Ramayana · Chapter 4.054

śrutvā hanumato vākyaṃ praśritaṃ dharmasaṃhitam
svāmisatkārasaṃyuktam aṅgado vākyam abravīt

sthairyaṃ sarvātmanā śaucam ānṛśaṃsyam athārjavam
vikramaiś caiva dhairyaṃ ca sugrīve nopapadyate

bhrātur jyeṣṭhasya yo bhāryāṃ jīvito mahiṣīṃ priyām
dharmeṇa mātaraṃ yas tu svīkaroti jugupsitaḥ

kathaṃ sa dharmaṃ jānīte yena bhrātrā durātmanā
yuddhāyābhiniyuktena bilasya pihitaṃ mukham

satyāt pāṇigṛhītaś ca kṛtakarmā mahāyaśāḥ
vismṛto rāghavo yena sa kasya sukṛtaṃ smaret

lakṣmaṇasya bhayād yena nādharmabhayabhīruṇā
ādiṣṭā mārgituṃ sītāṃ dharmam asmin kathaṃ bhavet

tasmin pāpe kṛtaghne tu smṛtihīne calātmani
āryaḥ ko viśvasej jātu tat kulīno jijīviṣuḥ

rājye putraṃ pratiṣṭhāpya saguṇo nirguṇo 'pi vā
kathaṃ śatrukulīnaṃ māṃ sugrīvo jīvayiṣyati

bhinnamantro 'parāddhaś ca hīnaśaktiḥ kathaṃ hy aham
kiṣkindhāṃ prāpya jīveyam anātha iva durbalaḥ

upāṃśudaṇḍena hi māṃ bandhanenopapādayet
śaṭhaḥ krūro nṛśaṃsaś ca sugrīvo rājyakāraṇāt

bandhanāc cāvasādān me śreyaḥ prāyopaveśanam
anujānīta māṃ sarve gṛhān gacchantu vānarāḥ

ahaṃ vaḥ pratijānāmi na gamiṣyāmy ahaṃ purīm
ihaiva prāyam āsiṣye śreyo maraṇam eva me

abhivādanapūrvaṃ tu rājā kuśalam eva ca
vācyas tato yavīyān me sugrīvo vānareśvaraḥ

ārogyapūrvaṃ kuśalaṃ vācyā mātā rumā ca me
mātaraṃ caiva me tārām āśvāsayitum arhatha

prakṛtyā priyaputrā sā sānukrośā tapasvinī
vinaṣṭaṃ mām iha śrutvā vyaktaṃ hāsyati jīvitam

etāvad uktvā vacanaṃ vṛddhān apy abhivādya ca
saṃviveśāṅgado bhūmau rudan darbheṣu durmanāḥ

tasya saṃviśatas tatra rudanto vānararṣabhāḥ
nayanebhyaḥ pramumucur uṣṇaṃ vai vāriduḥkhitāḥ

sugrīvaṃ caiva nindantaḥ praśaṃsantaś ca vālinam
parivāryāṅgado sarve vyavasyan prāyam āsitum

mataṃ tad vāliputrasya vijñāya plavagarṣabhāḥ
upaspṛśyodakaṃ sarve prāṅmukhāḥ samupāviśan
dakṣiṇāgreṣu darbheṣu udaktīraṃ samāśritāḥ

sa saṃviśadbhir bahubhir mahīdharo mahādrikūṭapramitaiḥ plavaṃgamaiḥ

babhūva saṃnāditanirjharāntaro bhṛśaṃ nadadbhir jaladair ivolbaṇaiḥ