.13{13} ॥
તદૈવ સમયે તત્ર રાજગૃહે પુરોત્તમે ।
આસીદ્ ગૃહપતે શ્રેષ્ઠી મહાજનો મહાધનઃ ॥ ર્મ્_24.14{14} ॥
શ્રિમાં શ્રીદોપમઃ સર્વદ્રવ્યસંપત્સમાન્વિતઃ ।

સ સદૃશાત્ કુલા ભાર્યાં સ્વકુલધર્મચારિણીં ॥ ર્મ્_24.15{15} ॥
સુભદ્રાંગાં સમાનીય વિધિનોદવહન્ મુદા ।
તતઃ સ ગૃહભૃત્ કન્તા ભાર્યયા કાંતયા તથા ॥ ર્મ્_24.16{16} ॥
યથાકામં રતિં ભુક્ત્વા ચક્રીડ પરિચારયન્ ।
તતસ્ તસ્ય ગૃહસ્થસ્ય યથાકામં પ્રભુંજતઃ ॥ ર્મ્_24.17{17} ॥
સમયે સા પ્રિયા ભાર્યા બભૂવ ગર્ભધારિણી ॥ ર્મ્_24.18{18} ॥
તતઃ સા સમયે ઽસૂત દારકં સુંદરાંશિકં ।
તચ્ છ્રુત્વા સ પિતા શ્રેષ્ઠી મુદા દ્રષ્ટુમ્ ઉપાચરન્ ॥ ર્મ્_24.19{19} ॥
તત્ર સ સમુપેત્યાશુ દારકં તં શુભાંશિકં ।
દૃષ્ટ્વા સંમુદિતઃ પશ્યન્ન્ એવ તસ્થાવ્ અતૃપ્તિતઃ ॥ ર્મ્_24.20{20} ॥
તતો જ્ઞાતીન્ સમાહૂય કૃત્વા જાતિમહં શિશોઃ ।
અસ્ય નામપ્રસિદ્ધેન ક્રિયતામ્ ઇત્ય્ અભાષત ॥ ર્મ્_24.21{21} ॥
તચ્ છ્રુત્વા જ્ઞાતયઃ સર્વે તે કૃત્વા સમતં તથા ।
તં શ્રેષ્ઠિનં સમાહૂય પુર એવં સમબ્રુવન્ ॥ ર્મ્_24.22{22} ॥
યદ્ અયં દારકો જાતો નક્ષત્ર ઉત્તરાભિધે ।
તેનોત્તર ઇતિ ખ્યાતો ભવતુ ભવદાત્મજઃ ॥ ર્મ્_24.23{23} ॥
ઇતિ તૈર્ જ્ઞાતિભિઃ ખ્યાતં શ્રુત્વા સ ગૃહભૃત્ તથા ।
તેનૈવ નામધેયેન પ્રાખ્યાપયત્ તમ્ આત્મજં ॥ ર્મ્_24.24{24} ॥
તતઃ સ દારકો ઽષ્ટાભિ ધાત્રિભિઃ પ્રતિપાલિતઃ ।
દિને દિને પ્રવૃદ્ધો ઽભૂ હ્રદસ્થમ્ અમ્બુજં યથા ॥ ર્મ્_24.25{25} ॥
તતઃ પ્રવર્દ્ધમાનઃ સ ગુરુભિઃ શિક્ષિતઃ ક્રમાત્ ।
લિપ્યાદિ સર્વવિદ્યાનાં દ્રુતં પારં સમાયયૌ ॥ ર્મ્_24.26{26} ॥
તદા સ ઉત્તરો વિજ્ઞઃ સવયોભિઃ સહાન્વિતઃ ।
ચરમાનઃ પુરે તત્ર લોકમનોહરો વભૌ ॥ ર્મ્_24.27{27} ॥
યદા સ ઉત્તરઃ પ્રૌઢયૌવનમદનાશ્રયઃ ।
તદા તસ્ય પિતા શ્રેષ્ઠી દૈવાત્ કાલં સમાયયૌ ॥ ર્મ્_24.28{28} ॥
તતસ્ તસ્ય ગૃહે તત્ર સ ઉત્તરસ્ તદાત્મજઃ ।
સ્વામી સંપત્તિસંપ્રાપ્તો ગૃહિ લોકાધિપો ઽભવત્ ॥ ર્મ્_24.29{29} ॥
તતઃ સ કુલવૃત્તિસ્થો વ્યવહારવિચક્ષણઃ ।
ક્રયવિક્રયકાર્યાણિ કૃત્વા દ્રવ્યં સમર્જયત્ ॥ ર્મ્_24.30{30} ॥
સ એકસ્મિન્ દિને તત્ર વેણુવને જિનાશ્રમે ।
સંબુદ્ધં શ્રીઘનં દ્રષ્ટું ધર્માર્થી સમુપાચરત્ ॥ ર્મ્_24.31{31} ॥
તત્ર સ સમુપાસૃત્યાદ્રાક્ષીત્ તમ્ શ્રીઘનં મુનિં ।
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણાશીતિવ્યંજનપ્રતિમંડિતં ॥ ર્મ્_24.32{32} ॥
વ્યામપ્રભાવિરોચંતં સમંતભદ્રરૂપિણં ।
રત્નરાશિમ્ ઇવોજ્વાલં રત્નાદ્રિમ્ ઇવ જંગમં ॥ ર્મ્_24.33{33} ॥
સભામધ્યાસનાસીનં ભિક્ષુસંઘપુરસ્કૃતં ।
ધર્મામૃતપ્રવર્ષન્તં સર્વલોકૈર્ નમસ્કૃતં ॥ ર્મ્_24.34{34} ॥
દૃષ્ટ્વા સ મુદિતસ્ તત્ર સાંજલિઃ પુરતો વ્રજન્ ।
પાદૌ તસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય પ્રણત્વૈકાન્ત આશ્રયન્ ॥ ર્મ્_24.35{35} ॥

