રામાયણ · અધ્યાય 7.078

તચ્ છ્રુત્વા લક્ષ્મણેનોક્તં વાક્યં વાક્યવિશારદઃ
પ્રત્યુવાચ મહાતેજાઃ પ્રહસન્ રાઘવો વચઃ

એવમ્ એતન્ નરશ્રેષ્ઠ યથા વદસિ લક્ષ્મણ
વૃત્રઘાતમ્ અશેષેણ વાજિમેધફલં ચ યત્

શ્રૂયતે હિ પુરા સૌમ્ય કર્દમસ્ય પ્રજાપતેઃ
પુત્રો બાહ્લીશ્વરઃ શ્રીમાન્ ઇલો નામ સુધાર્મિકઃ

સ રાજા પૃથિવીં સર્વાં વશે કૃત્વા મહાયશાઃ
રાજ્યં ચૈવ નરવ્યાઘ્ર પુત્રવત્ પર્યપાલયત્

સુરૈશ્ ચ પરમોદારૈર્ દૈતેયૈશ્ ચ મહાસુરૈઃ
નાગરાક્ષસગન્ધર્વૈર્ યક્ષૈશ્ ચ સુમહાત્મભિઃ

પૂજ્યતે નિત્યશઃ સૌમ્ય ભયાર્તૈ રઘુનન્દન
અબિભ્યંશ્ ચ ત્રયો લોકાઃ સરોષસ્ય મહાત્મનઃ

સ રાજા તાદૃશો હ્ય્ આસીદ્ ધર્મે વીર્યે ચ નિષ્ઠિતઃ
બુદ્ધ્યા ચ પરમોદારો બાહ્લીકાનાં મહાયશાઃ

સ પ્રચક્રે મહાબાહુર્ મૃગયાં રુચિરે વને
ચૈત્રે મનોરમે માસિ સભૃત્યબલવાહનઃ

પ્રજઘ્ને સ નૃપો ઽરણ્યે મૃગાઞ્ શતસહસ્રશઃ
હત્વૈવ તૃપ્તિર્ નાભૂચ્ ચ રાજ્ઞસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ

નાનામૃગાણામ્ અયુતં વધ્યમાનં મહાત્મના
યત્ર જાતો મહાસેનસ્ તં દેશમ્ ઉપચક્રમે

તસ્મિંસ્ તુ દેવદેવેશઃ શૈલરાજસુતાં હરઃ
રમયામ્ આસ દુર્ધર્ષૈઃ સર્વૈર્ અનુચરૈઃ સહ

કૃત્વા સ્ત્રીભૂતમ્ આત્માનમ્ ઉમેશો ગોપતિધ્વજઃ
દેવ્યાઃ પ્રિયચિકીર્ષુઃ સ તસ્મિન્ પર્વતનિર્ઝરે

યે ચ તત્ર વનોદ્દેશે સત્ત્વાઃ પુરુષવાદિનઃ
યચ્ ચ કિં ચન તત્ સર્વં નારીસંજ્ઞં બભૂવ હ

એતસ્મિન્ન્ અન્તરે રાજા સ ઇલઃ કર્દમાત્મજઃ
નિઘ્નન્ મૃગસહસ્રાણિ તં દેશમ્ ઉપચક્રમે

સ દૃષ્ટ્વા સ્ત્રીકૃતં સર્વં સવ્યાલમૃગપક્ષિણમ્
આત્માનં સાનુગં ચૈવ સ્ત્રીભૂતં રઘુનન્દન

તસ્ય દુઃખં મહત્ ત્વ્ આસીદ્ દૃષ્ટ્વાત્માનં તથા ગતમ્
ઉમાપતેશ્ ચ તત્ કર્મ જ્ઞાત્વા ત્રાસમ્ ઉપાગમત્

તતો દેવં મહાત્માનં શિતિકણ્ઠં કપર્દિનમ્
જગામ શરણં રાજા સભૃત્યબલવાહનઃ

તતઃ પ્રહસ્ય વરદઃ સહ દેવ્યા મહાયશાઃ
પ્રજાપતિસુતં વાક્યમ્ ઉવાચ વરદઃ સ્વયમ્

ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ રાજર્ષે કાર્દમેય મહાબલ
પુરુષત્વમ્ ઋતે સૌમ્ય વરં વરય સુવ્રત

તતઃ સ રાજા શોકાર્તાઃ પ્રત્યાખ્યાતો મહાત્મના
ન સ જગ્રાહ સ્ત્રીભૂતો વરમ્ અન્યં સુરોત્તમાત્

તતઃ શોકેન મહતા શૈલરાજસુતાં નૃપઃ
પ્રણિપત્ય મહાદેવીં સર્વેણૈવાન્તરાત્મના

ઈશે વરાણાં વરદે લોકાનામ્ અસિ ભામિનિ
અમોઘદર્શને દેવિ ભજે સૌમ્યે નમો ઽસ્તુ તે

હૃદ્ગતં તસ્ય રાજર્ષેર્ વિજ્ઞાય હરસંનિધૌ
પ્રત્યુવાચ શુભં વાક્યં દેવી રુદ્રસ્ય સંમતા

અર્ધસ્ય દેવો વરદો વરાર્ધસ્ય તથા હ્ય્ અહમ્
તસ્માદ્ અર્ધં ગૃહાણ ત્વં સ્ત્રીપુંસોર્ યાવદ્ ઇચ્છસિ

તદ્ અદ્ભુતતમં શ્રુત્વા દેવ્યા વરમ્ અનુત્તમમ્
સંપ્રહૃષ્ટમના ભૂત્વા રાજા વાક્યમ્ અથાબ્રવીત્

યદિ દેવિ પ્રસન્ના મે રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ
માસં સ્ત્રીત્વમ્ ઉપાસિત્વા માસં સ્યાં પુરુષઃ પુનઃ

ઈપ્સિતં તસ્ય વિજ્ઞાય દેવી સુરુચિરાનના
પ્રત્યુવાચ શુભં વાક્યમ્ એવમ્ એતદ્ ભવિષ્યતિ

રાજન્ પુરુષભૂતસ્ ત્વં સ્ત્રીભાવં ન સ્મરિષ્યસિ
સ્ત્રીભૂતશ્ ચાપરં માસં ન સ્મરિષ્યસિ પૌરુષમ્

એવં સ રાજા પુરુષો મામં ભૂત્વાથ કાર્દમિઃ
ત્રૈલોક્યસુન્દરી નારી માસમ્ એકમ્ ઇલાભવત્