રામાયણ · અધ્યાય 7.042

તત્રોપવિષ્ટં રાજાનમ્ ઉપાસન્તે વિચક્ષણાઃ
કથાનાં બહુરૂપાણાં હાસ્યકારાઃ સમન્તતઃ

વિજયો મધુમત્તશ્ ચ કાશ્યપઃ પિઙ્ગલઃ કુશઃ
સુરાજિઃ કાલિયો ભદ્રો દન્તવક્રઃ સમાગધઃ

એતે કથા બહુવિધા પરિહાસસમન્વિતાઃ
કથયન્તિ સ્મ સંહૃષ્ટા રાઘવસ્ય મહાત્મનઃ

તતઃ કથાયાં કસ્યાં ચિદ્ રાઘવઃ સમભાષત
કાઃ કથા નગરે ભદ્ર વર્તન્તે વિષયેષુ ચ

મામ્ આશ્રિતાનિ કાન્ય્ આહુઃ પૌરજાનપદા જનાઃ
કિં ચ સીતાં સમાશ્રિત્ય ભરતં કિં નુ લક્ષ્મણમ્

કિં નુ શત્રુઘ્નમ્ આશ્રિત્ય કૈકેયીં માતરં ચ મે
વક્તવ્યતાં ચ રાજાનો નવે રાજ્યે વ્રજન્તિ હિ

એવમ્ ઉક્તે તુ રામેણ ભદ્રઃ પ્રાઞ્જલિર્ અબ્રવીત્
સ્થિતાઃ કથાઃ શુભા રાજન્ વર્તન્તે પુરવાસિનામ્

અયં તુ વિજયઃ સૌમ્ય દશગ્રીવવધાશ્રિતઃ
ભૂયિષ્ઠં સ્વપુરે પૌરૈઃ કથ્યતે પુરુષર્ષભ

એવમ્ ઉક્તસ્ તુ ભદ્રેણ રાઘવો વાક્યમ્ અબ્રવીત્
કથયસ્વ યથાતથ્યં સર્વં નિરવશેષતઃ

શુભાશુભાનિ વાક્યાનિ યાન્ય્ આહુઃ પુરવાસિનઃ
શ્રુત્વેદાનીં શુભં કુર્યાં ન કુર્યામ્ અશુભાનિ ચ

કથયસ્વ ચ વિસ્રબ્ધો નિર્ભયો વિગતજ્વરઃ
કથયન્તે યથા પૌરા જના જનપદેષુ ચ

રાઘવેણૈવમ્ ઉક્તસ્ તુ ભદ્રઃ સુરુચિરં વચઃ
પ્રત્યુવાચ મહાબાહું પ્રાઞ્જલિઃ સુસમાહિતઃ

શૃણુ રાજન્ યથા પૌરાઃ કથયન્તિ શુભાશુભમ્
ચત્વરાપણરથ્યાસુ વનેષૂપવનેષુ ચ

દુષ્કરં કૃતવાન્ રામઃ સમુદ્રે સેતુબન્ધનમ્
અકૃતં પૂર્વકૈઃ કૈશ્ ચિદ્ દેવૈર્ અપિ સદાનવૈઃ

રાવણશ્ ચ દુરાધર્ષો હતઃ સબલવાહનઃ
વાનરાશ્ ચ વશં નીતા ઋક્ષાશ્ ચ સહ રાક્ષસૈઃ

હત્વા ચ રાવણં યુદ્ધે સીતામ્ આહૃત્ય રાઘવઃ
અમર્ષં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા સ્વવેશ્મ પુનર્ આનયત્

કીદૃશં હૃદયે તસ્ય સીતાસંભોગજં સુખમ્
અઙ્કમ્ આરોપ્ય હિ પુરા રાવણેન બલાદ્ ધૃતામ્

લઙ્કામ્ અપિ પુનર્ નીતામ્ અશોકવનિકાં ગતામ્
રક્ષસાં વશમ્ આપન્નાં કથં રામો ન કુત્સતે

અસ્માકમ્ અપિ દારેષુ સહનીયં ભવિષ્યતિ
યથા હિ કુરુતે રાજા પ્રજા તમ્ અનુવર્તતે

એવં બહુવિધા વાચો વદન્તિ પુરવાસિનઃ
નગરેષુ ચ સર્વેષુ રાજઞ્ જનપદેષુ ચ

તસ્યૈતદ્ ભાષિતં શ્રુત્વા રાઘવઃ પરમાર્તવત્
ઉવાચ સર્વાન્ સુહૃદઃ કથમ્ એતન્ નિવેદ્યતામ્

સર્વે તુ શિરસા ભૂમાવ્ અભિવાદ્ય પ્રણમ્ય ચ
પ્રત્યૂચૂ રાઘવં દીનમ્ એવમ્ એતન્ ન સંશયઃ

શ્રુત્વા તુ વાક્યં કાકુત્સ્થઃ સર્વેષાં સમુદીરિતમ્
વિસર્જયામ્ આસ તદા સર્વાંસ્ તાઞ્ શત્રુતાપનઃ