તત્ર તસ્યાશયં શુદ્ધં દૃષ્ટ્વા સ ભગવાંસ્ તથા ।
આર્યસત્યં સમારભ્ય સદ્ધર્મં સમુપાદિશત્ ॥ ર્મ્_24.36{36} ॥
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા સ ઉત્તરઃ પ્રમોદિતઃ ।
પુનઃ પાદૌ મુનેર્ નત્વા પ્રત્યાયયૌ સ્વમ્ આલયં ॥ ર્મ્_24.37{37} ॥
એવં સ ઉત્તરો વિજ્ઞઃ પ્રતિદિનં જગદ્ગુરોઃ ।
દ્રષ્ટું ધર્મામૃતં વાપિ પાતુમ્ નિત્યમ્ ઉપાચરત્ ॥ ર્મ્_24.38{38} ॥
તથા તસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય પીત્વા ધર્મામૃતં તદા ।
સંબુદ્ધશાસને તત્ર પ્રવ્રજિતું સમૈછત ॥ ર્મ્_24.39{39} ॥
તતઃ સ ઉત્તરસ્ તસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય પુરોગતઃ ।
પાદાબ્જૌ સાંજલિર્ નત્વા પ્રવ્રજ્યાં સમયાચત ॥ ર્મ્_24.40{40} ॥
ભગવન્ નાથ સર્વજ્ઞ ભવતાં શરણં વ્રજે ।
તત્ પ્રવ્રજ્યાં વ્રતં મહ્યં દાતુમ્ અર્હતિ સાંપ્રતં ॥ ર્મ્_24.41{41} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ભગવાન્ મુનીશ્વરઃ ।
ઉત્તરાખ્યં કુમારં તં સમાલોક્યૈવમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_24.42{42} ॥
કુમાર શાસને બૌદ્ધે પ્રવ્રજિતું યદીછસિ ।
અનુજ્ઞાં માતુર્ આસાદ્ય પ્રાગછ દાસ્યતે તદા ॥ ર્મ્_24.43{43} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટે મુનીન્દ્રેણ સ ઉત્તરઃ પ્રબોધિતઃ ।
તથેતિ ચરણૌ તસ્ય મુનેર્ નત્વા ગૃહં યયૌ ॥ ર્મ્_24.44{44} ॥
તત્ર ગૃહે સમાસાદ્ય સ ઉત્તરઃ પ્રમોદિતઃ ।
જનન્યાશ્ ચરણૌ નત્વા સાંજલિર્ એવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.45{45} ॥
માતર્ અદ્ય વિહારે ઽહં ગછામિ સૌગતાશ્રમે ।
તત્ર શાસ્તુ મુખાબ્જોત્થમ્ આર્યધર્મામૃતં પિબે ॥ ર્મ્_24.46{46} ॥
તત્ સદ્ધર્મામૃતં પીત્વા તૃષ્ણા મે વર્દ્ધ્યતે પુનઃ ।
તત્ સદ્ધર્મં સમાલબ્ધુમ્ ઇછામિ પરિતુષ્ટયે ॥ ર્મ્_24.47{47} ॥
ધન્યાસ્ તે હિ શુભાત્માનઃ પરિશુદ્ધત્રિમંડલાઃ ।
સંબુદ્ધશાસને સ્થિત્વા સદા ધર્મં પિબન્તિ યે ॥ ર્મ્_24.48{48} ॥
અહમ્ અપિ સદા તત્ર સંબુદ્ધશાસને ચરન્ ।
તત્ સદ્ધર્મામૃતં લબ્ધુમ્ ઇછામિ જનની ધ્રુવં ॥ ર્મ્_24.49{49} ॥
તત્ પ્રવ્રજ્યાવ્રતં ધૃત્વા ચરિતું સૌગતાશ્રમે ।
ઇછામિ સાંપ્રતં માતસ્ તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદેહિ મે ॥ ર્મ્_24.50{50} ॥
ઇતિ પુત્રાદિતં શ્રુત્વા મતા સા પ્રહતાશયા ।
ચિરં તમ્ આત્મજં દૃષ્ટ્વા રુદન્ત્યૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_24.51{51} ॥
કિમ્ એવ વદસે પુત્ર મૈવં મે પુરતો વદઃ ।
કિમ્ અર્થં સ્વગૃહં ત્યક્ત્વા પ્રવ્રજિતુ ત્વમ્ ઇછસિ ॥ ર્મ્_24.52{52} ॥
કિં તે દુઃખં કુતો જાતં મયા કિં ચિન્ ન દૃશ્યતે ।
ત્વયા તુ દૃશ્યતે યત્ તદ્ વક્તવ્યં પુરતો મમ ॥ ર્મ્_24.53{53} ॥
અદ્યાપિ તવ તાતસ્ય શોકાધિઃ શામ્યતે ન મે ।
તથાપિ માં કથં ત્યક્તુમ્ ઇછસિ સાંપ્રતં સુતે ॥ ર્મ્_24.54{54} ॥
