રામાયણ · અધ્યાય 4.054

શ્રુત્વા હનુમતો વાક્યં પ્રશ્રિતં ધર્મસંહિતમ્
સ્વામિસત્કારસંયુક્તમ્ અઙ્ગદો વાક્યમ્ અબ્રવીત્

સ્થૈર્યં સર્વાત્મના શૌચમ્ આનૃશંસ્યમ્ અથાર્જવમ્
વિક્રમૈશ્ ચૈવ ધૈર્યં ચ સુગ્રીવે નોપપદ્યતે

ભ્રાતુર્ જ્યેષ્ઠસ્ય યો ભાર્યાં જીવિતો મહિષીં પ્રિયામ્
ધર્મેણ માતરં યસ્ તુ સ્વીકરોતિ જુગુપ્સિતઃ

કથં સ ધર્મં જાનીતે યેન ભ્રાત્રા દુરાત્મના
યુદ્ધાયાભિનિયુક્તેન બિલસ્ય પિહિતં મુખમ્

સત્યાત્ પાણિગૃહીતશ્ ચ કૃતકર્મા મહાયશાઃ
વિસ્મૃતો રાઘવો યેન સ કસ્ય સુકૃતં સ્મરેત્

લક્ષ્મણસ્ય ભયાદ્ યેન નાધર્મભયભીરુણા
આદિષ્ટા માર્ગિતું સીતાં ધર્મમ્ અસ્મિન્ કથં ભવેત્

તસ્મિન્ પાપે કૃતઘ્ને તુ સ્મૃતિહીને ચલાત્મનિ
આર્યઃ કો વિશ્વસેજ્ જાતુ તત્ કુલીનો જિજીવિષુઃ

રાજ્યે પુત્રં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સગુણો નિર્ગુણો ઽપિ વા
કથં શત્રુકુલીનં માં સુગ્રીવો જીવયિષ્યતિ

ભિન્નમન્ત્રો ઽપરાદ્ધશ્ ચ હીનશક્તિઃ કથં હ્ય્ અહમ્
કિષ્કિન્ધાં પ્રાપ્ય જીવેયમ્ અનાથ ઇવ દુર્બલઃ

ઉપાંશુદણ્ડેન હિ માં બન્ધનેનોપપાદયેત્
શઠઃ ક્રૂરો નૃશંસશ્ ચ સુગ્રીવો રાજ્યકારણાત્

બન્ધનાચ્ ચાવસાદાન્ મે શ્રેયઃ પ્રાયોપવેશનમ્
અનુજાનીત માં સર્વે ગૃહાન્ ગચ્છન્તુ વાનરાઃ

અહં વઃ પ્રતિજાનામિ ન ગમિષ્યામ્ય્ અહં પુરીમ્
ઇહૈવ પ્રાયમ્ આસિષ્યે શ્રેયો મરણમ્ એવ મે

અભિવાદનપૂર્વં તુ રાજા કુશલમ્ એવ ચ
વાચ્યસ્ તતો યવીયાન્ મે સુગ્રીવો વાનરેશ્વરઃ

આરોગ્યપૂર્વં કુશલં વાચ્યા માતા રુમા ચ મે
માતરં ચૈવ મે તારામ્ આશ્વાસયિતુમ્ અર્હથ

પ્રકૃત્યા પ્રિયપુત્રા સા સાનુક્રોશા તપસ્વિની
વિનષ્ટં મામ્ ઇહ શ્રુત્વા વ્યક્તં હાસ્યતિ જીવિતમ્

એતાવદ્ ઉક્ત્વા વચનં વૃદ્ધાન્ અપ્ય્ અભિવાદ્ય ચ
સંવિવેશાઙ્ગદો ભૂમૌ રુદન્ દર્ભેષુ દુર્મનાઃ

તસ્ય સંવિશતસ્ તત્ર રુદન્તો વાનરર્ષભાઃ
નયનેભ્યઃ પ્રમુમુચુર્ ઉષ્ણં વૈ વારિદુઃખિતાઃ

સુગ્રીવં ચૈવ નિન્દન્તઃ પ્રશંસન્તશ્ ચ વાલિનમ્
પરિવાર્યાઙ્ગદો સર્વે વ્યવસ્યન્ પ્રાયમ્ આસિતુમ્

મતં તદ્ વાલિપુત્રસ્ય વિજ્ઞાય પ્લવગર્ષભાઃ
ઉપસ્પૃશ્યોદકં સર્વે પ્રાઙ્મુખાઃ સમુપાવિશન્
દક્ષિણાગ્રેષુ દર્ભેષુ ઉદક્તીરં સમાશ્રિતાઃ

સ સંવિશદ્ભિર્ બહુભિર્ મહીધરો મહાદ્રિકૂટપ્રમિતૈઃ પ્લવંગમૈઃ

બભૂવ સંનાદિતનિર્ઝરાન્તરો ભૃશં નદદ્ભિર્ જલદૈર્ ઇવોલ્બણૈઃ