રત્નમાલાવદાન · ભાગ 2140

બુદ્ધ એવ જગત્ત્રાતા સર્વસત્વાનુકંપકઃ ॥ ર્મ્_2.143{43} ॥
બુદ્ધ એવ જગદ્ભર્તા ધર્માર્થસુખસંપ્રદઃ ।
બુદ્ધ એવ જગચ્છાસ્તા સર્વસત્ત્વાનુબોધકઃ ।
બુદ્ધ એવ જગન્નાથો બોધિસંભારપૂરકઃ ।
બુદ્ધ એવ જગત્સ્વામી સંબોધિમાર્ગદેશકઃ ।
બુદ્ધ એવ મહાવીરઃ સર્વમારપ્રભંજકઃ ॥ ર્મ્_2.144{44} ॥
બુદ્ધ એવ મહાસત્વઃ ષડભિજ્ઞો જગત્પ્રભુઃ ।
બુદ્ધ એવ ત્રિલોકેષુ ધર્મરૂજા મુનીશ્વરઃ ।
યેનૈવ ત્રિજગલ્લોકં પાલિતં પુત્રવત્ સદા ॥ ર્મ્_2.145{47!} ॥
સ એવ ભગવાન્ બુદ્ધઃ સેવનીયઃ શુભાર્થિભિઃ ।
યેનૈવં ત્રિષુ લોકેષુ સર્વલોકાધિપેશ્વરઃ ॥ ર્મ્_2.146{48} ॥
રાજતે જયતે તેન સિદ્ધો ઽયં ધર્મ્મરાજ્ જિનઃ ।
યથા ચ ત્રિષુ લોકેષુ બોધિચર્યાઃ પ્રકાશયન્ ।
કરોતિ ભદ્રતાં નિત્યં તથાત્રાપિ કરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_2.147{19} ॥
સંસ્થાપયતિ સદ્ધર્મે યથા ત્રૈધાતુવાસિનઃ ।
સત્વાન્ પ્રબોધયન્ન્ અસ્માન્ નિવેશયેત્ તથા ખલુ ॥ ર્મ્_2.148{20} ॥
તતઃ સર્વે વયં ધૃત્વા સદ્ધર્મં શુભદં શિવં ।
યશોપુણ્યસુખં ભુક્ત્વા યાસ્યામો ઽન્તે સુખાવતીં ॥ ર્મ્_2.149{21} ॥
ઇતિ મત્વા તથાસ્માભિશ્ ચન્દનો ઽયં જિનેશ્વરઃ ।
મહત્સત્કારપૂજાભિઃ સેવિતવ્યો મુદા સદા ॥ ર્મ્_2.150{22} ॥
ઇતિ સંભાષ્ય તૈઃ સર્વૈસ્ તથેત્ય્ અભ્યનુમોદિતૈઃ ।
મંત્રિભિઃ સહ રાજા સ પ્રયયૌ તજ્ જિનાશ્રમં ॥ ર્મ્_2.151{23} ॥
તત્ર પ્રાપ્તઃ પ્રવિષ્ટશ્ ચ દૃષ્ટ્વા તં ચંદનં મુનિં ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા ચકાર પ્રાર્થનામ્ ઇતિ ॥ ર્મ્_2.152{24} ॥
નમસ્ તે ભગવચ્ છાસ્તઃ વયં તે શરણં ગતાઃ ।
તત્ પ્રસન્નો ભવાસ્માકં ક્ષન્તવ્યા ચાપરાધતા ॥ ર્મ્_2.153{24} ॥
યદ્ અવૃષ્ટિઃ પ્રવૃત્તાત્ર તદ્ અસ્મત્પાપતઃ ખલુ ।
તત્પાપપરિહાણાય સદ્ધર્મં દેષ્ટુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_2.154{26} ॥
તદ્ ભવન્તં વયં સર્વે સ્નાપયિત્વા સસાંઘિકાન્ ।
યથાશક્ત્ય્ ઉપચારૈશ્ ચ સમિછામો ઽર્ચિતું પુરે ॥ ર્મ્_2.155{27} ॥
તત્ પ્રસીદ મુનીન્દ્રો ઽસિ યથાસ્માકં હિતં ભવેત્ ।
તથાસ્મત્પુરમ્ આગત્વા શુભં કર્તું સમર્હસિ ॥ ર્મ્_2.156{28} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતં રાજ્ઞા શ્રુત્વા સ ચંદનો મુનિઃ ।
તૂષ્ણીભૂત્વા તથેત્ય્ એવં અધ્યુવાસ સ સાંઘિકઃ ॥ ર્મ્_2.157{29} ॥
તતઃ સ નૃપતિર્ જ્ઞાત્વા તદ્ અધિવાસિતં મુનેઃ ।
પાદૌ નત્વા પુનર્ દૃષ્ટ્વા સહસા સ્વં પુરં યયૌ ॥ ર્મ્_2.158{60!} ॥
તતઃ પુરે ચ માર્ગેષુ શોધયિત્વા સમંતતઃ ।
સુગંધિજલસંસિક્તમ્ અકારયન્ મહીતલં ॥ ર્મ્_2.159{61} ॥
તતઃ પુષ્પાવકીર્ણ્ણં ચ કારયિત્વા સમંતતઃ ।
ધ્વજચ્છત્રવિતાનૈશ્ ચ તત્પુરં પર્ય્યભૂષયત્ ॥ ર્મ્_2.160{62} ॥

તતસ્ તન્ નગરે મધ્યે કારયિત્વા સરો વરં ।
તદ્ ગંધોદકસંપૂર્ણમ્ અકારયત્ પ્રશોભિતં ॥ ર્મ્_2.161{63} ॥
તત્ર પુષ્પાભિઃ સંયુક્તં કૃત્વા તીરે સમંતતઃ ।
છત્રધ્વજપતાકાનિ વિતત્ય પર્ય્યમણ્ડયત્ ॥ ર્મ્_2.162{64} ॥
આસનાનિ ચ પ્રજ્ઞપ્ય સસંઘસ્ય ક્રમાન્ મુનેઃ ।
સ્વર્ણકુંભાંશ્ ચ સંસ્થાપ્ય શુચિગંધામ્બુપૂરિતાન્ ॥ ર્મ્_2.163{65} ॥
તતો પૂજોપચારાં ભોજ્યોપકરણાનિ ચ ।
સાધયિત્વોપસંસ્થાપ્ય સંગીતિસહિતાનિ ચ ॥ ર્મ્_2.164{66} ॥
તતો રાજા સ સામાત્યૈઃ પૌરિકૈશ્ ચ સમન્વિતઃ ।
તં બુદ્ધં પુરમ્ આનેતું જિનાશ્રમમ્ અગાન્ મુદા ॥ ર્મ્_2.165{67} ॥
તત્ર સ સહસા પ્રાપ્તો દૃષ્ટ્વા તં ચન્દનં મુનિં ।
કૃતાંજલિપુટો નત્વા ગમનં પ્રાર્થયદ્ ઇતિ ॥ ર્મ્_2.166{68} ॥
સર્વજ્ઞ ભગવં ગન્તું સમયો વર્ત્તતે ઽધુના ।
સર્વં ચ સાધિતં સિદ્ધં તદાશ્વ્ આગન્તુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_2.167{69} ॥
એવં તેનાર્થિતે રાજ્ઞા સ સંબુદ્ધઃ સસાંઘિકઃ ।
પાત્રચીવરમ્ આદાય પ્રાગાત્ તત્પુરસંમુખઃ ॥ ર્મ્_2.168{70} ॥
યદાસૌ ભગવાન્ બુદ્ધાઃ પ્રાતિહાર્ય્યં પ્રદર્શયન્ ।
લોકાન્ ભાસાવસંભાસ્ય પ્રાચરન્ પ્રાપ્તગોપુરં ॥ ર્મ્_2.169{71} ॥
તદાકમ્પદ્ રસા સાબ્ધિર્ વવૌ વાયુઃ સુમંગલં ।
ક્ષુત્પિપાસા હતા યે ચ તે સર્વે પરિતૃપ્તિતાઃ ॥ ર્મ્_2.170{72} ॥
યે ચ હીનેન્દ્રિયાઃ સત્વાસ્ તે ચ પૂર્ણેન્દ્રિયા બભુઃ ।
નિર્ધના ધનિનાશ્ ચાસન્ રોગિનો નિરુજો ઽભવન્ ॥ ર્મ્_2.171{73} ॥
બંધનસ્થા વિમુક્તાશ્ ચ દુઃખિતાઃ સુખિનો ઽભવન્ ।
ઉન્મત્તાઃ સુસ્મૃતિં પ્રાપ્તા નગ્ના આસન્ સુવસ્ત્રિકાઃ ॥ ર્મ્_2.172{74} ॥
ગુર્વિણ્યા યાશ્ ચ તાઃ સર્વાઃ પ્રમદાઃ સુખસૂતિકાઃ ।
ચિરવૈરાનુસંબદ્ધા મૈત્રીભૂતાઃ સમાચરન્ ॥ ર્મ્_2.173{75} ॥
યે ચ પાપરતાઃ સત્વા દશાકુશલચારિકાઃ ।
તે સર્વે પરિસંતૃપ્તાઃ પુણ્યકામાઃ પ્રચેરિરે ॥ ર્મ્_2.174{76} ॥
એવમ્ અન્યે ચ યે તત્ર પાપકા ઉપસર્ગિકાઃ ।
તે સર્વે વિલયં યાતાઃ તે સર્વે સંશુભાઙ્કિતાઃ ॥ ર્મ્_2.175{77} ॥
એવં સર્વપ્રકારેણ હત્વા સર્વમ્ અમઙ્ગલં ।
કૃત્વા ભદ્રં ચ સર્વત્ર સસંઘઃ સ પુરે ઽવિશત્ ॥ ર્મ્_2.176{78} ॥
ક્રમાત્ પ્રદક્ષિણેનૈવં પ્રચરિત્વા મહોત્સવૈઃ ॥ ર્મ્_2.177{79} ॥
વંદ્યમાનસ્ તુ તૈઃ સર્વૈઃ સદેવાસુરમાનવૈઃ ॥ ર્મ્_2.178{80} ॥
તં નૃપં પુરતઃ કૃત્વા રાજમાર્ગમ્ ઉપાસરન્ ।
તત્ સરોવરસંપ્રાપ્તો દૃષ્ટ્વા તીરે સમાશ્રયત્ ॥ ર્મ્_2.179{81} ॥
તતઃ સ ભગવાન્ બુદ્ધો યથા પ્રજ્ઞપ્ત આસને ।
એકચીવરકસ્ તસ્થૌ સ્નાતું તત્ર સરોવરે ॥ ર્મ્_2.180{82} ॥
તતો નૃપાદયઃ સર્વે લોકાસ્ તં ચંદનં મુનિં ।
સસંઘં સ્નાપયામ્ આસુઃ સ્વર્ણકુમ્ભામ્બુભિઃ ક્રમાત્ ॥ ર્મ્_2.181{83} ॥

કૃત્વા સ્નાનં તતો ઽન્યત્ર યથાપ્રજ્ઞપ્ત આસને ।
સસંઘો ભગવાન્ તસ્થૌ સ્વપ્રભાવં પ્રદર્શયન્ ॥ ર્મ્_2.182{84} ॥
અથ રાજા સ તં બુદ્ધં સમાસીનં સસાંઘિકં ।
ચીવરપ્રાવૃતં કૃત્વા પૂજાઙ્ગૈઃ સમપૂજયત્ ॥ ર્મ્_2.183{85} ॥
તતશ્ ચ ભોજનૈઃ શુદ્ધૈઃ પ્રણીતૈર્ વ્યઞ્જનૈર્ અપિ ।
પંચામૃતૈશ્ ચ પાનૈશ્ ચ સુતૃપ્તિં સમતોષયત્ ॥ ર્મ્_2.184{86} ॥
તતશ્ ચ ભોજનાંતે સંશોધયિત્વા મુખાદિકં ।
નીચાસને સમાસીનઃ કૃતાંજલિપુટો નૃપઃ ॥ ર્મ્_2.185{87} ॥
સુપ્રસન્નમુખામ્ભોજઃ સ મંત્રીજનપૌરિકૈઃ ।
નત્વા ક્ષમાપયિત્વા તં સસંઘં પ્રાર્થયત્ તથા ॥ ર્મ્_2.186{88} ॥
સર્વજ્ઞ ભગવન્ નાથ ક્ષમસ્વ નો ઽપરાધતાં ।
પ્રસીદ સર્વથા રક્ષ દૃષ્ટ્વાસ્માન્ પાપચારિણઃ ॥ ર્મ્_2.187{89} ॥
તદ્ દુર્ભિક્ષવિનાશાય સુવૃષ્ટિં ચારય દ્રુતં ।
સર્વસત્વહિતાર્થાય સદ્ધર્મં ચ સમાદિશ ॥ ર્મ્_2.188{90} ॥
ઇત્ય્ એવં પ્રાર્થિતે તેન રાજ્ઞા લોકહિતાર્થિના ।
સંબુદ્ધો ભગવાંશ્ ચૈવં સ્વાશીર્વચનમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_2.189{91} ॥
આરોગ્યમ્ અસ્તુ તે રાજન્ સર્વત્રાપિ ચ મંગલં ।
સુભિક્ષં સર્વદાપ્ય્ અત્ર નિર્વિઘ્નં બોધિમ્ આપ્નુહિ ॥ ર્મ્_2.190{92} ॥
ઇતિ સ્વાશીર્વચો દત્વા સંબુદ્ધઃ સ સસાંઘિકઃ ।
તતશ્ ચ સ્વાશ્રમં પ્રાગાત્ સ નૃપજનમ્ અન્વિતઃ ॥ ર્મ્_2.191{93} ॥
એવમ્ અસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય ત્રૈમાસ્યં ચ નિરંતરં ।
તેનાકારિ નૃપેન્દ્રેણ સેવા સત્કારપૂજનૈઃ ॥ ર્મ્_2.192{94} ॥
તતઃ શક્રો મહેન્દ્રો ઽસૌ દૃષ્ટ્વા તત્ સુગતાર્ચિતાં ।
તદ્ દુર્ભિક્ષપ્રશાંત્યર્થં સુવૃષ્ટિં સમચારયત્ ॥ ર્મ્_2.193{95} ॥
તતો જલાશ્રયાન્ય્ અમ્બુપૂરિતાનિ સમંતતઃ ।
પદ્મોત્પલાદિપુષ્પૈશ્ ચ છન્નાનિ રુરુચુસ્ તદા ॥ ર્મ્_2.194{96} ॥
તૃણૈર્ નવાઙ્કુરોદ્ભૂતં સાદ્વલૈશ્ ચ પ્રરૂઢિતૈઃ ।
પ્રતિછન્ના હરિદ્વસ્ત્રૈઃ પ્રાવૃતૈવ રરાજ ભૂઃ ॥ ર્મ્_2.195{97} ॥
વૃક્ષાશ્ ચાપિ હરિત્પત્રૈઃ સમાછન્નાઃ પ્રશોભિતાઃ ।
પુષ્પૈઃ પ્રસ્ફુલ્લિતૈર્ અમ્યૈઃ ફલૈશ્ ચ સંચકાસિરે ॥ ર્મ્_2.196{98} ॥
ક્રમાચ્ ચૈવં પ્રરૂઢાનિ શસ્યાનિ વર્દ્ધિતાનિ ચ ।
પરિનિષ્પન્નસિદ્ધાનિ પ્રવિપેચુઃ સમંતતઃ ।
તતઃ સર્વે જનાશ્ ચૈવં સંપ્રયાતાં સુભિક્ષતાં ।
દૃષ્ટ્વાનંદં સમુચ્ચાર્ય્ય પ્રચેરિરે પ્રહર્ષિતાઃ ॥ ર્મ્_2.197{99} ॥
અથ રાજા સ તાન્ સર્વાન્ મહાહર્ષપ્રમોદિતાન્ ।
દૃષ્ટ્વા ભૂયઃ સમામંત્ર્ય વભાષ સંપ્રબોધયન્ ॥ ર્મ્_2.198{100} ॥
ભવન્તો દૃશ્યતામ્ અસ્ય સંબુદ્ધસ્યાનુભાવતા ।
યસ્ય પુણ્યાનુભાવેન પ્રજાતૈવ સુભિક્ષતા ॥ ર્મ્_2.199{1} ॥
તસ્માન્ નિત્યં તથૈવાસ્ય સંબુદ્ધસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
મહત્સત્કારપૂજાભિઃ કર્ત્તવ્યં ભજનં સદા ॥ ર્મ્_2.200{2} ॥