ઇતિ માત્રોદિતં શ્રુત્વા સ ઉત્તરઃ કુમારકઃ ।
માતરં તં સમાલોક્ય બોધયિતું સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.55{55} ॥

માતસ્ ત્વત્કૃપયા મે ઽત્ર કિં ચિદ્ દુઃખં ન વિદ્યતે ।
ગૃહે ઽપિ મહતી સંપદ્ અસ્તિ ભોગ્યં યથેછયા ॥ ર્મ્_24.56{56} ॥
અનિત્યં ખલુ સંસારં ક્ષણધ્વંસિ શરીરકં ।
અનિત્યં જીવિતં વિદ્યુત્સંપાતમ્ ઇવ ન ધ્રુવં ॥ ર્મ્_24.57{57} ॥
સંપચ્ ચાપિ સ્થિરા નૈવં કસ્ય શ્રી સર્વદા સ્થિરા ।
સર્વેષામ્ અપિ જંતૂનાં સર્વત્ર મરણં ધ્રુવં ॥ ર્મ્_24.58{58} ॥
સર્વે ઽપિ પ્રાણિનઃ કાલે ત્યક્ત્વા સર્વાન્ પરિગ્રહાન્ ।
જ્ઞાતિવંધુસુહૃત્મિત્રાન્ન્ અપિ યાંતિ યમાલયૈઃ ॥ ર્મ્_24.59{59} ॥
એકો ઽપિ વિદ્યતે નૈવ મૃત્યુપ્રાપ્તે સહાનુગઃ ।
ધર્મ એવ તદૈકઃ સ્યાત્ ત્રાતાનુગો યમાલયે ॥ ર્મ્_24.60{60} ॥
ધર્મેણ રક્ષ્યતે તત્ર યમદૂતૈર્ અધિષ્ઠિતે ।
તદ્ અત્ર સર્વથા નિત્યં કર્ત્તવ્યં ધર્મમ્ એવ હિ ॥ ર્મ્_24.61{61} ॥
ધર્મવાન્ન્ અત્ર સંસારે ભ્રમન્ન્ અપિ સદા સુખી ।
સર્વત્ર સત્સુખાન્ય્ એવ પ્રભુક્ત્વા યાતિ સદ્ગતિં ॥ ર્મ્_24.62{62} ॥
તત્રાપિ સર્વદા સૌખ્યં ભુક્ત્વા કૃત્વા ચ મંગલં ।
સર્વસત્વહિતાર્થેન સદ્ધર્માણ્ય્ એવ સાધયેત્ ॥ ર્મ્_24.63{63} ॥
એતત્પુણ્યવિપાકૈઃ સ સદ્ગુરું સમુપાશ્રયેત્ ।
સદ્ગુરોસ્ તુ પ્રસાદેન બોધિચિત્તં લભેત્ તદા ॥ ર્મ્_24.64{64} ॥
તતો બોધિચરીં પ્રાપ્ય બોધિસત્વો ભવેત્ સુધીઃ ।
તતઃ સત્વહિતાર્થેન બોધિચર્યાં સમાચરેત્ ॥ ર્મ્_24.65{65} ॥
તતઃ પારમિતાઃ સર્વાઃ પરિપૂર્ય યથાક્રમં ।
ત્રિવિધાં બોધિમ્ આસાદ્ય સંબુદ્ધપદમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_24.66{66} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ સર્વજ્ઞેન હિતાર્થિના ।
શ્રુતં મયા પરિજ્ઞાય તથા ચરિતુમ્ ઇછ્યતે ॥ ર્મ્_24.67{67} ॥
એતત્પુણ્યવિભાગત્વમ્ અપિ પ્રાપ્તું યદીછસિ ।
તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદત્વા મે ચિત્તં માતઃ પ્રતોષય ॥ ર્મ્_24.68{68} ॥
ઇતિ પુત્રોદિતં શ્રુત્વા માતા સા વિહતાશયા ।
વિયોગદુઃખસંકાર્ત્તા વિલપન્ત્ય્ એવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.69{69} ॥
હા પુત્ર કથમ્ એકાન્તે માં વિહાતું ત્વમ્ ઇછસિ ।
નાન્યો મે વિદ્યતે પુત્રસ્ ત્વમ્ એવૈકો ઽસ્તિ નંદનઃ ॥ ર્મ્_24.70{70} ॥
પિતાપિ તવ માં ત્યજ્ય દૈવાદ્ યાતો યમાલયં ।
ત્વમ્ અપિ માં પરિત્યક્ત્વા કુત્ર ગંતું તથેછસિ ॥ ર્મ્_24.71{71} ॥
હા પુત્ર કથમ્ અજ્ઞો ઽસિ કેનાત્ર ત્વં પ્રવંચ્યસે ।
કિં પશ્યન્ હેતુના કેન પ્રવ્રજિતું ત્વમ્ ઇછસિ ॥ ર્મ્_24.72{72} ॥
હા પુત્ર કેન મૂઢો ઽસિ યદ્ એતા દ્રવ્યસંપદઃ ।
ત્યક્ત્વા પરગૃહે ભિક્ષાં યાચિત્વા ભોક્તુમ્ ઇછસિ ॥ ર્મ્_24.73{73} ॥
હા પુત્ર ત્વં કુમારો ઽસિ તત્ પ્રવ્રજ્યાં ચરેઃ કથં ।
