Ramayana · Chapter 1.031

brahmayonir mahān āsīt kuśo nāma mahātapāḥ
vaidarbhyāṃ janayām āsa caturaḥ sadṛśān sutān
kuśāmbaṃ kuśanābhaṃ ca ādhūrtarajasaṃ vasum

dīptiyuktān mahotsāhān kṣatradharmacikīrṣayā
tān uvāca kuśaḥ putrān dharmiṣṭhān satyavādinaḥ
kriyatāṃ pālanaṃ putrā dharmaṃ prāpsyatha puṣkalam

kuśasya vacanaṃ śrutvā catvāro lokasaṃmatāḥ
niveśaṃ cakrire sarve purāṇāṃ nṛvarās tadā

kuśāmbas tu mahātejāḥ kauśāmbīm akarot purīm
kuśanābhas tu dharmātmā paraṃ cakre mahodayam

ādhūrtarajaso rāma dharmāraṇyaṃ mahīpatiḥ
cakre puravaraṃ rājā vasuś cakre girivrajam

eṣā vasumatī rāma vasos tasya mahātmanaḥ
ete śailavarāḥ pañca prakāśante samantataḥ

sumāgadhī nadī ramyā māgadhān viśrutāyayau
pañcānāṃ śailamukhyānāṃ madhye māleva śobhate

saiṣā hi māgadhī rāma vasos tasya mahātmanaḥ
pūrvābhicaritā rāma sukṣetrā sasyamālinī

kuśanābhas tu rājarṣiḥ kanyāśatam anuttamam
janayām āsa dharmātmā ghṛtācyāṃ raghunandana

tās tu yauvanaśālinyo rūpavatyaḥ svalaṃkṛtāḥ
udyānabhūmim āgamya prāvṛṣīva śatahradāḥ

gāyantyo nṛtyamānāś ca vādayantyaś ca rāghava
āmodaṃ paramaṃ jagmur varābharaṇabhūṣitāḥ

atha tāś cārusarvāṅgyo rūpeṇāpratimā bhuvi
udyānabhūmim āgamya tārā iva ghanāntare

tāḥ sarvaguṇasaṃpannā rūpayauvanasaṃyutāḥ
dṛṣṭvā sarvātmako vāyur idaṃ vacanam abravīt

ahaṃ vaḥ kāmaye sarvā bhāryā mama bhaviṣyatha
mānuṣas tyajyatāṃ bhāvo dīrgham āyur avāpsyatha

tasya tad vacanaṃ śrutvā vāyor akliṣṭakarmaṇaḥ
apahāsya tato vākyaṃ kanyāśatam athābravīt

antaś carasi bhūtānāṃ sarveṣāṃ tvaṃ surottama
prabhāvajñāś ca te sarvāḥ kim asmān avamanyase

kuśanābhasutāḥ sarvāḥ samarthās tvāṃ surottama
sthānāc cyāvayituṃ devaṃ rakṣāmas tu tapo vayam

mā bhūt sa kālo durmedhaḥ pitaraṃ satyavādinam
nāvamanyasva dharmeṇa svayaṃ varam upāsmahe

pitā hi prabhur asmākaṃ daivataṃ paramaṃ hi saḥ
yasya no dāsyati pitā sa no bhartā bhaviṣyati

tāsāṃ tad vacanaṃ śrutvā vāyuḥ paramakopanaḥ
praviśya sarvagātrāṇi babhañja bhagavān prabhuḥ

tāḥ kanyā vāyunā bhagnā viviśur nṛpater gṛham
dṛṣṭvā bhagnās tadā rājā saṃbhrānta idam abravīt

kim idaṃ kathyatāṃ putryaḥ ko dharmam avamanyate
kubjāḥ kena kṛtāḥ sarvā veṣṭantyo nābhibhāṣatha