રામાયણ · અધ્યાય 5.034

ભૂય એવ મહાતેજા હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં સીતાપ્રત્યયકારણાત્

વાનરો ઽહં મહાભાગે દૂતો રામસ્ય ધીમતઃ
રામનામાઙ્કિતં ચેદં પશ્ય દેવ્ય્ અઙ્ગુલીયકમ્
સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે ક્ષીણદુઃખફલા હ્ય્ અસિ

ગૃહીત્વા પ્રેક્ષમાણા સા ભર્તુઃ કરવિભૂષણમ્
ભર્તારમ્ ઇવ સંપ્રાપ્તા જાનકી મુદિતાભવત્

ચારુ તદ્ વદનં તસ્યાસ્ તામ્રશુક્લાયતેક્ષણમ્
બભૂવ પ્રહર્ષોદગ્રં રાહુમુક્ત ઇવોડુરાટ્

તતઃ સા હ્રીમતી બાલા ભર્તુઃ સંદેશહર્ષિતા
પરિતુટ્ષા પ્રિયં શ્રુત્વા પ્રાશંસત મહાકપિમ્

વિક્રાન્તસ્ ત્વં સમર્થસ્ ત્વં પ્રાજ્ઞસ્ ત્વં વાનરોત્તમ
યેનેદં રાક્ષસપદં ત્વયૈકેન પ્રધર્ષિતમ્

શતયોજનવિસ્તીર્ણઃ સાગરો મકરાલયઃ
વિક્રમશ્લાઘનીયેન ક્રમતા ગોષ્પદીકૃતઃ

ન હિ ત્વાં પ્રાકૃતં મન્યે વનરં વનરર્ષભ
યસ્ય તે નાસ્તિ સંત્રાસો રાવણાન્ નાપિ સંભ્રમઃ

અર્હસે ચ કપિશ્રેષ્ઠ મયા સમભિભાષિતુમ્
યદ્ય્ અસિ પ્રેષિતસ્ તેન રામેણ વિદિતાત્મના

પ્રેષયિષ્યતિ દુર્ધર્ષો રામો ન હ્ય્ અપરીક્ષિતમ્
પરાક્રમમ્ અવિજ્ઞાય મત્સકાશં વિશેષતઃ

દિષ્ટ્યા ચ કુશલી રામો ધર્માત્મા ધર્મવત્સલઃ
લક્ષ્મણશ્ ચ મહાતેજાઃ સુમિત્રાનન્દવર્ધનઃ

કુશલી યદિ કાકુત્સ્થઃ કિં નુ સાગરમેખલામ્
મહીં દહતિ કોપેન યુગાન્તાગ્નિર્ ઇવોત્થિતઃ

અથ વા શક્તિમન્તૌ તૌ સુરાણામ્ અપિ નિગ્રહે
મમૈવ તુ ન દુઃખાનામ્ અસ્તિ મન્યે વિપર્યયઃ

કચ્ચિચ્ ચ વ્યથતે રામઃ કચ્ચિન્ ન પરિપત્યતે
ઉત્તરાણિ ચ કાર્યાણિ કુરુતે પુરુષોત્તમઃ

કચ્ચિન્ ન દીનઃ સંભ્રાન્તઃ કાર્યેષુ ચ ન મુહ્યતિ
કચ્ચિન્ પુરુષકાર્યાણિ કુરુતે નૃપતેઃ સુતઃ

દ્વિવિધં ત્રિવિધોપાયમ્ ઉપાયમ્ અપિ સેવતે
વિજિગીષુઃ સુહૃત્ કચ્ચિન્ મિત્રેષુ ચ પરંતપઃ

કચ્ચિન્ મિત્રાણિ લભતે મિત્રૈશ્ ચાપ્ય્ અભિગમ્યતે
કચ્ચિત્ કલ્યાણમિત્રશ્ ચ મિત્રૈશ્ ચાપિ પુરસ્કૃતઃ

કચ્ચિદ્ આશાસ્તિ દેવાનાં પ્રસાદં પાર્થિવાત્મજઃ
કચ્ચિત્ પુરુષકારં ચ દૈવં ચ પ્રતિપદ્યતે

કચ્ચિન્ ન વિગતસ્નેહો વિવાસાન્ મયિ રાઘવઃ
કચ્ચિન્ માં વ્યસનાદ્ અસ્માન્ મોક્ષયિષ્યતિ વાનરઃ

સુખાનામ્ ઉચિતો નિત્યમ્ અસુખાનામ્ અનૂચિતઃ
દુઃખમ્ ઉત્તરમ્ આસાદ્ય કચ્ચિદ્ રામો ન સીદતિ

કૌસલ્યાયાસ્ તથા કચ્ચિત્ સુમિત્રાયાસ્ તથૈવ ચ
અભીક્ષ્ણં શ્રૂયતે કચ્ચિત્ કુશલં ભરતસ્ય ચ

મન્નિમિત્તેન માનાર્હઃ કચ્ચિચ્ છોકેન રાઘવઃ
કચ્ચિન્ નાન્યમના રામઃ કચ્ચિન્ માં તારયિષ્યતિ

કચ્ચિદ્ અક્ષૌહિણીં ભીમાં ભરતો ભ્રાતૃવત્સલઃ
ધ્વજિનીં મન્ત્રિભિર્ ગુપ્તાં પ્રેષયિષ્યતિ મત્કૃતે