પ્રવ્રજિતો ગૃહં ત્યક્ત્વા બહિર્ દેશે સદાશ્રયેઃ ॥ ર્મ્_24.74{74} ॥
તત્ કથં ત્યક્ત્વા બહિર્ દેશે સમાશ્રયેઃ ।
શાણકંટાવૃતો મુંદો મૃત્વાત્ર ધરેશ્વરઃ ॥ ર્મ્_24.75{75} ॥

શીતવાતાતપાક્રાન્તે કથં દુઃખં સહેઃ સુત ।
ક્ષુત્પિપાસાગ્નિસંતપ્તઃ દુઃખં કસ્ તે ઽભિશામયેત્ ॥ ર્મ્_24.76{76} ॥
શ્મશાનેષુ શવાન્ય્ અસ્યન્ કથમ્ એકશ્ ચરેઃ સુત ।
જંગલે નિર્જને ઽરણ્યે એકાકી નિવસેઃ કથં ॥ ર્મ્_24.77{77} ॥
તથા ભૂતાલયે શૂન્યગેહેવ નિવસેઃ કથં ।
તથામિત્રેષુ દેશેષુ કથમ્ એકોર્ ઇવ ચ્ચરે ॥ ર્મ્_24.78{78} ॥
જ્વરાદિ રોગસંતપ્તે કસ્ તવ પરિચારયેત્ ।
કો વા તે કૃપયા દદ્યાત્ પથ્યમ્ આહારમ્ ઔષધં ॥ ર્મ્_24.79{79} ॥
યદિ દૈવાદ્ વિપત્તિઃ સ્યાત્ તદા કઃ પરિશોધયેત્ ।
ઇતિ સમીક્ષ્ય મા પુત્ર પ્રવ્રજ્યાવ્રત ઉત્સહ ।
મમાત્ર વચનં શ્રુત્વા સુખં ભુક્ત્વા ગૃહે વસ ॥ ર્મ્_24.80{80} ॥
ઇતિ માત્રોદિતં શ્રુત્વા સ પુત્રશ્ ચૈવમ્ અબ્રવીત્ ।
દૈવભાવા ભવન્ત્ય્ એવ સર્વત્રાપિ જગત્સ્વ્ અપિ ॥ ર્મ્_24.81{81} ॥
એકો ઽપિ વિદ્યતે નાત્ર સુહૃન્મિત્રસહાનુગઃ ।
ધર્મ એવ સહાયઃ સ્યાત્ સર્વત્ર મરણે ધ્રુવં ॥ ર્મ્_24.82{82} ॥
ઇતિ સદ્ધર્મસંપ્રાપ્ત્યૈ પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ ઉત્તમં ।
ચરિતવ્યં ભવેદ્ વિજ્ઞૈર્ નિર્વૃતિપદવાંછિભિઃ ॥ ર્મ્_24.83{83} ॥
ઇતિ તેન મુનીન્દ્રેણ સમાદિષ્ટં નિશમ્યતે ।
માત તસ્મા તથાત્રૈતદ્ વ્રતં ચરિતુમ્ ઇછ્યતે ॥ ર્મ્_24.84{84} ॥
તદ્ અત્ર સૌગતે ધર્મે માં નિયોક્તું યદીછસિ ।
તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદાનં મે કૃપયા દાતુમ્ અર્હતિ ॥ ર્મ્_24.85{85} ॥
ઇતિ પુત્રાર્થિતં શ્રુત્વા માતા સા ગદ્ગદસ્વરા ।
સ્નેહદુઃખાગ્નિસંતપ્તા દૃષ્ટ્વૈવં સુતમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.86{86} ॥
હા પુત્ર કથમ્ એવ ત્વં નિર્દયાસ્ય્ અતિનિષ્ઠુરઃ ।
યદ્ વૃદ્ધાં જનનીં દૃષ્ટ્વા કારુણ્યં નાસ્તિ તે હૃદિ ॥ ર્મ્_24.87{87} ॥
તદ્ અત્ર યદિ તે પુત્ર દયાસ્તિ મયિ માતરિ ।
યાવજ્ જીવામ્ય્ અહં તાવદ્ ગૃહે વસ મયા સહ ॥ ર્મ્_24.88{88} ॥
યાવચ્ ચૈતન્ મહત્ સંપત્ સ્વગૃહે સ્થિરા તવ ।
તાવદ્ યથેપ્સિતં સૌખ્યં ભુક્ત્વા રમં સમાચર ॥ ર્મ્_24.89{89} ॥
અવશ્યં મરણં યાયાં કસ્ય મૃત્યુર્ ભવે ન હિ ।
તદા મયિ મૃતાયાં તુ પ્રવ્રજસ્વ યથેછયા ॥ ર્મ્_24.90{90} ॥
સંપચ્ ચાપિ ભવેત્ ક્ષીણા કસ્ય સંપત્ સદા સ્થિરા ।
તદા સંપત્ પરિક્ષીણે ભિક્ષાન્નાદો વ્રતં ચર ॥ ર્મ્_24.91{91} ॥
યદ્ય્ એવં પ્રાર્થિતે ઽપિ ત્વં વિલંઘ્ય વચનં મમ ।
નિર્દયાનિષ્ઠુરસ્વાન્તઃ પ્રવ્રજસિ હઠાદ્ અપિ ॥ ર્મ્_24.92{92} ॥
તદાહં તે પુરોગત્વા સૌગતશાસને ઽપિ હિ ।
ત્યક્ત્વાહારં વિષં ભુક્ત્વા યાસ્યામિ મરણં ધ્રુવં ॥ ર્મ્_24.93{93} ॥
ઇતિ મે વચનં સત્યં વિજ્ઞાયેહ ત્વમ્ આત્મજ ।
મયા સહ ગૃહે સૌખ્યં ભુક્ષ્વ કુત્રાપિ મા વ્રજ ॥ ર્મ્_24.94{94} ॥
