रामायण · अध्याय 5.034

भूय एव महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः
अब्रवीत् प्रश्रितं वाक्यं सीताप्रत्ययकारणात्

वानरो ऽहं महाभागे दूतो रामस्य धीमतः
रामनामाङ्कितं चेदं पश्य देव्य् अङ्गुलीयकम्
समाश्वसिहि भद्रं ते क्षीणदुःखफला ह्य् असि

गृहीत्वा प्रेक्षमाणा सा भर्तुः करविभूषणम्
भर्तारम् इव संप्राप्ता जानकी मुदिताभवत्

चारु तद् वदनं तस्यास् ताम्रशुक्लायतेक्षणम्
बभूव प्रहर्षोदग्रं राहुमुक्त इवोडुराट्

ततः सा ह्रीमती बाला भर्तुः संदेशहर्षिता
परितुट्षा प्रियं श्रुत्वा प्राशंसत महाकपिम्

विक्रान्तस् त्वं समर्थस् त्वं प्राज्ञस् त्वं वानरोत्तम
येनेदं राक्षसपदं त्वयैकेन प्रधर्षितम्

शतयोजनविस्तीर्णः सागरो मकरालयः
विक्रमश्लाघनीयेन क्रमता गोष्पदीकृतः

न हि त्वां प्राकृतं मन्ये वनरं वनरर्षभ
यस्य ते नास्ति संत्रासो रावणान् नापि संभ्रमः

अर्हसे च कपिश्रेष्ठ मया समभिभाषितुम्
यद्य् असि प्रेषितस् तेन रामेण विदितात्मना

प्रेषयिष्यति दुर्धर्षो रामो न ह्य् अपरीक्षितम्
पराक्रमम् अविज्ञाय मत्सकाशं विशेषतः

दिष्ट्या च कुशली रामो धर्मात्मा धर्मवत्सलः
लक्ष्मणश् च महातेजाः सुमित्रानन्दवर्धनः

कुशली यदि काकुत्स्थः किं नु सागरमेखलाम्
महीं दहति कोपेन युगान्ताग्निर् इवोत्थितः

अथ वा शक्तिमन्तौ तौ सुराणाम् अपि निग्रहे
ममैव तु न दुःखानाम् अस्ति मन्ये विपर्ययः

कच्चिच् च व्यथते रामः कच्चिन् न परिपत्यते
उत्तराणि च कार्याणि कुरुते पुरुषोत्तमः

कच्चिन् न दीनः संभ्रान्तः कार्येषु च न मुह्यति
कच्चिन् पुरुषकार्याणि कुरुते नृपतेः सुतः

द्विविधं त्रिविधोपायम् उपायम् अपि सेवते
विजिगीषुः सुहृत् कच्चिन् मित्रेषु च परंतपः

कच्चिन् मित्राणि लभते मित्रैश् चाप्य् अभिगम्यते
कच्चित् कल्याणमित्रश् च मित्रैश् चापि पुरस्कृतः

कच्चिद् आशास्ति देवानां प्रसादं पार्थिवात्मजः
कच्चित् पुरुषकारं च दैवं च प्रतिपद्यते

कच्चिन् न विगतस्नेहो विवासान् मयि राघवः
कच्चिन् मां व्यसनाद् अस्मान् मोक्षयिष्यति वानरः

सुखानाम् उचितो नित्यम् असुखानाम् अनूचितः
दुःखम् उत्तरम् आसाद्य कच्चिद् रामो न सीदति

कौसल्यायास् तथा कच्चित् सुमित्रायास् तथैव च
अभीक्ष्णं श्रूयते कच्चित् कुशलं भरतस्य च

मन्निमित्तेन मानार्हः कच्चिच् छोकेन राघवः
कच्चिन् नान्यमना रामः कच्चिन् मां तारयिष्यति

कच्चिद् अक्षौहिणीं भीमां भरतो भ्रातृवत्सलः
ध्वजिनीं मन्त्रिभिर् गुप्तां प्रेषयिष्यति मत्कृते

वानराधिपतिः श्रीमान् सुग्रीवः कच्चिद् एष्यति
मत्कृते हरिभिर् वीरैर् वृतो दन्तनखायुधैः