એવં યદિ સદા ચાસ્ય સંબુદ્ધસ્ય જગત્પ્રભોઃ ।
પૂજાભિઃ સત્કરિષ્યન્તિ સદાત્ર મંગલં ભવેત્ ॥ ર્મ્_2.201{3} ॥
તસ્માદ્ અસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય નખકેશવિદર્ભિતઃ ।
ગન્ધસ્તૂપઃ પ્રતિસ્થાપ્ય સેવિતવ્યઃ સદાર્ચનૈઃ ॥ ર્મ્_2.202{4} ॥
ઇતિ સંભાષ્ય રાજાસૌ તૈસ્ તથેત્ય્ અનુમોદિતૈઃ ।
સહ બૌદ્ધાશ્રમં ગત્વા નત્વા તં પ્રાર્થયન્ મુનિં ॥ ર્મ્_2.203{5} ॥
નમસ્ તે ભગવં છાસ્તર્ વયં તે શરણસ્થિતાઃ ।
સદા ચૈવં કરિષ્યામો ભવત્સેવામ્ ઉપાસ્થિતાઃ ॥ ર્મ્_2.204{6} ॥
તત્ પ્રસીદ સદા પાત્ર વિહૃત્ય ધર્મમ્ આદિશન્ ।
વિજયસ્વ ન ચાન્યત્ર મા વ્રજ નો ઽનુકંપયા ॥ ર્મ્_2.205{7} ॥
તેનૈવં પ્રાર્થિતે રાજ્ઞા ભગવાંશ્ ચ સ ચંદનઃ ।
તં નૃપં સજનં દૃષ્ટ્વા પ્રસન્નાસ્યો ઽબ્રવીત્ તથા ॥ ર્મ્_2.206{8} ॥
નૈવ રાજન્ મયા બોધિર્ એકસ્યાર્થે પ્રસાધિતા ।
અપિ ચ સર્વસત્વાનાં હિતાર્થે હ્ય્ અનુકંપિના ॥ ર્મ્_2.207{9} ॥
તસ્માદ્ અત્ર સદા નૈવ સ્થાસ્યામ્ય્ અહં સસાંઘિકઃ ।
સર્વત્રાપિ ચરેયાહં સદ્ધર્મં સંપ્રકાશિતું ॥ ર્મ્_2.208{10} ॥
યદિ મે શ્રદ્ધયા નિત્યં સેવાં કર્તું સમિછથ ।
કેશસ્તૂપં પ્રતિસ્થાપ્ય સેવ્યત સર્વદાર્ચનૈઃ ॥ ર્મ્_2.209{11} ॥
તતસ્ તે ઽત્ર સદા રાજ્યે સુભિક્ષં મંગલં ભવેત્ ।
દુર્ભિક્ષતા ચ કુત્રાપિ નાક્રમિષ્યતિ કદા ચન ॥ ર્મ્_2.210{12} ॥
ઇતિ મત્વા ત્વયા ગત્વા ત્રિરત્નશરણં સ્વયં ।
સર્વસત્વાશ્ ચ સદ્ધર્મે પ્રેરણીયાઃ પ્રયત્નતઃ ॥ ર્મ્_2.211{13} ॥
ઇત્ય્ આદિશ્ય મુનીંદ્રો ઽસૌ છિત્વા સ્વાન્ નખરાંસ્ તથા ।
કેશાંશ્ ચાપ્ય્ અવતાર્ય્યૈવં તસ્મૈ રાજ્ઞે સ્વયં દદૌ ॥ ર્મ્_2.212{14} ॥
તતો રાજા સ તં બુદ્ધં નત્વા કેશાં નખાંશ્ ચ તાન્ ।
સમાદાય પ્રહર્ષેણ પ્રત્યાયયૌ સ્વમ્ આલયં ॥ ર્મ્_2.213{15} ॥
તત્ર પ્રાપ્તઃ પુરે મધ્યે પુષ્કરિણ્યાસ્ તટાન્તિકે ।
તત્ કેશનખરાન્ રોપ્ય ગંધસ્તૂપમ્ અકારયત્ ॥ ર્મ્_2.214{16} ॥
તસ્મિં સિદ્ધે પ્રતિસ્થાપ્ય વિધિના ચ મહોત્સવૈઃ ।
નિત્યં સત્કારપૂજાભિઃ સેવાં ચક્રે પ્રસન્નધીઃ ॥ ર્મ્_2.215{17} ॥
એતત્ પુણ્યાનુભાવેન લોકે ઽંધે ઽપરિણાયકે ।
જગલ્લોકે હિતં કર્તું ભવેયં સુગતસ્ તથા ॥ ર્મ્_2.216{18} ॥
ઇતિ ધૃત્વા પ્રચિત્તે ઽસૌ પ્રણિધાનં નરાધિપઃ ।
ગંધજલૈશ્ ચ તં સ્તૂપં સ્નાપયિત્વા સદાર્ચયત્ ॥ ર્મ્_2.217{19} ॥
પ્રતિસ્થાપ્ય મહં ચાપિ ગત્વા ચ શરણે મુદા ।
અષ્ટાંગૈશ્ ચ પ્રણત્વૈવં મહોત્સાહૈર્ અસેવયત્ ॥ ર્મ્_2.218{20} ॥
તથા સર્વે જનાશ્ ચાપિ શ્રદ્ધયા તં પ્રભેજિરે ।
યે ગતાઃ શરણં તત્ર તે સર્વે નિર્વૃતિં યયુઃ ॥ ર્મ્_2.219{21} ॥
અહમ્ એવાવસિષ્ટઃ સ તેષાં યો ઽભૂન્ નરાધિપઃ ।
સંબોધિપ્રણિધિં ધૃત્વા નૈવં નિર્વાણમ્ આયયૌ ॥ ર્મ્_2.220{22} ॥

એતત્ પુણ્યાનુભાવૈશ્ ચ સુવૃષ્ટિઃ સંપ્રચારિતા ।
સર્વદાપ્ય્ અભવત્ તત્ર સુભિક્ષં નિરુપદ્રવં ॥ ર્મ્_2.221{23} ॥
એતદ્ ધર્માનુભાવૈશ્ ચ સર્વત્ર સાંપ્રતં લભે ।
પૂજાસત્કારમાન્યાનિ યશોધર્મસુખાનિ ચ ॥ ર્મ્_2.222{24} ॥
યત્ર યત્ર પ્રગછામિ તત્ર તત્ર સમંતતઃ ।
ઇત્થં સત્કારપૂજાભિર્ માનિતો ઽહં સસાંઘિકઃ ॥ ર્મ્_2.223{25} ॥
તચ્ છાસ્તારં સમારાધ્ય યશોધર્મસુખેપ્સુભિઃ ।
શુભેષુ સર્વદા નિત્યં ચરિતવ્યં પ્રયત્નતઃ ॥ ર્મ્_2.224{26} ॥
શુભેન સુખતા નિત્યં ભવેલ્ લોકે સમંતતઃ ।
પાપેન દુઃખતા ચૈવં મિશ્રિતેનાપિ મિશ્રિતા ॥ ર્મ્_2.225{27} ॥
તસ્માત્ પાપં વિરમ્યૈવં મિશ્રિતાનિ વિહાય ચ ।
શુભેષ્વ્ એવ પ્રયત્નેન ચરિતવ્યં સુખાર્થિભિઃ ॥ ર્મ્_2.226{28} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ સર્વે તે સાંઘિકાસ્ તથા ।
શ્રુત્વા પ્રમેનિરે સત્યં કર્મભાવં ભવાલયે ॥ ર્મ્_2.227{29} ॥
પાપેભ્યો વિરતા નિત્યં મિશ્રિતેભ્યો ઽપિ તે સદા ।
સદા શુભેષુ નિરતાઃ સર્વે સંચેરિરે સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_2.228{30} ॥
એવં રાજંસ્ ત્વયા નિત્યં પાપાચ્ ચ મિશ્રિતાદ્ અપિ ।
વિરમ્ય સર્વથા ધર્મે ચરિતવ્યં સુખાપ્તયે ॥ ર્મ્_2.229{31} ॥
પ્રજાશ્ ચાપિ વિનિર્વાર્ય્ય સર્વથા પાપચારણાત્ ।
શ્રાવયિત્વા ચ સદ્ધર્મં યોજનીયાઃ શુભે સદા ॥ ર્મ્_2.230{32} ॥
તથા તે સર્વદા નિત્યં સર્વત્ર વિષયેષ્વ્ અપિ ।
સુવૃષ્ટિઃ પ્રચરેચ્ ચૈવં મંગલં નિરુપદ્રવં ॥ ર્મ્_2.231{23!} ॥
ઇતિ તેન સમાદિષ્ટં ઉપગુપ્તેન શાસિના ।
શ્રુત્વાશોકો નૃપો ઽસ્ત્વ્ એવમ્ ઇત્ય્ અનન્દત્ સપાર્ષદઃ ॥ ર્મ્_2.232{24} ॥
સ્નાતાવદાનં તદ્ ઇદં નિશમ્ય યે શ્રાવયન્તિ પ્રતિબોધ્ય લોકાન્ ।
તે પાપનિર્મુક્તવિશુદ્ધદેહાઃ પ્રયાન્તિ નૂનં સુગતાલયેષુ ॥ ર્મ્_2.233{25} ॥
++ ઇતિ રત્નાવદાનમાલાયાં સ્નાતાવદાનં સમાપ્તમ્ ++
ઇઇઇ ચક્રાવદાન
અથાશોકો નરેન્દ્રો ઽસૌ ભૂયો નત્વા કૃતાંજલિઃ ।
ઉપગુપ્તં ગુરું પ્રાહ શ્રોતુમ્ અન્યત્ સુભાષિતં ॥ ર્મ્_3.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ ભૂયો ઽપ્ય્ અન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા તે ગુરુણા ખ્યાતં તથા મે વક્તુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_3.2{2} ॥
ઇતિ તેનાર્થિતે રાજ્ઞા ભૂયો ઽપ્ય્ અસૌ જિનાંશજઃ ।
ઉપગુપ્તો યતિર્ ભિક્ષુસ્ તં નૃપમ્ એવં અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.3{3} ॥
યથા મે ગુરુણાદિષ્ટં વક્ષ્યે ઽહં તે સુભાષિતં ।
સાધુ ચિત્તં સમાધાય શૃણુ રાજન્ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_3.4{4} ॥
યઃ પુરાસીન્ મહાબુદ્ધઃ સર્વજ્ઞઃ શ્રીઘનો જિનઃ ।
સર્વવિદ્યાકલાભિજ્ઞો ધર્મરાજસ્ તથાગતઃ ॥ ર્મ્_3.5{5} ॥
શાસ્તાર્હન્ સુગતો નાથસ્ ત્રૈધાતુકવિનાયકઃ ।
સ શાક્યાધિપતિર્ લોકે હિતાય ચ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_3.6{6} ॥

