રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.88

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 88
દીર્ઘકાલોષિતસ્ તસ્મિન્ ગિરૌ ગિરિવનપ્રિયઃ ।
વૈદેહ્યાઃ પ્રિયમાકાઙ્ક્ષન્ સ્વં ચ ચિત્તં વિલોભયન્

અથ દાશરથિશ્ ચિત્રં ચિત્રકૂટમ્ અદર્શયત્ ।
ભાર્યામ્ અમરસંકાશઃ શચીમ્ ઇવ પુરંદરઃ

ન રાજ્યાદ્ ભ્રંશનં ભદ્રે ન સુહૃદ્ભિર્ વિનાભવઃ ।
મનો મે બાધતે દૃષ્ટ્વા રમણીયમ્ ઇમં ગિરિમ્

પશ્યેમમ્ અચલં ભદ્રે નાનાદ્વિજગણાયુતમ્ ।
શિખરૈઃ ખમ્ ઇવોદ્વિદ્ધૈર્ ધાતુમદ્ભિર્ વિભૂષિતમ્

કેચિદ્ રજતસંકાશાઃ કેચિત્ ક્ષતજસંનિભાઃ ।
પીતમાઞ્જિષ્ઠવર્ણાશ્ ચ કેચિન્ મણિવરપ્રભાઃ

પુષ્પાર્કકેતકાભાશ્ ચ કેચિજ્ જ્યોતીરસપ્રભાઃ ।
વિરાજન્તે ઽચલેન્દ્રસ્ય દેશા ધાતુવિભૂષિતાઃ

નાનામૃગગણદ્વીપિતરક્ષ્વૃક્ષગણૈર્ વૃતઃ ।
અદુષ્ટૈર્ ભાત્ય્ અયં શૈલો બહુપક્ષિસમાકુલઃ

આમ્રજમ્બ્વસનૈર્ લોધ્રૈઃ પ્રિયાલૈઃ પનસૈર્ ધવૈઃ ।
અઙ્કોલૈર્ ભવ્યતિનિશૈર્ બિલ્વતિન્દુકવેણુભિઃ

કાશ્મર્યરિષ્ટવરણૈર્ મધૂકૈસ્ તિલકૈસ્ તથા ।
બદર્યામલકૈર્ નીપૈર્ વેત્રધન્વનબીજકૈઃ

પુષ્પવદ્ભિઃ ફલોપેતૈશ્ છાયાવદ્ભિર્ મનોરમૈઃ ।
એવમાદિભિર્ આકીર્ણઃ શ્રિયં પુષ્યત્ય્ અયં ગિરિઃ

શૈલપ્રસ્થેષુ રમ્યેષુ પશ્યેમાન્ કામહર્ષણાન્ ।
કિંનરાન્ દ્વંદ્વશો ભદ્રે રમમાણાન્ મનસ્વિનઃ

શાખાવસક્તાન્ ખડ્ગાંશ્ ચ પ્રવરાણ્ય્ અમ્બરાણિ ચ ।
પશ્ય વિદ્યાધરસ્ત્રીણાં ક્રીડોદ્દેશાન્ મનોરમાન્

જલપ્રપાતૈર્ ઉદ્ભેદૈર્ નિસ્યન્દૈશ્ ચ ક્વચિત્ ક્વચિત્ ।
સ્રવદ્ભિર્ ભાત્ય્ અયં શૈલઃ સ્રવન્ મદ ઇવ દ્વિપઃ

ગુહાસમીરણો ગન્ધાન્ નાનાપુષ્પભવાન્ વહન્ ।
ઘ્રાણતર્પણમ્ અભ્યેત્ય કં નરં ન પ્રહર્ષયેત્

યદીહ શરદો ઽનેકાસ્ ત્વયા સાર્ધમ્ અનિન્દિતે ।
લક્ષ્મણેન ચ વત્સ્યામિ ન માં શોકઃ પ્રધક્ષ્યતિ

બહુપુષ્પફલે રમ્યે નાનાદ્વિજગણાયુતે ।
વિચિત્રશિખરે હ્ય્ અસ્મિન્ રતવાન્ અસ્મિ ભામિનિ

અનેન વનવાસેન મયા પ્રાપ્તં ફલદ્વયમ્ ।
પિતુશ્ ચાનૃણતા ધર્મે ભરતસ્ય પ્રિયં તથા

વૈદેહિ રમસે કચ્ચિચ્ ચિત્રકૂટે મયા સહ ।
પશ્યન્તી વિવિધાન્ ભાવાન્ મનોવાક્કાયસંયતાન્

ઇદમ્ એવામૃતં પ્રાહૂ રાજ્ઞાં રાજર્ષયઃ પરે ।
વનવાસં ભવાર્થાય પ્રેત્ય મે પ્રપિતામહાઃ

શિલાઃ શૈલસ્ય શોભન્તે વિશાલાઃ શતશો ઽભિતઃ ।
બહુલા બહુલૈર્ વર્ણૈર્ નીલપીતસિતારુણૈઃ

નિશિ ભાન્ત્ય્ અચલેન્દ્રસ્ય હુતાશનશિખા ઇવ ।
ઓષધ્યઃ સ્વપ્રભા લક્ષ્મ્યા ભ્રાજમાનાઃ સહસ્રશઃ

કેચિત્ ક્ષયનિભા દેશાઃ કેચિદ્ ઉદ્યાનસંનિભાઃ ।
કેચિદ્ એકશિલા ભાન્તિ પર્વતસ્યાસ્ય ભામિનિ

ભિત્ત્વેવ વસુધાં ભાતિ ચિત્રકૂટઃ સમુત્થિતઃ ।
ચિત્રકૂટસ્ય કૂટો ઽસૌ દૃશ્યતે સર્વતઃ શિવઃ

કુષ્ઠપુંનાગતગરભૂર્જપત્રોત્તરછદાન્ ।
કામિનાં સ્વાસ્તરાન્ પશ્ય કુશેશયદલાયુતાન્

મૃદિતાશ્ ચાપવિદ્ધાશ્ ચ દૃશ્યન્તે કમલસ્રજઃ ।
કામિભિર્ વનિતે પશ્ય ફલાનિ વિવિધાનિ ચ

વસ્વૌકસારાં નલિનીમ્ અત્યેતીવોત્તરાન્ કુરૂન્ ।
પર્વતશ્ ચિત્રકૂટો ઽસૌ બહુમૂલફલોદકઃ

ઇમં તુ કાલં વનિતે વિજહ્રિવાંસ્ ત્વયા ચ સીતે સહ લક્ષ્મણેન ચ ।
રતિં પ્રપત્સ્યે કુલધર્મવર્ધિનીં સતાં પથિ સ્વૈર્ નિયમૈઃ પરૈઃ સ્થિતઃ