રામાયણ · અધ્યાય 7.080

શ્રુત્વા કિમ્પુરુષોત્પત્તિં લક્ષ્મણો ભરતસ્ તદા
આશ્ચર્યમ્ ઇતિ ચાબ્રૂતામ્ ઉભૌ રામં જનેશ્વરમ્

અથ રામઃ કથામ્ એતાં ભૂય એવ મહાયશાઃ
કથયામ્ આસ ધર્માત્મા પ્રજાપતિસુતસ્ય વૈ

સર્વાસ્ તા વિદ્રુતા દૃષ્ટ્વા કિંનરીર્ ઋષિસત્તમઃ
ઉવાચ રૂપસંપન્નાં તાં સ્ત્રિયં પ્રહસન્ન્ ઇવ

સોમસ્યાહં સુદયિતઃ સુતઃ સુરુચિરાનને
ભજસ્વ માં વરારોહે ભક્ત્યા સ્નિગ્ધેન ચક્ષુષા

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા શૂન્યે સ્વજનવર્જિતા
ઇલા સુરુચિરપ્રખ્યં પ્રત્યુવાચ મહાગ્રહમ્

અહં કામકરી સૌમ્ય તવાસ્મિ વશવર્તિની
પ્રશાધિ માં સોમસુત યથેચ્છસિ તથા કુરુ

તસ્યાસ્ તદ્ અદ્ભુતપ્રખ્યં શ્રુત્વા હર્ષસમન્વિતઃ
સ વૈ કામી સહ તયા રેમે ચન્દ્રમસઃ સુતઃ

બુધસ્ય માધવો માસસ્ તામ્ ઇલાં રુચિરાનનામ્
ગતો રમયતો ઽત્યર્થં ક્ષણવત્ તસ્ય કામિનઃ

અથ માસે તુ સંપૂર્ણે પૂર્ણેન્દુસદૃશાનનઃ
પ્રજાપતિસુતઃ શ્રીમાઞ્ શયને પ્રત્યબુધ્યત

સો ઽપશ્યત્ સોમજં તત્ર તપ્યન્તં સલિલાશયે
ઊર્ધ્વબાહું નિરાલમ્બં તં રાજા પ્રત્યભાષત

ભગવન્ પર્વતં દુર્ગં પ્રવિષ્ટો ઽસ્મિ સહાનુગઃ
ન ચ પશ્યામિ તત્ સૈન્યં ક્વ નુ તે મામકા ગતાઃ

તચ્ છ્રુત્વા તસ્ય રાજર્ષેર્ નષ્ટસંજ્ઞસ્ય ભાષિતમ્
પ્રત્યુવાચ શુભં વાક્યં સાન્ત્વયન્ પરયા ગિરા

અશ્મવર્ષેણ મહતા ભૃત્યાસ્ તે વિનિપાતિતાઃ
ત્વં ચાશ્રમપદે સુપ્તો વાતવર્ષભયાર્દિતઃ

સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે નિર્ભયો વિગતજ્વરઃ
ફલમૂલાશનો વીર વસ ચેહ યથાસુખમ્

સ રાજા તેન વાક્યેન પ્રત્યાશ્વસ્તો મહાયશાઃ
પ્રત્યુવાચ શુભં વાક્યં દીનો ભૃત્યજનક્ષયાત્

ત્યક્ષ્યામ્ય્ અહં સ્વકં રાજ્યં નાહં ભૃત્યૈર્ વિના કૃતઃ
વર્તયેયં ક્ષણં બ્રહ્મન્ સમનુજ્ઞાતુમ્ અર્હસિ

સુતો ધર્મપરો બ્રહ્મઞ્ જ્યેષ્ઠો મમ મહાયશાઃ
શશબિન્દુર્ ઇતિ ખ્યાતઃ સ મે રાજ્યં પ્રપત્સ્યતે

ન હિ શક્ષ્યામ્ય્ અહં ગત્વા ભૃત્યદારાન્ સુખાન્વિતાન્
પ્રતિવક્તું મહાતેજઃ કિં ચિદ્ અપ્ય્ અશુભં વચઃ

તથા બ્રુવતિ રાજેન્દ્રે બુધઃ પરમમ્ અદ્ભુતમ્
સાન્ત્વપૂર્વમ્ અથોવાચ વાસસ્ ત ઇહ રોચતામ્

ન સંતાપસ્ ત્વયા કાર્યઃ કાર્દમેય મહાબલ
સંવત્સરોષિતસ્યેહ કારયિષ્યામિ તે હિતમ્

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા બુધસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ
વાસાય વિદધે બુદ્ધિં યદ્ ઉક્તં બ્રહ્મવાદિના

માસં સ સ્ત્રી તદા ભૂત્વા રમયત્ય્ અનિશં શુભા
માસં પુરુષભાવેન ધર્મબુદ્ધિં ચકાર સઃ

તતઃ સ નવમે માસિ ઇલા સોમસુતાત્મજમ્
જનયામ્ આસ સુશ્રોણી પુરૂરવસમ્ આત્મજમ્

જાતમાત્રં તુ સુશ્રોણી પિતુર્ હસ્તે ન્યવેશયત્
બુધસ્ય સમવર્ણાભમ્ ઇલાપુત્રં મહાબલમ્

બુધો ઽપિ પુરુષીભૂતં સમાશ્વાસ્ય નરાધિપમ્
કથાભી રમયામ્ આસ ધર્મયુક્તાભિર્ આત્મવાન્