રસરત્નાકર · અધ્યાય 1.8

ર્રા, 1, 8
{મેતલ્સ્}
સ્વર્ણં તારં તામ્રં નાગં વઙ્ગં કાન્તં ચ તીક્ષ્ણકમ્ ।
મુણ્ડાન્તમષ્ટધા લોહં કાંસ્યારં ઘોષકં ત્રિધા

{ઉપલોહાઃ}
ઉપલૌહાઃ સમાખ્યાતા મણ્ડૂરોલૌહકિટ્ટકમ્ ।
એતે દ્વાદશધા શોધ્યા માર્યા દ્રાવ્યાઃ પુટાદિષુ

{મેતલ્સ્:: શોધન}
તૈલે તક્રે ગવાં મૂત્રે હ્યારનાલે કુલત્થકે ।
ક્રમાત્પ્રાપ્તં તથા તપ્તં દ્રાવે દ્રાવે તુ સપ્તધા

સ્વર્ણાદિલોહપત્રાણાં શુદ્ધિરેષા પ્રકીર્તિતા ।
{મેતલ્સ્:: મારણ}
હેમ્નઃ પાદં મૃતં સૂતં પિષ્ટમમ્લેન કેનચિત્

પત્રે લિપ્ત્વા પુટે પચ્યાદષ્ટાભિર્મ્રિયતે ધ્રુવમ્ ।
શુદ્ધાનાં સર્વલૌહાનાં મારણે રીતિરીદૃશી

{ગોલ્દ્:: અશુદ્ધ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
સૌખ્યં વીર્યં બલં હન્તિ નાનારોગં કરોતિ ચ ।
અશુદ્ધં સ્વર્ણં સૂતં ચ તસ્માચ્છુદ્ધં તુ મારયેત્

{પઞ્ચમૃત્તિકાઃ}
વલ્મીકમૃત્તિકાધૂમગૈરિકં ચેષ્ટિકાપુટે ।
{ગોલ્દ્:: શોધન}
ઇત્યાદ્યાઃ મૃત્તિકાઃ પઞ્ચ જમ્બીરૈર્ આરનાલકૈઃ

પિષ્ટ્વા લેપ્યં સ્વર્ણપત્રં શ્રેષ્ઠં પુટેન શુધ્યતિ ।
{ગોલ્દ્:: શોધન}
ભાવયેન્માતુલુઙ્ગામ્લૈસ્ત્રિદિનં પઞ્ચમૃત્તિકા

સૈન્ધવં ભૂમિભસ્માપિ સ્વર્ણં શુધ્યતિ પૂર્વવત્

{સુબ્સ્તન્ચેસ્ fઓર્ મારણ ઓf મેતલ્સ્}
નાગૈઃ સુવર્ણં રજતં ચ તાપ્યૈર્ગન્ધેન તામ્રં શિલયા ચ નાગમ્ ।
તાલેન વઙ્ગં ત્રિવિધં ચ લૌહં નારીપયો હન્તિ ચ હિંગુલેન

{ગોલ્દ્:: મારણ}
માક્ષિકં નાગચૂર્ણં ચ પિષ્ટમર્કરસેન તુ ।
હેમપત્રં પુટેનૈવ મ્રિયતે ક્ષણમાત્રતઃ

{ગોલ્દ્:: મારણ}
સ્વર્ણાર્ધં પારદં દત્ત્વા કુર્યાદ્યત્નેન પિષ્ટિકામ્ ।
દત્ત્વોર્ધ્વાધો નાગચૂર્ણં પુટનાન્મ્રિયતે ધ્રુવમ્

{ગોલ્દ્:: મારણ}
નાગચૂર્ણં શિલાં વજ્રીક્ષીરેણ પરિયસિતમ્ ।
તેનાલિપ્ય સુવર્ણસ્ય કલ્કશ્ચ મ્રિયતે પુટાત્

{ગોલ્દ્:: મારણ}
મૃતં નાગં સ્નુહીક્ષીરૈરથવામ્લેન કેનચિત્ ।
પિષ્ટ્વા લેપ્યં સુવર્ણપત્રં રુદ્ધ્વા ગજપુટે પચેત્

આદાય પેષયેદમ્લૈર્ મૃન્નાગં ચાષ્ટમાંશકમ્ ।
બદ્ધ્વા ગજપુટે પચ્યાત્ પૂર્વનાગયુતં યુતમ્

