રામાયણ · અધ્યાય 1.031

બ્રહ્મયોનિર્ મહાન્ આસીત્ કુશો નામ મહાતપાઃ
વૈદર્ભ્યાં જનયામ્ આસ ચતુરઃ સદૃશાન્ સુતાન્
કુશામ્બં કુશનાભં ચ આધૂર્તરજસં વસુમ્

દીપ્તિયુક્તાન્ મહોત્સાહાન્ ક્ષત્રધર્મચિકીર્ષયા
તાન્ ઉવાચ કુશઃ પુત્રાન્ ધર્મિષ્ઠાન્ સત્યવાદિનઃ
ક્રિયતાં પાલનં પુત્રા ધર્મં પ્રાપ્સ્યથ પુષ્કલમ્

કુશસ્ય વચનં શ્રુત્વા ચત્વારો લોકસંમતાઃ
નિવેશં ચક્રિરે સર્વે પુરાણાં નૃવરાસ્ તદા

કુશામ્બસ્ તુ મહાતેજાઃ કૌશામ્બીમ્ અકરોત્ પુરીમ્
કુશનાભસ્ તુ ધર્માત્મા પરં ચક્રે મહોદયમ્

આધૂર્તરજસો રામ ધર્મારણ્યં મહીપતિઃ
ચક્રે પુરવરં રાજા વસુશ્ ચક્રે ગિરિવ્રજમ્

એષા વસુમતી રામ વસોસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ
એતે શૈલવરાઃ પઞ્ચ પ્રકાશન્તે સમન્તતઃ

સુમાગધી નદી રમ્યા માગધાન્ વિશ્રુતાયયૌ
પઞ્ચાનાં શૈલમુખ્યાનાં મધ્યે માલેવ શોભતે

સૈષા હિ માગધી રામ વસોસ્ તસ્ય મહાત્મનઃ
પૂર્વાભિચરિતા રામ સુક્ષેત્રા સસ્યમાલિની

કુશનાભસ્ તુ રાજર્ષિઃ કન્યાશતમ્ અનુત્તમમ્
જનયામ્ આસ ધર્માત્મા ઘૃતાચ્યાં રઘુનન્દન

તાસ્ તુ યૌવનશાલિન્યો રૂપવત્યઃ સ્વલંકૃતાઃ
ઉદ્યાનભૂમિમ્ આગમ્ય પ્રાવૃષીવ શતહ્રદાઃ

ગાયન્ત્યો નૃત્યમાનાશ્ ચ વાદયન્ત્યશ્ ચ રાઘવ
આમોદં પરમં જગ્મુર્ વરાભરણભૂષિતાઃ

અથ તાશ્ ચારુસર્વાઙ્ગ્યો રૂપેણાપ્રતિમા ભુવિ
ઉદ્યાનભૂમિમ્ આગમ્ય તારા ઇવ ઘનાન્તરે

તાઃ સર્વગુણસંપન્ના રૂપયૌવનસંયુતાઃ
દૃષ્ટ્વા સર્વાત્મકો વાયુર્ ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

અહં વઃ કામયે સર્વા ભાર્યા મમ ભવિષ્યથ
માનુષસ્ ત્યજ્યતાં ભાવો દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્સ્યથ

તસ્ય તદ્ વચનં શ્રુત્વા વાયોર્ અક્લિષ્ટકર્મણઃ
અપહાસ્ય તતો વાક્યં કન્યાશતમ્ અથાબ્રવીત્

અન્તશ્ ચરસિ ભૂતાનાં સર્વેષાં ત્વં સુરોત્તમ
પ્રભાવજ્ઞાશ્ ચ તે સર્વાઃ કિમ્ અસ્માન્ અવમન્યસે

કુશનાભસુતાઃ સર્વાઃ સમર્થાસ્ ત્વાં સુરોત્તમ
સ્થાનાચ્ ચ્યાવયિતું દેવં રક્ષામસ્ તુ તપો વયમ્

મા ભૂત્ સ કાલો દુર્મેધઃ પિતરં સત્યવાદિનમ્
નાવમન્યસ્વ ધર્મેણ સ્વયં વરમ્ ઉપાસ્મહે

પિતા હિ પ્રભુર્ અસ્માકં દૈવતં પરમં હિ સઃ
યસ્ય નો દાસ્યતિ પિતા સ નો ભર્તા ભવિષ્યતિ

તાસાં તદ્ વચનં શ્રુત્વા વાયુઃ પરમકોપનઃ
પ્રવિશ્ય સર્વગાત્રાણિ બભઞ્જ ભગવાન્ પ્રભુઃ

તાઃ કન્યા વાયુના ભગ્ના વિવિશુર્ નૃપતેર્ ગૃહમ્
દૃષ્ટ્વા ભગ્નાસ્ તદા રાજા સંભ્રાન્ત ઇદમ્ અબ્રવીત્

કિમ્ ઇદં કથ્યતાં પુત્ર્યઃ કો ધર્મમ્ અવમન્યતે
કુબ્જાઃ કેન કૃતાઃ સર્વા વેષ્ટન્ત્યો નાભિભાષથ