Ramayana · Chapter 4.020

rāmacāpavisṛṣṭena śareṇāntakareṇa tam
dṛṣṭvā vinihataṃ bhūmau tārā tārādhipānanā

sā samāsādya bhartāraṃ paryaṣvajata bhāminī
iṣuṇābhihataṃ dṛṣṭvā vālinaṃ kuñjaropamam

vānarendraṃ mahendrābhaṃ śokasaṃtaptamānasā
tārā tarum ivonmūlaṃ paryadevayad āturā

raṇe dāruṇavikrānta pravīra plavatāṃ vara
kiṃ dīnām apurobhāgām adya tvaṃ nābhibhāṣase

uttiṣṭha hariśārdūla bhajasva śayanottamam
naivaṃvidhāḥ śerate hi bhūmau nṛpatisattamāḥ

atīva khalu te kāntā vasudhā vasudhādhipa
gatāsur api yāṃ gātrair māṃ vihāya niṣevase

vyaktam anyā tvayā vīra dharmataḥ saṃpravartatā
kiṣkindheva purī ramyā svargamārge vinirmitā

yāny asmābhis tvayā sārdhaṃ vaneṣu madhugandhiṣu
vihṛtāni tvayā kāle teṣām uparamaḥ kṛtaḥ

nirānandā nirāśāhaṃ nimagnā śokasāgare
tvayi pañcatvam āpanne mahāyūthapayūthape

hṛdayaṃ susthiraṃ mahyaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ bhuvi
yan na śokābhisaṃtaptaṃ sphuṭate 'dya sahasradhā

sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ
yat tat tasya tvayā vyuṣṭiḥ prāpteyaṃ plavagādhipa

niḥśreyasaparā mohāt tvayā cāhaṃ vigarhitā
yaiṣābruvaṃ hitaṃ vākyaṃ vānarendrahitaiṣiṇī

kālo niḥsaṃśayo nūnaṃ jīvitāntakaras tava
balād yenāvapanno 'si sugrīvasyāvaśo vaśam

vaidhavyaṃ śokasaṃtāpaṃ kṛpaṇaṃ kṛpaṇā satī
aduḥkhopacitā pūrvaṃ vartayiṣyāmy anāthavat

lālitaś cāṅgado vīraḥ sukumāraḥ sukhocitaḥ
vatsyate kām avasthāṃ me pitṛvye krodhamūrchite

kuruṣva pitaraṃ putra sudṛṣṭaṃ dharmavatsalam
durlabhaṃ darśanaṃ tv asya tava vatsa bhaviṣyati

samāśvāsaya putraṃ tvaṃ saṃdeśaṃ saṃdiśasva ca
mūrdhni cainaṃ samāghrāya pravāsaṃ prasthito hy asi

rāmeṇa hi mahat karma kṛtaṃ tvām abhinighnatā
ānṛṇyaṃ tu gataṃ tasya sugrīvasya pratiśrave

sakāmo bhava sugrīva rumāṃ tvaṃ pratipatsyase
bhuṅkṣva rājyam anudvignaḥ śasto bhrātā ripus tava

kiṃ mām evaṃ vilapatīṃ preṃṇā tvaṃ nābhibhāṣase
imāḥ paśya varā bahvīr bhāryās te vānareśvara

tasyā vilapitaṃ śrutvā vānaryaḥ sarvataś ca tāḥ
parigṛhyāṅgadaṃ dīnaṃ duḥkhārtāḥ paricukruśuḥ

kim aṅgadaṃ sāṅgada vīra bāho vihāya yāsy adya cirapravāsaṃ
na yuktam evaṃ guṇasaṃnikṛṣṭaṃ vihāya putraṃ priyaputra gantum

kim apriyaṃ te priyacāruveṣa kṛtaṃ mayā nātha sutena vā te
sahāyinīm adya vihāya vīra yamakṣayaṃ gacchasi durvinītam

yady apriyaṃ kiṃ cid asaṃpradhārya kṛtaṃ mayā syāt tava dīrghabāho
kṣamasva me tad dharivaṃśa nātha vrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau

tathā tu tārā karuṇaṃ rudantī bhartuḥ samīpe saha vānarībhiḥ
vyavasyata prāyam anindyavarṇā upopaveṣṭuṃ bhuvi yatra vālī