સદ્ધર્મદેશનાં કૃત્વા બોધિમાર્ગં પ્રકાશયન્ ।
ભિક્ષુશ્રાવકસંઘૈશ્ ચ બોધિસત્વૈશ્ ચ સાંઘિકૈઃ ॥ ર્મ્_3.7{7} ॥
ઉપાસિકાગણૈશ્ ચૈવમ્ ઉપાસકગણં સહ ।
રાજગૃહમ્ ઉપાશ્રિત્ય વેણુવને જિનાશ્રમે ॥ ર્મ્_3.8{8} ॥
કલંદકે નિવાપાખ્યે મહોદ્યાને સમાશ્રિતઃ ।
આદિમધ્યાંતકત્યાણં દિદેશ ધર્મમ્ ઉત્તમં ॥ ર્મ્_3.9{9} ॥
તદ્ ધર્મદેશનાં શ્રોતું દેવાસુરમનુષ્યકાઃ ।
યક્ષકિન્નરગંધર્વાઃ સિદ્ધવિદ્યાધરાદયઃ ॥ ર્મ્_3.10{10} ॥
ગરુડા નાગરાજાશ્ ચ મહાહર્ષસમન્વિતાઃ ।
બ્રાહ્મણા ક્ષત્રિયાશ્ ચૈવ રાજાનો રાજપુત્રકાઃ ॥ ર્મ્_3.11{11} ॥
વૈશ્યાશ્ ચ શ્રેષ્ઠિનઃ શૂદ્રા મંત્રિણો માતૃકાજનાઃ ।
સાર્થવાહાશ્ ચ પૌરાશ્ ચ ધનિનશ્ ચ વણિગ્જનાઃ ॥ ર્મ્_3.12{12} ॥
એવમ્ અન્યે ઽપિ લોકાશ્ ચ સર્વે તે સંપ્રહર્ષિતાઃ ।
મહત્સત્કારપૂજાભિઃ સર્વોપકરણૈસ્ તથા ॥ ર્મ્_3.13{13} ॥
પૂજયિત્વા પ્રવંદિત્વા સંબુદ્ધં સુગતં મુનિં ।
પરિવૃત્ય પુરસ્કૃત્ય તસ્થૌ સર્વાન્ય તસ્થિરે ॥ ર્મ્_3.14{14} ॥
સદ્ધર્મવાંછિતાઃ સર્વે શ્રોતું તત્ર સમાગતાઃ ॥ ર્મ્_3.15{15} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે પૂર્ય્યાં શ્રાવસ્ત્યાં સુભગો વણિક્ ।
અન્યત્તમઃ સાર્થવાહ આસીન્ મહાધનઃ સુધીઃ ॥ ર્મ્_3.16{16} ॥
તેન ભાર્ય્યા સુભદ્રાંગી જાતિધર્મસમાનિકા ।
પરિણીતા કુલસ્થિત્યૈ કુલધર્માનુસારતઃ ॥ ર્મ્_3.17{17} ॥
તતસ્ તૌ દંપતી રક્તૌ સ્નેહાનુબન્ધિતૌ મુદા ।
યથાકામં પ્રભુંજાનૌ સન્રમાતે યથેછયા ॥ ર્મ્_3.18{18} ॥
તતસ્ તસ્ય ગૃહસ્થસ્ય ભોગ્યેષ્વ્ એવાભિરાગિણઃ ।
સ્વકુલવૃત્તિધર્મેષુ પ્રમાદાદ્ અનપેક્ષિણઃ ॥ ર્મ્_3.19{19} ॥
વ્યવહારે વિરક્તસ્ય પ્રોદ્યમરહિતસ્ય ચ ।
અર્જનોપાયમંદસ્ય કેવલં વ્યયકુર્વતઃ ॥ ર્મ્_3.20{20} ॥
દિને દિને ક્રંઆન્ નિત્યં અતિવ્યયાન્ નિરાગમત્ ।
સંપદઃ ક્ષીણતાં યાતા ગ્રિષ્મકાલ ઇવ હ્રદાઃ ॥ ર્મ્_3.21{21} ॥
તતસ્ તસ્ય ગૃહસ્થસ્ય ભાર્યા યા કુલધર્મિકા ।
સંપદઃ ક્ષીનતાં દૃષ્ટ્વા ગૃહે ચૈવં વ્યચિન્તયત્ ॥ ર્મ્_3.22{22} ॥
અયં મે પુરુષો ભર્ત્તા સાર્થવાહો વણિક્ ધની ।
ભાગ્યમ્ એવ ગૃહે ભુક્ત્વા નિવસતિ નિરુદ્યમઃ ॥ ર્મ્_3.23{23} ॥
અત્યર્થવ્યયતા યત્ર વિદ્યતે ન તથાગમઃ ।
સા ચ સંપત્ કિયત્ કાલં તિષ્ઠેત્ ક્ષીણં વ્રજેત્ ક્રમાત્ ॥ ર્મ્_3.24{24} ॥
તદ્ અયં પુરુષશ્ ચાપિ કથં સુસ્થો ભવિષ્યતિ ।
કેન સંધાર્ય્યતે લોકૈર્ વિહીને ભોગ્યસંચયે ॥ ર્મ્_3.25{25} ॥
વૃદ્ધો ઽપ્ય્ અયં ભવેન્ નૂનં દરિદ્રો ઽપિ ભવેત્ તથા ।
તદા કિં પરિભુક્ત્વૈવં ગૃહે તિસ્થેત્ કથં સુખી ॥ ર્મ્_3.26{26} ॥
યસ્ય સંપદ્ ગૃહે નાસ્તિ કથં સ પુરુષઃ સુખી ।

સ્વયં ભોક્તું ન શક્તઃ સ્યાત્ કિં પુનર્ દાનમ્ આચરેત્ ॥ ર્મ્_3.27{27} ॥
દાનં વિના ન સંસારે કિં સારસુખમ્ આપ્સ્યતે ।
દાનેનૈવ હિ લભ્યન્તે યશોધર્મસુખાનિ ચ ॥ ર્મ્_3.28{28} ॥
દાનેન શુદ્ધ્યતે ચિત્તં શુદ્ધચિત્તો ભવેત્ સુધિઃ ।
સુધિયા સાધ્યતે શીલં શીલવાન્ સ્યાચ્ છુભંકરી ॥ ર્મ્_3.29{29} ॥
શુભકર્મા ચ સદ્ધર્મં કૃત્વા યાસ્યતિ સદ્ગતિં ।
તસ્માદ્ અહમ્ ઇમં નાથં ભર્ત્તારં પુરુષં પ્રભું ॥ ર્મ્_3.30{30} ॥
સદ્ધર્મસુખસંપ્રાપ્ત્યૈ પ્રેરયેયં ધનાર્જને ।
ધનવાન્ પુરુષો લોકે સર્વાર્થસાધને કૃતી ॥ ર્મ્_3.31{31} ॥
ધર્માર્થકામમોક્ષાણાં મૂલં પ્રાહુર્ ધનં બુધાઃ ।
ભર્તુર્ હિ પુરુષસ્યાપિ ત્રિવર્ગકાર્ય્યસાધને ॥ ર્મ્_3.32{32} ॥
સહાયઃ કથ્યતે પ્રાજ્ઞૈઃ સતી ભાર્ય્યાનુચારિણી ।
અસ્ય ભર્તુર્ હ્ય્ અહં ભર્ય્યા સતી ધર્માર્થસાધને ॥ ર્મ્_3.33{33} ॥
મનઃ પ્રોત્સાહિતં કૃત્વા પ્રેરયેયં ધનાર્જને ॥ ર્મ્_3.34{34!} ॥
ઇતિ નિશ્ચિત્ય સા સાધ્વી દૃષ્ટ્વા ભર્ત્તારમ્ આદરાત્ ।
ધર્માર્થસાધને ચૈવં પ્રોત્સાહયિતુમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.35{34!} ॥
સ્વામિ ભર્ત્તાસિ મે નાથો દેવતાપિ ત્વમ્ એવ હિ ।
તન્ મયા વક્ષ્યતે તથ્યં પરત્રેહ સુખાય તે ॥ ર્મ્_3.36{35} ॥
તથ્યં ચ તચ્છૃણુષ્વૈવમ્ અન્યથા ચેત્ તુ મા કુરુ ॥ ર્મ્_3.37{36} ॥
યદ્ ભવાન્ પુરુસઃ પ્રાઢ્યઃ સાર્થવાહો વણિક્ પ્રભુઃ ।
સદા ભોગ્યાનિ ભુક્ત્વૈવ સ્થિત્વા નૈવં પ્રશોભતિ ॥ ર્મ્_3.38{37} ॥
તત્ પ્રમાદં પરિત્યક્ત્વા યશોધર્મસુખાપ્તયે ।
સત્યધર્માનુસારેણ કુરુષ્વ ધનસાધનં ॥ ર્મ્_3.39{38} ॥
ધનેન સાધયેદ્ ભોગ્યં ભોગ્યેન પાલયેત્ તનું ।
દેહેન સાધયેદ્ ધર્મં ધર્મેણ સત્સુખં લભેત્ ॥ ર્મ્_3.40{39} ॥
કિં ચ યત્ર ગૃહે સ્વામી વ્યવહારનિરુદ્યમઃ ।
તત્ર સર્વે જનાશ્ ચાપિ નિષત્સ્યંત્ય્ અવસાદિનઃ ॥ ર્મ્_3.41{40} ॥
અપિ યત્ર ગૃહે સ્વામી વ્યવહારસમુદ્યતઃ ।
તત્ર સર્વે જનાશ્ ચૈવ પ્રચરેયુઃ સમુદ્યમાઃ ॥ ર્મ્_3.42{41} ॥
યચ્ ચ દાનમહોત્સાહં યત્ર ગેહે ન વિદ્યતે ।
સ કિં ગેહો ન રમ્યઃ સ્યાચ્ છૂન્યારણ્યે શ્મશાનવત્ ॥ ર્મ્_3.43{41!} ॥
યસ્મિન્ ગૃહે સદા નિત્યં દાનપુણ્યમહોત્સવં ।
સ એવ મન્દિરો રમ્યસ્વર્ગવત્ પ્રતિભાસ્યતે ॥ ર્મ્_3.44{42} ॥
યસ્મિંશ્ ચાપિ ગૃહસ્થો હિ દાનપુણ્યનિરુત્સહઃ ।
સ્વયમ્ એવ પ્રભુક્ત્વૈવં વસતે પશુવત્ સ કિં ॥ ર્મ્_3.45{43} ॥
ધન્યાસ્ તે પુરુષા વીરા યશોધર્મસુખાન્વિતાઃ ।
કૃત્વા દાનવૃષોત્સાહં સુખં ભુક્ત્વા વસંતિ યે ॥ ર્મ્_3.46{44} ॥
તેષામ્ એવ હિ સંસારે સુસારં જીવિતં ખલુ ।
યે કૃત્વા દાનપુણ્યાનિ સ્વયં સૌખ્યં ચ ભુંજતે ॥ ર્મ્_3.47{45} ॥
દાનેનૈવ હિ લોભ્યંતે યશોધર્મસુખાનિ ચ ।

અન્યથા નૈવ લપ્સ્યન્તે તતઃ સંપન્ નિરર્થિતા ॥ ર્મ્_3.48{46} ॥
કિયત્ કાલં ચ જીવેયુર્ યે ભુક્ત્વૈવ સુખં સ્થિતાઃ ।
અવશ્યં સર્વશો હિત્વા મૃતા યાયુર્ યમાલયં ॥ ર્મ્_3.49{47} ॥
તત્ર કર્મસહાયાંસ્ તાન્ દૃષ્ટ્વા ધર્માધિપો યમઃ ।
નિર્ણયિત્વા ચ તત્ કર્મ પ્રેરયેત્ કર્મભુક્તયે ॥ ર્મ્_3.50{48} ॥
યે ચ પાપકરા દુષ્ટા પ્રેરયેત્ તાન્ તુ દુર્ગતૌ ।
યે તુ પુણ્યકરા ભદ્રાઃ પ્રેરયેત્ તાંશ્ ચ સદ્ગતૌ ॥ ર્મ્_3.51{49} ॥
તત્ર કર્મફલાન્ય્ એવં દુઃખાનિ ચ ।
સુખાનિ ચ સર્વથેહ પરત્રાપિ ભુંજતે સર્વજાંતવઃ ॥ ર્મ્_3.52{50} ॥
શુભેન સદ્ગતિં યયાદ્ યશોધર્મસુખાન્વિતાઃ ।
પાપેન દુર્ગતિં યાયાદ્ ધિક્પ્રવાદાસુખાન્વિતાઃ ॥ ર્મ્_3.53{51} ॥
એવં મત્વા પ્રભો સ્વામિન્ યશોધર્મસુખાપ્તયે ।
સ્વકુલવૃત્તિમ્ આધાય પ્રોદ્યમસ્વ ધનાર્જને ॥ ર્મ્_3.54{52} ॥
સદા દાનમહોત્સાહં કૃત્વા સદ્ગતિલબ્ધયે ।
યથેછયા સુખં ભુક્ત્વા પાલયસ્વ સદા જનાન્ ॥ ર્મ્_3.55{53} ॥
તતસ્ તે મંગલં નિત્યં ભવેદ્ ઇહ પરત્ર ચ ।
સફલં માનુષં જન્મ નૂનં સદ્ગતિમ્ આપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_3.56{54} ॥
ઇતિ ભાર્યાવચઃ શ્રુત્વા સ ગૃહસ્થો વણિક્ સુધીઃ ।
ભાર્યાં તાં વલ્લભાં કાન્તાં દૃષ્ટ્વા ચૈવં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.57{55} ॥
અયિ પ્રિયે સુભદ્રાસિ મમ ભાર્યાનુચારિણી ।
યત્ ત્વયા ભાષિતં સત્યં તત્ કરિષ્યામિ સર્વથા ॥ ર્મ્_3.58{56} ॥
કિં તુ ત્વં મે પ્રિયા ભાર્યા વલ્લભાતિમનોહરા ।
તત્ કથં ત્વાં પ્રિયાં ત્યક્ત્વા કુત્ર યાસ્યે ધનાર્થતઃ ॥ ર્મ્_3.59{57} ॥
સાર્થવાહો હ્ય્ અહં ચાપિ તત્ કથં નીચવૃત્તિભિઃ ।
રત્નાર્જનં કરિષ્યામિ તતો રત્નાકરં વ્રજે ॥ ર્મ્_3.60{58} ॥
તસ્માત્ પ્રિયે સુભદ્રાંગી સતિ ધર્માનુચારિણી ।
ગૃહકાર્ય્યં સમાધાર્ય્ય વસ ભુક્ત્વા યથાસુખં ॥ ર્મ્_3.61{59} ॥
યાવન્ નાહં ગૃહે પ્રાપ્તસ્ તાવદ્ ધૈર્ય્યં સમાશ્રય ।
શીઘ્રમ્ એવાગમિષ્યામિ મં સ્મૃત્વા માન્વતપ્યથાઃ ॥ ર્મ્_3.62{60} ॥
ઇતિ ભર્ત્તોદિતં શ્રુત્વા સા ચ ભાર્યાનુતાપિતા ।
ગલદશ્રુમુખી નત્વા સ્વામિનં તમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_3.63{61} ॥
હે નાથ સુપ્રિય સ્વામિન્ માં વિહાય કથં વ્રજેઃ ।
ત્વયા વિના કથં ગેહે તિષ્ઠેયાહં યથા વને ॥ ર્મ્_3.64{62} ॥
દર્શને શ્રવણે વાપિ ગંધતૈલાનુલેપને ।
સ્પર્શને ભોજને પાને સુવસ્ત્રપરિભૂષણે ॥ ર્મ્_3.65{63} ॥
સૌરભ્યા ઽઙ્ગને ચાપિ ભાષને ગમને ક્વચિત્ ।
નિદ્રાભોગે તથા નૈવ વિદ્યેત મે ઽભિલાષતા ॥ ર્મ્_3.66{64} ॥
તવૈવ સ્મરણં કૃત્વા નિઃશ્વસન્તી મુહુર્ મુહુઃ ।
વિરહાનલસંતપ્તા વ્રજેયં મરણં ધ્રુવં ॥ ર્મ્_3.67{65} ॥
મૃતાયાં મયિ તે ગેહે કો ઽનુરક્ષેન્ નુ સંપદઃ ।

