રામાયણ · અધ્યાય 6.021

તતસ્ તમ્ અક્ષોભ્ય બલં લઙ્કાધિપતયે ચરાઃ
સુવેલે રાઘવં શૈલે નિવિષ્ટં પ્રત્યવેદયન્

ચારાણાં રાવણઃ શ્રુત્વા પ્રાપ્તં રામં મહાબલમ્
જાતોદ્વેગો ઽભવત્ કિં ચિચ્ છાર્દૂલં વાક્યમ્ અબ્રવીત્

અયથાવચ્ ચ તે વર્ણો દીનશ્ ચાસિ નિશાચર
નાસિ કચ્ચિદ્ અમિત્રાણાં ક્રુદ્ધાનાં વશમ્ આગતઃ

ઇતિ તેનાનુશિષ્ટસ્ તુ વાચં મન્દમ્ ઉદીરયત્
તદા રાક્ષસશાર્દૂલં શાર્દૂલો ભયવિહ્વલઃ

ન તે ચારયિતું શક્યા રાજન્ વાનરપુંગવાઃ
વિક્રાન્તા બલવન્તશ્ ચ રાઘવેણ ચ રક્ષિતાઃ

નાપિ સંભાષિતું શક્યાઃ સંપ્રશ્નો ઽત્ર ન લભ્યતે
સર્વતો રક્ષ્યતે પન્થા વાનરૈઃ પર્વતોપમૈઃ

પ્રવિષ્ટમાત્રે જ્ઞાતો ઽહં બલે તસ્મિન્ન્ અચારિતે
બલાદ્ ગૃહીતો બહુભિર્ બહુધાસ્મિ વિદારિતઃ

જાનુભિર્ મુષ્ટિભિર્ દન્તૈસ્ તલૈશ્ ચાભિહતો ભૃશમ્
પરિણીતો ઽસ્મિ હરિભિર્ બલવદ્ભિર્ અમર્ષણૈઃ

પરિણીય ચ સર્વત્ર નીતો ઽહં રામસંસદમ્
રુધિરાદિગ્ધસર્વાઙ્ગો વિહ્વલશ્ ચલિતેન્દ્રિયઃ

હરિભિર્ વધ્યમાનશ્ ચ યાચમાનઃ કૃતાઞ્જલિઃ
રાઘવેણ પરિત્રાતો જીવામિ હ યદૃચ્છયા

એષ શૈલૈઃ શિલાભિશ્ ચ પૂરયિત્વા મહાર્ણવમ્
દ્વારમ્ આશ્રિત્ય લઙ્કાયા રામસ્ તિષ્ઠતિ સાયુધઃ

ગરુડવ્યૂહમ્ આસ્થાય સર્વતો હરિભિર્ વૃતઃ
માં વિસૃજ્ય મહાતેજા લઙ્કામ્ એવાભિવર્તતે

પુરા પ્રાકારમ્ આયાતિ ક્ષિપ્રમ્ એકતરં કુરુ
સીતાં ચાસ્મૈ પ્રયચ્છાશુ સુયુદ્ધં વા પ્રદીયતામ્

મનસા સંતતાપાથ તચ્ છ્રુત્વા રાક્ષસાધિપઃ
શાર્દૂલસ્ય મહદ્ વાક્યમ્ અથોવાચ સ રાવણઃ

યદિ માં પ્રતિયુધ્યેરન્ દેવગન્ધર્વદાનવાઃ
નૈવ સીતાં પ્રદાસ્યામિ સર્વલોકભયાદ્ અપિ

એવમ્ ઉક્ત્વા મહાતેજા રાવણઃ પુનર્ અબ્રવીત્
ચારિતા ભવતા સેના કે ઽત્ર શૂરાઃ પ્લવંગમાઃ

કીદૃશાઃ કિંપ્રભાવાશ્ ચ વાનરા યે દુરાસદાઃ
કસ્ય પુત્રાશ્ ચ પૌત્રાશ્ ચ તત્ત્વમ્ આખ્યાહિ રાક્ષસ

