રામાયણ · અધ્યાય 5.037

મણિં દત્ત્વા તતઃ સીતા હનૂમન્તમ્ અથાબ્રવીત્
અભિજ્ઞાનમ્ અભિજ્ઞાતમ્ એતદ્ રામસ્ય તત્ત્વતઃ

મણિં તુ દૃષ્ટ્વા રામો વૈ ત્રયાણાં સંસ્મરિષ્યતિ
વીરો જનન્યા મમ ચ રાજ્ઞો દશરથસ્ય ચ

સ ભૂયસ્ ત્વં સમુત્સાહે ચોદિતો હરિસત્તમ
અસ્મિન્ કાર્યસમારમ્ભે પ્રચિન્તય યદુત્તરમ્

ત્વમ્ અસ્મિન્ કાર્યનિર્યોગે પ્રમાણં હરિસત્તમ
તસ્ય ચિન્તય યો યત્નો દુઃખક્ષયકરો ભવેત્

સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય મારુતિર્ ભીમવિક્રમઃ
શિરસાવન્દ્ય વૈદેહીં ગમનાયોપચક્રમે

જ્ઞાત્વા સંપ્રસ્થિતં દેવી વાનરં મારુતાત્મજમ્
બાષ્પગદ્ગદયા વાચા મૈથિલી વાક્યમ્ અબ્રવીત્

કુશલં હનુમન્ બ્રૂયાઃ સહિતૌ રામલક્ષ્મણૌ
સુગ્રીવં ચ સહામાત્યં વૃદ્ધાન્ સર્વાંશ્ ચ વાનરાન્

યથા ચ સ મહાબાહુર્ માં તારયતિ રાઘવઃ
અસ્માદ્ દુઃખામ્બુસંરોધાત્ ત્વં સમાધાતુમ્ અર્હસિ

જીવન્તીં માં યથા રામઃ સંભાવયતિ કીર્તિમાન્
તત્ ત્વયા હનુમન્ વાચ્યં વાચા ધર્મમ્ અવાપ્નુહિ

નિત્યમ્ ઉત્સાહયુક્તાશ્ ચ વાચઃ શ્રુત્વા મયેરિતાઃ
વર્ધિષ્યતે દાશરથેઃ પૌરુષં મદવાપ્તયે

મત્સંદેશયુતા વાચસ્ ત્વત્તઃ શ્રુત્વૈવ રાઘવઃ
પરાક્રમવિધિં વીરો વિધિવત્ સંવિધાસ્યતિ

સીતાયાસ્ તદ્ વચઃ શ્રુત્વા હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ
શિરસ્ય્ અઞ્જલિમ્ આધાય વાક્યમ્ ઉત્તરમ્ અબ્રવીત્

ક્ષિપ્રમ્ એષ્યતિ કાકુત્સ્થો હર્યૃક્ષપ્રવરૈર્ વૃતઃ
યસ્ તે યુધિ વિજિત્યારીઞ્ શોકં વ્યપનયિષ્યતિ

ન હિ પશ્યામિ મર્ત્યેષુ નામરેષ્વ્ અસુરેષુ વા
યસ્ તસ્ય વમતો બાણાન્ સ્થાતુમ્ ઉત્સહતે ઽગ્રતઃ

અપ્ય્ અર્કમ્ અપિ પર્જન્યમ્ અપિ વૈવસ્વતં યમમ્
સ હિ સોઢું રણે શક્તસ્ તવહેતોર્ વિશેષતઃ

સ હિ સાગરપર્યન્તાં મહીં શાસિતુમ્ ઈહતે
ત્વન્ નિમિત્તો હિ રામસ્ય જયો જનકનન્દિનિ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા સમ્યક્ સત્યં સુભાષિતમ્
જાનકી બહુ મેને ઽથ વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્

તતસ્ તં પ્રસ્થિતં સીતા વીક્ષમાણા પુનઃ પુનઃ
ભર્તુઃ સ્નેહાન્વિતં વાક્યં સૌહાર્દાદ્ અનુમાનયત્