શ્રુત્વા મે મરણં નૂનં ધક્ષ્યસે વિરહાનલૈઃ ॥ ર્મ્_3.68{66} ॥
તદૈતાભિશ્ ચ સંપત્તિરત્નૈશ્ ચ કિં કરિષ્યસિ ।
અપુત્રસ્ય હિ સર્વસ્વં નૂનં રાજા ગ્રહીષ્યતિ ॥ ર્મ્_3.69{67} ॥
તદાત્મના વિખિદ્યૈવં દૂરં મા ગા વિહાયતાં ।
ગૃહે સ્થિત્વા મયા સાર્દ્ધાં સુખં ભુક્ત્વોદ્યમં કુરુ ॥ ર્મ્_3.70{68} ॥
અત્રાપિ બહવઃ સન્તિ વણિક્સંઘા મહાજનાઃ ।
પણ્યં પ્રસાર્ય્ય તં સાર્દ્ધં સાધયસ્વ ધનં સુખં ॥ ર્મ્_3.71{69} ॥
કિયત્ કાલં ચ જીવેવ સન્તતિશ્ ચ ન વિદ્યતે ।
તત્ કિં નૌ બહુભી રત્નૈર્ મા ગા રત્નાકરં હ્ય્ અતઃ ॥ ર્મ્_3.72{70} ॥
યાવજ્જીવં સુખં ભુક્ત્વા દાનં કૃત્વા સદાર્થિને ।
સંવૃત્યા પ્રાર્જય દ્રવ્યં સ્વગેહે સંસ્થિતો રમ ॥ ર્મ્_3.73{71} ॥
મા ધાવ પ્રિય કુત્રાપિ કિં વા રત્નાકરે લભેત્ ।
સ્વગૃહે ઽપિ લભેજ્ જન્તુઃ સ્વકર્મનિર્મિતં ધનં ॥ ર્મ્_3.74{72} ॥
સ્વકૃતં કર્મ તદ્ ભાવિ નિર્માણસદૃશં ફલં ।
સર્વત્રાપિ લભન્ત્ય્ એવ મહાન્તઃ ક્ષુદ્રિકા અપિ ॥ ર્મ્_3.75{73} ॥
તથા યે સુજના લોકે સધના સદ્ગુણાશ્રયાઃ ।
તે ઽપિ ક્ષણાદ્ ભવન્ત્ય્ એવ નિર્ધના ભિક્ષુતાશ્રિતાઃ ॥ ર્મ્_3.76{74} ॥
યે ચાપિ દુર્જના લોકે નિર્ધના નિર્ગુણાશ્ ચ યે ।
તે ઽપિ લભન્તિ માન્યાર્હં સેવ્યન્તે ચાપિ સજ્જનૈઃ ॥ ર્મ્_3.77{75} ॥
તથા યે વણિજો ધીરાઃ સાર્થવાહા મણીછયા ।
રત્નાકરં ગતાસ્ તેષાં કે ચિત્ સ્વસ્તિસમાગતાઃ ॥ ર્મ્_3.78{76} ॥
કે ચિત્ તત્ર સમુદ્રે વા ભગ્નનૌકા ધનૈઃ સહ ।
પતિતાઃ સન્નિમજ્જન્તા મૃતાશ્ ચ વિલયં ગતાઃ ॥ ર્મ્_3.79{77} ॥
કે ચિદ્ વીર્યબલેનૈવૈઃ સમુત્તીર્ય પ્રયત્નતઃ ।
અકિંચન્યાઃ પરિભ્રષ્ટા રિક્તહસ્તા ગૃહાગતાઃ ।
એવં સર્વે ઽપિ સત્વાશ્ ચ સ્વકૃતકર્મનિર્મિતં ।
ફલં ભુક્ત્વા ભ્રમન્ત્ય્ એવં સંસારે ષડ્ગતિષ્વ્ અપિ ॥ ર્મ્_3.80{78} ॥
ઇતિ કર્મપ્રમાણત્વં જ્ઞાત્વા સંપદ્વિપત્તિતા ।
મા ખેદય સ્વમ્ આત્માનં ધર્મં કૃત્વા સુખં વસ ॥ ર્મ્_3.81{79} ॥
તથા નૌ મંગલં નિત્યં સર્વત્રાપિ ભવેત્ ખલુ ।
યાવજ્જીવં સુખં ભુક્ત્વા સદ્ગતિં ચ વ્રજેમહિ ॥ ર્મ્_3.82{80} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સાર્થવાહાત્મજઃ સ ચ ।
તં પ્રિયાં રમણીં ભાર્ય્યાં દૃષ્ટ્વૈવં સમભાષત ॥ ર્મ્_3.83{81} ॥
ભદ્રે સત્યં ત્વં યા પ્રોક્તં યત્ સ્વકર્મપ્રમાનતા ।
ઇતિ મત્વાહમ્ ઇછામિ ગન્તું રત્નાકરે ઽપિ હિ ॥ ર્મ્_3.84{82} ॥
યદ્ અભાવિ ન તદ્ ભાવિ ભાવિ ચેન્ ન તદ્ અન્યથા ।
સર્વત્રાપિ ભવેન્ નૂનં તેનાબ્ધિં ગન્તુમ્ ઈહ્યતે ॥ ર્મ્_3.85{83} ॥
યદિ ભાગ્યં મમાસ્ત્ય્ એવં સ્વસ્તિ સ્યાદ્ ગમને ખલુ ।
રત્નાનિ બહુશો લબ્ધા પ્રત્યાગછેય સિદ્ધિતાઃ ॥ ર્મ્_3.86{84} ॥
અથ મે ભાગ્યતા નૈવ નૂનં તત્ર વિપત્તિતા ।

મહત્તીર્થે નિમગ્નો ઽહં મૃતો યાસ્યે સુરાલયં ॥ ર્મ્_3.87{85} ॥
યથા ભટ્ટા મહાવીરા યશોધર્મસુખાપ્તયે ।
શત્રું જેતું મહોત્સાહૈર્ વિશન્તિ રણમણ્ડલે ॥ ર્મ્_3.88{86} ॥
તત્ર કે ચિદ્ ધતા વીરા યશોધર્માન્વિતા મૃતાઃ ।
સહસા તે પ્રયાન્ત્ય્ એવં સ્વર્ગસૌખ્યાનુભોગિનઃ ॥ ર્મ્_3.89{87} ॥
અહમ્ અપિ વણિક્પુત્રઃ સાર્થવાહાત્મજો હ્ય્ અહં ।
તત્ તથાહં ગંઇષ્યામિ રત્નાકરં ન ચાન્યતઃ ॥ ર્મ્_3.90{88} ॥
યદિ સ્વસ્તિ ગૃહં પ્રાપ્સ્યે યશોરત્નસુખાન્વિતઃ ।
મૃતો ઽથ નિર્મલીભૂત્વા સ્વર્ગે સૌખ્યમ્ અવાપ્નુયાં ॥ ર્મ્_3.91{89} ॥
ઇતિ મત્વા પ્રિયે ભદ્રે મા વિષીદ સુખાં વસ ।
યાવન્ નાહં ગૃહં પ્રાપ્તસ્ તાવદ્ ભજેષ્ટદેવતાં ॥ ર્મ્_3.92{90} ॥
સર્વથાહં ગમિષ્યામિ સ્વકુલકીર્તિલબ્ધયે ।
અનિવર્ત્તી હ્ય્ અહં કાર્ય્યે તન્ માં ત્વં મા નિવારય ॥ ર્મ્_3.93{91} ॥
ઇતિ ભર્ત્તુર્ વચઃ શ્રુત્વા નિર્બન્ધં ગમનં પ્રતિ ।
સા સતી તં સ્વભર્ત્તારં નત્વા પ્રાહ કૃતાંજલિઃ ॥ ર્મ્_3.94{92} ॥
સ્વામિંસ્ ત્વં સર્વથા ગન્તું યદીછસિ મહામ્બુધિં ।
ધૈર્ય્યમ્ આલમ્વ્ય સંપશ્યન્ માર્ગે વ્રજ સમાહિતઃ ॥ ર્મ્_3.95{93} ॥
સ્વસ્તિ તે વ્રજતો માર્ગે સર્વત્રાપિ દિવાનિશં ।
સ્વસ્તિ પ્રત્યાગતે ચૈવં ભૂયાન્ નિત્યં શુભં સદા ॥ ર્મ્_3.96{94} ॥
યાત્રાસિદ્ધિમહાસંપદ્યશોધર્મસુખાન્વિતઃ ।
સ્વસ્તિ શીઘ્રં સમાગછ વ્રજા તે ઽસ્તુ સદા શિવં ॥ ર્મ્_3.97{95} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સાર્થવાહસ્ તથેતિ સઃ ।
પ્રતિજ્ઞાય વંક્સંઘાન્ સર્વાન્ આહૂય ચાબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.98{96} ॥
ભવન્તો ઽહં સમિછામિ યોશોધર્મસુખાપ્તયે ।
સ્વકુલવૃત્તિમ્ આધાય ગન્તું રત્નાકરાંબુધૌ ॥ ર્મ્_3.99{97} ॥
તત્ર ગન્તું મયા સાર્દ્ધં યદિ યૂયં સમિછથ ।
તત્ પણ્યં સહસાદાય સમાયાત ચરેમહિ ॥ ર્મ્_3.100{98} ॥
ઇતિ તેનોદિતં શ્રુત્વા સર્વે તે વણિજો મુદા ।
સહસા પણ્યમ્ આદાય તત્ર ગન્તુમ્ ઉપાક્રમન્ ॥ ર્મ્_3.101{99} ॥
અથ સાર્થપતિઃ શીઘ્રં તૈશ્ ચ પંચશતૈઃ સહ ।
સ્વસ્ત્યયનવિધિં કૃત્વા પ્રતસ્થે સંપ્રમોદિતઃ ॥ ર્મ્_3.102{100} ॥
તતઃ ક્રમાદ્ અતિક્રમ્ય ગ્રામજનપદાનિ તે ।
વિલંઘ્યારણ્યદેશાંશ્ ચ તીરં પ્રાપુર્ મહોદધેઃ ॥ ર્મ્_3.103{1} ॥
તતો નાવં સમારુહ્ય તાનિ પંચશતાનિ ચ ।
પ્રવિતત્ય ધ્વજં શુભ્રં જગાહિરે ઽમ્બુધૌ ક્રમાત્ ॥ ર્મ્_3.104{2} ॥
તથા તે વહનારૂઢા વાતાનુકૂલતો ધ્રુવં ।
ક્રમાદ્ દ્વીપાંશ્ ચ લંઘિત્વા રત્નાકરં સમાયયુઃ ॥ ર્મ્_3.105{3} ॥
તત્ર રત્નાકરં પ્રાપ્તા દેવતા સુપ્રમોદતઃ ।
તે મિથઃ કલહં કૃત્વા પ્રત્યાગંતું ન શેકિરે ॥ ર્મ્_3.106{4} ॥
ચિરમ્ એવં વિરોધિત્વાદ્ રત્નાનિ ચ ન લેભિરે ।

