રામાયણ · અધ્યાય 4.020

રામચાપવિસૃષ્ટેન શરેણાન્તકરેણ તમ્
દૃષ્ટ્વા વિનિહતં ભૂમૌ તારા તારાધિપાનના

સા સમાસાદ્ય ભર્તારં પર્યષ્વજત ભામિની
ઇષુણાભિહતં દૃષ્ટ્વા વાલિનં કુઞ્જરોપમમ્

વાનરેન્દ્રં મહેન્દ્રાભં શોકસંતપ્તમાનસા
તારા તરુમ્ ઇવોન્મૂલં પર્યદેવયદ્ આતુરા

રણે દારુણવિક્રાન્ત પ્રવીર પ્લવતાં વર
કિં દીનામ્ અપુરોભાગામ્ અદ્ય ત્વં નાભિભાષસે

ઉત્તિષ્ઠ હરિશાર્દૂલ ભજસ્વ શયનોત્તમમ્
નૈવંવિધાઃ શેરતે હિ ભૂમૌ નૃપતિસત્તમાઃ

અતીવ ખલુ તે કાન્તા વસુધા વસુધાધિપ
ગતાસુર્ અપિ યાં ગાત્રૈર્ માં વિહાય નિષેવસે

વ્યક્તમ્ અન્યા ત્વયા વીર ધર્મતઃ સંપ્રવર્તતા
કિષ્કિન્ધેવ પુરી રમ્યા સ્વર્ગમાર્ગે વિનિર્મિતા

યાન્ય્ અસ્માભિસ્ ત્વયા સાર્ધં વનેષુ મધુગન્ધિષુ
વિહૃતાનિ ત્વયા કાલે તેષામ્ ઉપરમઃ કૃતઃ

નિરાનન્દા નિરાશાહં નિમગ્ના શોકસાગરે
ત્વયિ પઞ્ચત્વમ્ આપન્ને મહાયૂથપયૂથપે

હૃદયં સુસ્થિરં મહ્યં દૃષ્ટ્વા વિનિહતં ભુવિ
યન્ ન શોકાભિસંતપ્તં સ્ફુટતે ઽદ્ય સહસ્રધા

સુગ્રીવસ્ય ત્વયા ભાર્યા હૃતા સ ચ વિવાસિતઃ
યત્ તત્ તસ્ય ત્વયા વ્યુષ્ટિઃ પ્રાપ્તેયં પ્લવગાધિપ

નિઃશ્રેયસપરા મોહાત્ ત્વયા ચાહં વિગર્હિતા
યૈષાબ્રુવં હિતં વાક્યં વાનરેન્દ્રહિતૈષિણી

કાલો નિઃસંશયો નૂનં જીવિતાન્તકરસ્ તવ
બલાદ્ યેનાવપન્નો ઽસિ સુગ્રીવસ્યાવશો વશમ્

વૈધવ્યં શોકસંતાપં કૃપણં કૃપણા સતી
અદુઃખોપચિતા પૂર્વં વર્તયિષ્યામ્ય્ અનાથવત્

લાલિતશ્ ચાઙ્ગદો વીરઃ સુકુમારઃ સુખોચિતઃ
વત્સ્યતે કામ્ અવસ્થાં મે પિતૃવ્યે ક્રોધમૂર્છિતે

કુરુષ્વ પિતરં પુત્ર સુદૃષ્ટં ધર્મવત્સલમ્
દુર્લભં દર્શનં ત્વ્ અસ્ય તવ વત્સ ભવિષ્યતિ

સમાશ્વાસય પુત્રં ત્વં સંદેશં સંદિશસ્વ ચ
મૂર્ધ્નિ ચૈનં સમાઘ્રાય પ્રવાસં પ્રસ્થિતો હ્ય્ અસિ

રામેણ હિ મહત્ કર્મ કૃતં ત્વામ્ અભિનિઘ્નતા
આનૃણ્યં તુ ગતં તસ્ય સુગ્રીવસ્ય પ્રતિશ્રવે

સકામો ભવ સુગ્રીવ રુમાં ત્વં પ્રતિપત્સ્યસે
ભુઙ્ક્ષ્વ રાજ્યમ્ અનુદ્વિગ્નઃ શસ્તો ભ્રાતા રિપુસ્ તવ

કિં મામ્ એવં વિલપતીં પ્રેંણા ત્વં નાભિભાષસે
ઇમાઃ પશ્ય વરા બહ્વીર્ ભાર્યાસ્ તે વાનરેશ્વર

તસ્યા વિલપિતં શ્રુત્વા વાનર્યઃ સર્વતશ્ ચ તાઃ
પરિગૃહ્યાઙ્ગદં દીનં દુઃખાર્તાઃ પરિચુક્રુશુઃ

કિમ્ અઙ્ગદં સાઙ્ગદ વીર બાહો વિહાય યાસ્ય્ અદ્ય ચિરપ્રવાસં
ન યુક્તમ્ એવં ગુણસંનિકૃષ્ટં વિહાય પુત્રં પ્રિયપુત્ર ગન્તુમ્

કિમ્ અપ્રિયં તે પ્રિયચારુવેષ કૃતં મયા નાથ સુતેન વા તે
સહાયિનીમ્ અદ્ય વિહાય વીર યમક્ષયં ગચ્છસિ દુર્વિનીતમ્

યદ્ય્ અપ્રિયં કિં ચિદ્ અસંપ્રધાર્ય કૃતં મયા સ્યાત્ તવ દીર્ઘબાહો
ક્ષમસ્વ મે તદ્ ધરિવંશ નાથ વ્રજામિ મૂર્ધ્ના તવ વીર પાદૌ

તથા તુ તારા કરુણં રુદન્તી ભર્તુઃ સમીપે સહ વાનરીભિઃ
વ્યવસ્યત પ્રાયમ્ અનિન્દ્યવર્ણા ઉપોપવેષ્ટું ભુવિ યત્ર વાલી