રામાયણ · અધ્યાય 6.020

શુકેન તુ સમાખ્યાતાંસ્ તાન્ દૃષ્ટ્વા હરિયૂથપાન્
સમીપસ્થં ચ રામસ્ય ભ્રાતરં સ્વં વિભીષણમ્

લક્ષ્મણં ચ મહાવીર્યં ભુજં રામસ્ય દક્ષિણમ્
સર્વવાનરરાજં ચ સુગ્રીવં ભીમવિક્રમમ્

કિં ચિદ્ આવિગ્નહૃદયો જાતક્રોધશ્ ચ રાવણઃ
ભર્ત્સયામ્ આસ તૌ વીરૌ કથાન્તે શુકસારણૌ

અધોમુખૌ તૌ પ્રણતાવ્ અબ્રવીચ્ છુકસારણૌ
રોષગદ્ગદયા વાચા સંરબ્ધઃ પરુષં વચઃ

ન તાવત્ સદૃશં નામ સચિવૈર્ ઉપજીવિભિઃ
વિપ્રિયં નૃપતેર્ વક્તું નિગ્રહપ્રગ્રહે વિભોઃ

રિપૂણાં પ્રતિકૂલાનાં યુદ્ધાર્થમ્ અભિવર્તતામ્
ઉભાભ્યાં સદૃશં નામ વક્તુમ્ અપ્રસ્તવે સ્તવમ્

આચાર્યા ગુરવો વૃદ્ધા વૃથા વાં પર્યુપાસિતાઃ
સારં યદ્ રાજશાસ્ત્રાણામ્ અનુજીવ્યં ન ગૃહ્યતે

ગૃહીતો વા ન વિજ્ઞાતો ભારો જ્ઞાનસ્ય વોછ્યતે
ઈદૃશૈઃ સચિવૈર્ યુક્તો મૂર્ખૈર્ દિષ્ટ્યા ધરામ્ય્ અહમ્

કિં નુ મૃત્યોર્ ભયં નાસ્તિ માં વક્તું પરુષં વચઃ
યસ્ય મે શાસતો જિહ્વા પ્રયચ્છતિ શુભાશુભમ્

અપ્ય્ એવ દહનં સ્પૃષ્ટ્વા વને તિષ્ઠન્તિ પાદપાઃ
રાજદોષપરામૃષ્ટાસ્ તિષ્ઠન્તે નાપરાધિનઃ

હન્યામ્ અહમ્ ઇમૌ પાપૌ શત્રુપક્ષપ્રશંસકૌ
યદિ પૂર્વોપકારૈર્ મે ન ક્રોધો મૃદુતાં વ્રજેત્

અપધ્વંસત ગચ્છધ્વં સંનિકર્ષાદ્ ઇતો મમ
ન હિ વાં હન્તુમ્ ઇચ્છામિ સ્મરન્ન્ ઉપકૃતાનિ વામ્
હતાવ્ એવ કૃતઘ્નૌ તૌ મયિ સ્નેહપરાઙ્મુખૌ

એવમ્ ઉક્તૌ તુ સવ્રીડૌ તાવ્ ઉભૌ શુકસારણૌ
રાવણં જયશબ્દેન પ્રતિનન્દ્યાભિનિઃસૃતૌ

અબ્રવીત્ સ દશગ્રીવઃ સમીપસ્થં મહોદરમ્
ઉપસ્થાપય શીઘ્રં મે ચારાન્ નીતિવિશારદાન્

તતશ્ ચરાઃ સંત્વરિતાઃ પ્રાપ્તાઃ પાર્થિવશાસનાત્
ઉપસ્થિતાઃ પ્રાઞ્જલયો વર્ધયિત્વા જયાશિષા

તાન્ અબ્રવીત્ તતો વાક્યં રાવણો રાક્ષસાધિપઃ
ચારાન્ પ્રત્યયિકાઞ્ શૂરાન્ ભક્તાન્ વિગતસાધ્વસાન્

ઇતો ગચ્છત રામસ્ય વ્યવસાયં પરીક્ષથ
મન્ત્રેષ્વ્ અભ્યન્તરા યે ઽસ્ય પ્રીત્યા તેન સમાગતાઃ

કથં સ્વપિતિ જાગર્તિ કિમ્ અન્યચ્ ચ કરિષ્યતિ
વિજ્ઞાય નિપુણં સર્વમ્ આગન્તવ્યમ્ અશેષતઃ

ચારેણ વિદિતઃ શત્રુઃ પણ્ડિતૈર્ વસુધાધિપૈઃ
યુદ્ધે સ્વલ્પેન યત્નેન સમાસાદ્ય નિરસ્યતે

ચારાસ્ તુ તે તથેત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રહૃષ્ટા રાક્ષસેશ્વરમ્
કૃત્વા પ્રદક્ષિણં જગ્મુર્ યત્ર રામઃ સલક્ષ્મણઃ

તે સુવેલસ્ય શૈલસ્ય સમીપે રામલક્ષ્મણૌ
પ્રચ્છન્ના દદૃશુર્ ગત્વા સસુગ્રીવવિભીષણૌ

તે તુ ધર્માત્મના દૃષ્ટા રાક્ષસેન્દ્રેણ રાક્ષસાઃ
વિભીષણેન તત્રસ્થા નિગૃહીતા યદૃચ્છયા

વાનરૈર્ અર્દિતાસ્ તે તુ વિક્રાન્તૈર્ લઘુવિક્રમૈઃ
પુનર્ લઙ્કામ્ અનુપ્રાપ્તાઃ શ્વસન્તો નષ્ટચેતસઃ

તતો દશગ્રીવમ્ ઉપસ્થિતાસ્ તે ચારા બહિર્નિત્યચરા નિશાચરાઃ
ગિરેઃ સુવેલસ્ય સમીપવાસિનં ન્યવેદયન્ ભીમબલં મહાબલાઃ