બાંધવાંશ્ ચ મુહુઃ સ્મૃત્વા તસ્થુઃ સર્વે વિલંવિતાઃ ॥ ર્મ્_3.107{5} ॥
અત્રાંતરે ચ સા નારી સાર્થવાહપ્રિયા સતી ।
ભર્ત્ત્રા વિના ગૃહં શૂન્યમ્ અમન્યત નિરુત્સવાત્ ॥ ર્મ્_3.108{6} ॥
યદ્ દિને પ્રસ્થિતો ભર્તા સાર્થવાહઃ પુરાદ્ વહિઃ ।
તદ્ દિનારભ્ય સા નારી ગણયન્તી દિનં પ્રતિ ॥ ર્મ્_3.109{7} ॥
ભર્ત્તુર્ એવ મુહુઃ સ્મૃત્વા વિરહવેદનાતુરા ।
નિઃશ્વસન્તી મુહુશ્ ચૈવમ્ અધૈર્ય્યા પરિતાપિની ॥ ર્મ્_3.110{8} ॥
કૃશાઙ્ગા પાણ્ડુવર્ણા ચ વિરુક્ષાકીર્ણકેશિની ।
પ્રસાધનાનભીછન્તી મલિનવસનાવૃતા ॥ ર્મ્_3.111{9} ॥
દર્શનશ્રવણે ચાપિ ગંધાન્વાહરણે ઽપિ ચ ।
ભોજનેષ્વ્ અપિ પાને ચ સ્પર્શને ગમનેષ્વ્ અપિ ॥ ર્મ્_3.112{10} ॥
કુતૂહરે તથાન્યત્ર મનોરમે ઽપિ ચાદ્ભુતે ।
સર્વત્ર વિષયેષ્વ્ એવં ન પ્રોત્સહે યથાતુરા ॥ ર્મ્_3.113{11} ॥
ભર્ત્તુર્ વિયોગદુઃખાર્ત્તા રોગિનીવ વિષાદિની ।
અસહ્યમદનાક્રાન્તા ધૈર્ય્યોપાયવિચેતના ॥ ર્મ્_3.114{12} ॥
ભર્તુર્ આગતિમ્ આલમ્બ્ય ક્ષણં ધૈર્ય્યસમાશ્રિતા ।
ભર્તારમ્ એવ સંસ્મૃત્વા ગૃહ એવ ન્યષીદત ॥ ર્મ્_3.115{13} ॥
ન નિદ્રાં શયને ભેજે નાન્યસ્મૃતૌ મનો ઽનુદત્ ।
પ્રભુમ્ એવં સમાધ્યાત્વા તસ્થૌ ધ્યાયીવ યોગવિત્ ॥ ર્મ્_3.116{14} ॥
અથૈવં વિકલીભૂતાં યૌવનીં તાં પતિવ્રતાં ।
કાચિદ્ એકા સખી ભદ્રા સંનિરીક્ષ્યાબ્રવીદ્ રહઃ ॥ ર્મ્_3.117{15} ॥
ભદ્રે કિન્ તે વિષાદ ત્વં વિભાસિ ત્વૈઃ યથાતુરા ।
મા વિષીદ યદ્ અર્થન્ તે તદ્ વદસ્વ મયિ પ્રિયે ॥ ર્મ્_3.118{16} ॥
કથં નોત્સહસે ભદ્રે સ્વકુલધર્મચારિણિ ।
કૌતુકે ચાદ્ભુતે ચાપિ સર્વત્ર વિષયેષ્વ્ અપિ ॥ ર્મ્_3.119{17} ॥
ભોજને ભૂષણે ચાપિ દ્રષ્ટું શ્રોતું ન વાંછસિ ।
કિં વિષાદેન સિદ્ધં તે તત્ પ્રભુક્ષ્વ યથાસુખં ॥ ર્મ્_3.120{18} ॥
ઇતિ તયોદિતે સખ્યા સાર્થવાહપ્રિયાપિ સ ।
તાં સખીં પ્રમદાં કાન્તાં દૃષ્ટ્વા ચૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_3.121{19} ॥
નાહં ભોગાર્થિની ભદ્રે નાપિ કામાતિરાગિણી ।
કિં તુ ધર્માનુરક્તાસ્મિ તત્ કથં સ્વામિનં વિના ॥ ર્મ્_3.122{20} ॥
તેનાહં વિષયાં ત્યક્ત્વા સ્મૃત્વા ભર્ત્તારમ્ એવ તં ।
સ્વાગાર એવ તિષ્ઠામિ ભોગ્યેષ્વ્ અપિ ચ નિસ્પૃહા ॥ ર્મ્_3.123{21} ॥
કદા સ મે પ્રિયો ભર્ત્તા ગૃહે પ્રત્યાસરિષ્યતિ ।
ઇતિ ચિંતાં સમાધાય તિષ્ઠામિ યોગિની યથા ॥ ર્મ્_3.124{22} ॥
યાવચ્ ચ સ પ્રિયઃ સ્વામી નાયાતિ સ્વગૃહં પ્રતિ ।
તાવદ્ એવં ન ભોક્ષ્યે ઽહં ભોગ્યાનિ સુરસાન્ય્ અપિ ॥ ર્મ્_3.125{23} ॥
વિષયેષ્વ્ અપિ સર્વેષુ ન મે વાંછા પ્રિયં વિના ।
નાન્યચ્ચિંતા ચ મે ચિત્તે તસ્માદ્ એવં સ્થિતા સદા ॥ ર્મ્_3.126{24} ॥
યાવત્ સ્વામી ન મે દૃષ્ટસ્ તાવત્ સ્થાસ્યામ્ય્ અહં તથા ।

અપિ મે જિવિતં યાતુ ન ચ યાયાં ગૃહાદ્ બહિઃ ॥ ર્મ્_3.127{25} ॥
સ્ત્રીણાં હિ દેવતા સ્વામી ધર્મો ઽપિ ભર્તૃસેવયા ।
તસ્માત્ સ્મૃત્વૈવ ભર્ત્તારં ભાજામ્ય્ અહં પતિવ્રતા ॥ ર્મ્_3.128{26} ॥
કુત્ર ધર્મં ચરિષ્યામિ યસ્યા નાસ્તિ ગૃહે પુમાન્ ।
તત્ મનસૈવ ભર્ત્તારં ધ્યાત્વા ભજે દિવાનિશં ॥ ર્મ્_3.129{27} ॥
ધિગ્ મે જન્મ નિરર્થં સ્યાદ્ યસ્યા ન યૌવને પતિઃ ।
વૃદ્ધત્વે કિં કરિષ્યામિ સ્વામિના ચ ધનૈર્ અપિ ॥ ર્મ્_3.130{28} ॥
વરમ્ એવાદ્ય મે મૃત્યુર્ ન મિથ્યા ચિરજીવિતં ।
યસ્માચ્ ચિરમ્ અપિ સ્થિત્વા મૃત્યુદુઃખં તદ્ એવ હિ ॥ ર્મ્_3.131{29} ॥
યમ્ એવાલંવ્ય જીવામિ સ યદિ નાગમિષ્યતિ ।
કિમ્ એવ જીવિતેનાપિ કેવલદુઃખભાવિના ॥ ર્મ્_3.132{30} ॥
ધન્યાસ્ તા હિ સ્ત્રિયો ભદ્રાઃ સ્વસ્વામિસહચારિકાઃ ।
કૃત્વા ધર્મં સદા ગેહે સૌખ્યં ભુક્ત્વા વસન્તિ યાઃ ॥ ર્મ્_3.133{31} ॥
મા ભૂત્ તુ માદૃશિ કાચિદ્ અભદ્રા દુઃખભાગિની ।
સમ્યગ્ભોગ્યૈશ્ ચ કિં તસ્યા યસ્યા ભર્ત્તા ન યૌવને ॥ ર્મ્_3.134{32} ॥
તથાપિ કિં કરિષ્યામિ નાર્ય્ય્ અહં હિ પતિવ્રતા ।
તસ્માત્ તમ્ એવ ભર્ત્તારં સ્મૃત્વા સ્થાસ્યામિ સર્વદા ॥ ર્મ્_3.135{33} ॥
ઇતિ તયોદિતં શ્રુત્વા સા સખી હિતકારિણી ।
તદુપાયહિતં કર્તું તાં સખીં ચ સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.136{34} ॥
ભદ્રે સત્યં ત્વયા પ્રોક્તં સ્ત્રીણાં હિ દેવતા પતિઃ ।
તથાપિ વક્ષ્યતે ભદ્રે તવ પ્રીત્યા ચ તચ્ છૃણુ ॥ ર્મ્_3.137{35} ॥
યાવન્ નિવસતે ગેહે ભર્તા કામરસારતઃ ।
તાવત્ સ્ત્રી સેવયેન્ નિત્યં ધર્મં ભર્તુર્ અનુજ્ઞયા ॥ ર્મ્_3.138{36} ॥
યદા ભર્ત્તા ગૃહે ન સ્યાદ્ દૂરદેશં ગતસ્ તથા ।
યાવદ્ ગૃહં ન ચાયાતસ્ તાવદ્ દેવં ભજેત્ પતિઃ ॥ ર્મ્_3.139{37} ॥
પતેસ્ તે દેવતાસ્માકં વિષ્ણુર્ નારાયણો હરિઃ ।
તસ્માદ્ એનં પ્રભોર્ નામ્ના સ્મૃત્વા નિત્યં ભજાર્ચય ॥ ર્મ્_3.140{38} ॥
સ એવ કામદો દેવઃ કામધાત્વીશ્વરાધિપઃ ।
સંસારસ્થિતિધર્મસ્થો રતિભોગ્યસુખપ્રદઃ ॥ ર્મ્_3.141{39} ॥
તસ્યૈવ હ્ય્ અનુભાવેન પ્રેર્ય્યમાનો મનો ભુવાઃ ।
ભર્ત્તા તે સહસા પ્રાયાત્ સ્વસ્તિ રત્નૈશ્ ચ સંયુતઃ ॥ ર્મ્_3.142{40} ॥
તતસ્ તે સફલં જન્મ સંસારે પ્રભુના સહ ।
દાનં કૃત્વા સુખં ભુક્ત્વા યાવજ્જીવં સુખં વસ ॥ ર્મ્_3.143{41} ॥
એવં સખ્યોદિતં શ્રુત્વા રમણી સા પતિવ્રતા ।
તથેતિ પ્રતિસંશ્રુત્ય પુનસ્ તામ્ અવદત્ સખીં ॥ ર્મ્_3.144{42} ॥
સત્યં ભદ્રે યથા પ્રોક્તં ત્વયા મે હિતકારણં ।
તથાહં સંભજિષ્યામિ સ્મૃત્વા નામ્ના પ્રભોર્ હરિં ॥ ર્મ્_3.145{43} ॥
યથા સ્વસ્તિ સમાયાતઃ સ્વામી રત્નસમૃદ્ધિભૃત્ ।
તદા હ્ય્ એકં સુવર્ણસ્ય ચક્રં દાસ્યામિ વિષ્ણવે ॥ ર્મ્_3.146{44} ॥
ઇત્ય્ એવં સા પ્રતિજ્ઞાય વિષ્ણુમ્ એવં સમસ્મરત્ ॥ ર્મ્_3.147{45} ॥

નમસ્ તે ભગવન્ વિષ્ણો હરે નારાયણ પ્રભો ।
પ્રસીદ પશ્ય માં નારીં પ્રભું ચ પ્રાપયાશુ મે ॥ ર્મ્_3.148{46} ॥
યદા મે પુરુષો ભર્ત્તા સ્વસ્તિ ગેહસમાગતઃ ।
તદોપઢૌકયિષ્યામિ સ્વર્ણચક્રં હરે તવ ॥ ર્મ્_3.149{47} ॥
ઇતિ સખ્યાઃ પુરઃ પ્રોક્ત્વા સ્મૃત્વા નિત્યં હરિં મુદા ।
સ્વર્ણચક્રં ચ સંકલ્પ્ય તસ્થૌ ભર્તુઃ સ્મરન્તિ સ ॥ ર્મ્_3.150{48} ॥
તદૈવ સાર્થવાહો ઽસૌ સર્વસાર્થગણૈઃ સહ ।
બહુરત્નાનિ સંગૃહ્ય પ્રતસ્થે સહસા તતઃ ॥ ર્મ્_3.151{49} ॥
તતઃ સ્વસ્તિ સમુત્તીર્ય્ય મહોદધેસ્ તદાગતઃ ।
સર્વસાર્થગણૈઃ સાર્દ્ધં સહસા ગૃહમ્ આયયૌ ॥ ર્મ્_3.152{50} ॥
તતસ્ તં ગૃહસંપ્રાપ્તં દૃષ્ટ્વા સા નંદિતા સતી ।
પાદૌ નત્વા પુરઃ સ્થિત્વા સ્વં પ્રવૃત્તમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_3.153{51} ॥
સ્વામિન્ યદા ભવાન્ ગેહાત્ પ્રસ્થિતો માં વિહાય ચ ।
તદારભ્ય સદા સ્મૃત્વા ત્વામ્ એવાસ્મિ સ્થિતા ગૃહે ॥ ર્મ્_3.154{52} ॥
તદાહમ્ અનયા સખ્યા દૃષ્ટ્વા ત્વદ્વિરહાતુરા ।
તદ્ દુઃખં મે વિનોદાર્થં પ્રેરિતા સ્મરણે હરેઃ ॥ ર્મ્_3.155{53} ॥
તદારભ્ય સદા નિત્યં સ્મૃત્વા તવેષ્ટદેવતાં ।
ભજામિ સતતં ભક્ત્યા તવાશુ ગમનાર્થિની ॥ ર્મ્_3.156{54} ॥
ચક્રં એકં સુવર્ણસ્ય સંકલ્પ્ય શ્રદ્ધયા મયા ।
પ્રાર્થનાપિ કૃતા નિત્યં તવ યાત્રાપ્રસિદ્ધયે ॥ ર્મ્_3.157{55} ॥
યથા મે પ્રાર્થિતં સર્વં તથા સિદ્ધં હિ સાંપ્રતં ।
તન્ મે સંકલ્પિતં દેવ પૂરયેયં તથા પ્રભો ॥ ર્મ્_3.158{56} ॥
તત્ પૂજાંગં સમાદાય શક્રં સમુપઢોકિતું ।
દેવકુલં ગમિષ્યામિ તદ્ અનુજ્ઞાં પ્રદેહિ મે ॥ ર્મ્_3.159{57} ॥
ઇતિ ભાર્યોદિતં શ્રુત્વા સાર્થવાહો ઽનુમોદિતઃ ।
પૂરય ત્વં પ્રિયે સત્યં ગચ્છેત્ય્ એવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_3.160{58} ॥
તતઃ સાનુજ્ઞયા ભર્તુઃ સતી સાર્દ્ધં સખીજનૈઃ ।
પૂજાંગાનિ ચ તં ચક્રં ધૃત્વા દેવકુલં યયૌ ॥ ર્મ્_3.161{59} ॥
તસ્મિં ક્ષણે સ સંબુદ્ધો ભગવાન્ કરુણામયઃ ।
લોકે સત્વાન્ સમુદ્ધર્તુમ્ અપશ્યદ્ બુદ્ધચક્ષુષા ॥ ર્મ્_3.162{60} ॥
તામ્ એવં પ્રસ્થિતાં દૃષ્ટ્વા ભદ્રાં સદ્ધર્મચારિણીં ।
પ્રૈક્ષચ્ ચ ભગવાન્ એનાં પ્રત્યેકબોધિલાભિનીં ॥ ર્મ્_3.163{61} ॥
તતો ઽસૌ ભગવાન્ બુદ્ધઃ સંનિરીક્ષ્ય ચ તાં સતીં ।
સર્વાન્ ભિક્ષુગણાં છિષ્યાન્ સમામંત્ર્યાબ્રવીત્ તથા ॥ ર્મ્_3.164{62} ॥
પશ્યધ્વં ભિક્ષવો યૂયં દારિકં તાં સુભદ્રિકાં ।
નૂનં મદ્દર્શનાદ્ એષા બોધિચિત્તમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_3.165{63} ॥
સમ્યક્કુશલમૂલાનિ સમવરોપયિષ્યતિ ।
ધ્રુવં પ્રત્યેકબોધૌ ચ પ્રણિધાનં કરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_3.166{64} ॥
તસ્માત્ સંદર્શનં દત્વા દારિકાં તાં સુભાવિનીં ।
પ્રત્યેકબોધિચર્યાયાં સુપ્રતિસ્થાપયામ્ય્ અહં ॥ ર્મ્_3.167{65} ॥