ઇતિ મે વચનં શ્રુત્વા યથાકામં સુખં ગૃહે ।

ભુક્ત્વા નિત્યં સદોત્સાહૈશ્ ચરં રમ સ્વમ્ આત્મજ ॥ ર્મ્_24.95{95} ॥
ઇતિ માત્રોદિતં શ્રુત્વા સ ઉત્તરો ઽભિશંકિતઃ ।
તથેતિ પ્રતિબુદ્ધિત્વા તસ્થૌ ગેહે નિરાશિતઃ ॥ ર્મ્_24.96{96} ॥
તતશ્ ચૈકદિને પ્રાતઃ સમુત્થાય સ ઉત્તરઃ ।
સંબુદ્ધં તં મુનિં દ્રષ્ટું વિહારે સમુપાચરત્ ॥ ર્મ્_24.97{97} ॥
તત્ર તં શ્રીઘનં દૃષ્ટ્વા સ ઉત્તરઃ પ્રમોદિતઃ ।
નત્વા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સાંજલિસ્ સમુપાશ્રયત્ ॥ ર્મ્_24.98{98} ॥
તતઃ સ ભગવાંચ્ છાસ્તા દૃષ્ટ્વા તસ્ય મનોગતં ।
બોધયિતું સમાલોક્ય તમ્ એવં સમુપાલપત્ ॥ ર્મ્_24.99{99} ॥
કુમાર કિં વિષણ્ણો ઽસિ યન્ મનો ઽન્તર્ગતં તવ ।
તન્ મમાગ્રે સમાખ્યાહિ પૂરયામિ યદીહિતં ॥ ર્મ્_24.100{100} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટે મુનીન્દ્રેણ સ ઉત્તરઃ સમુત્થિતઃ ।
પાદૌ તસ્ય મુનેર્ નત્વા સાંજલિર્ એવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.101{1} ॥
સર્વજ્ઞ ભગવઞ્ છાસ્તર્ વિજાનીયાદ્ ભવાન્ મમ ।
યન્ મનો ઽન્તર્ગતં સર્વં યથાપ્ય્ અહં નિવેદયે ॥ ર્મ્_24.102{2} ॥
ભગવન્ નાથ સર્વજ્ઞ ન મે માતા પ્રબોધિતા ।
તદ્ અનુજ્ઞાં ન મે દાતુમ્ ઇછતિ પ્રાર્થિતાપિ સા ॥ ર્મ્_24.103{3} ॥
તદ્ ભવાન્ મે યથા યોગ્યં વ્રતં સંબોધિસાધનં ।
અન્યથાપિ પ્રદત્વાત્ર પ્રબોધયિતુમ્ અર્હતિ ॥ ર્મ્_24.104{4} ॥
ઇતિ સંપ્રાર્થિતે તેન ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
તં વિશુદ્ધાશયં દૃષ્ટ્વા સમાશ્વાસ્યૈવમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_24.105{5} ॥
મા કુમાર વિષાદત્વં કૃથા ધૈર્યં સમાશ્રય ।
અવશ્યં સમયે પ્રાપ્તે બ્રહ્મચારી ભવિષ્યસિ ॥ ર્મ્_24.106{6} ॥
તાવદ્ ગૃહે સદા દાનં કૃત્વાર્થિભ્યો યથેપ્સિતં ।
ત્રિરત્નસ્મરણં કૃત્વા શુભે ચર સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_24.107{7} ॥
એતત્પુણ્યવિપાકેન સમયે સમુપાગતે ।
પ્રવ્રજ્યાવ્રતમ્ આસાદ્ય નિર્વાણપદમ્ આપ્સ્યસિ ॥ ર્મ્_24.108{8} ॥
ઇતિ મત્વા કુમારાત્ર યાવજ્ જીવતિ સા પ્રસૂઃ ।
તાવદ્ ગૃહે સદા દાનં કૃત્વા શુભે ચરન્ વસ ॥ ર્મ્_24.109{6} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા સ ઉત્તરઃ સુધીઃ ।
તથેતિ પ્રતિવિજ્ઞપ્ય પ્રસસાદ પ્રબોધિતઃ ॥ ર્મ્_24.110{10} ॥
તતઃ સ ઉત્તરો નત્વા સાંજલિસ્ તં મુનીશ્વરં ।
સુપ્રસન્નમુખામ્ભોજસ્ તન્ મનાઃ સ્વગૃહં યયૌ ॥ ર્મ્_24.111{11} ॥
તત્ર સ સ્વગૃહે સ્થિત્વા સ્વકુલવૃત્તિસાધનૈઃ ।
પ્રતિસાર્યાપણં તત્ર ચકાર ક્રયવિક્રયં ॥ ર્મ્_24.112{12} ॥
તત્ર મુલાધિકં લાભં યલ્ લબ્ધં ગણવન્ધનં ।
તત્ સર્વં સ સુતસ્ તસ્યા માતુર્ હસ્તે સમર્પયત્ ॥ ર્મ્_24.113{13} ॥
તતઃ સ ઉત્તરઃ પુત્રો માતરં તાં પ્રસાદયન્ ।
