રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.87

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 87
તયા મહત્યા યાયિન્યા ધ્વજિન્યા વનવાસિનઃ ।
અર્દિતા યૂથપા મત્તાઃ સયૂથાઃ સમ્પ્રદુદ્રુવુઃ

ઋક્ષાઃ પૃષતસંઘાશ્ ચ રુરવશ્ ચ સમન્તતઃ ।
દૃશ્યન્તે વનરાજીષુ ગિરિષ્વ્ અપિ નદીષુ ચ

સ સમ્પ્રતસ્થે ધર્માત્મા પ્રીતો દશરથાત્મજઃ ।
વૃતો મહત્યા નાદિન્યા સેનયા ચતુરઙ્ગયા

સાગરૌઘનિભા સેના ભરતસ્ય મહાત્મનઃ ।
મહીં સંછાદયામાસ પ્રાવૃષિ દ્યામ્ ઇવામ્બુદઃ

તુરંગૌઘૈર્ અવતતા વારણૈશ્ ચ મહાજવૈઃ ।
અનાલક્ષ્યા ચિરં કાલં તસ્મિન્ કાલે બભૂવ ભૂઃ

સ યાત્વા દૂરમ્ અધ્વાનં સુપરિશ્રાન્તવાહનઃ ।
ઉવાચ ભરતઃ શ્રીમાન્ વસિષ્ઠં મન્ત્રિણાં વરમ્

યાદૃશં લક્ષ્યતે રૂપં યથા ચૈવ શ્રુતં મયા ।
વ્યક્તં પ્રાપ્તાઃ સ્મ તં દેશં ભરદ્વાજો યમ્ અબ્રવીત્

અયં ગિરિશ્ ચિત્રકૂટસ્ તથા મન્દાકિની નદી ।
એતત્ પ્રકાશતે દૂરાન્ નીલમેઘનિભં વનમ્

ગિરેઃ સાનૂનિ રમ્યાણિ ચિત્રકૂટસ્ય સમ્પ્રતિ ।
વારણૈર્ અવમૃદ્યન્તે મામકૈઃ પર્વતોપમૈઃ

મુઞ્ચન્તિ કુસુમાન્ય્ એતે નગાઃ પર્વતસાનુષુ ।
નીલા ઇવાતપાપાયે તોયં તોયધરા ઘનાઃ

કિંનરાચરિતોદ્દેશં પશ્ય શત્રુઘ્ન પર્વતમ્ ।
હયૈઃ સમન્તાદ્ આકીર્ણં મકરૈર્ ઇવ સાગરમ્

એતે મૃગગણા ભાન્તિ શીઘ્રવેગાઃ પ્રચોદિતાઃ ।
વાયુપ્રવિદ્ધાઃ શરદિ મેઘરાજિર્ ઇવામ્બરે

કુર્વન્તિ કુસુમાપીડાઞ્ શિરઃસુ સુરભીન્ અમી ।
મેઘપ્રકાશૈઃ ફલકૈર્ દાક્ષિણાત્યા યથા નરાઃ

નિષ્કૂજમ્ ઇવ ભૂત્વેદં વનં ઘોરપ્રદર્શનમ્ ।
અયોધ્યેવ જનાકીર્ણા સમ્પ્રતિ પ્રતિભાતિ મા

ખુરૈર્ ઉદીરિતો રેણુર્ દિવં પ્રચ્છાદ્ય તિષ્ઠતિ ।
તં વહત્ય્ અનિલઃ શીઘ્રં કુર્વન્ન્ ઇવ મમ પ્રિયમ્

સ્યન્દનાંસ્ તુરગોપેતાન્ સૂતમુખ્યૈર્ અધિષ્ઠિતાન્ ।
એતાન્ સંપતતઃ શીઘ્રં પશ્ય શત્રુઘ્ન કાનને

એતાન્ વિત્રાસિતાન્ પશ્ય બર્હિણઃ પ્રિયદર્શનાન્ ।
એતમ્ આવિશતઃ શૈલમ્ અધિવાસં પતત્રિણામ્

અતિમાત્રમ્ અયં દેશો મનોજ્ઞઃ પ્રતિભાતિ મા ।
તાપસાનાં નિવાસો ઽયં વ્યક્તં સ્વર્ગપથો યથા

મૃગા મૃગીભિઃ સહિતા બહવઃ પૃષતા વને ।
મનોજ્ઞરૂપા લક્ષ્યન્તે કુસુમૈર્ ઇવ ચિત્રિતાઃ

સાધુ સૈન્યાઃ પ્રતિષ્ઠન્તાં વિચિન્વન્તુ ચ કાનનમ્ ।
યથા તૌ પુરુષવ્યાઘ્રૌ દૃશ્યેતે રામલક્ષ્મણૌ

ભરતસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પુરુષાઃ શસ્ત્રપાણયઃ ।
વિવિશુસ્ તદ્ વનં શૂરા ધૂમં ચ દદૃશુસ્ તતઃ

તે સમાલોક્ય ધૂમાગ્રમ્ ઊચુર્ ભરતમ્ આગતાઃ ।
નામનુષ્યે ભવત્ય્ અગ્નિર્ વ્યક્તમ્ અત્રૈવ રાઘવૌ

અથ નાત્ર નરવ્યાઘ્રૌ રાજપુત્રૌ પરંતપૌ ।
અન્યે રામોપમાઃ સન્તિ વ્યક્તમ્ અત્ર તપસ્વિનઃ

તચ્ છ્રુત્વા ભરતસ્ તેષાં વચનં સાધુસંમતમ્ ।
સૈન્યાન્ ઉવાચ સર્વાંસ્ તાન્ અમિત્રબલમર્દનઃ

યત્તા ભવન્તસ્ તિષ્ઠન્તુ નેતો ગન્તવ્યમ્ અગ્રતઃ ।
અહમ્ એવ ગમિષ્યામિ સુમન્ત્રો ગુરુર્ એવ ચ

એવમ્ ઉક્તાસ્ તતઃ સર્વે તત્ર તસ્થુઃ સમન્તતઃ ।
ભરતો યત્ર ધૂમાગ્રં તત્ર દૃષ્ટિં સમાદધાત્

વ્યવસ્થિતા યા ભરતેન સા ચમૂર્ નિરીક્ષમાણાપિ ચ ધૂમમ્ અગ્રતઃ ।
બભૂવ હૃષ્ટા નચિરેણ જાનતી પ્રિયસ્ય રામસ્ય સમાગમં તદા