તત્ર ચ ગન્તુમ્ ઇછન્તિ યે મયા સહ ભિક્ષવઃ ।
પાત્રચીવરમ્ આદાય તે પ્રાયાતં ચરેમહિ ॥ ર્મ્_3.168{66} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં જિનેન્દ્રેણ શ્રુત્વા સર્વે ઽપિ સાંઘિકાઃ ।
પાત્રચીવરસંયુક્તાસ્ તત્ર ગંતુમ્ ઉપાચરન્ ॥ ર્મ્_3.169{67} ॥
તતો ઽસૌ ભગવાન્ બુદ્ધઃ સ્વપ્રભાવં પ્રદર્શયન્ ।
સર્વૈશ્ ચ સાંઘિકૈઃ સાર્દ્ધં રાજગૃહમ્ ઉપાસરત્ ॥ ર્મ્_3.170{68} ॥
તત્ર માર્ગે સમાયાતા દારિકા સસખીવૃતા ।
તં બુદ્ધં શ્રીઘનં દૂરાદ્ દદર્શ સંપ્રભાસ્વરં ॥ ર્મ્_3.171{69} ॥
દ્વાત્રિંશલ્લક્ષણોપેતમ્ અશીતિવ્યંજનાન્વિતં ।
દિવ્યાતિક્રાન્તસૌન્દર્ય્યં સમન્તભદ્રરૂપકં ॥ ર્મ્_3.172{70} ॥
સહસ્રેણાતિરિક્તાભં સૌમ્યં કાન્તં મનોહરં ।
પુણ્ડરીકમ્ ઇવોદ્ભાસં રત્નાઙ્ગમ્ ઇવ જંગમં ॥ ર્મ્_3.173{71} ॥
સાક્ષાત્ પુણ્યાવતારં ચ દૃષ્ટ્વા ચાત્યનુમોદિતા ।
સહસોપેત્ય તચ્ ચક્રમ્ ઉપઢૌકિતુમ્ ઐછત ॥ ર્મ્_3.174{72} ॥
એવં તાં ચક્રમ્ આદાય સંબુદ્ધમ્ ઉપઢૌકિતું ।
પ્રયાતં તાં સખી દૃષ્ટ્વા નિવારયિતુમ્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.175{73} ॥
નાયં નારાયણો ભદ્રે સુગતો ઽયં જિતેન્દ્રિયઃ ।
તદ્ અસ્મૈ મા પ્રદેહીદં ચક્રં સંકલ્પિતં હરેઃ ॥ ર્મ્_3.176{74} ॥
એવં નિવાર્ય્યમાનાપિ સખીભિઃ સા ચ ભદ્રિકા ।
સદ્ધર્મગુણવાંછન્તી તાઃ સખીઃ પુનર્ અબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.177{175} ॥
સખ્યો ભાગ્યાન્ મયાપ્ય્ એવં સંબુદ્ધો દૃશ્યતે ઽધુના ।
તદ્ અદ્ય સફલં જન્મ સંસારે જીવિતં ચ મે ॥ ર્મ્_3.178{76} ॥
યદાભાસ્પર્શિતા ચાપિ સત્વાઃ ક્લેશવિમોચિતાઃ ।
સંવૃત્તિસુખસંપ્રાપ્તા નિર્વૃત્તિમ્ અપિ ચાપ્નુયુઃ ॥ ર્મ્_3.179{77} ॥
યન્નામોચ્ચારણાદ્ વાપિ સંભાવ્યસ્મરણાદ્ અપિ ।
મારપાશવિનિર્મુક્તાઃ સંબોધિપદમ્ આપ્નુયુઃ ॥ ર્મ્_3.180{78} ॥
યદ્ધર્મશ્રવણાદ્ એવં નિત્યાનુમોદનાદ્ અપિ ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તાઃ સદ્ગતિં સમવાપ્નુયુઃ ॥ ર્મ્_3.181{79} ॥
યત્સંઘેષુ સુપાત્રેષુ કિંચિન્માત્રાર્પ્પનાદ્ અપિ ।
સંસારે ઽનન્તસૌખ્યાનિ ભુક્ત્વા યાયુઃ સુખાવતીં ॥ ર્મ્_3.182{80} ॥
યેનૈવં પાલિતાઃ સત્વાઃ ષડ્ગતિચરિતા અપિ ।
બોધયિત્વા ચ સદ્ધર્મે સ્થાપિતા નિર્વૃતાવ્ અપિ ॥ ર્મ્_3.183{81} ॥
યસ્ય ધર્માનુભાવાચ્ ચ મંગલં ભુવનત્રયે ।
સર્વે સત્વા સુખાઢ્યાશ્ ચ સંબોધિપદચારિણઃ ॥ ર્મ્_3.184{82} ॥
સો ઽપ્ય્ અયં ભગવાન્ નાથઃ શાસ્તા ત્રૈલોક્યાધિપઃ ।
નૂનં મે પુણ્યભાગ્યેન દૃશ્યતે ઽયત્નતો ઽધુના ॥ ર્મ્_3.185{83} ॥
તદ્ અહં કુશલિની સ્યાં હિ સંબુદ્ધેન દર્શિતા ।
મહાભાગ્યવતી ચાસ્મિ યદ્ અયં સદ્ગુરુઃ સુધીઃ ॥ ર્મ્_3.186{84} ॥
અમૃગ્યમાન એવેત્થં લભ્યતે પુરતો મયા ।
તદ્ અહં પૂજયિત્વેમં ચક્રં ચ સમુપઢૌકિતું ॥ ર્મ્_3.187{85} ॥

ઇછામ્ય્ અસ્મૈ મુનીંદ્રાય નિર્વૃતિપદલબ્ધયે ।
અપિ ચાત્ર સદા નૈવ સંબુદ્ધો લપ્સ્યતે તથા ॥ ર્મ્_3.188{86} ॥
કદા ચિદ્ ધિ જિનોત્પત્તિઃ પુષ્પમ્ ઔદુન્વરં યથા ।
માનુષ્યે ઽપિ સદા નૈવ જન્મ ભવાનુચારિણાં ।
પુણ્યૈર્ એવ હિ માનુષ્યં લપ્ષ્યતે જન્મ દુલ્લભં ॥ ર્મ્_3.189{87} ॥
માનુષ્યે ઽલભ્યમાને તુ કથં બુદ્ધાનુસેવના ।
બુદ્ધસેવાં વિના કેન બોધિચિત્તમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_3.190{88} ॥
બોધિચિત્તં વિના કસ્ય સદ્ધર્મેષુ મતિશ્ ચરેત્ ।
વિના ધર્મમતિં કો હિ બોધિચર્ય્યાં સમાચરેત્ ॥ ર્મ્_3.191{89} ॥
બોધિચર્યાં વિના લોકે હિતં કર્તું કથં ચરેત્ ।
લોકે હિતમ્ અકૃત્વૈવ કુતઃ પુણ્યમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_3.192{90} ॥
અપુણ્યેન કથં ક્લેશાન્ હિત્વા નિર્વૃતિમ્ આપ્નુયાત્ ।
તસ્માત્ ક્લેશવિમુક્ત્યર્થં નિર્વૃત્તિપદલબ્ધયે ॥ ર્મ્_3.193{91} ॥
ઇમં બુદ્ધં જગન્નાથમ્ ઇછામ્ય્ અભ્યર્ચિતું મુદા ।
બુદ્ધ એવ જગન્નાથઃ સર્વસત્વહિતાર્થદઃ ॥ ર્મ્_3.194{92} ॥
સદ્ધર્મદેશકઃ શાસ્તા સંબોધિજ્ઞાનનાયકઃ ।
તસ્માદ્ એનં સમુત્સૃજ્ય નાન્યમ્ ઇછામિ ચાર્ચિતું ॥ ર્મ્_3.195{93} ॥
અસ્યૈવ શરણં ગત્વા ભજિષ્યામિ સદાપ્ય્ અહં ॥ ર્મ્_3.196{94} ॥
ઇતિ સા દારિકા પ્રોક્ત્વા ચક્રમ્ આદાય મોદિતા ।
સંબુદ્ધં ચાર્પ્પિતું તસ્મૈ પૂજાં કર્તુમ્ ઉપાયયૌ ॥ ર્મ્_3.197{95} ॥
અથ સા તં મુનિં નત્વા પૂજાભિશ્ ચ સમર્ચયત્ ।
તં ચક્રં સમુપસ્થાપ્ય નત્વૈવં પ્રણિધિં વ્યધાત્ ॥ ર્મ્_3.198{96} ॥
યથાયં સુગતો બુદ્ધો નિઃક્લેશો વિજિતેન્દ્રિયઃ ।
તથાહમ્ અપિ શુદ્ધાત્મા નિર્વૃતિપદમ્ આપ્નુયાં ॥ ર્મ્_3.199{97} ॥
તથાસૌ ભગવાન્ બુદ્ધો દૃષ્ટ્વા તત્પ્રણિધિં તતઃ ।
સુપ્રસન્નમુખામ્ભોજાદ્ વ્યસૃજત્ સંસ્મિતામૃતં ॥ ર્મ્_3.200{98} ॥
તત્સ્મિતસહોચ્ચાર્યમાણા પંચવિધાંશવઃ ।
કે ચિદ્ ઊર્દ્ધ્વં ગતાઃ કે ચિદ્ અધો યાતાશ્ ચ તે ઽંશવઃ ॥ ર્મ્_3.201{99} ॥
યે ચ યાતા અધોલોકે તે સંજીવનરકે ગતાઃ ।
કાલસૂત્રે ચ સંઘાતે તથા ચ રૌરવે તતઃ ॥ ર્મ્_3.202{100} ॥
મહારૌરવકે ચાપિ તપને ચ પ્રતાપને ।
અવીચૌ ચાર્બુદે ચાપિ નિરર્બુદે તથાટટે ॥ ર્મ્_3.203{1} ॥
હહવે હુહુવે ચૈવમ્ ઉત્પલે પદ્મકે તથા ।
મહાપદ્મે ઽપિ ચૈતેષુ ષોડશેષુ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_3.204{2} ॥
તથોપનારકેષ્વ્ એવં સર્વેષ્વ્ અપિ ચ તે ઽંશવઃ ।
પ્રસૃતા ભાસયિત્વૈવં પ્રાકાશયન્ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_3.205{3} ॥
યે શીતનરકાસ્ તેષુ તૂષ્ણીભૂતા નિપાતિતાઃ ।
યે ઉષ્ણનરકાસ્ તેષુ શીતીભૂતા વ્યભાસયન્ ॥ ર્મ્_3.206{4} ॥
તેષુ યે પાપિનઃ સત્વા દુઃખાતિવેદનાતુરાઃ ।
તે સર્વે તદ્દ્યુતિસ્પૃષ્ટાસ્ તદ્દુઃખવેદનોજ્ઝિતાઃ ॥ ર્મ્_3.207{5} ॥