વાનરાધિપતિઃ શ્રીમાન્ સુગ્રીવઃ કચ્ચિદ્ એષ્યતિ
મત્કૃતે હરિભિર્ વીરૈર્ વૃતો દન્તનખાયુધૈઃ

કચ્ચિચ્ ચ લક્ષ્મણઃ શૂરઃ સુમિત્રાનન્દવર્ધનઃ
અસ્ત્રવિચ્ છરજાલેન રાક્ષસાન્ વિધમિષ્યતિ

રૌદ્રેણ કચ્ચિદ્ અસ્ત્રેણ રામેણ નિહતં રણે
દ્રક્ષ્યામ્ય્ અલ્પેન કાલેન રાવણં સસુહૃજ્જનમ્

કચ્ચિન્ ન તદ્ ધેમસમાનવર્ણં તસ્યાનનં પદ્મસમાનગન્ધિ
મયા વિના શુષ્યતિ શોકદીનં જલક્ષયે પદ્મમ્ ઇવાતપેન

ધર્માપદેશાત્ ત્યજતશ્ ચ રાજ્યાં માં ચાપ્ય્ અરણ્યં નયતઃ પદાતિમ્
નાસીદ્ વ્યથા યસ્ય ન ભીર્ ન શોકઃ કચ્ચિત્ સ ધૈર્યં હૃદયે કરોતિ

ન ચાસ્ય માતા ન પિતા ન ચાન્યઃ સ્નેહાદ્ વિશિષ્ટો ઽસ્તિ મયા સમો વા
તાવદ્ ધ્ય્ અહં દૂતજિજીવિષેયં યાવત્ પ્રવૃત્તિં શૃણુયાં પ્રિયસ્ય

ઇતીવ દેવી વચનં મહાર્થં તં વાનરેન્દ્રં મધુરાર્થમ્ ઉક્ત્વા
શ્રોતું પુનસ્ તસ્ય વચો ઽભિરામં રામાર્થયુક્તં વિરરામ રામા

સીતાયા વચનં શ્રુત્વા મારુતિર્ ભીમવિક્રમઃ
શિરસ્ય્ અઞ્જલિમ્ આધાય વાક્યમ્ ઉત્તરમ્ અબ્રવીત્

ન ત્વામ્ ઇહસ્થાં જાનીતે રામઃ કમલલોચનઃ
શ્રુત્વૈવ તુ વચો મહ્યં ક્ષિપ્રમ્ એષ્યતિ રાઘવઃ

ચમૂં પ્રકર્ષન્ મહતીં હર્યૃષ્કગણસંકુલામ્
વિષ્ટમ્ભયિત્વા બાણૌઘૈર્ અક્ષોભ્યં વરુણાલયમ્
કરિષ્યતિ પુરીં લઙ્કાં કાકુત્સ્થઃ શાન્તરાક્ષસામ્

તત્ર યદ્ય્ અન્તરા મૃત્યુર્ યદિ દેવાઃ સહાસુરાઃ
સ્થાસ્યન્તિ પથિ રામસ્ય સ તાન્ અપિ વધિષ્યતિ

તવાદર્શનજેનાર્યે શોકેન સ પરિપ્લુતઃ
ન શર્મ લભતે રામઃ સિંહાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ

દર્દરેણ ચ તે દેવિ શપે મૂલફલેન ચ
મલયેન ચ વિન્ધ્યેન મેરુણા મન્દરેણ ચ

યથા સુનયનં વલ્ગુ બિમ્બૌષ્ઠં ચારુકુણ્ડલમ્
મુખં દ્રક્ષ્યસિ રામસ્ય પૂર્ણચન્દ્રમ્ ઇવોદિતમ્

ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ વૈદેહિ રામં પ્રસ્રવણે ગિરૌ
શતક્રતુમ્ ઇવાસીનં નાકપૃષ્ઠસ્ય મૂર્ધનિ

ન માંસં રાઘવો ભુઙ્ક્તે ન ચાપિ મધુસેવતે
વન્યં સુવિહિતં નિત્યં ભક્તમ્ અશ્નાતિ પઞ્ચમમ્

નૈવ દંશાન્ ન મશકાન્ ન કીટાન્ ન સરીસૃપાન્
રાઘવો ઽપનયેદ્ ગત્રાત્ ત્વદ્ગતેનાન્તરાત્મના

નિત્યં ધ્યાનપરો રામો નિત્યં શોકપરાયણઃ
નાન્યચ્ ચિન્તયતે કિં ચિત્ સ તુ કામવશં ગતઃ

અનિદ્રઃ સતતં રામઃ સુપ્તો ઽપિ ચ નરોત્તમઃ
સીતેતિ મધુરાં વાણીં વ્યાહરન્ પ્રતિબુધ્યતે

દૃષ્ટ્વા ફલં વા પુષ્પં વા યચ્ ચાન્યત્ સ્ત્રીમનોહરમ્
બહુશો હા પ્રિયેત્ય્ એવં શ્વસંસ્ ત્વામ્ અભિભાષતે

સ દેવિ નિત્યં પરિતપ્યમાનસ્ ત્વામ્ એવ સીતેત્ય્ અભિભાષમાણઃ
ધૃતવ્રતો રાજસુતો મહાત્મા તવૈવ લાભાય કૃતપ્રયત્નઃ

સા રામસંકીર્તનવીતશોકા રામસ્ય શોકેન સમાનશોકા
શરન્મુખેનામ્બુદશેષચન્દ્રા નિશેવ વૈદેહસુતા બભૂવ