રામાયણ · અધ્યાય 4.025

તતઃ શોકાભિસંતપ્તં સુગ્રીવં ક્લિન્નવાસનમ્
શાખામૃગમહામાત્રાઃ પરિવાર્યોપતસ્થિરે

અભિગમ્ય મહાબાહું રામમ્ અક્લિષ્ટકારિણમ્
સ્થિતાઃ પ્રાઞ્જલયઃ સર્વે પિતામહમ્ ઇવર્ષયઃ

તતઃ કાઞ્ચનશૈલાભસ્ તરુણાર્કનિભાનનઃ
અબ્રવીત્ પ્રાઞ્જલિર્ વાક્યં હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ

ભવત્પ્રસાદાત્ સુગ્રીવઃ પિતૃપૈતામહં મહત્
વાનરાણાં સુદુષ્પ્રાપં પ્રાપ્તો રાજ્યમ્ ઇદં પ્રભો

ભવતા સમનુજ્ઞાતઃ પ્રવિશ્ય નગરં શુભમ્
સંવિધાસ્યતિ કાર્યાણિ સર્વાણિ સસુહૃજ્જનઃ

સ્નાતો ઽયં વિવિધૈર્ ગન્ધૈર્ ઔષધૈશ્ ચ યથાવિધિ
અર્ચયિષ્યતિ રત્નૈશ્ ચ માલ્યૈશ્ ચ ત્વાં વિશેષતઃ

ઇમાં ગિરિગુહાં રમ્યામ્ અભિગન્તુમ્ ઇતો ઽર્હસિ
કુરુષ્વ સ્વામિ સંબન્ધં વાનરાન્ સંપ્રહર્ષયન્

એવમ્ ઉક્તો હનુમતા રાઘવઃ પરવીરહા
પ્રત્યુવાચ હનૂમન્તં બુદ્ધિમાન્ વાક્યકોવિદઃ

ચતુર્દશસમાઃ સૌમ્ય ગ્રામં વા યદિ વા પુરમ્
ન પ્રવેક્ષ્યામિ હનુમન્ પિતુર્ નિર્દેશપાલકઃ

સુસમૃદ્ધાં ગુહાં દિવ્યાં સુગ્રીવો વાનરર્ષભઃ
પ્રવિષ્ટો વિધિવદ્ વીરઃ ક્ષિપ્રં રાજ્યે ઽભિષિચ્યતામ્

એવમ્ ઉક્ત્વા હનૂમન્તં રામઃ સુગ્રીવમ્ અબ્રવીત્
ઇમમ્ અપ્ય્ અઙ્ગદં વીર યૌવરાજ્યે ઽભિષેચય

પૂર્વો ઽયં વાર્ષિકો માસઃ શ્રાવણઃ સલિલાગમઃ
પ્રવૃત્તાઃ સૌમ્ય ચત્વારો માસા વાર્ષિકસંજ્ઞિતાઃ

નાયમ્ ઉદ્યોગસમયઃ પ્રવિશ ત્વં પુરીં શુભામ્
અસ્મિન્ વત્સ્યામ્ય્ અહં સૌમ્ય પર્વતે સહલક્ષ્મણઃ

ઇયં ગિરિગુહા રમ્યા વિશાલા યુક્તમારુતા
પ્રભૂતસલિલા સૌમ્ય પ્રભૂતકમલોત્પલા

કાર્તિકે સમનુપ્રાપ્તે ત્વં રાવણવધે યત
એષ નઃ સમયઃ સૌમ્ય પ્રવિશ ત્વં સ્વમ્ આલયમ્
અભિષિઞ્ચસ્વ રાજ્યે ચ સુહૃદઃ સંપ્રહર્ષય

ઇતિ રામાભ્યનુજ્ઞાતઃ સુગ્રીવો વાનરર્ષભઃ
પ્રવિવેશ પુરીં રમ્યાં કિષ્કિન્ધાં વાલિપાલિતામ્

તં વાનરસહસ્રાણિ પ્રવિષ્ટં વાનરેશ્વરમ્
અભિવાદ્ય પ્રહૃષ્ટાનિ સર્વતઃ પર્યવારયન્

તતઃ પ્રકૃતયઃ સર્વા દૃષ્ટ્વા હરિગણેશ્વરમ્
પ્રણમ્ય મૂર્ધ્ના પતિતા વસુધાયાં સમાહિતાઃ

સુગ્રીવઃ પ્રકૃતીઃ સર્વાઃ સંભાષ્યોત્થાપ્ય વીર્યવાન્
ભ્રાતુર્ અન્તઃપુરં સૌમ્યં પ્રવિવેશ મહાબલઃ