એવં પુનઃ પુનઃ પચ્યાદષ્ટધા મ્રિયતે ધ્રુવમ્ ।
{ગોલ્દ્:: મારણ:: નિરુત્થ}
શુદ્ધસૂતસમં ગન્ધં માક્ષિકં ચ મહામ્લકૈઃ

અષ્ટાભિશ્ચ પુટૈર્હેમ્નો મ્રિયતે પૂર્વવત્ક્રિયામ્ ।
શુદ્ધસૂતં સમં સ્વર્ણં ખલ્વે કુર્યાચ્ચ ગોલકમ્

અધો વૈ ગન્ધકં દત્ત્વા સર્વં તુલ્યં નિરુધ્ય ચ ।
ત્રિંશદ્વનોપલૈર્દેયં પુટાન્યેવં ચતુર્દશ

નિરુત્થં જાયતે ભસ્મ ગન્ધં દેયં પુટે પુટે ।
{ગોલ્દ્:: મારણ:: નિરુત્થ}
સ્વર્ણસ્ય દ્વિગુણં સૂતં યામમમ્લેન મર્દયેત્

અધઃ ઊર્ધ્વં માક્ષિકં પિષ્ટ્વા મૂષાયાં સ્વર્ણતુલ્યકમ્ ।
તત્પૃષ્ઠે મર્દિતં હેમ તત્પૃષ્ઠે હેમમાક્ષિકમ્

દેયં સ્વર્ણં સમં તચ્ચ પૃષ્ઠે ગન્ધં ચ તત્સમમ્ ।
ષડ્વારં ચૂર્ણિતં દત્ત્વા રુદ્ધ્વા મૂષાં ધમેદ્દૃઢમ્

સ્વભાવશીતલં ગ્રાહ્યં તદ્ભસ્મ ભાગપઞ્ચકમ્ ।
ટંકણં શ્વેતકાચં ચ ભાગૈકં ચ પ્રયોજયેત્

ત્રિતયં મધુનાજ્યેન મિલિતં ગોલકીકૃતમ્ ।
ધાન્યાભ્રકસ્ય ભાગૈકમ્ અધશ્ચોર્ધ્વં ચ દાપયેત્

નિરુધ્ય તદ્ધમેદ્ગાઢં મૂષાયાં ઘટિકાદ્વયમ્ ।
નિરુત્થં જાયતે ભસ્મ તત્તદ્યોગેષુ યોજયેત્

{ગોલ્દ્:: મારણ:: નિરુત્થ}
શુદ્ધમાક્ષિકં ભાગૈકં ભાગં ચાવોટમાક્ષિકમ્ ।
ત્રિભાગં સૂતકં ક્ષિપ્ત્વા ત્રયમમ્લેન મર્દયેત્

તદ્ગોલં પાતાલયન્ત્રે તદા યામત્રયં પચેત્ ।
ઇત્યેવં મ્રિયતે સ્વર્ણં નિરુત્થં નાત્ર સંશયઃ

{ગોલ્દ્:: મારણ}
તથૈવ ચ રાજવૃક્ષભલ્લાતૈષ્ટંકણેન ચ ।
લિપ્ત્વા સ્વર્ણસ્ય પત્રાણિ રુદ્ધ્વા ગજપુટે પચેત્

તૈઃ દ્રવૈશ્ચ પુનઃ પિષ્ટ્વા મ્રિયતે સપ્તધા પુટે ।
હેમમારભ્ય તોલૈકં માષૈકં શુદ્ધનાગકમ્

લિપ્ત્વા દેયં તુ તં ચૂર્ણં તચ્છુદ્ધૈર્ગન્ધમાક્ષિકૈઃ ।
અમ્લેન મર્દયેદ્યામં રુદ્ધ્વા લઘુપુટે પચેત્

ગન્ધં પુનઃ પુનર્દેયં મ્રિયતે દશભિઃ પુટૈઃ ।
{ગોલ્દ્:: મૃત:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
સુવર્ણં ચ ભવેચ્છીતં તિક્તં સ્નિગ્ધં હિમં ગુરુ

બુદ્ધિવિદ્યાસ્મૃતિકરં વિષહારિ રસાયનમ્

{સિલ્વેર્:: અશુદ્ધ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
આયુઃ શુક્રં બલં હન્તિ રોગવેગં કરોતિ ચ ।
અશુદ્ધમમૃતં તારં શુદ્ધં માર્યમતો બુધૈઃ

{સિલ્વેર્:: શોધન}
નાગેન ટઙ્કણેનૈવ દ્રાવિતં શુદ્ધિમ્ ઋચ્છતિ ।
{સિલ્વેર્:: મારણ}
માક્ષિકં ગન્ધકં ચૈવમર્કક્ષીરેણ મર્દયેત્

