રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.82

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 82
તચ્ છ્રુત્વા નિપુણં સર્વં ભરતઃ સહ મન્ત્રિભિઃ ।
ઇઙ્ગુદીમૂલમ્ આગમ્ય રામશય્યામ્ અવેક્ષ્ય તામ્

અબ્રવીજ્ જનનીઃ સર્વા ઇહ તેન મહાત્મના ।
શર્વરી શયિતા ભૂમાવ્ ઇદમ્ અસ્ય વિમર્દિતમ્

મહાભાગકુલીનેન મહાભાગેન ધીમતા ।
જાતો દશરથેનોર્વ્યાં ન રામઃ સ્વપ્તુમ્ અર્હતિ

અજિનોત્તરસંસ્તીર્ણે વરાસ્તરણસંચયે ।
શયિત્વા પુરુષવ્યાઘ્રઃ કથં શેતે મહીતલે

પ્રાસાદાગ્રવિમાનેષુ વલભીષુ ચ સર્વદા ।
હૈમરાજતભૌમેષુ વરાસ્તરણશાલિષુ

પુષ્પસંચયચિત્રેષુ ચન્દનાગરુગન્ધિષુ ।
પાણ્ડુરાભ્રપ્રકાશેષુ શુકસંઘરુતેષુ ચ

ગીતવાદિત્રનિર્ઘોષૈર્ વરાભરણનિઃસ્વનૈઃ ।
મૃદઙ્ગવરશબ્દૈશ્ ચ સતતં પ્રતિબોધિતઃ

બન્દિભિર્ વન્દિતઃ કાલે બહુભિઃ સૂતમાગધૈઃ ।
ગાથાભિર્ અનુરૂપાભિઃ સ્તુતિભિશ્ ચ પરંતપઃ

અશ્રદ્ધેયમ્ ઇદં લોકે ન સત્યં પ્રતિભાતિ મા ।
મુહ્યતે ખલુ મે ભાવઃ સ્વપ્નો ઽયમ્ ઇતિ મે મતિઃ

ન નૂનં દૈવતં કિંચિત્ કાલેન બલવત્તરમ્ ।
યત્ર દાશરથી રામો ભૂમાવ્ એવં શયીત સઃ

વિદેહરાજસ્ય સુતા સીતા ચ પ્રિયદર્શના ।
દયિતા શયિતા ભૂમૌ સ્નુષા દશરથસ્ય ચ

ઇયં શય્યા મમ ભ્રાતુર્ ઇદં હિ પરિવર્તિતમ્ ।
સ્થણ્ડિલે કઠિને સર્વં ગાત્રૈર્ વિમૃદિતં તૃણમ્

મન્યે સાભરણા સુપ્તા સીતાસ્મિઞ્ શયને તદા ।
તત્ર તત્ર હિ દૃશ્યન્તે સક્તાઃ કનકબિન્દવઃ

ઉત્તરીયમ્ ઇહાસક્તં સુવ્યક્તં સીતયા તદા ।
તથા હ્ય્ એતે પ્રકાશન્તે સક્તાઃ કૌશેયતન્તવઃ

મન્યે ભર્તુઃ સુખા શય્યા યેન બાલા તપસ્વિની ।
સુકુમારી સતી દુઃખં ન વિજાનાતિ મૈથિલી

સાર્વભૌમકુલે જાતઃ સર્વલોકસુખાવહઃ ।
સર્વલોકપ્રિયસ્ ત્યક્ત્વા રાજ્યં પ્રિયમ્ અનુત્તમમ્

કથમ્ ઇન્દીવરશ્યામો રક્તાક્ષઃ પ્રિયદર્શનઃ ।
સુખભાગી ચ દુઃખાર્હઃ શયિતો ભુવિ રાઘવઃ

સિદ્ધાર્થા ખલુ વૈદેહી પતિં યાનુગતા વનમ્ ।
વયં સંશયિતાઃ સર્વે હીનાસ્ તેન મહાત્મના

અકર્ણધારા પૃથિવી શૂન્યેવ પ્રતિભાતિ મા ।
ગતે દશરથે સ્વર્ગે રામે ચારણ્યમ્ આશ્રિતે

ન ચ પ્રાર્થયતે કશ્ચિન્ મનસાપિ વસુંધરામ્ ।
વને ઽપિ વસતસ્ તસ્ય બાહુવીર્યાભિરક્ષિતામ્

શૂન્યસંવરણારક્ષામ્ અયન્ત્રિતહયદ્વિપામ્ ।
અપાવૃતપુરદ્વારાં રાજધાનીમ્ અરક્ષિતામ્

અપ્રહૃષ્ટબલાં ન્યૂનાં વિષમસ્થામ્ અનાવૃતામ્ ।
શત્રવો નાભિમન્યન્તે ભક્ષાન્ વિષકૃતાન્ ઇવ

અદ્ય પ્રભૃતિ ભૂમૌ તુ શયિષ્યે ઽહં તૃણેષુ વા ।
ફલમૂલાશનો નિત્યં જટાચીરાણિ ધારયન્

તસ્યાર્થમ્ ઉત્તરં કાલં નિવત્સ્યામિ સુખં વને ।
તં પ્રતિશ્રવમ્ આમુચ્ય નાસ્ય મિથ્યા ભવિષ્યતિ

વસન્તં ભ્રાતુર્ અર્થાય શત્રુઘ્નો માનુવત્સ્યતિ ।
લક્ષ્મણેન સહ ત્વ્ આર્યો ઽયોધ્યાં પાલયિષ્યતિ

અભિષેક્ષ્યન્તિ કાકુત્સ્થમ્ અયોધ્યાયાં દ્વિજાતયઃ ।
અપિ મે દેવતાઃ કુર્યુર્ ઇમં સત્યં મનોરથમ્

પ્રસાદ્યમાનઃ શિરસા મયા સ્વયં બહુપ્રકારં યદિ ન પ્રપત્સ્યતે ।
તતો ઽનુવત્સ્યામિ ચિરાય રાઘવં વને વસન્ નાર્હતિ મામ્ ઉપેક્ષિતુમ્