તલ્ લબ્ધં સકલં દ્રવ્યં દત્વૈવં પ્રત્યબોધયત્ ॥ ર્મ્_24.114{14} ॥
શૃણુ માતર્ મમાનેન દ્રવ્યેન સ્વજનાં જનાન્ ।

અર્થિનઃ કૃપણાન્ વિપ્રાન્ માનયિત્વાભિતોષય ॥ ર્મ્_24.115{15} ॥
ઇતિ પુત્રોદિતં શ્રુત્વા માતા સા અતિકુંચિકા ।
લુબ્ધા મત્સરાક્રાંતહૃદયૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_24.116{16} ॥
પુત્ર પિત્રા પ્રયત્નેન સંપદસ્ તે સમર્જિતાઃ ।
ત્વમ્ એતાઃ સંપદઃ સર્વા દત્વાર્થિભ્યો વ્યયિષ્યસિ ॥ ર્મ્_24.117{17} ॥
યાવત્ પિત્રાર્જિતં દ્રવ્યં તાવન્ મયા ન દાસ્યતે ।
તાવત્ માત્રં તવાધીનં યાવત્ ત્વયા સમર્જિતં ॥ ર્મ્_24.118{18} ॥
યાવજ્ જિવામ્ય્ અહં તાત ન તે દાસ્યામિ કિં ચન ।
મૃતાયાં મયિ તત્ સર્વં તવાધીનં ભવેત્ તદા ॥ ર્મ્_24.119{19} ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સા પ્રસૂસ્ તસ્ય માત્સર્ય્યકલુષાશયા ।
સર્વદ્રવ્યં પ્રયત્નેન ગુપ્તીકૃત્યાત્યરક્ષત ॥ ર્મ્_24.120{20} ॥
કિં ચિદ્ અર્થિભ્યો સા કુધી દદૌ ।
ગુપ્તીકૃત્ય પ્રયત્નેન તદ્ દ્રવ્યં સમગોપયત્ ॥ ર્મ્_24.121{21} ॥
દૃષ્ટ્વા ચ સાર્થિનઃ સર્વાન્ સ્વગૃહં સમુપાગતાન્ ।
સહસા સમુપાશ્રિત્ય પરિભાષ્યાભ્યનિન્દયત્ ॥ ર્મ્_24.122{22} ॥
અરે માયા ન ગેહે ઽસ્મિં યૂયં પ્રેતા ઇવાગતાઃ ।
નિત્યં પરગૃહે પિંડં ભોક્તું ભ્રમથ ભૂતવત્ ॥ ર્મ્_24.123{23} ॥
એવં તાન્ અર્થિનઃ સર્વાન્ સા નારી દુરિતાશયા ।
નૈકધા વિપ્રલાપેન પરિભાષ્યાભ્યનિંદયત્ ॥ ર્મ્_24.124{24} ॥
એવં માત્રા પ્રતિક્રુષ્ય વિપ્રલાપાભિનિંદિતાન્ ।
શ્રુત્વા સ ઉત્તરઃ પુત્રો માતરં તામ્ અભાષત ॥ ર્મ્_24.125{25} ॥
અરે માત કિમ્ એવ ત્વમ્ અર્થિનઃ પરિભાષસે ।
ધિક્ ત્વાં ધર્મપરિભ્રષ્ટાં કથં ન નરકે પતેઃ ॥ ર્મ્_24.126{26} ॥
યદિ ત્વં વાંછસે સૌખ્યમ્ ઇહામુત્રાપિ સર્વદા ।
કૃપણાન્ અર્થિનઃ સર્વાન્ સંપ્રદાનૈઃ પ્રમોદય ॥ ર્મ્_24.127{27} ॥
યદ્ય્ એવં ક્રિયતે માતઃ સંગતિઃ સર્વદાવયોઃ ।
અન્યથા ચેત્ તતો નૌ સ્યાદ્ વિભિન્નભોજનાશ્રયઃ ॥ ર્મ્_24.128{28} ॥
યદ્ય્ અસ્તિ તે મયા સાર્દ્ધં સર્વદા ભોજને રતિઃ ।
યથેપ્સિતં સદાર્થિભ્યો દત્વા ચર શુભે વૃષે ॥ ર્મ્_24.129{29} ॥
ઇતિ તેનાત્મજેનાપિ પ્રત્યાખ્યતં નિશમ્ય સા ।
માતા લજ્જાવિભિન્નાસ્યા તમ્ આત્મજમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_24.130{30} ॥
યદ્ય્ એવં નન્દનાર્થિભ્યઃ સર્વસ્વમ્ અપિ દિત્સસિ ।
તત્ સ્વદ્રવ્યાણિ સર્વાણિ દાસ્યામિ તદ્ યથેપ્સિતં ॥ ર્મ્_24.131{31} ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સા પ્રસૂ નારી તમ્ આત્મજં મૃષાગિરા ।
બોધયિત્વા ગૃહે તાનિ દ્રવ્યાણિ સમગોપયેત્ ॥ ર્મ્_24.132{32} ॥
તતઃ સા પ્રમદા દુષ્ટા મિથ્યાવાચા તમ્ આત્મજં ।
અદ્ય યતો ઽર્થિનો ભિક્ષૂન્સ્ તોષયામીત્ય્ અબોધયત્ ॥ ર્મ્_24.133{33} ॥
એવં મિથ્યયા વાચા બોધયન્તી તમ્ આત્મજં ।