શાંતસૌખ્યાનુભૂતાશ્ ચ વિસ્મયોદ્ધતમાનસાઃ ।
દૃષ્ટ્વૈવ સહ સંમીલ્ય મિથશ્ ચૈવમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_3.208{6} ॥
અહો ચિત્રં ભવન્તો ઽદ્ય કિં નુ વયમ્ ઇતશ્ ચ્યુતાઃ ।
અન્યત્ર ચરિતાઃ સ્મઃ કિં વતાહોસ્વિન્ ન મન્યતે ॥ ર્મ્_3.209{7} ॥
ઇતિ સંદિગ્ધચિત્તાનાં તેષાં ચિત્તપ્રબોધને ।
ભગવાન્ નિર્મિતં તત્ર પ્રૈષયચ્ ચ સમંતતઃ ॥ ર્મ્_3.210{8} ॥
અથ તં નિર્મિતં સૌમ્યં દૃષ્ટ્વા તે સંપ્રસાદિતાઃ ।
ભૂયો દૃષ્ટ્વાભિમોદન્તો મિથશ્ ચૈવં વભાષિરે ॥ ર્મ્_3.211{9} ॥
ભવન્તો નુ વયં સર્વે નાન્યત્ર ચરિતા ઇતઃ ।
અપિ ત્વ્ અયમ્ ઇહાયાતઃ સત્વો હ્ય્ અપૂર્વદર્શનઃ ॥ ર્મ્_3.212{10} ॥
નૂનમ્ અસ્યાનુભાવેન નિર્દુઃખા સુસુખા વયં ।
ઇતિ તે નિર્મિતે તસ્મિન્ બૌદ્ધે ચિત્તં પ્રસાદ્ય ચ ॥ ર્મ્_3.213{11} ॥
નમો બુદ્ધાય તે તાયિન્ન્ ઇત્ય્ ઉક્ત્વા શરણં યયુઃ ।
તતઃ સર્વે ચ તે સત્વાસ્ તદ્બુદ્ધસ્મૃતિધારિણઃ ॥ ર્મ્_3.214{12} ॥
નિઃપાપાઃ કુશલાધ્યાશ્ ચ સદ્ગતિં સહસા યયુઃ ।
યે તથોર્દ્ધં ગતાસ્ તે ચ બુદ્ધસ્મિતોત્સૃતાઃ કરાઃ ॥ ર્મ્_3.215{13} ॥
ગત્વા ચાતુર્મહારાજભુવનેષુ તતો ગતાઃ ।
ત્રયસ્ત્રિંશાશ્ ચ યામાશ્ ચ તથા ચ તુષિતાં ગતાઃ ॥ ર્મ્_3.216{14} ॥
નિર્માણરતિકાં ચાન્યનિર્મિતવશવર્ત્તિનઃ ।
બ્રહ્મકાયિકલોકં ચ તથા બ્રહ્મપ્રોહિતં ॥ ર્મ્_3.217{15} ॥
મહાબ્રાહ્મણલોકાંશ્ ચ પરીત્તાભં તથા ગતાઃ ।
અપ્રમાણં તતો યાતા આભાસ્વરાં તથા ગતાઃ ॥ ર્મ્_3.218{16} ॥
પરીત્તશુભમ્ એવં ચ હ્ય્ અપ્રમાણશુભં તથા ।
શુભકૃત્સ્નમ્ અનભ્રં ચ પુણ્યપ્રસવસંજ્ઞિકં ॥ ર્મ્_3.219{17} ॥
બૃહત્ફલં તથા ચૈવમ્ અબૃહમ્ અતપં તથા ।
સુદૃશં ભુવનં ચૈવ સુદર્શનં તથા ગતાઃ ॥ ર્મ્_3.220{18} ॥
અકનિષ્ઠં તથા ગત્વા પ્રોચ્ચૈર્ એવમ્ અઘોષયન્ ॥ ર્મ્_3.221{19} ॥
અનિત્યં ખલુ સંસારં દુઃખં શૂન્યં હ્ય્ અનાત્મકં ।
ઇતિ મત્વા ત્રિરત્નાનિ સંભજધ્વં સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_3.222{20} ॥
નિષ્ક્રામતારભધ્વં ચ યુજ્યધ્વં બુદ્ધશાસને ।
ધુનીત મૃત્યુસૈન્યાશ્ ચ નડાગારં યથા કરી ॥ ર્મ્_3.223{21} ॥
યો ઽપ્ય્ અસ્મિન્ ધર્મવૈનેયે હ્ય્ અપ્રમત્તશ્ ચરિષ્યતિ ।
સ હિત્વા જાતિસંસારં દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતિ ॥ ર્મ્_3.224{22} ॥
એવં તા અર્ચિષઃ સર્વાંલ્ લોકધાતૂન્ સમંતતઃ ।
અવભાસ્ય શુભે સત્વાન્ વિનીય પુનર્ આગતાઃ ॥ ર્મ્_3.225{23} ॥
ભગવતો ઽગ્રતઃ સ્થિત્વા કૃત્વા પ્રદક્ષિણત્રયં ।
ઊર્ણાયાં ચ મુનીન્દ્રસ્ય સર્વા અન્તર્દધુસ્ ત્વિષઃ ॥ ર્મ્_3.226{24} ॥
તદાનન્દઃ સમુત્થાય કૃતાંજલિપુટો નતઃ ।
જાનુભ્યાં ભુવિ સંસ્થિત્વા ભગવન્તં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.227{25} ॥
નાનારઙ્ગકલાપસ્ તે વક્ત્રાન્ નિષ્કસિતો મુનેઃ ।

યેનાવભાસિતાઃ સર્વા સૂર્યેણોદયતા યથા ॥ ર્મ્_3.228{26} ॥
વિગતોદ્ધવા દૈન્યમદપ્રહીણા બુદ્ધા જગત્ય્ ઉત્તમહેતુભૂતાઃ ।
નાકારણં શંખમૃણાલગૌરં સ્મિતમ્ ઉપદર્શયન્તિ જિના જિતારયઃ ॥ ર્મ્_3.229{27} ॥
તત્કાલં સ્વયમ્ અધિગમ્ય ધીરબુદ્ધ્યા શ્રોતૄણાં શ્રમણજિનેન્દ્ર કાંક્ષિતાનાં ।
ધીરાભિર્ મુનિવૃષ વાગ્ભિર્ ઉત્તમાભિર્ ઉત્પન્નં વ્યપનય સંશયં શુભાભિઃ ॥ ર્મ્_3.230{28} ॥
નાકસ્માલ્ લવણજલાદ્રિરાજધૈર્ય્યાઃ સંબુદ્ધાઃ સ્મિતમ્ ઉપદર્શયન્તિ નાથાઃ ।
યસ્યાર્થે સ્મિતમ્ ઉપદર્શયન્તિ ધીરાસ્ તં શ્રોતું સમભિલષન્તિ જનૌઘાઃ ॥ ર્મ્_3.231{29} ॥
ઇત્ય્ આનંદવચઃ શ્રુત્વા સંબુદ્ધો ભગવાન્ અસૌ ।
તત્ સ્મિતહેતુમ્ આદેષ્ટું તમ્ આનન્દં સમબ્રવીત્ ॥ ર્મ્_3.232{30} ॥
એવમ્ એતત્ તથાનન્દ નાહેત્વપ્રત્યયં સ્મિતં ।
પ્રાવિષ્કુર્વન્તિ સંબુદ્ધા અર્હન્તઃ સુગતા જિનાઃ ॥ ર્મ્_3.233{31} ॥
પશ્યાનન્દાનયા નાર્ય્યા ચક્રં મે સમુપાર્પ્પિતં ।
પૂજયિત્વા પ્રણત્વા ચ બોધૌ ચ પ્રણિધિઃ કૃતા ॥ ર્મ્_3.234{32} ॥
અનેન દાનધર્મેણ કુશલૈશ્ ચ સમન્વિતાઃ ।
દારિકેયં સુભદ્રાંશા દિવ્યભોગ્યં સમાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_3.235{33} ॥
ન પંચદશકલ્પાનિ વિનિપાતં ગમિષ્યતિ ।
તતશ્ ચક્રાન્તરો નામ પ્રત્યેકસુગતો સુધીઃ ॥ ર્મ્_3.236{34} ॥
અર્હં ક્લેશવિમુક્તાત્મા પંચાભિજ્ઞો જિતેન્દ્રિયઃ ।
સર્વસત્વાનુકંપી ચ બ્રહ્મચારી ભવિષ્યતિ ॥ ર્મ્_3.237{35} ॥
યન્ મયિ સુગતે બુદ્ધે ચિત્તમ્ અસ્યાઃ પ્રસીદતિ ।
તેન પુણ્યબલેનેયં પ્રત્યેકબોધિમ્ આપ્સ્યતિ ॥ ર્મ્_3.238{36} ॥
સુગતેષુ કૃતં પુણ્યં ન ક્ષિણોતિ કદા ચન ।
ક્રમાત્ તેન વિશુદ્ધાત્મા સંબોધિમ્ અપિ ચાપ્નુયાત્ ॥ ર્મ્_3.239{37} ॥
ઇતિ મત્વા ત્રિરત્નેષુ ચિત્તમ્ એવં પ્રસાદ્ય ચ ।
શ્રદ્ધયા સંપ્રકર્ત્તવ્યં સત્કારં બોધિવાંછિભિઃ ॥ ર્મ્_3.240{38} ॥
ઇત્ય્ આદિષ્ટં મુનીન્દ્રેણ શ્રુત્વા સર્વે જનાશ્ ચ તે ।
તથેત્ય્ અભ્યનુમોદન્તસ્ ત્રિરત્નસેવિનો ઽભવન્ ॥ ર્મ્_3.241{39} ॥
તતો બુદ્ધાનુભાવેન તચ્ ચક્રં ખે સમુદ્ગતં ।
ક્ષણં બુદ્ધોપરિ સ્થિત્વા છત્રમ્ ઇવોજ્જ્વલન્ બભૌ ॥ ર્મ્_3.242{40} ॥
તતશ્ ચ વિયતો ગત્વા હરિહર્મ્યોપરિ સ્થિતં ।
સુદર્શનમ્ ઇવોદ્દીપ્તં બભૌ રસ્મિસમુત્કિરન્ ॥ ર્મ્_3.243{41} ॥
તતો ઽસૌ ભગવાન્ બુદ્ધો દૃષ્ટ્વા તાં દારિકાં સ્વયં ।
શિરસિ પાણિના સ્પૃષ્ટ્વા સ્વાશીર્વચનમ્ આદિશત્ ॥ ર્મ્_3.244{42} ॥
ભદ્રે તે મંગલં ભૂયા વિનિપાતં ન ચાપ્નુહિ ।
ક્રમાત્ પારમિતાઃ પૂર્ય્ય પ્રત્યેકં બોધિં આપ્નુહિ ॥ ર્મ્_3.245{43} ॥
ઇત્ય્ આશીર્વચનં દત્વા સંબુદ્ધો ઽસૌ મુનીશ્વરઃ ।
તતો રાજગૃહં ગંતું ઉપાચરત્ સસાંઘિકઃ ॥ ર્મ્_3.246{44} ॥
તતો ઽસૌ દારિકા ચાપિ નત્વા તં સુગતં પુનઃ ।
દૃષ્ટ્વૈવં મુહુઃ સ્મૃત્વા સ્વગેહં સમુપાયયૌ ॥ ર્મ્_3.247{45} ॥
તત્ર ગેહે પ્રવિષ્ટ્વાસૌ દારિકા સંપ્રમોદિતા ।

ભર્ત્તુર્ અગ્રે ચ તદ્વૃત્તમ્ આચખ્યે સર્વમ્ આદરાત્ ॥ ર્મ્_3.248{46} ॥
ભર્ત્તાપ્ય્ અસૌ તથા શ્રુત્વા બુદ્ધધર્માનુમોદિતઃ ।
તયૈવં ભાર્યયા સાર્દ્ધં ભેજે રત્નત્રયં સદા ॥ ર્મ્_3.249{47} ॥
એવં મે ગુરુણા ખ્યાતં તથા તે કથ્યતે મયા ।
ત્વમ્ અપ્ય્ એવં મહારાજ ત્રિરત્નાનિ સદા ભજ ॥ ર્મ્_3.250{48} ॥
પ્રજાશ્ ચાપિ ત્રિરત્નાનાં ભજને પ્રેરય પ્રભો ।
તથા તે મંગલં નિત્યં બોધિં ચાપિ સમાપ્નુયાઃ ॥ ર્મ્_3.251{49} ॥
ઇતિ તેનોપગુપ્તેન ભાષિતં તત્ સુભાષિતં ।
શ્રુત્વાશોકો નરેન્દ્રો ઽસૌ મુમોદ સહ પાર્ષદૈઃ ॥ ર્મ્_3.252{50} ॥
એતચ્ ચક્રાવદાનં મુનિવરગુણદં યઃ શૃણોતિ પ્રસાદ્ય ।
શ્રુત્વા યશ્ ચાનુમોદ્ય પ્રમુદિતમનસા શ્રાવયત્ય્ એવમ્ અન્યાન્ ।
સ જિત્વા ક્લેશસંઘાન્ વિગતકલિમલો બુદ્ધધર્માનુચારી ।
પૂતાત્મા સદ્ગુણાઢ્યઃ મુનિવરનિલયૈઃ સંપ્રયાતિ પ્રમોદાત્ ॥ ર્મ્_3.253{51} ॥
++ ઇતિ રત્નાવદાનમાલાયં ચક્રાવદાનો નામ સમાપ્તમ્ ++
ઇવ્ પ્રેતિકાવદાન
અથાશોકો મહીપાલઃ સદ્ધર્મચરણોત્સવઃ ।
ઉપગુપ્તં ગુરું નત્વા કૃતાઞ્જલિપુટો ઽવદત્ ॥ ર્મ્_4.1{1} ॥
ભદન્ત શ્રોતુમ્ ઇછામિ પુનરન્યત્ સુભાષિતં ।
યથા મે ગુરુણા પ્રોક્તં તથા વક્તું સમર્હસિ ॥ ર્મ્_4.2{2} ॥
ઇતિ તેન નરેન્દ્રેણ પ્રાર્થિતે ઽસૌ જિનાંશજઃ ।
ઉપગુપ્તો મહાભિજ્ઞસ્ તં નરેશમ્ અભાષત ॥ ર્મ્_4.3{3} ॥
યથા મે ગુરુણાદિષ્ટં તથા વક્ષ્યામિ તે ઽધુના ।
તથાપિ શ્રૂયતાં રાજન્ તવ ધર્મપ્રવૃદ્ધયે ॥ ર્મ્_4.4{4} ॥
પુરૈકસમયે ચાસૌ સંબુદ્ધો ભગવાઞ્ જિનઃ ।
ચૈલકૈશ્ ચ તથાન્યૈસ્ તત્સદ્ધર્મગુણવાંછિભિઃ ॥ ર્મ્_4.5{5} ॥
રાજગૃહમ્ ઉપાશ્રિત્ય વેણુવને જિનાશ્રમે ।
કરણ્ડકનિવાપાખ્યે તસ્થૌ ધર્મં સમાદિશત્ ॥ ર્મ્_4.6{6} ॥
તદ્ ધર્મ્મદેશનાં શ્રોતું સદેવાસુરમાનુષાઃ ।
સિદ્ધવિદ્યાધરાશ્ ચાપિ યક્ષગંધર્વકિન્નરાઃ ॥ ર્મ્_4.7{7} ॥
ગરુડા નાગરાજાશ્ ચ રાક્ષસાશ્ ચ મહોરગાઃ ।
સર્વે લોકાધિપાશ્ ચાપિ સસૈન્યપરિવારકાઃ ॥ ર્મ્_4.8{8} ॥
રાજાનો રાજમાત્રાશ્ ચ બ્રાહ્મણાશ્ ચ મહાજનાઃ ।
મંત્રિણો શ્રેષ્ઠિનશ્ ચાપિ સાર્થવાહાશ્ ચ પૌરિકાઃ ॥ ર્મ્_4.9{9} ॥
ઋષયો યોગિનશ્ ચાપિ યતયો બ્રહ્મચારિણઃ ।
એવમ્ અન્યે ઽપિ લોકાશ્ ચ પરિવૃત્ય સમંતતઃ ॥ ર્મ્_4.10{10} ॥
સત્કૃત્ય સ્વર્ય્ય પૂજાઙ્ગૈઃ સર્વોપકરણૈર્ અપિ ।
માનયિત્વા ચ તં નાથં દૃષ્ટ્વા તસ્થુઃ સમાહિતાઃ ॥ ર્મ્_4.11{11} ॥
તસ્મિંશ્ ચ સમયે તત્ર મૌદ્ગલ્યાયન આત્મવિત્ ।
સ પ્રેતભુવને ગત્વા ચરન્ પ્રેતીમ્ અપશ્યત ॥ ર્મ્_4.12{12} ॥
સ્વકેશરોમસંછન્નાં દગ્ધસ્થૂનામહાકૃતિં ।