યદિ વા મન્યસે વીર વસૈકાહમ્ અરિંદમ
કસ્મિંશ્ ચિત્ સંવૃતે દેશે વિશ્રાન્તઃ શ્વો ગમિષ્યસિ

મમ ચેદ્ અલ્પભાગ્યાયાઃ સામ્નિધ્યાત્ તવ વીર્યવાન્
અસ્ય શોકસ્ય મહતો મુહૂર્તં મોક્ષણં ભવેત્

ગતે હિ હરિશાર્દૂલ પુનરાગમનાય તુ
પ્રાણાનામ્ અપિ સંદેહો મમ સ્યાન્ નાત્ર સંશયઃ

તવાદર્શનજઃ શોકો ભૂયો માં પરિતાપયેત્
દુઃખાદ્ દુઃખપરામૃષ્ટાં દીપયન્ન્ ઇવ વાનર

અયં ચ વીર સંદેહસ્ તિષ્ઠતીવ મમાગ્રતઃ
સુમહાંસ્ ત્વત્સહાયેષુ હર્યૃક્ષેષુ હરીશ્વર

કથં નુ ખલુ દુષ્પારં તરિષ્યન્તિ મહોદધિમ્
તાનિ હર્યૃક્ષસૈન્યાનિ તૌ વા નરવરાત્મજૌ

ત્રયાણામ્ એવ ભૂતાનાં સાગરસ્યેહ લઙ્ઘને
શક્તિઃ સ્યાદ્ વૈનતેયસ્ય તવ વા મારુતસ્ય વા

તદ્ અસ્મિન્ કાર્યનિર્યોગે વીરૈવં દુરતિક્રમે
કિં પશ્યસિ સમાધાનં ત્વં હિ કાર્યવિદાં વરઃ

કામમ્ અસ્ય ત્વમ્ એવૈકઃ કાર્યસ્ય પરિસાધને
પર્યાપ્તઃ પરવીરઘ્ન યશસ્યસ્ તે બલોદયઃ

બલૈઃ સમગ્રૈર્ યદિ માં રાવણં જિત્ય સંયુગે
વિજયી સ્વપુરં યાયાત્ તત્ તુ મે સ્યાદ્ યશસ્કરમ્

બલૈસ્ તુ સંકુલાં કૃત્વા લઙ્કાં પરબલાર્દનઃ
માં નયેદ્ યદિ કાકુત્સ્થસ્ તત્ તસ્ય સદૃશં ભવેત્

તદ્ યથા તસ્ય વિક્રાન્તમ્ અનુરૂપં મહાત્મનઃ
ભવેદ્ આહવ શૂરસ્ય તથા ત્વમ્ ઉપપાદય

તદ્ અર્થોપહિતં વાક્યં સહિતં હેતુસંહિતમ્
નિશમ્ય હનુમાઞ્ શેષં વાક્યમ્ ઉત્તરમ્ અબ્રવીત્

દેવિ હર્યૃક્ષસૈન્યાનામ્ ઈશ્વરઃ પ્લવતાં વરઃ
સુગ્રીવઃ સત્ત્વસંપન્નસ્ તવાર્થે કૃતનિશ્ચયઃ

સ વાનરસહસ્રાણાં કોટીભિર્ અભિસંવૃતઃ
ક્ષિપ્રમ્ એષ્યતિ વૈદેહિ રાક્ષસાનાં નિબર્હણઃ

તસ્ય વિક્રમસંપન્નાઃ સત્ત્વવન્તો મહાબલાઃ
મનઃસંકલ્પસંપાતા નિદેશે હરયઃ સ્થિતાઃ

યેષાં નોપરિ નાધસ્તાન્ ન તિર્યક્ સજ્જતે ગતિઃ
ન ચ કર્મસુ સીદન્તિ મહત્સ્વ્ અમિતતેજસઃ