તેન લિપ્તં રૂપ્યપત્રં પુટેન મ્રિયતે ધ્રુવમ્ ।
{સિલ્વેર્:: મારણ}
તારં ત્રિવારં નિક્ષિપ્તં તૈલે જ્યોતિષ્મતી ભવેત્

સ્નુક્ક્ષીરૈઃ પેષયેત્તામ્રં તારપત્રાણિ લેપયેત્ ।
રુદ્ધ્વા ગજપુટે પચ્યાત્ પૂર્વોક્તૈઃ પેષયેત્પુનઃ

ભૂધાત્રી માક્ષિકં તુલ્યં પિપ્પલી સૈન્ધવામ્લકૈઃ ।
લિપ્ત્વા તારસ્ય પત્રાણિ રુદ્ધ્વા સપ્તપુટે પચેત્

દ્રવૈઃ પુનઃ પુનઃ પિષ્ટ્વા મ્રિયતે નાત્ર સંશયઃ ।
{સિલ્વેર્:: મારણ:: નિરુત્થ}
તારપત્રૈસ્ત્રિભિર્ ભાગૈર્ ભાગૈકં શુદ્ધમાક્ષિકમ્

મર્દ્યં જમ્બીરજૈર્દ્રાવૈસ્તારપત્રાણિ લેપયેત્ ।
શોષયેદન્ધયેત્ તં ચ ત્રિંશદ્વન્યોપલૈઃ પચેત્

ચતુર્દશપુટેનૈવં નિરુત્થં મ્રિયતે ધ્રુવમ્ ।
{સિલ્વેર્:: મારણ}
રૂપ્યપત્રં ચતુર્ભાગાદ્ભાગૈકં મૃતવઙ્ગકમ્

અથવા ગન્ધતાલેન લેપ્યં જમ્બીરપેષિતમ્ ।
રુદ્ધ્વા ત્રિઃપુટૈઃ પચ્યાત્ પઞ્ચવિંશદ્વનોપલૈઃ

મ્રિયતે નાત્ર સંદેહો ગન્ધો દેયઃ પુટે પુટે ।
{સિલ્વેર્:: મારણ}
રસગન્ધૌ સમૌ કૃત્વા કાકતુણ્ડસ્ય મૂલકમ્

મર્દયેન્મહિષીક્ષીરૈઃ પિષ્ટ્વા તં ક્ષાલયેજ્જલૈઃ ।
હરિદ્રાગોલકે ક્ષિપ્ત્વા ગોલં હયપુરીષકે

ક્ષિપ્ત્વા દિનૈકવિંશં તં તદ્ગોલમુદ્ધરેત્ પુનઃ ।
તત્પિષ્ટ્વા તારપત્રાણિ લેપ્યાન્યમ્લેન કેનચિત્

પુટૈર્ વિંશતિભિર્ભસ્મ જાયતે નાત્ર સંશયઃ ।
ભસ્મના ચામ્લપિષ્ટેન મેલયેત્તાલકં પુટૈઃ

જાયતે તદ્વિધાનેન સર્વરોગાપહારકમ્

{ચોપ્પેર્:: અશુદ્ધ:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
અપક્વતામ્રમ્ આયુર્ઘ્નં કાન્તિઘ્નં સર્વધાતુહા ।
ભ્રાન્તિમૂર્ચ્છાભ્રમોત્કેશં નાનારુક્કુષ્ઠશૂલકૃત્

{ચોપ્પેર્:: શોધન}
સ્નુહ્યર્કક્ષીરલવણકાઞ્જિકૈસ્ તામ્રપત્રકમ્ લિપ્ત્વા ।
પ્રતાપ્યં નિર્ગુણ્ડીરસૈઃ સિઞ્ચ્યાત્પુનઃ પુનઃ

વારદ્વાદશદાહત્વં લેપનાત્તામ્રસિઞ્ચનાત્ ।
ખટિકા લવણં તક્રૈર્ આરનાલૈશ્ચ પેષયેત્

તેન લિપ્ત્વા તામ્રપત્રં તપ્તં તપ્તં નિષેચયેત્ ।
ષડ્વારમ્ અમ્લપિષ્ટેન નિર્ગુણ્ડ્યાસ્તુ વિશુદ્ધયે

