રામાયણ · અધ્યાય 5.010

સ તસ્ય મધ્યે ભવનસ્ય વાનરો લતાગૃહાંશ્ ચિત્રગૃહાન્ નિશાગૃહાન્
જગામ સીતાં પ્રતિ દર્શનોત્સુકો ન ચૈવ તાં પશ્યતિ ચારુદર્શનામ્

સ ચિન્તયામ્ આસ તતો મહાકપિઃ પ્રિયામ્ અપશ્યન્ રઘુનન્દનસ્ય તામ્
ધ્રુવં નુ સીતા મ્રિયતે યથા ન મે વિચિન્વતો દર્શનમ્ એતિ મૈથિલી

સા રાક્ષસાનાં પ્રવરેણ બાલા સ્વશીલસંરક્ષણ તત્ પરા સતી
અનેન નૂનં પ્રતિદુષ્ટકર્મણા હતા ભવેદ્ આર્યપથે પરે સ્થિતા

વિરૂપરૂપા વિકૃતા વિવર્ચસો મહાનના દીર્ઘવિરૂપદર્શનાઃ
સમીક્ષ્ય સા રાક્ષસરાજયોષિતો ભયાદ્ વિનષ્ટા જનકેશ્વરાત્મજા

સીતામ્ અદૃષ્ટ્વા હ્ય્ અનવાપ્ય પૌરુષં વિહૃત્ય કાલં સહ વાનરૈશ્ ચિરમ્
ન મે ઽસ્તિ સુગ્રીવસમીપગા ગતિઃ સુતીક્ષ્ણદણ્ડો બલવાંશ્ ચ વાનરઃ

દૃષ્ટમ્ અન્તઃપુરં સર્વં દૃષ્ટ્વા રાવણયોષિતઃ
ન સીતા દૃશ્યતે સાધ્વી વૃથા જાતો મમ શ્રમઃ

કિં નુ માં વાનરાઃ સર્વે ગતં વક્ષ્યન્તિ સંગતાઃ
ગત્વા તત્ર ત્વયા વીર કિં કૃતં તદ્ વદસ્વ નઃ

અદૃષ્ટ્વા કિં પ્રવક્ષ્યામિ તામ્ અહં જનકાત્મજામ્
ધ્રુવં પ્રાયમ્ ઉપેષ્યન્તિ કાલસ્ય વ્યતિવર્તને

કિં વા વક્ષ્યતિ વૃદ્ધશ્ ચ જામ્બવાન્ અઙ્ગદશ્ ચ સઃ
ગતં પારં સમુદ્રસ્ય વાનરાશ્ ચ સમાગતાઃ

અનિર્વેદઃ શ્રિયો મૂલમ્ અનિર્વેદઃ પરં સુખમ્
ભૂયસ્ તાવદ્ વિચેષ્યામિ ન યત્ર વિચયઃ કૃતઃ

અનિર્વેદો હિ સતતં સર્વાર્થેષુ પ્રવર્તકઃ
કરોતિ સફલં જન્તોઃ કર્મ યચ્ ચ કરોતિ સઃ

તસ્માદ્ અનિર્વેદ કૃતં યત્નં ચેષ્ટે ઽહમ્ ઉત્તમમ્
અદૃષ્ટાંશ્ ચ વિચેષ્યામિ દેશાન્ રાવણપાલિતાન્

આપાનશાલાવિચિતાસ્ તથા પુષ્પગૃહાણિ ચ
ચિત્રશાલાશ્ ચ વિચિતા ભૂયઃ ક્રીડાગૃહાણિ ચ

નિષ્કુટાન્તરરથ્યાશ્ ચ વિમાનાનિ ચ સર્વશઃ
ઇતિ સંચિન્ત્ય ભૂયો ઽપિ વિચેતુમ્ ઉપચક્રમે

ભૂમીગૃહાંશ્ ચૈત્યગૃહાન્ ગૃહાતિગૃહકાન્ અપિ
ઉત્પતન્ નિપતંશ્ ચાપિ તિષ્ઠન્ ગચ્છન્ પુનઃ ક્વ ચિત્

અપાવૃણ્વંશ્ ચ દ્વારાણિ કપાટાન્ય્ અવઘટ્ટયન્
પ્રવિશન્ નિષ્પતંશ્ ચાપિ પ્રપતન્ન્ ઉત્પતન્ન્ અપિ
સર્વમ્ અપ્ય્ અવકાશં સ વિચચાર મહાકપિઃ

ચતુરઙ્ગુલમાત્રો ઽપિ નાવકાશઃ સ વિદ્યતે
રાવણાન્તઃપુરે તસ્મિન્ યં કપિર્ ન જગામ સઃ

પ્રાકરાન્તરરથ્યાશ્ ચ વેદિકશ્ ચૈત્યસંશ્રયાઃ
શ્વભ્રાશ્ ચ પુષ્કરિણ્યશ્ ચ સર્વં તેનાવલોકિતમ્

રાક્ષસ્યો વિવિધાકારા વિરૂપા વિકૃતાસ્ તથા
દૃષ્ટા હનૂમતા તત્ર ન તુ સા જનકાત્મજા

રૂપેણાપ્રતિમા લોકે વરા વિદ્યાધર સ્ત્રિયઃ
દૃટા હનૂમતા તત્ર ન તુ રાઘવનન્દિની

નાગકન્યા વરારોહાઃ પૂર્ણચન્દ્રનિભાનનાઃ
દૃષ્ટા હનૂમતા તત્ર ન તુ સીતા સુમધ્યમા

પ્રમથ્ય રાક્ષસેન્દ્રેણ નાગકન્યા બલાદ્ ધૃતાઃ
દૃષ્ટા હનૂમતા તત્ર ન સા જનકનન્દિની

સો ઽપશ્યંસ્ તાં મહાબાહુઃ પશ્યંશ્ ચાન્યા વરસ્ત્રિયઃ
વિષસાદ મહાબાહુર્ હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ

ઉદ્યોગં વાનરેન્દ્રાણં પ્લવનં સાગરસ્ય ચ
વ્યર્થં વીક્ષ્યાનિલસુતશ્ ચિન્તાં પુનર્ ઉપાગમત્

અવતીર્ય વિમાનાચ્ ચ હનૂમાન્ મારુતાત્મજઃ
ચિન્તામ્ ઉપજગામાથ શોકોપહતચેતનઃ