સ્વયમ્ એવ પ્રભુક્ત્વા ચ તદ્ દ્રવ્યં સર્વં ગોપયત્ ॥ ર્મ્_24.134{34} ॥
કસ્મૈ ચિદ્ અર્થિને કિં ચિદ્ અપિ સા ન દદૌ કુધીઃ ।

સા કેભ્યો ઽપિ વલિં દાતું નૈવોત્સેહે કદા ચન ॥ ર્મ્_24.135{35} ॥
એવં સા દુર્મતિર્ લુબ્ધા મત્સરાક્રાન્તચેતસા ।
પરિભાષ્યાર્થિનઃ સર્વાન્ નિંદયન્ત્ય્ અશુભે ઽચરત્ ॥ ર્મ્_24.136{36} ॥
એવં કેવલપાપાનિ પ્રાચિત્વા સા દુરાશયા ।
કાલે નિરાશયા દુઃખાર્ત્તા મૃતા પ્રેતાલયે યયૌ ॥ ર્મ્_24.137{37} ॥
તત્ર પ્રેતગતિપ્રાપ્તા પ્રેતીભૂતા દુરાકૃતિઃ ।
સ્વકેશપ્રતિછન્નાંગા શૂચીમુખા કૃશાંગિકા ॥ ર્મ્_24.138{38} ॥
અસ્થિયંત્રવદ્ ઉચ્છ્રાયા પર્વતસંનિભોદરા ।
ક્ષુત્પિપાસાગ્નિસંતપ્તા દગ્ધસ્થૂણાસમાંગિકા ॥ ર્મ્_24.139{39} ॥
આર્ત્તસ્વરા વિરાવન્તી ક્રંદન્તી સા સમંતતઃ ।
અન્નપાન હિ માર્ગન્તી પર્યભ્રમદ્ ઇતસ્ તતઃ ॥ ર્મ્_24.140{40} ॥
તતઃ સ ઉત્તરો માતુઃ કૃત્વાગ્નિસંસ્કૃતિં તદા ।
સ્નાનશૌચાદિ કર્માં કુર્વઞ્ છોકં વ્યનોદયત્ ॥ ર્મ્_24.141{41} ॥
તતઃ સ ઉત્તરો વિજો માતૃશોકં વ્યનોદયત્ ।
અર્થિભ્યો વાંછિતં દત્વા બહુપુણ્યાણ્ય્ ઉપાર્જયત્ ॥ ર્મ્_24.142{42} ॥
તતઃ કામવિરક્તઃ સ સંસારભોગનિસ્પૃહઃ ।
નિર્વૃતિપદસંપ્રાત્યૈ પ્રવ્રજિતું સમૈછત ॥ ર્મ્_24.143{43} ॥
તતઃ સ મુદિતો ગત્વા વેણુવને જિનાશ્રમે ।
દૃષ્ટ્વા તં શ્રીઘનં નત્વા સાંજલિઃ સમુપાચરત્ ॥ ર્મ્_24.144{44} ॥
તત્ર પ્રદક્ષિણીકૃત્વા સસંઘં તં મુનીશ્વરં ।
પ્રણત્વા પુરતઃ સ્થિત્વા સાંજલિર્ એવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.145{45} ॥
ભગવન્ નાથ સર્વજ્ઞ વિજાનીયાદ્ ભવાન્ અપિ ।
યન્ મે સા જનની વિઘ્ના સાંપ્રતં પ્રલયં ગતા ॥ ર્મ્_24.146{46} ॥
તદ્ અત્ર ભગવચ્ છાસ્તર્ ભવતાં શરણં વ્રજે ।
તન્ મે ઽનુગ્રહમ્ આધાય પ્રવ્રજ્યાં દાતુમ્ અર્હતિ ॥ ર્મ્_24.147{47} ॥
ઇતિ સંપ્રર્થિતે તેન ભગવાન્ સ મુનીશ્વરઃ ।
સવ્યકરેણ તન્મૂર્દ્ધ્નિ સંસ્પૃશ્યૈવં સમાદિશત્ ॥ ર્મ્_24.148{48} ॥
એહિ ચર કુમારાત્ર બ્રહ્મચર્યં સમાહિતઃ ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાં છાસ્તા સાંઘિકે તં સમગ્રહીત્ ॥ ર્મ્_24.149{49} ॥
એહીત્ય્ ઉક્તે મુનીન્દ્રેણ મુંડિતો ઽભૂત્ સ ઉત્તરઃ ।
ખિક્ખિરીપાત્રભૃચ્ છુદ્ધકાષાયચીવરાવૃતઃ ॥ ર્મ્_24.150{50} ॥
તતઃ શાસ્તુઃ પ્રસાદાત્ સ પરિશુદ્ધસ્ ત્રિમંડલઃ ।
નિઃક્લેશયવિશુદ્ધાત્મા સંસારવિરતોત્સવઃ ॥ ર્મ્_24.151{51} ॥
સમાધિધારણીવિદ્યાઘટમાનો વિચક્ષણઃ ।
હિત્વાવિદ્યાગણં સર્વવિદ્યાગુણાન્તમ્ આપ્તવાન્ ॥ ર્મ્_24.152{52} ॥
વિદિત્વા સર્વસંસારગતિં વિદ્યુત્ક્ષણસ્થિતિં ।
મત્વા ચ સર્વસંસ્કારગતિર્ ઽનેકવિઘાતિનિં ॥ ર્મ્_24.153{53} ॥
સર્વક્લેશગણાં જિત્વા સર્વાન્ મારગણાન્ અપિ ।
સાક્ષાદ્ અર્હત્વમ્ આસાદ્ય શ્રાવકબોધિમ્ આપ્તવાન્ ॥ ર્મ્_24.154{54} ॥
તતઃ સ સુવિશુદ્ધાત્મા વીતરાગો જિતેંદ્રિયઃ ।

આકાશનિર્મલસ્વાન્તઃ સર્વલોષ્ટકકાંચનઃ ॥ ર્મ્_24.155{55} ॥
