Ramayana · Chapter 7.047

lakṣmaṇasya vacaḥ śrutvā dāruṇaṃ janakātmajā
paraṃ viṣādam āgamya vaidehī nipapāta ha

sā muhūrtam ivāsaṃjñā bāṣpavyākulitekṣaṇā
lakṣmaṇaṃ dīnayā vācā uvāca janakātmajā

māmikeyaṃ tanur nūnaṃ sṛṣṭā duḥkhāya lakṣmaṇa
dhātrā yasyās tathā me 'dya duḥkhamūrtiḥ pradṛśyate

kiṃ nu pāpaṃ kṛtaṃ pūrvaṃ ko vā dārair viyojitaḥ
yāhaṃ śuddhasamācārā tyaktā nṛpatinā satī

purāham āśrame vāsaṃ rāmapādānuvartinī
anurudhyāpi saumitre duḥkhe viparivartinī

sā kathaṃ hy āśrame saumya vatsyāmi vijanīkṛtā
ākhyāsyāmi ca kasyāhaṃ duḥkhaṃ duḥkhaparāyaṇā

kiṃ ca vakṣyāmi muniṣu kiṃ mayāpakṛtaṃ nṛpe
kasmin vā kāraṇe tyaktā rāghaveṇa mahātmanā

na khalv adyaiva saumitre jīvitaṃ jāhnavījale
tyajeyaṃ rājavaṃśas tu bhartur me parihāsyate

yathājñāṃ kuru saumitre tyaja māṃ duḥkhabhāginīm
nideśe sthīyatāṃ rājñaḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama

śvaśrūṇām aviśeṣeṇa prāñjaliḥ pragraheṇa ca
śirasā vandya caraṇau kuśalaṃ brūhi pārthivam

yathā bhrātṛṣu vartethās tathā paureṣu nityadā
paramo hy eṣa dharmaḥ syād eṣā kīrtir anuttamā

yat tvaṃ paurajanaṃ rājan dharmeṇa samavāpnuyāḥ
ahaṃ tu nānuśocāmi svaśarīraṃ nararṣabha
yathāpavādaṃ paurāṇāṃ tathaiva raghunandana

evaṃ bruvantyāṃ sītāyāṃ lakṣmaṇo dīnacetanaḥ
śirasā dharaṇīṃ gatvā vyāhartuṃ na śaśāka ha

pradakṣiṇaṃ ca kṛtvā sa rudann eva mahāsvanam
āruroha punar nāvaṃ nāvikaṃ cābhyacodayat

sa gatvā cottaraṃ kūlaṃ śokabhārasamanvitaḥ
saṃmūḍha iva duḥkhena ratham adhyāruhad drutam

muhur muhur apāvṛtya dṛṣṭvā sītām anāthavat
veṣṭantīṃ paratīrasthāṃ lakṣmaṇaḥ prayayāv atha

dūrasthaṃ ratham ālokya lakṣmaṇaṃ ca muhur muhuḥ
nirīkṣamāṇām udvignāṃ sītāṃ śokaḥ samāviśat

sā duḥkhabhārāvanatā tapasvinī yaśodharā nātham apaśyatī satī
ruroda sā barhiṇanādite vane mahāsvanaṃ duḥkhaparāyaṇā satī