{ચોપ્પેર્:: શોધન}
ગોમૂત્રેણ પચેત્તામ્રપત્રં યામં દૃઢાગ્નિના ।
શુધ્યતે નાત્ર સન્દેહો મારણં કથ્યતેઽધુના

{ચોપ્પેર્:: મારણ}
ગન્ધેન તામ્રતુલ્યેન હ્યમ્લપિષ્ટેન લેપયેત્ ।
કણ્ટકવેધીકૃતં પત્રં સિદ્ધયિત્વા પુટે પચેત્

ઉદ્ધૃત્ય ચૂર્ણયેત્ તસ્મિન્ પાદાંશં ગન્ધકં ક્ષિપેત્ ।
જમ્બીરૈરારનાલૈર્વા મૃગદૂર્વાદ્રવૈસ્તથા

પિષ્ટ્વા પિષ્ટ્વા પચેત્તદ્વત્ સગન્ધં ચ ચતુષ્પુટે ।
માતુલઙ્ગરસૈઃ પિષ્ટ્વા પુટમેકં પ્રદાપયેત્

અનેનૈવ વિધાનેન તામ્રભસ્મ ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
{ચોપ્પેર્:: મારણ}
તામ્રસ્ય દ્વિગુણં સૂતં જમ્બીરામ્લેન મર્દયેત્

સિતશર્કરયાપ્યેવં પુટત્રયે મૃતં ભવેત્ ।
{ચોપ્પેર્:: મારણ}
પાષાણભેદીમત્સ્યાક્ષીદ્રવૈર્દ્વિગુણગન્ધકૈઃ

તામ્રસ્ય લેપયેત્પત્રં રુદ્ધ્વા ગજપુટે પચેત્ ।
સપ્તાંશેન પુનર્દગ્ધં દત્ત્વા દ્રાવૈશ્ચ પેષયેત્

એવં સપ્તપુટે પક્વં તામ્રભસ્મ ભવેદ્ધ્રુવમ્ ।
{ચોપ્પેર્:: મારણ}
તામ્રસ્ય હિઙ્ગુલં સૂતં જમ્બીરામ્લેન પેષયેત્

આદૌ મૂષાન્તરે ક્ષિપ્ત્વા ધત્તૂરસ્ય તુ પત્રકમ્ ।
તત્પૃષ્ઠે તામ્રતુલ્યં તુ ગન્ધકં ચૂર્ણિતં ક્ષિપેત્

તત્પૃષ્ઠે મર્દિતં તામ્રં પૂર્વતુલ્યં તુ ગન્ધકમ્ ।
આચ્છાદ્ય ધુસ્તૂરપત્રે રુદ્ધ્વા ગજપુટે પચેત્

સ્વાંગશીતં તુ તચ્ચૂર્ણં ભસ્મીભવતિ નિશ્ચિતમ્ ।
{ચોપ્પેર્:: મારણ}
કિંચિદ્ગન્ધેન ચામ્લેન ક્ષાલયેત્તામ્રપત્રકમ્

તેન ગન્ધેન સૂતેન તામ્રપત્રં પ્રલેપયેત્ ।
ગન્ધેન પુટિતં પશ્ચાન્મ્રિયતે નાત્ર સંશયઃ

{ચોપ્પેર્:: મારણ}
તામ્રદ્વિગુણગન્ધેન ચામ્લપિષ્ટેન તત્પુનઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા હ્યધોઽર્ધભાગેન દેયા પિષ્ટામ્લકૈર્બુધઃ

તત્પિણ્ડં ભાણ્ડગર્ભે તુ રુદ્ધ્વા ચુલ્યાં વિપાચયેત્ ।
યામૈકં તીવ્રપાકેન ભસ્મીભવતિ નિશ્ચિતમ્

{ચોપ્પેર્:: મારણ}
સૂતમેકં દ્વિધા ગન્ધં યામં કૃત્વા વિમર્દિતમ્ ।
દ્વયોસ્તુલ્યં તામ્રપત્રં સ્થાલ્યાં ગર્ભે નિધાપયેત્

સમ્યગ્લવણયન્ત્રસ્થં પાર્શ્વે ભસ્મ નિધાપયેત્ ।
ચતુર્યામં પચેચ્ચુલ્લ્યાં પાત્રપૃષ્ઠે સગોમયમ્

જલં પુનઃ પુનર્દેયં સ્વાઙ્ગશૈત્યં વિચૂર્ણયેત્ ।
મ્રિયતે નાત્ર સંદેહઃ સર્વરોગેષુ યોજયેત્