कच्चिच् च लक्ष्मणः शूरः सुमित्रानन्दवर्धनः
अस्त्रविच् छरजालेन राक्षसान् विधमिष्यति

रौद्रेण कच्चिद् अस्त्रेण रामेण निहतं रणे
द्रक्ष्याम्य् अल्पेन कालेन रावणं ससुहृज्जनम्

कच्चिन् न तद् धेमसमानवर्णं तस्याननं पद्मसमानगन्धि
मया विना शुष्यति शोकदीनं जलक्षये पद्मम् इवातपेन

धर्मापदेशात् त्यजतश् च राज्यां मां चाप्य् अरण्यं नयतः पदातिम्
नासीद् व्यथा यस्य न भीर् न शोकः कच्चित् स धैर्यं हृदये करोति

न चास्य माता न पिता न चान्यः स्नेहाद् विशिष्टो ऽस्ति मया समो वा
तावद् ध्य् अहं दूतजिजीविषेयं यावत् प्रवृत्तिं शृणुयां प्रियस्य

इतीव देवी वचनं महार्थं तं वानरेन्द्रं मधुरार्थम् उक्त्वा
श्रोतुं पुनस् तस्य वचो ऽभिरामं रामार्थयुक्तं विरराम रामा

सीताया वचनं श्रुत्वा मारुतिर् भीमविक्रमः
शिरस्य् अञ्जलिम् आधाय वाक्यम् उत्तरम् अब्रवीत्

न त्वाम् इहस्थां जानीते रामः कमललोचनः
श्रुत्वैव तु वचो मह्यं क्षिप्रम् एष्यति राघवः

चमूं प्रकर्षन् महतीं हर्यृष्कगणसंकुलाम्
विष्टम्भयित्वा बाणौघैर् अक्षोभ्यं वरुणालयम्
करिष्यति पुरीं लङ्कां काकुत्स्थः शान्तराक्षसाम्

तत्र यद्य् अन्तरा मृत्युर् यदि देवाः सहासुराः
स्थास्यन्ति पथि रामस्य स तान् अपि वधिष्यति

तवादर्शनजेनार्ये शोकेन स परिप्लुतः
न शर्म लभते रामः सिंहार्दित इव द्विपः

दर्दरेण च ते देवि शपे मूलफलेन च
मलयेन च विन्ध्येन मेरुणा मन्दरेण च

यथा सुनयनं वल्गु बिम्बौष्ठं चारुकुण्डलम्
मुखं द्रक्ष्यसि रामस्य पूर्णचन्द्रम् इवोदितम्

क्षिप्रं द्रक्ष्यसि वैदेहि रामं प्रस्रवणे गिरौ
शतक्रतुम् इवासीनं नाकपृष्ठस्य मूर्धनि

न मांसं राघवो भुङ्क्ते न चापि मधुसेवते
वन्यं सुविहितं नित्यं भक्तम् अश्नाति पञ्चमम्

नैव दंशान् न मशकान् न कीटान् न सरीसृपान्
राघवो ऽपनयेद् गत्रात् त्वद्गतेनान्तरात्मना

नित्यं ध्यानपरो रामो नित्यं शोकपरायणः
नान्यच् चिन्तयते किं चित् स तु कामवशं गतः

अनिद्रः सततं रामः सुप्तो ऽपि च नरोत्तमः
सीतेति मधुरां वाणीं व्याहरन् प्रतिबुध्यते

दृष्ट्वा फलं वा पुष्पं वा यच् चान्यत् स्त्रीमनोहरम्
बहुशो हा प्रियेत्य् एवं श्वसंस् त्वाम् अभिभाषते

स देवि नित्यं परितप्यमानस् त्वाम् एव सीतेत्य् अभिभाषमाणः
धृतव्रतो राजसुतो महात्मा तवैव लाभाय कृतप्रयत्नः

सा रामसंकीर्तनवीतशोका रामस्य शोकेन समानशोका
शरन्मुखेनाम्बुदशेषचन्द्रा निशेव वैदेहसुता बभूव