પ્રવિશ્ય ત્વ્ અભિનિષ્ક્રાન્તં સુગ્રીવં વાનરર્ષભમ્
અભ્યષિઞ્ચન્ત સુહૃદઃ સહસ્રાક્ષમ્ ઇવામરાઃ

તસ્ય પાણ્ડુરમ્ આજહ્રુશ્ છત્રં હેમપરિષ્કૃતમ્
શુક્લે ચ બાલવ્યજને હેમદણ્ડે યશસ્કરે

તથા સર્વાણિ રત્નાનિ સર્વબીજૌષધાનિ ચ
સક્ષીરાણાં ચ વૃક્ષાણાં પ્રરોહાન્ કુસુમાનિ ચ

શુક્લાનિ ચૈવ વસ્ત્રાણિ શ્વેતં ચૈવાનુલેપનમ્
સુગન્ધીનિ ચ માલ્યાનિ સ્થલજાન્ય્ અમ્બુજાનિ ચ

ચન્દનાનિ ચ દિવ્યાનિ ગન્ધાંશ્ ચ વિવિધાન્ બહૂન્
અક્ષતં જાતરૂપં ચ પ્રિયઙ્ગુમધુસર્પિષી

દધિચર્મ ચ વૈયાઘ્રં વારાહી ચાપ્ય્ ઉપાનહૌ
સમાલમ્ભનમ્ આદાય રોચનાં સમનઃશિલામ્
આજગ્મુસ્ તત્ર મુદિતા વરાઃ કન્યાસ્ તુ ષોડશ

તતસ્ તે વાનરશ્રેષ્ઠં યથાકાલં યથાવિધિ
રત્નૈર્ વસ્ત્રૈશ્ ચ ભક્ષ્યૈશ્ ચ તોષયિત્વા દ્વિજર્ષભાન્

તતઃ કુશપરિસ્તીર્ણં સમિદ્ધં જાતવેદસં
મન્ત્રપૂતેન હવિષા હુત્વા મન્ત્રવિદો જનાઃ

તતો હેમપ્રતિષ્ઠાને વરાસ્તરણસંવૃતે
પ્રાસાદશિખરે રમ્યે ચિત્રમાલ્યોપશોભિતે

પ્રાઙ્મુખં વિવિધૈર્ મન્ત્રૈઃ સ્થાપયિત્વા વરાસને
નદીનદેભ્યઃ સંહૃત્ય તીર્થેભ્યશ્ ચ સમન્તતઃ

આહૃત્ય ચ સમુદ્રેભ્યઃ સર્વેભ્યો વાનરર્ષભાઃ
અપઃ કનકકુમ્ભેષુ નિધાય વિમલાઃ શુભાઃ

શુભૈર્ વૃષભશૃઙ્ગૈશ્ ચ કલશૈશ્ ચાપિ કાઞ્ચનૈઃ
શાસ્ત્રદૃષ્ટેન વિધિના મહર્ષિવિહિતેન ચ

ગજો ગવાક્ષો ગવયઃ શરભો ગન્ધમાદનઃ
મૈન્દશ્ ચ દ્વિવિદશ્ ચૈવ હનૂમાઞ્ જામ્બવાન્ નલઃ

અભ્યષિઞ્ચન્ત સુગ્રીવં પ્રસન્નેન સુગન્ધિના
સલિલેન સહસ્રાક્ષં વસવો વાસવં યથા

અભિષિક્તે તુ સુગ્રીવે સર્વે વાનરપુંગવાઃ
પ્રચુક્રુશુર્ મહાત્માનો હૃષ્ટાસ્ તત્ર સહસ્રશઃ

રામસ્ય તુ વચઃ કુર્વન્ સુગ્રીવો હરિપુંગવઃ
અઙ્ગદં સંપરિષ્વજ્ય યૌવરાજ્યે ઽભિષેચયત્

અઙ્ગદે ચાભિષિક્તે તુ સાનુક્રોશાઃ પ્લવંગમાઃ
સાધુ સાધ્વ્ ઇતિ સુગ્રીવં મહાત્માનો ઽભ્યપૂજયન્

હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણા પતાકાધ્વજશોભિતા
બભૂવ નગરી રમ્યા ક્ષિકિન્ધા ગિરિગહ્વરે

નિવેદ્ય રામાય તદા મહાત્મને મહાભિષેકં કપિવાહિનીપતિઃ
રુમાં ચ ભાર્યાં પ્રતિલભ્ય વીર્યવાન્ અવાપ રાજ્યં ત્રિદશાધિપો યથા