રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.84

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 84
ભરદ્વાજાશ્રમં દૃષ્ટ્વા ક્રોશાદ્ એવ નરર્ષભઃ ।
બલં સર્વમ્ અવસ્થાપ્ય જગામ સહ મન્ત્રિભિઃ

પદ્ભ્યામ્ એવ હિ ધર્મજ્ઞો ન્યસ્તશસ્ત્રપરિચ્છદઃ ।
વસાનો વાસસી ક્ષૌમે પુરોધાય પુરોહિતમ્

તતઃ સંદર્શને તસ્ય ભરદ્વાજસ્ય રાઘવઃ ।
મન્ત્રિણસ્ તાન્ અવસ્થાપ્ય જગામાનુ પુરોહિતમ્

વસિષ્ઠમ્ અથ દૃષ્ટ્વૈવ ભરદ્વાજો મહાતપાઃ ।
સંચચાલાસનાત્ તૂર્ણં શિષ્યાન્ અર્ઘ્યમ્ ઇતિ બ્રુવન્

સમાગમ્ય વસિષ્ઠેન ભરતેનાભિવાદિતઃ ।
અબુધ્યત મહાતેજાઃ સુતં દશરથસ્ય તમ્

તાભ્યામ્ અર્ઘ્યં ચ પાદ્યં ચ દત્ત્વા પશ્ચાત્ ફલાનિ ચ ।
આનુપૂર્વ્યાચ્ ચ ધર્મજ્ઞઃ પપ્રચ્છ કુશલં કુલે

અયોધ્યાયાં બલે કોશે મિત્રેષ્વ્ અપિ ચ મન્ત્રિષુ ।
જાનન્ દશરથં વૃત્તં ન રાજાનમ્ ઉદાહરત્

વસિષ્ઠો ભરતશ્ ચૈનં પપ્રચ્છતુર્ અનામયમ્ ।
શરીરે ઽગ્નિષુ વૃક્ષેષુ શિષ્યેષુ મૃગપક્ષિષુ

તથેતિ ચ પ્રતિજ્ઞાય ભરદ્વાજો મહાતપાઃ ।
ભરતં પ્રત્યુવાચેદં રાઘવસ્નેહબન્ધનાત્

કિમ્ ઇહાગમને કાર્યં તવ રાજ્યં પ્રશાસતઃ ।
એતદ્ આચક્ષ્વ મે સર્વં ન હિ મે શુધ્યતે મનઃ

સુષુવે યમમિત્રઘ્નં કૌસલ્યાનન્દવર્ધનમ્ ।
ભ્રાત્રા સહ સભાર્યો યશ્ ચિરં પ્રવ્રાજિતો વનમ્

નિયુક્તઃ સ્ત્રીનિયુક્તેન પિત્રા યો ઽસૌ મહાયશાઃ ।
વનવાસી ભવેતીહ સમાઃ કિલ ચતુર્દશ

કચ્ચિન્ ન તસ્યાપાપસ્ય પાપં કર્તુમ્ ઇહેચ્છસિ ।
અકણ્ટકં ભોક્તુમના રાજ્યં તસ્યાનુજસ્ય ચ

એવમ્ ઉક્તો ભરદ્વાજં ભરતઃ પ્રત્યુવાચ હ ।
પર્યશ્રુનયનો દુઃખાદ્ વાચા સંસજ્જમાનયા

હતો ઽસ્મિ યદિ મામ્ એવં ભગવાન્ અપિ મન્યતે ।
મત્તો ન દોષમ્ આશઙ્કેર્ નૈવં મામ્ અનુશાધિ હિ

ન ચૈતદ્ ઇષ્ટં માતા મે યદ્ અવોચન્ મદન્તરે ।
નાહમ્ એતેન તુષ્ટશ્ ચ ન તદ્ વચનમ્ આદદે

અહં તુ તં નરવ્યાઘ્રમ્ ઉપયાતઃ પ્રસાદકઃ ।
પ્રતિનેતુમ્ અયોધ્યાં ચ પાદૌ તસ્યાભિવન્દિતુમ્

ત્વં મામ્ એવં ગતં મત્વા પ્રસાદં કર્તુમ્ અર્હસિ ।
શંસ મે ભગવન્ રામઃ ક્વ સમ્પ્રતિ મહીપતિઃ

ઉવાચ તં ભરદ્વાજઃ પ્રસાદાદ્ ભરતં વચઃ ।
ત્વય્ય્ એતત્ પુરુષવ્યાઘ્ર યુક્તં રાઘવવંશજે ।
ગુરુવૃત્તિર્ દમશ્ ચૈવ સાધૂનાં ચાનુયાયિતા ॥ રમ્સ્_2,84.19* ॥
જાને ચૈતન્ મનઃસ્થં તે દૃઢીકરણમ્ અસ્ત્વ્ ઇતિ ।
અપૃચ્છં ત્વાં તવાત્યર્થં કીર્તિં સમભિવર્ધયન્

અસૌ વસતિ તે ભ્રાતા ચિત્રકૂટે મહાગિરૌ ।
શ્વસ્ તુ ગન્તાસિ તં દેશં વસાદ્ય સહ મન્ત્રિભિઃ ।
એતં મે કુરુ સુપ્રાજ્ઞ કામં કામાર્થકોવિદ ॥ રમ્સ્_2,84.21* ॥
તતસ્ તથેત્ય્ એવમ્ ઉદારદર્શનઃ પ્રતીતરૂપો ભરતો ઽબ્રવીદ્ વચઃ ।
ચકાર બુદ્ધિં ચ તદા મહાશ્રમે નિશાનિવાસાય નરાધિપાત્મજઃ