સૂચીમુખીં મહત્કાયીં પર્વતસંનિભોદરાં ॥ ર્મ્_4.13{13} ॥
પિઙ્ગલકેશિનીં રૌદ્રીં પ્રદીપ્તાગ્નિશિખામ્ ઇવ ।
તીવ્રાતિવેદનાક્રાન્તાં તૃષાર્ત્તં પરિમૂર્છિતાં ॥ ર્મ્_4.14{14} ॥
તત્રાયુષ્માન્ સ મૌદ્ગલ્યો દૃષ્ટ્વા તાં પ્રેતિકાં ચિરં ।
કૈષેતિ સહસોપેત્ય પપ્રછ સમુપાગતાં ॥ ર્મ્_4.15{15} ॥
કિં ત્વયા પ્રકૃતં પાપં યેનૈવં દુઃખભાગિની ।
તૃષાર્ત્તા જલમાર્ગન્તી ભ્રમિત્વા ચરસે ઽધુના ॥ ર્મ્_4.16{16} ॥
ઇતિ તેન યતીશેન પૃષ્ટ્વા સા પ્રેતિકા તતઃ ।
તં યતિં સૌગતં નત્વા પ્રરુદિત્વાવદત્ તથા ॥ ર્મ્_4.17{17} ॥
ભદન્ત તદ્ વિજાનીયાઃ પાપકારિણ્ય્ અહં યતઃ ।
એવં તૃષ્ણાપ્રતપ્તાઙ્ગા ભ્રમામિ જલલાલસા ॥ ર્મ્_4.18{18} ॥
યત્રાહમ્ ઉદકં પાતું ગછામિ તૃષ્ણયાન્વિતા ।
અત્ર પશ્યામિ નદ્યાદિજલાધારાન્ વિશોષિતાન્ ॥ ર્મ્_4.19{19} ॥
યદા વર્ષતિ દેવે ચ દૃષ્ટ્વા તદમ્બુપાતિતં ।
પાતુમ્ ઇછન્ત્લ્ તૃષ્ણાર્ત્તા સહસાહં પ્રધાવિતા ॥ ર્મ્_4.20{20} ॥
તદા પશ્યામિ તદ્વિન્દુવિસ્ફુલિઙ્ગનિભોજ્વલાન્ ।
દૃષ્ટ્વૈવં નિરાશાન્ધા ભ્રમામિ દિક્ષુ સર્વતઃ ॥ ર્મ્_4.21{21} ॥
કિં મયા પ્રકૃતં પાપં યેનાસ્મ્ય્ એવં સુપાપિની ।
તન્ મે પાપં જગચ્છાસ્તા પૃછ્યતાં ભવતાદરાત્ ॥ ર્મ્_4.22{22} ॥
નૂનં સો ભગવાઞ્ છાસ્તા યન્ મે કર્મપુરાકૃતં ।
વ્યાકરિષ્યતિ તત્ સર્વં તથા લોકપ્રબોધને ॥ ર્મ્_4.23{23} ॥
યચ્ છ્રુત્વાન્યે ઽપિ સત્વાશ્ ચ સંવિગ્નમનસો દ્રુતં ।
વિરમ્ય પાપમાર્ગેભ્યશ્ ચરિષ્યન્તિ શુભે સદા ॥ ર્મ્_4.24{24} ॥
તસ્માદ્ ભદન્ત સર્વજ્ઞસ્ તવ શાસ્તા સ પૃછ્યતાં ।
વ્યાકુર્યાન્ મમ સર્વત્ર યત્ કર્મ પ્રકૃતં પુરા ॥ ર્મ્_4.25{25} ॥
અસ્મન્નામ્ના સ સંબુદ્ધો વંદ્યતાં ભવતા યથા ।
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સા તમ્ આત્મજં નત્વા પ્રેતા ગૃહં યયૌ ॥ ર્મ્_4.26{26} ॥
સ મૌદ્ગલ્યસ્ તથેત્ય્ ઉક્ત્વા તત્ સંદેશમ્ અનુસ્મરન્ ।
સહસૈતત્ પરિપ્રષ્ટું વેણુવનમ્ ઉપાયયૌ ॥ ર્મ્_4.27{27} ॥
તદાદૌ ભગવાન્ દૃષ્ટ્વા તન્ મૌદ્ગલ્યમ્ ઉપાગતં ।
પ્રહસન્ સુપ્રસન્નાસ્યઃ સમામંત્ર્યૈતદ્ અબ્રવીત્ ।
કંચિત્ તે કુશલં વત્સ કુતો ઽત્રાસિ સમાગતઃ ।
લોકેષુ કિં પ્રવૃત્તાંતં તત્ પ્રચક્ષ્વ મહામતે ।
ઇતિ પૃષ્ટે જિનેન્દ્રેણ સ મૌદ્ગલ્યઃ પુરોગતઃ ॥ ર્મ્_4.28{28} ॥
આદૌ તસ્ય મુનેર્ નત્વા તત્ પ્રવૃત્તમ્ ઉદાહરત્ ।
આગતો ઽસ્મિ ભદન્તો ઽહં ચરિત્વા પ્રેતભૂમિષુ ॥ ર્મ્_4.29{29} ॥
તત્ર સ્થિતો ઽહમ્ ઈક્ષન્ તાં પ્રેતીમ્ એકાં ભયાનકીં ।
દગ્ધસ્થૂણાનિભાં નગ્નાં પર્વતસન્નિભોદરાં ॥ ર્મ્_4.30{30} ॥
સૂચીછિદ્રમુખચ્છિદ્રાં કંકારયન્ત્રિકામ્ ઇવ ।
સ્વકેશરોમસંછન્નાં જ્વલિતાગ્નિશિખામ્ ઇવ ॥ ર્મ્_4.31{31} ॥

તિવ્રાતિવેદનાક્રાન્તામ્ આર્ત્તસ્વરાનુરોદિનાં ।
દુર્ગન્ધામ્ અશુચિવ્યાપ્તાં સ્વકેશપરિતાપિતાં ॥ ર્મ્_4.32{32} ॥
વિણ્મૂત્રાનુભોક્તું ચ સાક્ષાત્ પાપાવતારિકાં ।
ભગવન્ સા મયા દૃષ્ટ્વા તૃષ્ણાર્ત્તા જલલાલસા ॥ ર્મ્_4.33{33} ॥
ભ્રમન્તી જલમાર્ગન્તી જલાશ્રયેષુ સર્વતઃ ।
નદીકૂપતડાગાદિન્ ઉદપાનજલાશ્રયાન્ ॥ ર્મ્_4.34{34} ॥
સ્વેછામ્બુપૂરિતાન્ દૃષ્ટ્વા પ્રાધાવત્ સહસા યદા ।
તસ્યા દર્શણમાત્રેણ તે સર્વે ઽપિ જલાશ્રયાઃ ॥ ર્મ્_4.35{35} ॥
નિર્જલાઃ પંકશેષેણ શુશુષુશ્ ચ સમંતતઃ ।
તથા વિશોષિતાં દૃષ્ટ્વા નદ્યાદીંસ્ તાઞ્ જલાશ્રયાન્ ॥ ર્મ્_4.36{36} ॥
નિરાશા પરિતપ્તાઙ્ગા સા પ્રેતી પર્યમૂર્છત ।
તતશ્ ચ પુનર્ ઉત્થાય ક્ષુત્તૃષ્ણોન્માદચારિણી ॥ ર્મ્_4.37{37} ॥
જલં ચાન્નં સમન્વેષ્ટું બભ્રામ દિક્ષુ સર્વતઃ ।
તથાપિ સા જલં નાસાદયત્ કુહાપિ વા ॥ ર્મ્_4.38{38} ॥
તતો ઽતિતૃષ્ણયા તપ્તા વિણ્મૂત્રભોક્તુમ્ ઐછત ।
તદ્ અપિ કૃચ્છ્રતો ઽન્વિષ્ય ભુક્ત્વા તૃપ્તિં ન સા યયૌ ॥ ર્મ્_4.39{38} ॥
તથામેધ્યાનિ ભુક્ત્વાપિ કદાચિન્ નૈવ તૃપ્તિતા ।
ક્ષુત્તૃષ્ણાહતાક્લાન્તા પતિતા ખેદિતાવસત્ ॥ ર્મ્_4.40{40} ॥
માં દૃષ્ટ્વા સહસોત્થાય શનૈર્ મન્દસ્વરાવદત્ ।
સ્વાગતં ભો ભવાન્ ઐતુ રક્ષ માં પાપિનીં લઘુ ॥ ર્મ્_4.41{41} ॥
પાનીયં દેહિ મે ભદ્ર પાનીયં દાતુમ્ અર્હસિ ।
ઇતિ પ્રોક્તાભિધાવન્તિ પાનીયં મામ્ અયાચત ॥ ર્મ્_4.42{42} ॥
તતો ઽહમ્ અવદં ચૈનાં પાનીયં નાત્ર વિદ્યતે ।
કાત્વમ્ એવં નુ દુઃખાનિ ભુક્ત્વાત્ર વસસે કથં ॥ ર્મ્_4.43{43} ॥
કિં ત્વયા હિ કૃતં પાપં યેનૈવં દુઃખતાધુના ।
વક્તવ્યં ચેચ્ ચ તત્ પાપં સર્વં મે વક્તુમ્ અર્હસિ ॥ ર્મ્_4.44{44} ॥
ઇતિ મે ગદિતં શ્રુત્વા સ પ્રેતી પુનર્ અબ્રવીત્ ।
કિં મયા વક્ષ્યતે પાપં યત્ પુરા કુધિયા કૃતં ॥ ર્મ્_4.45{45} ॥
સર્વજ્ઞો હિ ભવચ્છાસ્તા સ એવં પરિપૃછ્યતાં ।
તત્ સર્વાણિ ચ મે પાપં સ વ્યાકુર્યાત્ સ સર્વવિત્ ॥ ર્મ્_4.46{46} ॥
અસ્મન્નામ્ના ચ સંબુદ્ધો વંદ્યતાં ભવતાદરાત્ ।
ઇતિ તયોદિતં શ્રુત્વા પ્રતિજ્ઞાય તથેતિ ચ ॥ ર્મ્_4.47{47} ॥
ભવન્તં પ્રષ્ટુમ્ આયામિ તત્ સમાદેષ્ટુમ્ અર્હસિ ।
આર્ત્તસ્વરા રુદન્તી સા પ્રેતી વિન્દતિ વેદનાં ॥ ર્મ્_4.48{48} ॥
યેન વિણ્મૂત્રધાનાનિ તેન ધાવતિ દુઃખિતા ।
તદ્ અપિ કૃચ્છ્રતો લબ્ધ્વા ભુંક્તે કિં ચિત્ કદા ચન ॥ ર્મ્_4.49{49} ॥
એવં સા પાપિની પ્રેતી દૃષ્ટાતિદુઃખિતા મયા ।
કિં તયા પ્રકૃતં પાપં મર્ત્યલોકે સુદારુણં ॥ ર્મ્_4.50{50} ॥
યેનૈવંવિધદુઃખં સા હ્ય્ અનુભવતિ સાંપ્રતં ।
કદા સા પાપતો મુક્તા કથં ચ સુગતિં વ્રજેત્ ॥ ર્મ્_4.51{51} ॥