વાસીચંદનકલ્પાંશો નિર્વિકલ્પો નિરંજનઃ ।
સર્વસત્વહિતાધાનઃ સંબુદ્ધગુણસાધકઃ ॥ ર્મ્_24.156{56} ॥
સદેવાસુરલોકાનાં સર્વેષાં પ્રાણિનામ્ અપિ ।
વંદ્યઃ પૂજ્યો ઽભિમાન્યશ્ ચ બ્રહ્મચારી બભૂવ સઃ ॥ ર્મ્_24.157{57} ॥
તતઃ સો ઽર્હન્ મહાભિજ્ઞો ગંગાતિરે શુભસ્થલે ।
પર્ણકુટ્યાં સમાશ્રિત્ય તસ્થૌ ધ્યાનસમાહિતઃ ॥ ર્મ્_24.158{58} ॥
તત્રૈકસ્મિન્ દિને તસ્ય માતા સા પ્રેતિકા સતી ।
નગ્ન સ્વરોમસંછન્ના દઘસ્થૂણાવિવર્ણિતા ॥ ર્મ્_24.159{59} ॥
સૂચીમુખાસ્થિયંત્રેવ પર્વતસન્નિભોદરા ।
ક્ષુત્પિપાસાગ્નિદગ્ધાંગા પાનાહારગવેષિની ॥ ર્મ્_24.160{60} ॥
આર્તસ્વરં વિરાવન્તી ક્રંદન્તી સમુપાગતા ।
આયુષ્મન્તં તમ્ અર્હન્તં પશ્યન્તી સમુપાશ્રયત્ ॥ ર્મ્_24.161{61} ॥
એવં તાં સમુપાસીનાં દૃષ્ટ્વા સ ઉત્તરો યતિઃ ।
કા ત્વમ્ એવંવિધાયાતા વદસ્વેત્ય્ અન્વપૃછત ॥ ર્મ્_24.162{62} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સા પ્રેતી પુરતઃ સ્થિતા ।
ઉત્તરં તં યતિં પુત્રં સમાલોક્યૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.163{63} ॥
અહં તે જનની સ્નિગ્ધા યયાસિ જનિતઃ સુતઃ ।
અન્નપાનવિવિક્તાસ્મિ પ્રેતીભૂતા ઽધુના ચરે ॥ ર્મ્_24.164{64} ॥
પંચવિંશતિ વર્સાણિ યાંતિ કાલગતા હ્ય્ અહં ।
નાભિજાનામિ પાણીયં કુતો ભક્તસ્ય દર્શનં ॥ ર્મ્_24.165{65} ॥
સફલાં પુષ્પિતાં વૃક્ષં દૃષ્ટ્વા ગછામિ દૂરતઃ ।
સર્વે ઽપિ નિષ્ફલા શુષ્કા વિપુષ્પાશ્ ચ ભવન્તિ તે ॥ ર્મ્_24.166{66} ॥
સરાંસિ ચામ્બુપૂર્ણાણિ દૃષ્ટ્વા ગછામિ દૂરતઃ ।
તાનિ સર્વાણિ શુષ્કાનિ ભવન્તિ તત્ ક્ષણાદ્ અપિ ॥ ર્મ્_24.167{67} ॥
ભેદં તસ્ય મહાસૌખ્યં વૃક્ષમૂલશ્રિતસ્ય તે ।
વિદ્યતે સર્વદાપ્ય્ અત્ર કિં ત્વયા પ્રકૃતં શુભં ॥ ર્મ્_24.168{68} ॥
તદ્ અત્ર કૃપયા પશ્યન્ કારુણ્યં જનયન્ સુત ।
માત્રે તૃષાર્દિતાયૈ મે શીતામ્બુ દાતુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_24.169{69} ॥
ઇતિ તયાર્થિતમ્ શ્રુત્વા સ ઉત્તરઃ સવિસ્મયઃ ।
તાં પ્રેતીં સુચિરં દૃષ્ટ્વા શંકિતશ્ ચૈવમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_24.170{70} ॥
માતસ્ તર્હિ ક્ષણં પ્રાપ્તે ત્વયા પારુષ્યભૂતયા ।
દાનાનિ ન કૃતાન્ય્ એવ પુણ્યાનિ વા ચિતાનિ ન ॥ ર્મ્_24.171{71} ॥
અન્યકૃતાનિ દાનાનિ પુણ્યાનિ ભાષિતાનિ ચ ।
દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વાપિ તે ચિત્તે ક્રોધાગ્નિર્ જ્વલિતસ્ તદા ॥ ર્મ્_24.172{72} ॥
કિં ચિન્ નાપિ શુભં કર્મ કૃત્વાપુણ્યં ત્વયાર્જિતં ।
પરેણાપિ કૃતં દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વાપિ નાનુમોદિતં ॥ ર્મ્_24.173{73} ॥
એતત્કર્મવિપાકેન જનની ત્વં મૃતાધુના ।
પ્રેતીભૂતાન્નપાનેન વિયુક્તા ભ્રમસે ભવે ॥ ર્મ્_24.174{74} ॥
ઇદાનિં કિં કરિષ્યામિ ત્વં ચાત્ર કિં કરિષ્યસિ ।