અસકૃત્ તૈર્ મહોત્સહૈઃ સસાગરધરાધરા
પ્રદક્ષિણીકૃતા ભૂમિર્ વાયુમાર્ગાનુસારિભિઃ

મદ્વિશિષ્ટાશ્ ચ તુલ્યાશ્ ચ સન્તિ તત્ર વનૌકસઃ
મત્તઃ પ્રત્યવરઃ કશ્ ચિન્ નાસ્તિ સુગ્રીવસંનિધૌ

અહં તાવદ્ ઇહ પ્રાપ્તઃ કિં પુનસ્ તે મહાબલાઃ
ન હિ પ્રકૃષ્ટાઃ પ્રેષ્યન્તે પ્રેષ્યન્તે હીતરે જનાઃ

તદ્ અલં પરિતાપેન દેવિ શોકો વ્યપૈતુ તે
એકોત્પાતેન તે લઙ્કામ્ એષ્યન્તિ હરિયૂથપાઃ

મમ પૃષ્ઠગતૌ તૌ ચ ચન્દ્રસૂર્યાવ્ ઇવોદિતૌ
ત્વત્સકાશં મહાસત્ત્વૌ નૃસિંહાવ્ આગમિષ્યતઃ

તૌ હિ વીરૌ નરવરૌ સહિતૌ રામલક્ષ્મણૌ
આગમ્ય નગરીં લઙ્કાં સાયકૈર્ વિધમિષ્યતઃ

સગણં રાવણં હત્વા રાઘવો રઘુનન્દનઃ
ત્વામ્ આદાય વરારોહે સ્વપુરં પ્રતિયાસ્યતિ

તદ્ આશ્વસિહિ ભદ્રં તે ભવ ત્વં કાલકાઙ્ક્ષિણી
નચિરાદ્ દ્રક્ષ્યસે રામં પ્રજ્વજન્તમ્ ઇવાનિલમ્

નિહતે રાક્ષસેન્દ્રે ચ સપુત્રામાત્યબાન્ધવે
ત્વં સમેષ્યસિ રામેણ શશાઙ્કેનેવ રોહિણી

ક્ષિપ્રં ત્વં દેવિ શોકસ્ય પારં યાસ્યસિ મૈથિલિ
રાવણં ચૈવ રામેણ નિહતં દ્રક્ષ્યસે ઽચિરાત્

એવમ્ આશ્વસ્ય વૈદેહીં હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
ગમનાય મતિં કૃત્વા વૈદેહીં પુનર્ અબ્રવીત્

તમ્ અરિઘ્નં કૃતાત્માનં ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ રાઘવમ્
લક્ષ્મણં ચ ધનુષ્પાણિં લઙ્કાદ્વારમ્ ઉપસ્થિતમ્

નખદંષ્ટ્રાયુધાન્ વીરાન્ સિંહશાર્દૂલવિક્રમાન્
વાનરાન્ વારણેન્દ્રાભાન્ ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ સંગતાન્

શૈલામ્બુદનિકાશાનાં લઙ્કામલયસાનુષુ
નર્દતાં કપિમુખ્યાનામ્ આર્યે યૂથાન્ય્ અનેકશઃ

સ તુ મર્મણિ ઘોરેણ તાડિતો મન્મથેષુણા
ન શર્મ લભતે રામઃ સિંહાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ

મા રુદો દેવિ શોકેન મા ભૂત્ તે મનસો ઽપ્રિયમ્
શચીવ પથ્યા શક્રેણ ભર્ત્રા નાથવતી હ્ય્ અસિ

રામાદ્ વિશિષ્ટઃ કો ઽન્યો ઽસ્તિ કશ્ ચિત્ સૌમિત્રિણા સમઃ
અગ્નિમારુતકલ્પૌ તૌ ભ્રાતરૌ તવ સંશ્રયૌ

નાસ્મિંશ્ ચિરં વત્સ્યસિ દેવિ દેશે રક્ષોગણૈર્ અધ્યુષિતો ઽતિરૌદ્રે
ન તે ચિરાદ્ આગમનં પ્રિયસ્ય ક્ષમસ્વ મત્સંગમકાલમાત્રમ્