તત્ર્ અત્ર પ્રતિપત્સ્યામિ જ્ઞાત્વા તેષાં બલાબલમ્
અવશ્યં બલસંખ્યાનં કર્તવ્યં યુદ્ધમ્ ઇચ્છતા

અથૈવમ્ ઉક્તઃ શાર્દૂલો રાવણેનોત્તમશ્ ચરઃ
ઇદં વચનમ્ આરેભે વક્તું રાવણસંનિધૌ

અથર્ક્ષરજસઃ પુત્રો યુધિ રાજન્ સુદુર્જયઃ
ગદ્ગદસ્યાથ પુત્રો ઽત્ર જામ્બવાન્ ઇતિ વિશ્રુતઃ

ગદ્ગદસ્યૈવ પુત્રો ઽન્યો ગુરુપુત્રઃ શતક્રતોઃ
કદનં યસ્ય પુત્રેણ કૃતમ્ એકેન રક્ષસામ્

સુષેણશ્ ચાપિ ધર્માત્મા પુત્રો ધર્મસ્ય વીર્યવાન્
સૌમ્યઃ સોમાત્મજશ્ ચાત્ર રાજન્ દધિમુખઃ કપિઃ

સુમુખો દુર્મુખશ્ ચાત્ર વેગદર્શી ચ વાનરઃ
મૃત્યુર્ વાનરરૂપેણ નૂનં સૃષ્ટઃ સ્વયમ્ભુવા

પુત્રો હુતવહસ્યાથ નીલઃ સેનાપતિઃ સ્વયમ્
અનિલસ્ય ચ પુત્રો ઽત્ર હનૂમાન્ ઇતિ વિશ્રુતઃ

નપ્તા શક્રસ્ય દુર્ધર્ષો બલવાન્ અઙ્ગદો યુવા
મૈન્દશ્ ચ દ્વિવિદશ્ ચોભૌ બલિનાવ્ અશ્વિસંભવૌ

પુત્રા વૈવસ્વતસ્યાત્ર પઞ્ચકાલાન્તકોપમાઃ
ગજો ગવાક્ષો ગવયઃ શરભો ગન્ધમાદનઃ

શ્વેતો જ્યોતિર્મુખશ્ ચાત્ર ભાસ્કરસ્યાત્મસંભવૌ
વરુણસ્ય ચ પુત્રો ઽથ હેમકૂટઃ પ્લવંગમઃ

વિશ્વકર્મસુતો વીરો નલઃ પ્લવગસત્તમઃ
વિક્રાન્તો વેગવાન્ અત્ર વસુપુત્રઃ સુદુર્ધરઃ

દશવાનરકોટ્યશ્ ચ શૂરાણાં યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણામ્
શ્રીમતાં દેવપુત્રાણાં શેષાન્ નાખ્યાતુમ્ ઉત્સહે

પુત્રો દશરથસ્યૈષ સિંહસંહનનો યુવા
દૂષણો નિહતો યેન ખરશ્ ચ ત્રિશિરાસ્ તથા

નાસ્તિ રામસ્ય સદૃશો વિક્રમે ભુવિ કશ્ ચન
વિરાધો નિહતો યેન કબન્ધશ્ ચાન્તકોપમઃ

વક્તું ન શક્તો રામસ્ય નરઃ કશ્ ચિદ્ ગુણાન્ ક્ષિતૌ
જનસ્થાનગતા યેન તાવન્તો રાક્ષસા હતાઃ

લક્ષ્મણશ્ ચાત્ર ધર્માત્મા માતંગાનામ્ ઇવર્ષભઃ
યસ્ય બાણપથં પ્રાપ્ય ન જીવેદ્ અપિ વાસવઃ

રાક્ષસાનાં વરિષ્ઠશ્ ચ તવ ભ્રાતા વિભીષણઃ
પરિગૃહ્ય પુરીં લઙ્કાં રાઘવસ્ય હિતે રતઃ

ઇતિ સર્વં સમાખ્યાતં તવેદં વાનરં બલમ્
સુવેલે ઽધિષ્ઠિતં શૈલે શેષકાર્યે ભવાન્ ગતિઃ