{ચોપ્પેર્:: મારણ (શોધન?)}
નાનાવિધં મતં તામ્રં શુદ્ધ્યર્થં ભાગપઞ્ચકમ્ ।
ભાગૈકં શ્વેતકાચં ચ ભાગપઞ્ચૈકટંકણમ્

મૂષાયાં મિલિતં કૃત્વા ભાગૈકં તામ્રપત્રકમ્ ।
ઊર્ધ્વે દત્ત્વા નિરુદ્ધ્યાય ધ્માતૈર્ગ્રાહ્યં સુશીતલમ્

નિર્દોષં તુ ભવેત્તામ્રં સર્વરોગહરં ભવેત્ ।
{ચોપ્પેર્:: મૃત:: મેદિચ્. અપ્પ્લિચતિઓન્}
અથવા મારિતં તામ્રમમ્લેનૈકેન મર્દયેત્

તદ્ગોલં સૂરણસ્યાન્તર્ ઉર્ધ્વારુદ્ધ્વા તુ લેપયેત્ ।
શુષ્કં ગજપુટે પચ્યાત્ સર્વદોષહરો ભવેત્

વાન્તિં ભ્રાન્તિં વિરેકં ચ ન કરોતિ કદાચન ।
{ચોપ્પેર્:: મૃત:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
તામ્રં તીક્ષ્ણોષ્ણમધુરં કષાયં શીતલં સરમ્

કફપિત્તક્ષયં પાણ્ડુકુષ્ઠઘ્નં ચ રસાયનમ્ ।
પરિણામશૂલમ્ અર્શાંસિ મન્દાગ્નિં ચ વિનાશયેત્

{તિન્, લેઅદ્:: અમૃત:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
પાકહીનૌ નાગવંગૌ કુષ્ઠગુલ્મરુજાકરૌ ।
મેહપાણ્ડૂદરવાતકફમૃત્યુકરૌ કિલ

{લેઅદ્:: શોધન}
નિર્ગુણ્ડીમૂલચૂર્ણેન માર્કદુગ્ધેન લેપયેત્ ।
નાગપત્રં તુ તં શુષ્કં દ્રાવયિત્વા નિષેચયેત્

નિર્ગુણ્ડીદ્રવમધ્યે તુ તતઃ પત્રં તુ કારયેત્ ।
લિપ્ત્વા ભાવ્યં પુનઃ સેચ્યં સપ્તવારં વિશુદ્ધયે

{લેઅદ્:: શોધન}
નિશા તુમ્બરુબીજાનિ કોકિલાક્ષં કુઠારિકામ્ ।
ગૌરીફલામ્લિકા ચણ્ડી ક્ષુદ્રા બ્રાહ્મી સજીરકમ્

યથાલાભેન ભસ્મૈકં વજ્રીક્ષીરેણ ભાવયેત્ ।
તન્મધ્યે ભાવિતં નાગં શુદ્ધં સેકં તુ સપ્તધા

{લેઅદ્:: મારણ:: નિરુત્થ}
અશ્વત્થચિઞ્ચાત્વગ્ભસ્મ નાગસ્ય ચતુરંશતઃ ।
ક્ષિપ્ત્વા ચુલ્લ્યાં પચેત્પાત્રે ચાલયેલ્લોહચટ્ટકે

યાવદ્ભસ્મ ભવેદ્ એતચ્ચ ભસ્મ તુલ્યં મનઃશિલામ્ ।
જમ્બીરૈરારનાલૈર્વા પિષ્ટ્વા રુદ્ધ્વા પુટે પચેત્

સ્વાંગશીતં પુનઃ પિષ્ટ્વા વિંશત્યંશૈઃ શિલામ્લકૈઃ ।
એવં ષડ્ભિઃ પુટે પાકો નાગસ્યાપિ નિરુત્થિતઃ

{લેઅદ્:: મારણ}
અથવા નાગપત્રાણિ ચૂર્ણલિપ્તાનિ ખર્પરે ।
અત્યગ્નૌ પાચયેદ્યામં તદ્ભસ્મ ચિત્રકદ્રવૈઃ

ભર્જયેલ્લૌહજે પાત્રે ચાલ્યમર્જુનદણ્ડકૈઃ ।
યામષોડશપર્યન્તં દ્રવં દેયં પુનઃ પુનઃ

દણ્ડેન મર્દયેત્ક્વાથ્યમ્ ઉદ્ધૃત્ય ચિત્રકદ્રવૈઃ ।
ગોલયિત્વા નિરુધ્યાથ ષટ્પુટે મારયેલ્લઘુ

