રામાયણ (દક્ષિણી પાઠ) · અધ્યાય 2.67

રામાયણ, અયોધ્યાકાણ્ડ, 67
શ્રુત્વા તુ પિતરં વૃત્તં ભ્રાતરૌ ચ વિવાસિતૌ ।
ભરતો દુઃખસંતપ્ત ઇદં વચનમ્ અબ્રવીત્

કિં નુ કાર્યં હતસ્યેહ મમ રાજ્યેન શોચતઃ ।
વિહીનસ્યાથ પિત્રા ચ ભ્રાત્રા પિતૃસમેન ચ

દુઃખે મે દુઃખમ્ અકરોર્ વ્રણે ક્ષારમ્ ઇવાદધાઃ ।
રાજાનં પ્રેતભાવસ્થં કૃત્વા રામં ચ તાપસમ્

કુલસ્ય ત્વમ્ અભાવાય કાલરાત્રિર્ ઇવાગતા ।
અઙ્ગારમ્ ઉપગૂહ્ય સ્મ પિતા મે નાવબુદ્ધવાન્

કૌસલ્યા ચ સુમિત્રા ચ પુત્રશોકાભિપીડિતે ।
દુષ્કરં યદિ જીવેતાં પ્રાપ્ય ત્વાં જનનીં મમ

નનુ ત્વ્ આર્યો ઽપિ ધર્માત્મા ત્વયિ વૃત્તિમ્ અનુત્તમામ્ ।
વર્તતે ગુરુવૃત્તિજ્ઞો યથા માતરિ વર્તતે

તથા જ્યેષ્ઠા હિ મે માતા કૌસલ્યા દીર્ઘદર્શિની ।
ત્વયિ ધર્મં સમાસ્થાય ભગિન્યામ્ ઇવ વર્તતે

તસ્યાઃ પુત્રં કૃતાત્માનં ચીરવલ્કલવાસસમ્ ।
પ્રસ્થાપ્ય વનવાસાય કથં પાપે ન શોચસિ

અપાપદર્શિનં શૂરં કૃતાત્માનં યશસ્વિનમ્ ।
પ્રવ્રાજ્ય ચીરવસનં કિં નુ પશ્યસિ કારણમ્

લુબ્ધાયા વિદિતો મન્યે ન તે ઽહં રાઘવં પ્રતિ ।
તથા હ્ય્ અનર્થો રાજ્યાર્થં ત્વયા નીતો મહાન્ અયમ્

અહં હિ પુરુષવ્યાઘ્રાવ્ અપશ્યન્ રામલક્ષ્મણૌ ।
કેન શક્તિપ્રભાવેન રાજ્યં રક્ષિતુમ્ ઉત્સહે

તં હિ નિત્યં મહારાજો બલવન્તં મહાબલઃ ।
અપાશ્રિતો ઽભૂદ્ ધર્માત્મા મેરુર્ મેરુવનં યથા

સો ઽહં કથમ્ ઇમં ભારં મહાધુર્યસમુદ્યતમ્ ।
દમ્યો ધુરમ્ ઇવાસાદ્ય સહેયં કેન ચૌજસા

અથ વા મે ભવેચ્ છક્તિર્ યોગૈર્ બુદ્ધિબલેન વા ।
સકામાં ન કરિષ્યામિ ત્વામ્ અહં પુત્રગર્ધિનીમ્ ।
નિવર્તયિષ્યામિ વનાદ્ ભ્રાતરં સ્વજનપ્રિયમ્ ॥ રમ્સ્_2,67.14* ॥
ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા ભરતો મહાત્મા પ્રિયેતરૈર્ વાક્યગણૈસ્ તુદંસ્ તામ્ ।
શોકાતુરશ્ ચાપિ નનાદ ભૂયઃ સિંહો યથા પર્વતગહ્વરસ્થઃ