રામાયણ · અધ્યાય 7.047

લક્ષ્મણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દારુણં જનકાત્મજા
પરં વિષાદમ્ આગમ્ય વૈદેહી નિપપાત હ

સા મુહૂર્તમ્ ઇવાસંજ્ઞા બાષ્પવ્યાકુલિતેક્ષણા
લક્ષ્મણં દીનયા વાચા ઉવાચ જનકાત્મજા

મામિકેયં તનુર્ નૂનં સૃષ્ટા દુઃખાય લક્ષ્મણ
ધાત્રા યસ્યાસ્ તથા મે ઽદ્ય દુઃખમૂર્તિઃ પ્રદૃશ્યતે

કિં નુ પાપં કૃતં પૂર્વં કો વા દારૈર્ વિયોજિતઃ
યાહં શુદ્ધસમાચારા ત્યક્તા નૃપતિના સતી

પુરાહમ્ આશ્રમે વાસં રામપાદાનુવર્તિની
અનુરુધ્યાપિ સૌમિત્રે દુઃખે વિપરિવર્તિની

સા કથં હ્ય્ આશ્રમે સૌમ્ય વત્સ્યામિ વિજનીકૃતા
આખ્યાસ્યામિ ચ કસ્યાહં દુઃખં દુઃખપરાયણા

કિં ચ વક્ષ્યામિ મુનિષુ કિં મયાપકૃતં નૃપે
કસ્મિન્ વા કારણે ત્યક્તા રાઘવેણ મહાત્મના

ન ખલ્વ્ અદ્યૈવ સૌમિત્રે જીવિતં જાહ્નવીજલે
ત્યજેયં રાજવંશસ્ તુ ભર્તુર્ મે પરિહાસ્યતે

યથાજ્ઞાં કુરુ સૌમિત્રે ત્યજ માં દુઃખભાગિનીમ્
નિદેશે સ્થીયતાં રાજ્ઞઃ શૃણુ ચેદં વચો મમ

શ્વશ્રૂણામ્ અવિશેષેણ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રગ્રહેણ ચ
શિરસા વન્દ્ય ચરણૌ કુશલં બ્રૂહિ પાર્થિવમ્

યથા ભ્રાતૃષુ વર્તેથાસ્ તથા પૌરેષુ નિત્યદા
પરમો હ્ય્ એષ ધર્મઃ સ્યાદ્ એષા કીર્તિર્ અનુત્તમા

યત્ ત્વં પૌરજનં રાજન્ ધર્મેણ સમવાપ્નુયાઃ
અહં તુ નાનુશોચામિ સ્વશરીરં નરર્ષભ
યથાપવાદં પૌરાણાં તથૈવ રઘુનન્દન

એવં બ્રુવન્ત્યાં સીતાયાં લક્ષ્મણો દીનચેતનઃ
શિરસા ધરણીં ગત્વા વ્યાહર્તું ન શશાક હ

પ્રદક્ષિણં ચ કૃત્વા સ રુદન્ન્ એવ મહાસ્વનમ્
આરુરોહ પુનર્ નાવં નાવિકં ચાભ્યચોદયત્

સ ગત્વા ચોત્તરં કૂલં શોકભારસમન્વિતઃ
સંમૂઢ ઇવ દુઃખેન રથમ્ અધ્યારુહદ્ દ્રુતમ્

મુહુર્ મુહુર્ અપાવૃત્ય દૃષ્ટ્વા સીતામ્ અનાથવત્
વેષ્ટન્તીં પરતીરસ્થાં લક્ષ્મણઃ પ્રયયાવ્ અથ

દૂરસ્થં રથમ્ આલોક્ય લક્ષ્મણં ચ મુહુર્ મુહુઃ
નિરીક્ષમાણામ્ ઉદ્વિગ્નાં સીતાં શોકઃ સમાવિશત્

સા દુઃખભારાવનતા તપસ્વિની યશોધરા નાથમ્ અપશ્યતી સતી
રુરોદ સા બર્હિણનાદિતે વને મહાસ્વનં દુઃખપરાયણા સતી