{લેઅદ્:: મારણ}
ચિઞ્ચાક્ષમિક્ષુભલ્લાતબલાવજ્રલતાભવૈઃ ।
અપામાર્ગાર્જુનાશ્વત્થભસ્મભિર્ ભર્જયેદ્ દૃઢમ્

લોહપાત્રં તુ સપ્તાહં તુલ્યં ભસ્માનિ ચાશુ ચ ।
દણ્ડપલાશકેનૈવ મ્રિયતે નાત્ર સંશયઃ

{લેઅદ્:: મારણ}
પિષ્ટ્વાગસ્તિં ચ ભૂનાગં લિપ્ત્વા પાત્રં વિશોષયેત્ ।
તદ્ભાણ્ડે દ્રાવયેદ્યામં દૃઢે ભાણ્ડે વિનિક્ષિપેત્

વાસાચિર્ચિટયોઃ ક્ષારે વાસાદલે વિઘટ્ટયેત્ ।
યામૈકં પાચયેચ્ચુલ્લ્યાં સમુદ્ધૃત્ય વિમિશ્રયેત્

તચ્ચૂર્ણં તુ શિલાતાપ્યૈર્વાસકક્ષારસંયુતૈઃ ।
તત્તુલ્યં પૂર્વનાગં વિંશદેકપુટે પચેત્

દ્વિપુટં ચિર્ચિટાક્ષારૈઃ દેયં વાસારસૈઃ સહ ।
નાગઃ સિન્દૂરવર્ણાભો મ્રિયતે સર્વકાર્યકૃત્

{લેઅદ્:: મારણ}
કુનટી માક્ષિકં ચૈવ સમભાગં તુ કારયેત્ ।
અર્કપર્ણેન તત્પિષ્ટ્વા સીસપત્રાણિ મારયેત્

{લેઅદ્:: મૃત:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
સતિક્તમધુરો નાગો મૃતો ભવતિ ભસ્મસાત્ ।
આયુષ્કીર્તિં વીર્યવૃદ્ધિં કરોતિ સેવનાત્સદા

{તિન્:: મારણ}
માક્ષિકં હરિતાલં ચ પલાશસ્વરસેન ચ ।
કૃતકલ્કેન સંલિપ્ય વંગપત્રાણિ મારયેત્

નાગવચ્છોધયેદ્ વઙ્ગં તદ્વદશ્વત્થચિંચયોઃ ।
તદ્ભસ્મ હરિતાલં ચ તુલ્યમમ્લેન કેનચિત્

પલાશોત્થદ્રવૈર્વાથ ગોલયિત્વાન્ધયેત્પુટે ।
ઉદ્ધૃત્ય દશમાંશેન તાલેન સહ મર્દયેત્

પૂર્વદ્રાવૈઃ સહાલોડ્ય રુદ્ધ્વા ગજપુટે પચેત્ ।
એવં વિંશત્પુટે પક્ત્વા મૃતં ભવતિ ભસ્મસાત્

{તિન્:: મારણ}
વઙ્ગપાદેન સૂતેન વઙ્ગપત્રાણિ લેપયેત્ ।
ચિઞ્ચાવૃક્ષસ્ય સંગૃહ્ય ચાન્તશ્છન્નં ચ તણ્ડુલૈઃ

પિષ્ટ્વા તત્પિણ્ડમધ્યે તુ વઙ્ગપત્રાણિ લેપયેત્ ।
શિરીષરજનીચૂર્ણૈઃ કુમાર્યાઃ શુભગોલકમ્

સૂતલિપ્તં વઙ્ગપત્રં ગોલકે સમલેપિતમ્ ।
રુદ્ધ્વા ગજપુટે પક્વં પૂર્વસંખ્યા મૃતો ભવેત્

{તિન્:: મારણ}
અક્ષભલ્લાતકં તોયૈઃ પિષ્ટ્વા તાનિ વિલેપયેત્ ।
તતસ્તિલખલી મધ્યે ક્ષિપ્ત્વા રુદ્ધ્વા પુટે પચેત્

ગજાખ્યે જાયતે ભસ્મ ચત્વારિંશતિવઙ્ગકમ્ ।
{તિન્:: મૃત:: મેદિચ્. પ્રોપેર્તિએસ્}
સતિક્તલવણં વઙ્ગં પાણ્ડુઘ્નં ક્રિમિમેહજિત્

લેખિનં પિત્તલં કિંચિત્ સર્વદેહામયાપહમ્